परिपाट्या ततः प्राप्तास् त्रयो हरिशिखादयः । (१।१)

प्रभाते माम् अवन्दन्त न तु वेगवतः सुताम् ॥ (१।२)

गोमुखस् त्व् अचिरात् प्राप्तः प्रथमं माम् अवन्दत । (२।१)

अस्मदासन्नम् आसीनां भक्त्या वेगवतीं ततः ॥ (२।२)

असौ हरिशिखेनोक्तः सुष्ठु खल्व् असि पण्डितः । (३।१)

वन्द्यावन्द्यविचारे हि पण्डिताः समदर्शिनः ॥ (३।२)

अथोक्तं तेन मत्तो ऽस्ति भवान् एवातिपण्डितः । (४।१)

वन्द्यलक्षणयुक्तां यो वन्द्याम् अपि न वन्दते ॥ (४।२)

भण केन न पूज्येयं या नः पूज्येन पूजिता । (५।१)

ननु मन्दमते लोकः पूज्यपूजितपूजकः ॥ (५।२)

स्वामिनी स्वामिसंबन्धात् स्वामीवार्हति वन्दनाम् । (६।१)

चन्द्रासन्नैर् हि नक्षत्रैर् लोकः कार्याणि कार्यते ॥ (६।२)

इत्यादि वदतस् तस्य पक्षम् उत्कर्षयन्न् इव । (७।१)

अहं वेगवतीवृत्तं तद्वर्णितम् अवर्णयम् ॥ (७।२)

विद्याधरकुमारीणां प्रवृत्तावर्तनीति ते । (८।१)

वन्दतो मुदिता गत्वा सेनाभर्त्रे न्यवेदयन् ॥ (८।२)

तेनापि तातपादेभ्यस् तैर् अम्बाभ्यां निवेदितम् । (९।१)

हर्षदुन्दुभिवृन्दैस् तु नदद्भिर् वृत्रशत्रवे ॥ (९।२)

गम्भीरोत्पातजीमूतसंपातह्रादभीषणे । (१०।१)

प्रमोदध्वनिते यातं तन्यमाने दिवानिशम् ॥ (१०।२)

अथ सेनापतिः प्राप्तः प्रातर् माम् इदम् अब्रवीत् । (११।१)

इदानीम् एव देवीभ्यां देवो विज्ञापितो यथा ॥ (११।२)

द्वितीयया वधुकया गृहीतो दारकः स्वयम् । (१२।१)

कस्याश्चिद् अपि नास्माभिर् दृष्टः परिणयोत्सवे ॥ (१२।२)

तेन प्रसादो यद्य् अस्ति वेगवत्या ततः सह । (१३।१)

नरवाहनदत्तस्य विवाहः कार्यताम् इति ॥ (१३।२)

देवेन तु विहस्योक्तम् एवम् अस्तु किम् आस्यते । (१४।१)

ममापि हि मनस्य् आसीद् अयम् एव मनोरथः ॥ (१४।२)

किं तु माता वरस्यात्र देवी भवतु मागधी । (१५।१)

पिताहं वरपक्षे ऽस्य समस्तम् अवरोधनम् ॥ (१५।२)

अस्तु वासवदत्तायाः सुता वेगवतः सुता । (१६।१)

रुमण्वदादयः पक्षे तस्या एवं भवन्त्व् इति ॥ (१६।२)

अथान्तःपुरम् अम्बायाः पद्मावत्याः सुहृद्वृतः । (१७।१)

नीतो ऽहं चित्रविन्यासरत्नमङ्गलमण्डलम् ॥ (१७।२)

सभर्तृबहुपुत्राभिर् नारीभिर् वेगवत्यपि । (१८।१)

ज्येष्ठाम्बाभवनं नीता केलिकोलाहलाकुलम् ॥ (१८।२)

तपन्तकस् तु मागध्या प्रेषितः प्रेक्षितुं वधूम् । (१९।१)

मषीकालमुखोरस्कः कारितो ज्येष्ठयाम्बया ॥ (१९।२)

कम्पमानश् च कोपेन ततः प्रत्यागतो ऽब्रवीत् । (२०।१)

अर्यपुत्र खलीकारं पश्यतेमं ममेदृशम् ॥ (२०।२)

श्वश्रूस् ते मां खलीकृत्य सान्तर्हासम् अवोचत । (२१।१)

क्व यासि जाल्म लब्धो ऽसि प्रेषितस् त्वं चरः किल ॥ (२१।२)

एकैव मम बालेयम् आयाचितशतार्जिता । (२२।१)

अस्याः सौभाग्यम् उत्पाद्यम् अवश्यं कार्मणैर् मया ॥ (२२।२)

माता जामातृकस्यैव महाकार्मणकारिका । (२३।१)

यया हस्ततले भर्ता गुरुधैर्यो ऽपि नर्तितः ॥ (२३।२)

वर्धयन्त्याश् चिरं पुत्रं तस्याः कार्मणमालया । (२४।१)

किं मया प्रेषितः कश्चिद् भवान् इव चरस् तया ॥ (२४।२)

इत्य् उक्त्वालम्भितो भीमाम् अर्धचन्द्रपरंपराम् । (२५।१)

देव्याः निष्क्रमितः स्वस्माद् अहम् अन्तःपुराद् इति ॥ (२५।२)

तपन्तकेन या प्राप्ता तत्र गत्वा विडम्बना । (२६।१)

ताम् अनेकगुणां प्रापञ् ज्येष्ठाम्बाप्रेषिताश् चराः ॥ (२६।२)

इति प्रवृत्तवृत्तान्ते मत्ते ऽन्तःपुरसागरे । (२७।१)

मया वेगवतीपाणिर् गृहीतो मन्त्रसंस्कृतः ॥ (२७।२)

अथ गत्वा स्वम् आवासं वासावासं प्रविश्य च । (२८।१)

अन्यादृशप्रपञ्चेव दृष्टा वेगवती मया ॥ (२८।२)

व्याहृता वचनं नादाद् अगाद् आलम्बितांशुका । (२९।१)

शयनं च नवोढेव सेवते स्म पराङ्मुखी ॥ (२९।२)

उपसृत्य शनैश् चैनां ब्रवीमि स्म विलक्षकः । (३०।१)

व्रीडाक्रीडाकृता पीडा दुर्भगा त्यज्यताम् इति ॥ (३०।२)

तया तु कथम् अप्य् उक्तं स्फुटितस्मितचन्द्रिकम् । (३१।१)

अर्यपुत्र कुतः क्रीडा गुर्वाज्ञेयं गरीयसी ॥ (३१।२)

मया हि श्वशुरादेशाद् अस्मिन् विवाहनाटके । (३२।१)

दुष्करा क्षिप्तवेलापि वधूकाभूमिका कृता ॥ (३२।२)

तथा नाटयितव्येयम् उज्ज्वला जायते यथा । (३३।१)

तस्माद् गुरुनियोगो ऽयम् अलङ्घ्यः क्षम्यताम् इति ॥ (३३।२)

तया सह विसर्पन्त्या विवाहकथयानया । (३४।१)

अनयं क्षणसंक्षिप्ताम् आयाताम् अपि यामिनीम् ॥ (३४।२)

गते तु नातिसंक्षिप्ते काले चटुलसम्भ्रमः । (३५।१)

त्वरावान् स्खलदालापो माम् अवोचत् तपन्तकः ॥ (३५।२)

अर्यपुत्र मया दृष्टाश् चतस्रः पुरदेवताः । (३६।१)

भ्राम्यता नगरोद्याने दैन्यम्लानाननेन्दवः ॥ (३६।२)

नृपस्यानिष्टम् आशङ्क्य मन्ये किम् अपि दारुणम् । (३७।१)

अन्यद् उच्चलिताः स्थानं विहायेमां पुरीम् इति ॥ (३७।२)

मया वेगवती पृष्टा कास् ता इति तयोदितम् । (३८।१)

क्रोधान् मानसवेगेन मम सख्यो विवासिताः ॥ (३८।२)

मम प्रसादः क्रियतां स्वयम् आदाय ताः सखीः । (३९।१)

नयनोन्मेषमात्रेण पश्य माम् आगताम् इति ॥ (३९।२)

उत्पतन्ती मया दृष्टा वेगाद् वेगवती नभः । (४०।१)

आसीना चासने स्वस्मिन् सखीभिः परिवारिता ॥ (४०।२)

तदागमनवार्त्ता च व्यापज्झगिति मेदिनीम् । (४१।१)

सद्यः स्वर्भानुमुक्तस्य ताराभर्तुर् इव प्रभा ॥ (४१।२)

सेनापतिर् अथागत्य प्रवीणैर् ब्राह्मणैः सह । (४२।१)

प्रीतिस्निग्धविशालाक्षः सप्रणामम् अभाषत ॥ (४२।२)

राजा वेगवतीम् आह प्रत्यासन्नकरग्रहाः । (४३।१)

चतस्रः किल तिष्ठन्ति भगिन्यः कन्यकास् तव ॥ (४३।२)

ममाप्य् अकृतवीवाहा युवानो रम्यदर्शनाः । (४४।१)

पुत्रास् तिष्ठन्ति चत्वारः शस्त्रशास्त्रकलाविदः ॥ (४४।२)

यदि संबन्धयोग्यान् नो मन्यते राजदारिका । (४५।१)

ततस् ता दारिकास् तेभ्यः पुत्रेभ्यो मे ददात्व् इति ॥ (४५।२)

तयोक्तं धीरगणिका वक्त्रसंक्रान्तवाक्यया । (४६।१)

देवेनानुगृहीतास्मि प्रसादैः फलितैर् इति ॥ (४६।२)

अभूच् च दारिकापक्षे तदा देवी कनीयसी । (४७।१)

अहं च वरपक्षे तु तातः सान्तःपुरो ऽभवत् ॥ (४७।२)

या समृद्धिस् तदा दृष्टा वत्सराजकुले मया । (४८।१)

ताम् अद्यापि न पश्यामि प्राप्यापि श्रियम् ईदृशम् ॥ (४८।२)

विद्याधरकुमारीणां ततो हरिशिखादयः । (४९।१)

अग्रहीषत सस्वेदान् अम्भोरुहरुचः करान् ॥ (४९।२)

निवर्तितविवाहास् तु राजराजसुता इव । (५०।१)

राजराजगृहाणीव गताः पितृगृहाणि ते ॥ (५०।२)

प्रभाते तान् अहं प्राप्तान् सव्रीडान् इव पृष्टवान् । (५१।१)

याता यस्य यथा रात्रिः स तथा वर्णयत्व् इति ॥ (५१।२)

गोमुखेन ततः प्रोक्तम् उच्चैस् ताडितपाणिना । (५२।१)

तथैतेषां गता रात्रिर् मा स्म गच्छद् यथा पुनः ॥ (५२।२)

अयं हरिशिखस् तावत् कन्याराधनकोविदः । (५३।१)

अवेहि मन्त्रिपुत्रेति भार्यया भर्त्सितः स्पृशन् ॥ (५३।२)

ततः शय्यां समालिङ्ग्य कूर्मसंकोचपिण्डितः । (५४।१)

दारुणाम् अनयद् रात्रिं निद्रयापि निराकृतः ॥ (५४।२)

अयं तु घट्ट्यमानो ऽपि भार्यायाम् मरुभूतिकः । (५५।१)

शूरो ऽहम् इति भार्यायाः पादस्थानं न मुक्तवान् ॥ (५५।२)

तपन्तकः पुनः शय्यां त्यक्त्वा सुप्तो महीतले । (५६।१)

प्रक्षालनाद्धि पङ्कस्य दूराद् अस्पर्शनं वरम् ॥ (५६।२)

तद् एवं दुर्भगान् एतान् कान्तासङ्गमकातरान् । (५७।१)

प्रगल्भा रमयिष्यन्ति कथं विद्याधराङ्गनाः ॥ (५७।२)

ततो हरिशिखेनोक्तम् अहो नागरको भवान् । (५८।१)

भार्यया यो ऽतिसौभाग्याद् गृहाद् अपि निराकृतः ॥ (५८।२)

यो हि वासगृहे सुप्तः प्रीतया सह कान्तया । (५९।१)

स कथं परवृत्तान्तैः क्षपां क्षपितवान् इति ॥ (५९।२)

तथोपहसताम् एषाम् आलापैर् अपयन्त्रणैः । (६०।१)

रममाणः क्षणं स्थित्वा ससुहृत् पानम् आचरम् ॥ (६०।२)

अथापरस्मिन् दिवसे वेगवत्या निमन्त्रिताः । (६१।१)

सभार्याः सुहृदस् ते ऽपि ताभिर् एव सहागताः ॥ (६१।२)

मयोक्तं यस्य यस्याश् च पानं सह न दुष्यति । (६२।१)

स तया सा च तेनैव पानम् आसेवताम् इति ॥ (६२।२)

भार्यां हरिशिखस्यापि पाणाव् आकृष्य गोमुखः । (६३।१)

शोभाजितमृणालिन्यां पानभूमाव् उपाविशत् ॥ (६३।२)

भार्यया गोमुखस्योक्तं यदि लभ्यः स्वयंग्रहः । (६४।१)

गृहीतस् तर्हि निःशङ्कं मया हरिशिखः स्वयम् ॥ (६४।२)

आसीनायां ततस् तस्यां तेन सार्धम् अनन्तरम् । (६५।१)

तपन्तकस्य गृहिणीम् अगृह्णान् मरुभूतिकः ॥ (६५।२)

मरुभूतिकभार्या तु समुपेत्य तपन्तकम् । (६६।१)

अब्रवीत् परिशेषो ऽयं किम् अन्यत् क्रियताम् इति ॥ (६६।२)

एवं सह सुहृद्दारैः सुहृदः शुद्धबुद्धयः । (६७।१)

वयं च सहिता दारैः क्रीडन्तः सुखम् आस्महि ॥ (६७।२)

कदाचित् कुपिता मह्यं येन केनापि हेतुना । (६८।१)

मयानुनीयमानापि सुप्ता वेगवती पृथक् ॥ (६८।२)

जागरित्वा चिरं सुप्तस् ततो ऽहं गाढनिद्रया । (६९।१)

सहसा प्रतिबुद्धश् च स्फुरल्लोचनतारकः ॥ (६९।२)

उन्मील्य च चिरान् नेत्रे बालनिद्राकषायिते । (७०।१)

केनाप्य् अपश्यम् आत्मानं नीयमानं विहायसा ॥ (७०।२)

अमरासुरगन्धर्वपिशाचप्रेतराक्षसाम् । (७१।१)

को नु मा नयतीत्य् आसं संदेहाधीनमानसः ॥ (७१।२)

देवादीनाम् अयं स्पर्शो लक्षणैर् न हि विद्यते । (७२।१)

तस्माद् विद्याधरेणाहं गृहीतो दुष्टबुद्धिना ॥ (७२।२)

शत्रुहस्ते गतस्यापि क्षत्रियस्य न शोभते । (७३।१)

हस्तपादास्त्रमित्रस्य पङ्गोर् इव मुधा वधः ॥ (७३।२)

तस्माद् अहं यथाशक्ति व्यायम्य द्विषता सह । (७४।१)

मरिष्यामीति निर्धार्य तं ताडयितुम् उद्यतः ॥ (७४।२)

अथ तेन विहस्योक्तं साधु क्षत्रियकुञ्जर । (७५।१)

स्वस्याः सुसदृशं जातेः कर्म व्यवसितं त्वया ॥ (७५।२)

वन्ध्यस् तु तव संकल्पः फूत्कारो वासुकेर् इव । (७६।१)

मन्त्रयन्त्रितवीर्यस्य तस्माच् चिन्तय देवताम् ॥ (७६।२)

प्रीतश् चास्मि तवानेन शौर्यशौण्डेन चेतसा । (७७।१)

तस्माद् ददामि ते ऽभीष्टं द्वयोर् अन्यतरं वरम् ॥ (७७।२)

ब्रूहि किं म्रियसे दृष्ट्वा प्रियां मदनमञ्जुकाम् । (७८।१)

किं महासागराधारैः पाट्यसे मकरैर् इति ॥ (७८।२)

मम त्व् आसीन् मृणालीव चिक्खलात् कलुषाद् इयम् । (७९।१)

अरातेर् अपि निर्याता भारती स्वच्छकोमला ॥ (७९।२)

यदि नाम प्रियां दृष्ट्वा न्यसेयं कायशृङ्खलाम् । (८०।१)

ततो मे शत्रुमित्रेण भवेद् उपकृतं महत् ॥ (८०।२)

यं यम् एव स्मरन् भावं त्यजत्य् अन्ते कडेवरम् । (८१।१)

