RAdhyṬ zu RAdhy, 76.2
Select a line for its word-by-word analysis.
शिग्रुनाम्नो वृक्षस्य पत्त्राणि गाढं मृक्षणोपमानानि वर्तयित्वा तेषां पिण्डेन कुल्हडीं कृत्वा तस्यां कुल्हडिकायां पूर्वविधिना ताम्रं परित्यज्योद्गीनं रसं तथा द्वात्रिंशत्तमेन भागेन लवणं च क्षिप्त्वा तां कुल्हडीं वस्त्रे बद्ध्वा तद्वस्त्रं दवरकेण काष्ठे बद्ध्वा तत्काष्ठं स्थाल्याः कण्ठे कंचन पट्टं बद्ध्वा स्थालीमध्ये त्रिभागनिम्बुकरससहितकाञ्जिकं क्षिप्त्वा काञ्जिकोपरि ञूबमाना तथा वस्त्रं बद्ध्वा कुल्हडी मोक्तव्या यथा काञ्जिकं न लगति केवलं बाष्पो लगति ॥ (१।०)
śigrunāmno vṛkṣasya pattrāṇi gāḍhaṃ mṛkṣaṇopamānāni vartayitvā teṣāṃ piṇḍena kulhaḍīṃ kṛtvā tasyāṃ kulhaḍikāyāṃ pūrvavidhinā tāmraṃ parityajyodgīnaṃ rasaṃ tathā dvātriṃśattamena bhāgena lavaṇaṃ ca kṣiptvā tāṃ kulhaḍīṃ vastre baddhvā tadvastraṃ davarakeṇa kāṣṭhe baddhvā tatkāṣṭhaṃ sthālyāḥ kaṇṭhe kaṃcana paṭṭaṃ baddhvā sthālīmadhye tribhāganimbukarasasahitakāñjikaṃ kṣiptvā kāñjikopari ñūbamānā tathā vastraṃ baddhvā kulhaḍī moktavyā yathā kāñjikaṃ na lagati kevalaṃ bāṣpo lagati ||
ततः पुनरपि शिग्रुपत्त्रैर् नवां कुल्हडीं कृत्वा दोलायन्त्रेण तथैवाहोरात्रं रसः स्वेदनीयः ॥ (३।०)
tataḥ punarapi śigrupattrair navāṃ kulhaḍīṃ kṛtvā dolāyantreṇa tathaivāhorātraṃ rasaḥ svedanīyaḥ ||
यदि चाग्रेतनं काञ्जिकं शुष्यति तथा पुनर्नवं काञ्जिकं क्षेप्यम् ॥ (४।०)
yadi cāgretanaṃ kāñjikaṃ śuṣyati tathā punarnavaṃ kāñjikaṃ kṣepyam ||
एवं सप्तभिर्दिनैः सप्तभिः कुल्हडीभिः सप्तवारं स्वेदितो रसः सम्प्रत्यूर्ध्वं पच्यमानो ऽत्यर्थमग्निं सहते ॥ (५।०)
evaṃ saptabhirdinaiḥ saptabhiḥ kulhaḍībhiḥ saptavāraṃ svedito rasaḥ sampratyūrdhvaṃ pacyamāno 'tyarthamagniṃ sahate ||
इत्युत्थापितरसस्य स्वेदनसंस्कारः सप्तमः ॥ (६।०)
ityutthāpitarasasya svedanasaṃskāraḥ saptamaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.