तत्र मित्रप्रकाण्डेन गोमुखेन विनोदितः । (१।१)

मासम् आसिषि विप्रैश् च प्रसन्नैः सप्रसन्नकैः ॥ (१।२)

एकदा गोमुखेनोक्तं योजने ग्रामकाद् इतः । (२।१)

अविमुक्ताविमुक्तत्वात् पुण्या वाराणसी पुरी ॥ (२।२)

आ प्राग्ज्योतिषकश्मीरद्वारकाताम्रपर्णि यत् । (३।१)

तत् सर्वं सुलभं तस्यां मनोहारिविनोदनम् ॥ (३।२)

कदाचिच् चोपलभ्येत तत्र पान्थात् कुतश्चन । (४।१)

वार्त्ता हरिशिखादीनाम् अतः सागम्यताम् इति ॥ (४।२)

तम् उक्त्वा युक्तम् आत्थेति तं चामन्त्र्य प्रसन्नकम् । (५।१)

साक्रन्दात् संभवग्रामात् प्रति वाराणसीम् अगाम् ॥ (५।२)

अथ स्तोकान्तरातीतं माम् अभाषत गोमुखः । (६।१)

वहानि किम् अहं युष्मान् यूयं वहत माम् इति ॥ (६।२)

चिन्तितं च मया हन्त विनष्टः खलु गोमुखः । (७।१)

यूयं मां वहतेत्य् एष नो ब्रूयात् कथम् अन्यथा ॥ (७।२)

आसनस्यापि यश् छायां मदीयस्य नमस्यति । (८।१)

अरिष्टाविष्टतां मुक्त्वा कथम् इत्थं स वक्ष्यति ॥ (८।२)

स मयोक्तः सदैन्येन भवान् गुरुपदश्रमः । (९।१)

तन् मदीयम् अशङ्केन पृष्ठम् आरुह्यताम् इति ॥ (९।२)

तेन चोक्तं विलक्षेण मा ग्रहीत यथाश्रुतम् । (१०।१)

नेयं संभाव्यते चिन्ता जातारिष्टे ऽपि मादृशि ॥ (१०।२)

किंतु यः किंचिद् आचष्टे पान्थस्य पथिकः पथि । (११।१)

वोढा भवति तस्यासौ खेदविस्मरणाद् इति ॥ (११।२)

स मयोक्तो भवान् एव सर्ववृत्तान्तपेशलः । (१२।१)

आख्यातुं च विजानाति यत् ततः कथयत्व् इति ॥ (१२।२)

तेनोक्तं पञ्च कथ्यन्ते कथावस्तूनि कोविदैः । (१३।१)

धर्मार्थसुखनिर्वाणचिकित्साः सहविस्तराः ॥ (१३।२)

तत्र सत्त्वोपकारार्था कायवाङ्मानसक्रिया । (१४।१)

प्रभवः सर्वधर्माणां जगती जगताम् इव ॥ (१४।२)

येनोपायेन मित्रत्वं यान्ति मध्यस्थशत्रवः । (१५।१)

सर्वार्थानाम् असौ हेतुर् गुणानाम् इव सज्जनः ॥ (१५।२)

परस्त्रीगणिकात्यागः संतोषो मन्दरोषता । (१६।१)

नातिसक्तिश् च दारेषु सुखं दुःखं विपर्ययः ॥ (१६।२)

साङ्गस्य सुखरागादेर् अनङ्गस्य च देहिनः । (१७।१)

संबन्धाभावम् अत्यन्तं निर्वाणं विदुर् ईश्वराः ॥ (१७।२)

अर्धरात्रे ऽपि भुञ्जानः परमार्थबुभुक्षितः । (१८।१)

कूटवैद्यपरित्यागी रोगैर् दूरेण वर्ज्यते ॥ (१८।२)

दृष्टसंसारसाराणाम् ऋषीणां को हि मादृशः । (१९।१)

