रसाध्यायटीकाRasādhyāyaṭīkā

RAdhyṬ zu RAdhy, 89.2

21 of 81 · 16 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

उत्तरस्यां दिशि यः स्थूलो रक्तः सैन्धवखोटको निष्पद्यते ॥ (१।०)

uttarasyāṃ diśi yaḥ sthūlo raktaḥ saindhavakhoṭako niṣpadyate ||

2.0२.०

तस्य मध्यात् कीये छिद्रं च विधाय स्वेदितं रसं तत्र क्षिप्त्वोपरि चणकक्षारो देयस्तत उपरि स्वल्पो निम्बुकरसः क्षेप्यः ॥ (२।०)

tasya madhyāt kīye chidraṃ ca vidhāya sveditaṃ rasaṃ tatra kṣiptvopari caṇakakṣāro deyastata upari svalpo nimbukarasaḥ kṣepyaḥ ||

3.0३.०

ततस्तस्य छिद्रस्याच्छादनायोपरि तादृश एव रक्तसैन्धवखोटको देयः ॥ (३।०)

tatastasya chidrasyācchādanāyopari tādṛśa eva raktasaindhavakhoṭako deyaḥ ||

4.0४.०

अत्र चेयं बुद्धिः ॥ (४।०)

atra ceyaṃ buddhiḥ ||

5.0५.०

यावन्मात्रं छिद्रमधःखोटके भवति तावती भूमिर् द्वितीयखोटकस्य मध्ये मुक्त्वोपरितः किंचिद् उत्कीर्यते ॥ (५।०)

yāvanmātraṃ chidramadhaḥkhoṭake bhavati tāvatī bhūmir dvitīyakhoṭakasya madhye muktvoparitaḥ kiṃcid utkīryate ||

6.0६.०

तस्मिंश्चोपरि दत्ते तत्सैन्धवसम्पुटं भवति ॥ (६।०)

tasmiṃścopari datte tatsaindhavasampuṭaṃ bhavati ||

7.1७.१

ततो भूमौ गजप्रमाणां गर्तां कृत्वा तत्र सैन्धवसम्पुटं मुक्त्वोपर्य् अष्टाङ्गुलिमानां धूलिं दत्त्वा छगणचूर्णेन गर्तं पूरयित्वाग्निर् ज्वालनीयः ॥ (७।१)

tato bhūmau gajapramāṇāṃ gartāṃ kṛtvā tatra saindhavasampuṭaṃ muktvopary aṣṭāṅgulimānāṃ dhūliṃ dattvā chagaṇacūrṇena gartaṃ pūrayitvāgnir jvālanīyaḥ ||

8.0८.०

ततः प्रभाते निष्कास्य काञ्जिकेन प्रक्षाल्य पुनः सैन्धवपुटे क्षिप्त्वोपरि नवसारचूर्णं निम्बुकरसं च मुक्त्वोपरि सम्पुटं च दत्त्वा पुनर् गर्तायां मुक्त्वाहोरात्रं कारीषाग्निर् ज्वालनीयः ॥ (८।०)

tataḥ prabhāte niṣkāsya kāñjikena prakṣālya punaḥ saindhavapuṭe kṣiptvopari navasāracūrṇaṃ nimbukarasaṃ ca muktvopari sampuṭaṃ ca dattvā punar gartāyāṃ muktvāhorātraṃ kārīṣāgnir jvālanīyaḥ ||

9.0९.०

एवं सप्तवारं सप्तदिनैः सप्तदिनैः संस्कार्यः ॥ (९।०)

evaṃ saptavāraṃ saptadinaiḥ saptadinaiḥ saṃskāryaḥ ||

10.0१०.०

तृतीयदिने साजीक्षारः ॥ (१०।०)

tṛtīyadine sājīkṣāraḥ ||

11.0११.०

चतुर्थे दिने झीजरीटक्षारः ॥ (११।०)

caturthe dine jhījarīṭakṣāraḥ ||

12.0१२.०

पञ्चमदिने हिङ्गुपुषा षष्ठदिने सप्तमदिने चैरण्डफलचूर्णम् ॥ (१२।०)

pañcamadine hiṅgupuṣā ṣaṣṭhadine saptamadine cairaṇḍaphalacūrṇam ||

13.0१३.०

सर्वेषामुपरि निम्बुकरसः क्षेप्य एव ॥ (१३।०)

sarveṣāmupari nimbukarasaḥ kṣepya eva ||

14.0१४.०

एवं कृतेऽसौ नियामको रसोऽतीवाग्निं सहते ॥ (१४।०)

evaṃ kṛte'sau niyāmako raso'tīvāgniṃ sahate ||

15.0१५.०

तथा किंचिद् उदन्नबुभुक्षो जिह्वां चलयति ॥ (१५।०)

tathā kiṃcid udannabubhukṣo jihvāṃ calayati ||

16.0१६.०

इति स्वेदितरसस्य नियामकसंस्कारोऽष्टमः ॥ (१६।०)

iti sveditarasasya niyāmakasaṃskāro'ṣṭamaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RAdhyṬ zu RAdhy, 89.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit