अथ नागरकाकारस् तदाकारसुहृद्वृतः । (१।१)

संप्रस्थाप्य मनः पूर्वं नृपास्थानम् अगाम् अहम् ॥ (१।२)

तत्र पुष्पकसंस्थानमञ्चस्थानं महीपतिम् । (२।१)

प्रणम्य तदनुज्ञातं मञ्चान्तरम् असेविषि ॥ (२।२)

रङ्गाङ्गणम् अथालोक्य कुशलप्रेक्षकाकुलम् । (३।१)

नृत्याचार्यौ नमस्कृत्य महीपालम् अवोचताम् ॥ (३।२)

राजन्न् उपान्तनेपथ्ये भृत्ये वः समुपागते । (४।१)

द्रष्टुम् इच्छथ यां पूर्वम् आज्ञापयत ताम् इति ॥ (४।२)

सो ऽब्रवीन् नृत्यगीतादिकलाशास्त्रविशारदः । (५।१)

गोमुखः स च याम् आह सा पूर्वं नृत्यताम् इति ॥ (५।२)

ताभ्याम् आगत्य पृष्टश् च का पूर्वं नृत्यताम् इति । (६।१)

स सुयामुनदन्तेति तदुपाध्यायम् आदिशत् ॥ (६।२)

ततस् तस्यां प्रनृत्तायां प्रनृत्ता नृत्यवेदिनः । (७।१)

रङ्गशेषस् तु निश्चेष्टः सुषुप्तावस्थां गतः ॥ (७।२)

प्रत्याहृत्य ततश् चेतो ह्रियमाणं बलात् तया । (८।१)

मनोनेत्राङ्गसंचारैर् अनाहार्यैर् अचिन्तयम् ॥ (८।२)

नानुगन्तुम् अलं रम्भा नृत्तम् अस्याः समेनका । (९।१)

कुत एव पराजेतुम् अबला बालिका प्रिया ॥ (९।२)

राजहंसः पिपासान्धः प्राप्तः पङ्कजिनीं यथा । (१०।१)

पङ्काविलजलां पश्येत् तथाध्यासम् अहं प्रियाम् ॥ (१०।२)

अवोचं गोमुखं चेदं जीयमानां प्रियाम् अहम् । (११।१)

अशक्तः प्रेक्षितुं तेन रङ्गान् निर्गम्यताम् इति ॥ (११।२)

तेनोक्तम् इच्छया गन्तुम् आगन्तुं वा न लभ्यते । (१२।१)

वत्सराजकुलात् तेन मुहूर्तं स्थीयताम् इति ॥ (१२।२)

विरतायां ततस् तस्यां पुराणार्करुचाव् इव । (१३।१)

जीवलोकम् इव ज्योत्स्ना प्रिया रङ्गम् अरञ्जयत् ॥ (१३।२)

अपृच्छं गोमुखं चासां कतमा पद्मदेविका । (१४।१)

मुद्रिकालतिका चेति स विहस्येदम् अब्रवीत् ॥ (१४।२)

कीर्तिकान्त्योर् इयं मध्ये या लक्ष्मीर् इव राजते । (१५।१)

एषा नः स्वामिनी देवी वामतो मुद्रिकालता ॥ (१५।२)

न चेयं शक्यते जेतुम् अलं वः शङ्कया यतः । (१६।१)

दृष्टा केन शरज्ज्योत्स्ना खद्योतप्रभया जिता ॥ (१६।२)

मया विजयमानेयम् अनेकं नर्तकीशतम् । (१७।१)

दृष्टा संभावयाम्य् अस्यास् तेन नृत्तगुणान् इति ॥ (१७।२)

गोमुखाभिमुखो यावत् सावधानं शृणोम्य् अहम् । (१८।१)

तावज् जय जयेत्य् उच्चैर् विमुक्तः प्रेक्षकैर् ध्वनिः ॥ (१८।२)

रङ्गाद् दृष्टा च निर्यान्ती बाध्यमानेव सा मया । (१९।१)

दैन्यवेपथुवैवर्ण्यविषादैः सहजैर् इव ॥ (१९।२)

ततो विसर्जितास्थानं नमस्कृत्य महीपतिम् । (२०।१)

स्वम् आवासं व्रजामि स्म कान्ताचिन्तापुरःसरः ॥ (२०।२)

गोमुखं चाब्रवं कस्मान् माम् इदानीम् उपेक्षसे । (२१।१)

न ह्य् आदेशम् उपेक्षन्ते त्वादृशा मादृशाम् इति ॥ (२१।२)