असारो गुरुसाराणि दर्शनानि विडम्बयेत् ॥ (१९।२)

तेन यत् किंचिद् उच्छास्त्रं बालभावाद् उदाहृतम् । (२०।१)

शुकवाशितनिःसारम् इदं मे मृष्यताम् इति ॥ (२०।२)

इदमादीः कथाः शृण्वन् निरन्तरसुरालयाम् । (२१।१)

गङ्गाभरणम् आख्यातां प्रापं वाराणसीं ततः ॥ (२१।२)

तत्र बाह्यनिविष्टस्य शून्यस्य पुरसद्मनः । (२२।१)

जरद्दारुसुधाचित्रम् अध्यतिष्ठाम मण्डपम् ॥ (२२।२)

गोमुखस् तु क्षणं स्थित्वा माम् अवोचद् गतश्रमम् । (२३।१)

मुहूर्तकम् अनुत्कण्ठैर् इह युष्माभिर् आस्यताम् ॥ (२३।२)

यत्र स्थातव्यम् अस्माभिर् उपलभ्य तम् आश्रयम् । (२४।१)

आगच्छामीति माम् उक्त्वा चलैर् उच्चलितः पदैः ॥ (२४।२)

गत्वा षोडशविंशानि पदानि सहसा स्थितः । (२५।१)

ततः किमपि निश्चित्य निवृत्तो माम् अभाषत ॥ (२५।२)

यद् इदं युष्मदङ्गेषु दिव्यं भूषणम् आहितम् । (२६।१)

इदम् आदाय गच्छामि स्थातुं नास्येह युज्यते ॥ (२६।२)

त्रिदण्डिपाण्डराङ्गादिपाषण्डैश् छद्मकङ्कटैः । (२७।१)

वाराणसी महाचौरैस् तीर्थध्वाङ्क्षैर् अधिष्ठिता ॥ (२७।२)

युष्मान् एकाकिनो दृष्ट्वा सालङ्कारान् निरायुधान् । (२८।१)

तेषां साहसिकः कश्चिद् अनर्थं चिन्तयेद् इति ॥ (२८।२)

एवं भवतु नामेति मयासाव् अनुमोदितः । (२९।१)

तदाभरणम् आदाय प्राविशत् त्वरितः पुरम् ॥ (२९।२)

अथाचिरगते तस्मिन् परिव्राड्ब्रह्मचारिणौ । (३०।१)

परिचङ्क्रमणश्रान्तौ तस्मिन्न् एव न्यसीदताम् ॥ (३०।२)

आसीच् च मम ताव् एतौ नूनं पाषण्डितस्करौ । (३१।१)

निरायुधासहायं मां मुषितुं किल वाञ्छतः ॥ (३१।२)

तद् एतेषां सहस्रेषु सकृपाणकरेष्व् अपि । (३२।१)

गवाम् इवोद्विषाणानां मतिर् मे मन्थरादरा ॥ (३२।२)

ऊरुमूलस्थशस्त्रेषु प्रव्रज्याकङ्कटेषु यः । (३३।१)

प्रयुङ्क्ते निर्घृणः शस्त्रं को ऽन्यः क्लीबतमस् ततः ॥ (३३।२)

एवमादिविकल्पं माम् असाव् आलोक्य मस्करी । (३४।१)

निराश इव विद्राणो ब्रह्मचारिणम् उक्तवान् ॥ (३४।२)

जल्पाकग्रथितैर् ग्रन्थैः सांख्ययोगादिभिर् वयम् । (३५।१)

विप्रलब्धाः सुखं त्यक्त्वा मोक्षमार्गे किल स्थिताः ॥ (३५।२)

यथा तृणम् उपादातुम् अम्बराम्भोजम् एव वा । (३६।१)

कश्चिन् महत् तपः कुर्यान् मोक्षार्थो नस् तथा श्रमः ॥ (३६।२)

तृणवत्सुलभो मोक्षो यदि खेदो ऽफलस् ततः । (३७।१)