तं तम् एव किलाप्नोति तदा तद्भावभावितः ॥ (८१।२)

यस् तु पश्यन् पुरः प्रीत्या प्रियां प्राणैर् वियुज्यते । (८२।१)

तयानन्तरम् एवासौ सुकृती सम्प्रयुज्यते ॥ (८२।२)

इति संकल्पयन्न् एव रणन्तीं किङ्किणीम् अधः । (८३।१)

शृणोमि स्म प्रभातेन्दोः पश्यामि स्म तनुप्रभाम् ॥ (८३।२)

तां दिशं प्रहिताक्षेण दृष्टा वेगवती मया । (८४।१)

पीवरक्रोधसंजातप्रज्वलज्ज्वलनद्युतिः । (८५।१)

लोकान् इव दिधक्षन्ती प्रलयानलसंततिः ॥ (८५।२)

सान्द्रं मद्दर्शनाद् एव प्रीतिनिश्वसितानिलैः । (८६।१)

क्रोधानलम् अविच्छिन्नैः स्थूलैश् च निरवापयत् ॥ (८६।२)

अथांसयोः समासज्य नतयोर् असिचर्मणी । (८७।१)

मूर्ध्नि चाञ्जलिम् आधाय लज्जादीनम् अभाषत ॥ (८७।२)

वत्सराजसुतं दान्तम् आकारेण तम् ईदृशम् । (८८।१)

युवराजं महाराज मा वधीर् भगिनीपतिम् ॥ (८८।२)

यथाहं तव मातुश् च तथायं मम वल्लभः । (८९।१)

स्वदारसहितस् तस्माद् अक्षतो मुच्यताम् इति ॥ (८९।२)

ततः सप्रबलाक्षेपो दष्टदन्तच्छेदः स्फुरन् । (९०।१)

स्वसारम् अब्रवीद् वाचा सिंहफूत्कारघोरया ॥ (९०।२)

धिक् त्वां शारदचन्द्राभमनःपुत्रिकपांसनीम् ॥ (९१।२)

तस्याः पुरो निहत्यैनं यासौ माम् अवमन्यते । (९२।१)

तां च त्वां च ततस् तस्य गमयिष्यामि पृष्ठतः ॥ (९२।२)

इदानीं निहतो ऽसीति सा भ्रातरम् अभाषत । (९३।१)

तेनापि त्वरितेनाहम् अभ्रमध्ये निपातितः ॥ (९३।२)

अथ वेगवती ध्यात्वा कुलविद्याम् अभाषत । (९४।१)

भगवत्यार्यपुत्रो ऽयं स्वपुत्र इव रक्ष्यताम् ॥ (९४।२)

वातमण्डलिकोत्क्षिप्तं यथा पत्त्रं भ्रमद् भ्रमत् । (९५।१)

शनैः शनैर् महीं यायात् तथायं नीयताम् इति ॥ (९५।२)

अथ निस्त्रिंशम् उद्गूर्य निर्धर्माकरुणः खलः । (९६।१)

हन्तुं वेगवतीम् एव प्रवृत्तः प्रार्थितस् तया ॥ (९६।२)

स्त्रीषु स्वसृषु बालासु लालितास्व् अङ्कवक्षसि । (९७।१)

निपतन्ति न निस्त्रिंशाः शूराणां त्वादृशाम् इति ॥ (९७।२)

स तु वेगवतीमध्ये दुकूलस्पर्शभीलुके । (९८।१)

वज्रस्थम्बच्छिदादक्षाम् असिधारां न्यपातयत् ॥ (९८।२)

अथ वेगवतीर् अष्टौ प्रचण्डायुधमण्डलाः । (९९।१)

अपश्यं युद्धसंनद्धाश् चण्डिकागणिका इव ॥ (९९।२)

एकमानसवेगस्य मध्यं कुलिशकर्कशम् । (१००।१)

रम्भास्तम्बम् इवासारम् अलुनाद् असिधारया ॥ (१००।२)

ततो मानसवेगौ द्वौ विकरालासिभासुरौ । (१०१।१)

उत्पन्नौ सकलाव् एव शरीरशकलद्वयात् ॥ (१०१।२)

एका वेगवती कृत्ता भवन्त्य् अष्टौ तथाविधाः । (१०२।१)