तेनोक्तम् अपरः कश्चित् प्रत्ययार्थं विसर्ज्यताम् । (२२।१)

श्रद्धास्यति न मे वाक्यं विप्रलब्धा हि सा मया ॥ (२२।२)

एषाम् अन्यतमं याहि गृहीत्वेति मयोदिते । (२३।१)

मरुभूतिक एवात्र योग्य इत्ययम् उक्तवान् ॥ (२३।२)

अयं हरिशिखस् तावन् नीत्या वक्रगतिः कृतः । (२४।१)

अपायशतम् आलोक्य कदाचिज् जालम् आलिखेत् ॥ (२४।२)

कथं कष्टतमे बालो व्यसनानां चतुष्टये । (२५।१)

यत्प्रधानस्त्रियस् तत्र राजपुत्रः प्रवर्त्यते ॥ (२५।२)

एवम् अङ्गुलिभङ्गेन विचार्यालीकपण्डितः । (२६।१)

विहन्याद् अपि नः कार्यं तस्माद् एष न युज्यते ॥ (२६।२)

तपन्तको ऽपि बालत्वान् मूढः शून्यमुखो यतः । (२७।१)

तस्माद् एवंविधे कार्ये नियोगं नायम् अर्हति ॥ (२७।२)

विक्रमैकरसत्वाच् च समर्थो मरुभूतिकः । (२८।१)

अभ्यस्तसाहसस् तस्माद् एष प्रस्थाप्यताम् इति ॥ (२८।२)

ततस् तौ सहितौ यातौ चिरात् तु मरुभूतिकम् । (२९।१)

प्राप्तं हरिशिखो ऽपृच्छत् किं वृत्तं भवतोर् इति ॥ (२९।२)

तेनोक्तम् आवयोस् तावद् वेशमध्येन गच्छतोः । (३०।१)

आयात्य् अभिमुखी यैव सैव याति पराङ्मुखी ॥ (३०।२)

भञ्जन्ती चाङ्गुलीः क्रोधाद् वदत्य् आरक्तलोचना । (३१।१)

न स्प्रष्टव्यो न संभाष्यो गोमुखः पापवान् इति ॥ (३१।२)

क्रुद्धदौवारिकाक्रान्तहाटकस्तम्भतोरणैः । (३२।१)

कक्ष्याद्वारैः प्रविष्टौ स्वः स्थानम् अर्यसुतास्थितम् ॥ (३२।२)

तत्रैका दारिकावोचद् दारिकाः पश्यताद्भुतम् । (३३।१)

धूर्तेनानेन चातुर्याद् गोमयं पायसीकृतम् ॥ (३३।२)

अपराधो ऽयम् एतावत् सर्पः प्राणहरः कृतः । (३४।१)

तम् एव पश्यतानेन वाचालेन गुणीकृतम् ॥ (३४।२)

वन्दमानो यदा कोपात् स्वामिन्या नाभिनन्दितः । (३५।१)

संभ्रान्तश् च विलक्षश् च तदा ताम् आह गोमुखः ॥ (३५।२)

मन्ये निष्कारणं कोपं देव्याः को नाम मादृशः । (३६।१)

सेवकः परिचित्तज्ञः स्वामिनं कोपयेद् इति ॥ (३६।२)

तथान्यतमया कोपात् तालवृन्तभृतोदितम् । (३७।१)

कथं निष्कारणो नाम किम् इदं लघु कारणम् ॥ (३७।२)

उत्कण्ठादर्शम् इच्छन्ती कस्यापि चिरकाङ्क्षितम् । (३८।१)

त्वया नर्तयता कान्ता किम् इयं सुखम् आसिता ॥ (३८।२)

अथवा तद् गतं नाम स्वामी किं करणं त्वया । (३९।१)

पश्यन्न् अभिमुखं प्रीत्या स तथा विमुखीकृतः ॥ (३९।२)

भवान् पश्यतु वा मा वा त्वद्विधेयो युवा जनः । (४०।१)

त्वम् इच्छसि जयं यस्याः किम् असौ न पराजिता ॥ (४०।२)

ततो भियावनमितं मुखम् उन्नम्य गोमुखः । (४१।१)

उक्तवान् पश्यतानर्थं दोषो भूतो गुणो ऽपि नः ॥ (४१।२)

यदि प्राक् स्वामिनी नृत्येत् तया राजा सुतोषितः । (४२।१)

कदाचिद् इतरां नैव पश्येद् वृत्तकुतूहलः ॥ (४२।२)

तदा च गुणविद्वेषी जनो वक्ता भवेद् यथा । (४३।१)

