RAdhyṬ zu RAdhy, 55.2
Select a line for its word-by-word analysis.
घटार्धसदृशे कटाहेऽधो मृत्तिकायाः कुण्डली कार्यते तच् च कटाहबुन्धम् इत्युच्यते ॥ (१।०)
ghaṭārdhasadṛśe kaṭāhe'dho mṛttikāyāḥ kuṇḍalī kāryate tac ca kaṭāhabundham ityucyate ||
ततः पूर्वकृतां तां पीठीं तत्र कटाहबुन्धे क्षिप्त्वोपरि आच्छादनार्थं सबलचिक्कणवस्त्रसम्पुटं ताडयित्वा तस्य वस्त्रस्य प्रान्तान् कुण्डलीं परितश् चिक्कणमृदा तथा लिम्पेद्यथा जटिता इव ते भवेयुः ॥ (२।०)
tataḥ pūrvakṛtāṃ tāṃ pīṭhīṃ tatra kaṭāhabundhe kṣiptvopari ācchādanārthaṃ sabalacikkaṇavastrasampuṭaṃ tāḍayitvā tasya vastrasya prāntān kuṇḍalīṃ paritaś cikkaṇamṛdā tathā limpedyathā jaṭitā iva te bhaveyuḥ ||
ततस्तं कटाहं जलार्धपूर्णस्थालिकामुखोपरि प्रध्वरं मुक्त्वा स्थालीकण्ठकटाहबुन्धकसंयोगस्थाने कर्पटमृदं दृढं दत्त्वा कटाहमध्ये छाणकानि घटीचतुष्कं यावज् ज्वाल्यन्ते ॥ (३।०)
tatastaṃ kaṭāhaṃ jalārdhapūrṇasthālikāmukhopari pradhvaraṃ muktvā sthālīkaṇṭhakaṭāhabundhakasaṃyogasthāne karpaṭamṛdaṃ dṛḍhaṃ dattvā kaṭāhamadhye chāṇakāni ghaṭīcatuṣkaṃ yāvaj jvālyante ||
ततोऽग्नितापेन रसो वस्त्रतन्तुछिद्रैर् विनिःसृत्याधःस्थालिकास्थितजलमध्ये याति ॥ (४।०)
tato'gnitāpena raso vastratantuchidrair viniḥsṛtyādhaḥsthālikāsthitajalamadhye yāti ||
ततः पुनरपि पूर्ववत् ताम्रचूर्णपारदपीठीं कृत्वा कटाहबुन्धसजलस्थालिकायन्त्रेण पूर्ववद्रसो जले पात्यते ॥ (६।०)
tataḥ punarapi pūrvavat tāmracūrṇapāradapīṭhīṃ kṛtvā kaṭāhabundhasajalasthālikāyantreṇa pūrvavadraso jale pātyate ||
एवं सप्तवारं रसपातने कृते कुण्ठत्वजडत्वादयः सूक्ष्मदोषा यान्ति ॥ (७।०)
evaṃ saptavāraṃ rasapātane kṛte kuṇṭhatvajaḍatvādayaḥ sūkṣmadoṣā yānti ||
इति मूर्छितोत्थापितसूतस्य पातनसंस्कारः पञ्चमः ॥ (८।०)
iti mūrchitotthāpitasūtasya pātanasaṃskāraḥ pañcamaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.