तथा मानसवेगौ द्वौ प्रागल्भेताम् इतस् ततः ॥ (१०२।२)

एवं मानसवेगानां वृन्दैर् अम्बरम् आवृतम् । (१०३।१)

क्षणाद् वेगवतीनां च युध्यमानैश् चतुर्गुणैः ॥ (१०३।२)

अहं तु तन्महायुद्धं पश्यन्न् एव शनैः शनैः । (१०४।१)

प्रोषिताम्भसि गम्भीरे पतितः कूपसागरे ॥ (१०४।२)

ततस् तीव्रविषादो ऽपि विहस्य स्मृतवान् इदम् । (१०५।१)

संजयस्य वचः कष्टे वर्तमानस्य संकटे ॥ (१०५।२)

धृष्टद्युम्नाद् अहं मुक्तः कथंचित् क्रान्तवाहनः । (१०६।१)

पतितः सात्यकानीके दुष्कृती नरके यथा ॥ (१०६।२)

कथं दुरुत्तराद् अस्मान् ममोत्तारो भवेद् इति । (१०७।१)

उपायं चिन्तयन्न् एव स्मरामि स्म कथाम् इमाम् ॥ (१०७।२)

बभूवुर् भ्रातरः केचित् त्रयो ब्राह्मणदारकाः । (१०८।१)

एकतः पूर्वजस् तेषां मध्यमान्त्यौ द्वितत्रितौ ॥ (१०८।२)

तैश् चाधीतत्रयीविद्यैर् गुरुर् विज्ञापितः किल । (१०९।१)

गुरवे दातुम् इच्छामः काङ्क्षितां दक्षिणाम् इति ॥ (१०९।२)

तेनोक्तं स्वगृहान् गत्वा कृत्वा दारपरिग्रहम् । (११०।१)

उत्पाद्यताम् अपत्यं च क्रतुभिश् चेज्यताम् इति ॥ (११०।२)

तैर् उक्तम् अपरा काचिद् दक्षिणा मृग्यताम् इति । (१११।१)

तेनोक्तम् अलम् एतेन ग्रहेण भवताम् इति ॥ (१११।२)

तस्मान् नैवातिनिर्बन्धान् निवर्तन्ते स्म ते यदा । (११२।१)

तदा क्रुद्धेन गुरुणा याचिता दक्षिणाम् इमाम् ॥ (११२।२)

एकतः श्वेतकर्णानां गवां कोकिलवर्चसाम् । (११३।१)

कुम्भोध्नीनां सहस्रं मे दत्त स्थात च मा चिरम् ॥ (११३।२)

ते तु भ्रान्त्वा महीं कृत्स्नाम् आरूढास् तुहिनाचलम् । (११४।१)

ज्ञाताः किल कुबेरेण कौवेरीं प्रस्थिता दिशम् ॥ (११४।२)

कुबेरस्यापि किं नास्ति तेन ते गुरुदक्षिणाम् । (११५।१)

दत्त्वा प्रस्थापिताः प्रीतास् तुहिनाद्रेर् अवातरन् ॥ (११५।२)

संचरन्तो बहून् देशांश् चारयन्तश् च गाः शनैः । (११६।१)

प्राप्ताश् चण्डेश्वरासन्नाश् चण्डार्ककिरणाः स्थलीः ॥ (११६।२)

कदाचिद् एकतेनोक्तौ गाः सम्प्रेक्ष्य द्वितत्रितौ । (११७।१)

लोभनीयम् इदं द्रव्यं न परित्यागम् अर्हति ॥ (११७।२)

साधुकारश्रुतेर् लुब्धः कश्चिद् उन्मत्तको यथा । (११८।१)

अग्निप्रवेशं कुर्वीत तथेदं नश् चिकीर्षितम् ॥ (११८।२)

तेनेदम् उपपन्नं च गुरुणा च मयोदितम् । (११९।१)

रमणीयविपाकं च वाक्यं नः क्रियताम् इति ॥ (११९।२)

अथोवाच द्वितः प्रीतो युक्तम् आर्येण चिन्तितम् । (१२०।१)

न हि स्वार्थेषु मुह्यन्ति बुद्धयस् त्वादृशाम् इति ॥ (१२०।२)

एकतस् तु त्रितं दृष्ट्वा तूष्णीम् आसीनम् उक्तवान् । (१२१।१)