पक्षपातान् नरेन्द्रेण दृष्टा मदनमञ्जुका ॥ (४३।२)

इतरा यदि नृत्यन्ती तेन दृष्टा भवेत् तदा । (४४।१)

नोर्वशीम् अपि पश्येत् सः कुतो मदनमञ्जुकाम् ॥ (४४।२)

प्रीत्या यश् चोन्मुखः पश्यन् कृतः स्वामी पराङ्मुखः । (४५।१)

मयोपायः प्रयुक्तो ऽसौ कथम् इत्य् अवधीयताम् ॥ (४५।२)

न सुयामुनदन्तायाः शक्यः कर्तुं पराभवः । (४६।१)

कृतानुकरणैः साक्षाद् भरतेनापि नृत्यता ॥ (४६।२)

अर्यपुत्रे तु विमुखे युष्माभिः सा पराजिता । (४७।१)

सहजैर् इव वैवर्ण्यविवादस्वेदवेपनैः ॥ (४७।२)

तेन ब्रवीमि सेवापि याति यद्य् अपराधताम् । (४८।१)

भक्त्याराधितभर्तारः सेवका हन्त दुःस्थिताः ॥ (४८।२)

अथवा सापराधो ऽपि दूतः संमानम् अर्हति । (४९।१)

संदेशश्रवणात् तेन संमानयत माम् इति ॥ (४९।२)

अथ सात्र परावृत्य प्रसादविशदानना । (५०।१)

ईषद्विहसितज्योत्स्ना सलिलस्नपिताधरा ॥ (५०।२)

अयि चन्द्रमुखं मा स्म गोमुखं पुरुषं वद । (५१।१)

न हि वत्सेश्वरासन्नाः श्रूयन्ते स्त्रीसुहृद्द्रुहः ॥ (५१।२)

अनालापेन यच् चासि क्षणम् आयासितो मया । (५२।१)

तत् क्षमस्व न हि स्वास्था बाधन्ते त्वादृशाम् इति ॥ (५२।२)

ततः सा गोमुखेनोक्ता द्रष्टुम् इच्छति वः प्रियः । (५३।१)

संदेहश् चेद् इयं मुद्रा तदीया दृश्यताम् इति ॥ (५३।२)

तयोक्तं कुम्भकाराणां कोटिर् वसति वः पुरे । (५४।१)

कोटिः किम् इति नानीता न हि ते क्षीणमृत्तिकाः ॥ (५४।२)

तेनोक्तं केन वानीता मुद्रा वा मृत्तिकामयी । (५५।१)

न ह्य् आरभ्यमहाकार्याः प्रमाद्यन्ति सचेतसः ॥ (५५।२)

यौगन्धरायणसुतः प्रियं मित्रं प्रियस्य वः । (५६।१)

स्वामिना प्रेषितः प्रीत्या दृश्यतां मरुभूतिकः ॥ (५६।२)

अथ देवी नमस्कृत्य प्रीता विज्ञापिता मया । (५७।१)

यत् संदिशति नः स्वामी युष्मभ्यं तन् निशाम्यताम् ॥ (५७।२)

प्रेरितः त्वाम् अहं द्रष्टुं येन लक्ष्मीम् इवालसः । (५८।१)

क्रीडतास्मद्विधैर् एष विलक्षः क्रियताम् इति ॥ (५८।२)

प्रस्थितायां ततो देव्याम् आह मां पद्मदेविका । (५९।१)

इयं प्रसाध्यते यावत् तावद् आस्तां भवान् इति ॥ (५९।२)

देव्या सह प्रविश्यान्तर् मुहूर्ताद् इव सा ततः । (६०।१)

आह प्रकृष्टप्रमुदा प्रफुल्लनयनोत्पला ॥ (६०।२)

मया कलिङ्गसेनायै तया गत्वा रुमण्वते । (६१।१)

तेनापि भूमिपतये वृत्तान्तो ऽयं निवेदितः ॥ (६१।२)

तेनोक्तं किम् इहाख्येयं तरुणो ननु दारकः । (६२।१)

जीवलोकसुखान्य् एष तस्माद् अनुभवत्व् इति ॥ (६२।२)

सेयं राज्ञाभ्यनुज्ञाता गुरुणा मन्मथेन च । (६३।१)

इयम् आयाति ते पश्चाद् यातु तावद् भवान् इति ॥ (६३।२)

अथ प्रविश्य संभ्रान्ता प्रतीहारी न्यवेदयत् । (६४।१)

सयानो गोमुखः प्राह लघु श्रावय माम् इति ॥ (६४।२)

मयोक्तं गोमुखस् तावद् एकाकी प्रविशत्व् इति । (६५।१)

स प्रविश्योक्तवान् द्वारे देवी किं विधृतेति माम् ॥ (६५।२)

अज्ञातप्रमदासङ्गम् आकुलीभूतमानसम् । (६६।१)

कुरु नागरकं तावत् त्वं माम् इत्य् अहम् उक्तवान् ॥ (६६।२)

तेनोक्तं युद्धवेलायां दम्यन्ते तुरगा इति । (६७।१)

यद् एतद् घुष्यते लोके तद् एतत् तथ्यतां गतम् ॥ (६७।२)

न नागरकतां प्राप्तुम् उपदेशेन शक्यते । (६८।१)

इयं हि मोक्षविद्येव प्रयोगावृत्तिसाधना ॥ (६८।२)

संक्षेपतस् तु वक्ष्यामि यद् यद् देवी करिष्यति । (६९।१)

तत् तद् एवानुकुर्यास् त्वं दक्षो हि लभते श्रियम् ॥ (६९।२)

अनुशिष्य स माम् एवं निर्यायानीय च प्रियाम् । (७०।१)

सुखं सुप्यास्तम् इत्य् उक्त्वा यथास्वं ससुहृद्गतः ॥ (७०।२)

ततः प्रविश्य दयिता माम् अर्धाक्ष्णा निरैक्षत । (७१।१)

कृतं तथैव च मया वन्दितेन च वन्दिता ॥ (७१।२)

सर्वथा यद् यद् एवाहम् अनया कारितस् तदा । (७२।१)

तद् एवानुकरोमि स्म नर्तनाचार्यशिष्यवत् ॥ (७२।२)

अथ बुद्ध्वानुकूलं माम् इयम् अन्वर्थवेदिनम् । (७३।१)

स्मित्वा सोत्कम्परोमाञ्चं गाढम् अङ्गम् अपीडयत् ॥ (७३।२)

ततो ऽहम् अनपेक्ष्यैव तत्कृतानुकृतक्रमम् । (७४।१)

अशरीरस्य कस्यापि गतो भूतस्य वश्यताम् ॥ (७४।२)

स्त्रीपुंसताम् आगतयोर् अनभिप्रेतनिद्रयोः । (७५।१)

प्रदोष एव क्षणदा क्षीणा क्षणवद् आवयोः ॥ (७५।२)

प्रातः प्रवहणेनैव प्रियाम् आदाय गोमुखः । (७६।१)

मातुर् एवानयद् गेहं मन्मानसपुरःसराम् ॥ (७६।२)

वर्धमानरतेर् एवम् अतियातेषु केषुचित् । (७७।१)

दिनेषु मम सम्प्राप्तः सेनानीर् इदम् अब्रवीत् ॥ (७७।२)

अद्याष्टासु प्रयातेषु मुहूर्तेषु प्रवक्ष्यति । (७८।१)

मौहूर्तानुमतो राजा रात्रेः शान्तिपुरःसरम् ॥ (७८।२)

तारयिष्यामि यमुनाम् अहं यात्रागतं जनम् । (७९।१)

युष्माभिर् अपि कर्तव्यं यत् तद् आज्ञाप्यताम् इति ॥ (७९।२)

मयोक्तं गोमुखो गत्वा युष्मान् विज्ञापयिष्यति । (८०।१)

इति तस्मिन् नते मह्यं गोमुखेन निवेदितम् ॥ (८०।२)

अध सकामुकगणः श्वो गन्ता गणिकागणः । (८१।१)

तेनैव सहिता यूयं गन्तारः शनकैर् इति ॥ (८१।२)

गोमुखेन तु वृत्तान्ते कथिते ऽस्मिन् रुमण्वते । (८२।१)

प्रतिष्ठे ससुहृत् प्रातः पृष्ठतो जनसंहतेः ॥ (८२।२)

तच् च क्रीडागृहं प्राप्य कल्पितं यमुनातटे । (८३।१)

दिवसं गमयामि स्म तं त्रियामामुखोत्सुकः ॥ (८३।२)

गोमुखानीतया सार्धम् आसित्वा कान्तया सह । (८४।१)

निशायां यातकल्पायाम् अपश्यं रुदतीम् इमाम् ॥ (८४।२)

किम् एतद् इति पृष्टा च मया संभ्रान्तचेतसा । (८५।१)

यदा नोक्तवती किंचित् तदान्या दारिकाब्रवीत् ॥ (८५।२)

अपैति गुणवत्सङ्गाद् दोषो दोषवताम् किल । (८६।१)