यद् अत्र युक्तं तद् ब्रूतां किम् उदास्ते भवान् इति ॥ (१२१।२)

तेनोक्तं निन्दितं कुर्वन् न कश्चिन् न निवार्यते । (१२२।१)

पितापि हि विषं खादन् नैव पुत्रैर् उपेक्ष्यते ॥ (१२२।२)

तेन विज्ञापयामि त्वां क्रियतां च वचो मम । (१२३।१)

बुद्धिवृद्धेन हि ग्राह्यं बालाद् अपि सुभाषितम् ॥ (१२३।२)

अनार्यप्रियम् आर्येण न कार्यं कार्यम् ईदृशम् । (१२४।१)

कार्यं चेन् मह्यम् आत्मीयम् अंशम् आर्यः प्रयच्छतु ॥ (१२४।२)

तम् अहं गुरवे दत्त्वा दक्षिणायोपकारिणे । (१२५।१)

प्रतिज्ञाभारविक्षेपाद् यास्यामि लघुताम् इति ॥ (१२५।२)

ततः क्रुद्धौ च लुब्धौ च कनिष्ठं ज्येष्ठमध्यमौ । (१२६।१)

दुग्धगर्धान्धबुद्धित्वात् प्रमापयितुम् इच्छतः ॥ (१२६।२)

तैः कदाचित् पिपासान्धैः पान्थसंहातसंकुलम् । (१२७।१)

अदृश्यमानपानीयं दृष्टं कूपरसातलम् ॥ (१२७।२)

जलम् अत्रास्ति नास्तीति संदेहविनिवृत्तये । (१२८।१)

तेषाम् अन्यतमः पान्थः कूपे लोष्टुम् अपातयत् ॥ (१२८।२)

ततः ष्वाद् इति कृत्वा तज् जर्जरं घटकर्परम् । (१२९।१)

बभञ्ज स च संदेहः पथिकानां न्यवर्तत ॥ (१२९।२)

अवतीर्य ततः कूपं त्रितः करुणयावृतः । (१३०।१)

पान्थैर् उत्तारयामास रज्जुभिर् भाण्डमण्डलम् ॥ (१३०।२)

तेन गावश् च पान्थाश् च भ्रातरौ च महात्मना । (१३१।१)

उत्तार्योत्तार्य पानीयं कृताः स्नापितपायिताः ॥ (१३१।२)

पथिकेषु तु यातेषु कृतार्थाव् एकतद्वितौ । (१३२।१)

कूप एव त्रितं त्यक्त्वा सगोयूथौ पलायितौ ॥ (१३२।२)

त्रितस् तु घटम् आलोक्य रज्ज्वैव सह पातितम् । (१३३।१)

निराशिश् चिन्तयामास क्षणम् उत्तारकारणम् ॥ (१३३।२)

आं स्मृतं लब्धम् इत्य् उक्त्वा वेदवृत्तान्तपेशलः । (१३४।१)

माहेन्द्रीम् अकरोद् इष्टिं मनसैव महामनाः ॥ (१३४।२)

अथानन्तरम् उन्नम्य निशीथध्वान्तकर्बुराः । (१३५।१)

धनुष्मन्तस् तडित्वन्तो घना जलम् अपातयन् ॥ (१३५।२)

शनकैः शनकैः कूपात् पूर्यमाणान् नवाम्बुभिः । (१३६।१)

प्रतरन् प्रतरन् धीरं गोलेह्याद् उत्थितस् त्रितः ॥ (१३६।२)

गत्वा च स्तोकम् अध्वानं गोखुरालीं निरूपयन् । (१३७।१)

अपवर्गम् इवाद्राक्षीन् मूर्तिमन्तं त्रिदण्डिनम् ॥ (१३७।२)

अभिवाद्य तम् अप्राक्षीन् मार्गे भगवता क्वचित् । (१३८।१)

न दृष्टाव् एवमाकारौ सगोयूथौ द्विजाव् इति ॥ (१३८।२)

तेनोक्तं न मया दृष्टौ तौ महापापकारिणौ । (१३९।१)

यौ त्वां पातालगम्भीरे कूपे भ्रातरम् औझताम् ॥ (१३९।२)