गणिकाशब्ददोषस् तु नैनाम् अद्यापि मुञ्चति ॥ (८६।२)

काशिराजस्य या कन्या वृता तुभ्यं पुरोधसा । (८७।१)

तस्याश् चामरधारिण्या भवितव्यं किलानया ॥ (८७।२)

सेयम् उत्प्रेक्ष्य तद् दुःखं दारुणं मरणाद् अपि । (८८।१)

विषपानकृतोत्साहा हातुम् इच्छत्य् असून् इति ॥ (८८।२)

मयोक्तम् अहम् अप्य् अङ्गं त्वद्वियोगरुजातुरम् । (८९।१)

नित्योत्क्षपितम् अक्षीबं त्यक्त्वा स्थास्याम्य् अवेदनः ॥ (८९।२)

इत्य् अस्मिन्न् एव समये प्राप्ता हरिशिखादयः । (९०।१)

वृत्तान्तम् एवम् आकर्ण्य भीषणं सभियो ऽभवन् ॥ (९०।२)

ततः सम्भाष्य सुहृदाव् अवोचन् मरुभूतिकः । (९१।१)

वयम् एव विषं पूर्वं पिबामः कल्प्यताम् इति ॥ (९१।२)

ततो हरिशिखेनोक्तं क्वासौ संप्रति गोमुखः । (९२।१)

यो हि मूलम् अनर्थस्य स तावत् पाय्यताम् इति ॥ (९२।२)

तेन गोमुखम् आह्वातुं प्रहितागत्य दारिका । (९३।१)

अब्रवीद् गोमुखो वक्ति किं मयातः प्रयोजनम् ॥ (९३।२)

दीर्घजीवितनामानम् अध्यायं चिरविस्मृतम् । (९४।१)

अहम् अध्येतुम् आरब्धो वैद्यात् प्राणप्रदाद् इति ॥ (९४।२)

ततो हरिशिखेनोक्तः क्रुद्धेन मरुभूतिकः । (९५।१)

प्रेर्यमाणं गलाष्ट्राभिः शीघ्रम् आनय तं शठम् ॥ (९५।२)

यस् त्वया घटितो ऽनर्थः स्वामिनो जीवितः सुखम् । (९७।१)

स्वामिन्या सह संयोगः सो ऽयम् एवं विजृम्भते ॥ (९७।२)

सो ऽब्रवीत् सो ऽयम् आयातो वादः संप्रति सत्यताम् । (९८।१)

ज्वरिष्यामीति संचिन्त्य मण्डं पिबति मुण्डितः ॥ (९८।२)

स कालस् तावद् आयातु स्वामिनी यद् विशङ्किता । (९९।१)

तत्रैव विद्याम न्यञ्चो पास्यामस् त्यज्यतां त्वरा ॥ (९९।२)

अथवालं प्रलापेन महीपालं तपन्तकः । (१००।१)

विज्ञापयतु तेनास्य दत्तः पूर्वम् अयं वरः ॥ (१००।२)

अप्रसङ्गे ऽपि भवता कार्या विज्ञापिना मयि । (१०१।१)

सिद्धिं यास्यति चावश्यं मा स्म शङ्कां करोद् इति ॥ (१०१।२)

इतीमाम् अनुकूलाभिर् वाग्भिर् आश्वास्य गोमुखः । (१०२।१)

मातुर् एवानयन् मूलं प्राविशाम ततः पुरीम् ॥ (१०२।२)

कुमारवटकास्थेन मयानूक्तस् तपन्तकः । (१०३।१)

गोमुखेन यद् आख्यातं तत् कार्यं साध्यताम् इति ॥ (१०३।२)

तपन्तकस् तु सास्फोटम् इदं सिद्धिम् इति ब्रुवन् । (१०४।१)

गत्वा राजकुलं तस्माद् आगत्येदम् अभाषत ॥ (१०४।२)

राजपादैर् अहं पृष्टस् तात किं क्रियताम् इति । (१०५।१)

शालीनेन मयाप्य् उक्तं मोदको दीयताम् इति ॥ (१०५।२)

एवं मालाफलादीनि निःसाराणि तपन्तकः । (१०६।१)

याचते स्म प्रहीणत्वाद् गत्वा गत्वा महीपतिम् ॥ (१०६।२)

इति सशरीरया क्षणम् इव क्षणदाः क्षपयन् सह विशरीरया दयितया विरसान् दिवसान् । (१०७।१)

दिनरजनीविहारविपरीतम् अहम् चरितै रथचरणाह्वयस्य चरितानि विडम्बितवान् ॥ (१०७।२)