प्रष्टव्याव् अपि न क्षुद्रौ द्रष्टव्याव् अपि न त्वया । (१४०।१)

याव् एवं निन्दिताचारौ प्रष्टव्यौ कुत एव तौ ॥ (१४०।२)

तम् उवाच त्रितः क्रोधाद् धूर्तं कलुषमानसम् । (१४१।१)

दुष्टमस्करिणं धिक् त्वां साधुनिन्दाविशारदम् ॥ (१४१।२)

ज्ञानेन्दुकिरणव्यस्तसंमोहध्वान्तसंचयाः । (१४२।१)

तादृशा एव जानन्ति साधवं न भवादृशाः ॥ (१४२।२)

ततस् तस्य परिव्राजः शुचिताम्रघटारुणम् । (१४३।१)

जातं विकसितज्योतिः किरीटाभरणं शिरः ॥ (१४३।२)

शरीरं च सहस्राक्षं करं च कुलिशाकुलम् । (१४४।१)

कृतैवमादिकाकारः स जातः सर्वथा हरिः ॥ (१४४।२)

वरं ब्रूहीति तेनोक्तस् त्रितस् तुष्टस् तम् अब्रवीत् । (१४५।१)

भ्रातरौ मे सपापौ चेद् अपापौ भवताम् इति ॥ (१४५।२)

पुनर् ब्रूहीति तेनोक्तः पुनर् अप्य् अब्रवीत् त्रितः । (१४६।१)

गुरू मे गुरवे गास् ताः प्रीतौ वितरताम् इति ॥ (१४६।२)

पुनः प्रीततमेनोक्तं हरिणा याच्यताम् इति । (१४७।१)

पर्याप्तम् इति तेनोक्ते प्रीतः शक्रो दिवं ययौ ॥ (१४७।२)

एवं महेन्द्रदैवत्याम् इष्टिं निर्वर्त्य मानसीम् । (१४८।१)

तस्मात् पातालगम्भीराद् अवटाद् उत्थितस् त्रितः ॥ (१४८।२)

तथाहम् अपि ताम् इष्टिं किं न कुर्यां मनोमयीम् । (१४९।१)

याजकैस् तु विना यज्ञं क्षत्रियस्य विरुध्यते ॥ (१४९।२)

तस्माद् अस्माद् उपायेन केनोत्तिष्ठेयम् इत्य् अहम् । (१५०।१)

इति चेति च निर्धार्य स्मृत्यामितगतिं गतः ॥ (१५०।२)

शङ्कुबन्धनमुक्तेन तेनाहं याचितस् तदा । (१५१।१)

कष्टाम् आपदम् आपन्नो विधये मां स्मरेर् इति ॥ (१५१।२)

असोढप्रार्थनादुःखं वरं त्यक्तं शरीरकम् । (१५२।१)

न तु प्रत्युपकाराशा रुजाजर्जरितं धृतम् ॥ (१५२।२)

एवं च चिन्तयन्न् एव कूपे कूपतरोस् तले । (१५३।१)

अपश्यम् अहम् आत्मानं तं चामितगतिं पुरः ॥ (१५३।२)

मां चावोचत् स वन्दित्वा हर्षघर्घरया गिरा । (१५४।१)

युष्मत्स्मरणपूतो ऽयं जनः किं कुरुताम् इति ॥ (१५४।२)

खे संग्रामयमाणायाः सह भ्रात्रा बलीयसा । (१५५।१)

वेगवत्याः सहायत्वम् आचरेति तम् आदिशम् ॥ (१५५।२)

तेनोक्तम् अर्यदुहितुर् वेगवत्याः सहायताम् । (१५६।१)

कर्तुम् इच्छति यो मोहान् महागौरीं स रक्षति ॥ (१५६।२)

आज्ञा तु प्रथमं दत्ता कर्तव्यैवानुजीविना । (१५७।१)

आज्ञासंपत्तिमात्रेण भृत्याद् भर्ता हि भिद्यते ॥ (१५७।२)

तावत् सरोजजलजध्वजवज्रलक्ष्म्या त्वत्पादपङ्कजयुगं न नमामि यावत् । (१५८।१)

शत्रोर् गलद्गलसिरारुधिरेण मूर्ध्ना नाभ्यर्चितं मदसिलूनशिरोधरेण ॥ (१५८।२)