अथ खाम्भोजदुष्प्रापस् ततो नष्टा मुमुक्षवः ॥ (३७।२)

परलोकस्य सद्भावे हेतुः सर्वज्ञभाषितः । (३८।१)

सर्वज्ञस्यापि सद्भावः पञ्चदिव्यप्रमाणकः ॥ (३८।२)

यो ऽप्य् उपादीयते हेतुः सर्वज्ञास्तित्वसिद्धये । (३९।१)

सो ऽप्य् असिद्धविरुद्धादिदोषाशीविषदूषितः ॥ (३९।२)

तद् अलं विटवाचाटघटितैः काव्यकर्पटैः । (४०।१)

सेवमाना यथाछन्दम् आस्महे विषयान् इति ॥ (४०।२)

ब्रह्मचारी तु सावेगः परिव्राजकम् उक्तवान् । (४१।१)

प्रसारितस् त्वया कस्माद् असारो मल्लदण्डकः ॥ (४१।२)

प्रतिज्ञाहेतुदृष्टान्ताः साधवस् तावद् आसताम् । (४२।१)

सर्वतन्त्राविरुद्धेन सिद्धान्तेनैव बाध्यसे ॥ (४२।२)

असत्तां परलोकस्य शुष्कतर्केण साधयन् । (४३।१)

वितण्डावादवार्त्तार्तः साधु शोच्यो भविष्यसि ॥ (४३।२)

अथवास्ताम् इदं तावद् इदं तावन् निगद्यताम् । (४४।१)

स्मृतीनां विटकाव्यत्वं कथं वेद भवान् इति ॥ (४४।२)

तेनोक्तं मानुषाणां च प्रायः सर्वशरीरिणाम् । (४५।१)

नन्दीशप्रमुखैर् उक्तम् अहं जानामि लक्षणम् ॥ (४५।२)

यश् चैष पुरुषः कोऽपि पान्थः पांसुलपादकः । (४६।१)

एष विद्याधरेन्द्राणाम् इन्द्रः किल भविष्यति ॥ (४६।२)

एनं दृष्ट्वाधितिष्ठन्तम् एतं जर्जरमण्डपम् । (४७।१)

मल्लदण्डकनिःसारान् उत्प्रेक्षे सकलागमान् ॥ (४७।२)

अदृष्टार्थाः किल ग्रन्था दृष्टार्थैर् गारुडादिभिः । (४८।१)

अर्थवन्तो ऽनुमीयन्ते याचकैर् इव दायकाः ॥ (४८।२)

यथा च विटकाव्यत्वान् मृषा पुरुषलक्षणम् । (४९।१)

श्रुतिस्मृतिपुराणादि तथा संभाव्यताम् इति ॥ (४९।२)

इतरस् तम् अथावोचद् अतीतभवसंचितम् । (५०।१)

इष्टानिष्टफलं कर्म दैवम् आहुर् विचक्षणाः ॥ (५०।२)

यच् चेदं लक्षणं नाम शरीरेषु शरीरिणाम् । (५१।१)

एतद् दैवाभिधानस्य लक्षणं पूर्वकर्मणः ॥ (५१।२)

न चापुरुषकारस्य दैवं फलति कस्यचित् । (५२।१)

कालकारणसामग्रीम् ईश्वरो ऽपि ह्य् अपेक्षते ॥ (५२।२)

अयं तु तरुणः कल्यः कान्तिक्षिप्तसुरासुरः । (५३।१)

कुण्ठया गण्डमण्डानां मन्दचेष्टतया समः ॥ (५३।२)

यथा धनुर् अधानुष्कं यथा बीजम् अवापकम् । (५४।१)

सत्तामात्रफलं पुंसस् तथा दैवम् अपौरुषम् ॥ (५४।२)

परिव्राड् अब्रवीद् दैवं पौरुषाद् बलवत्तरम् । (५५।१)

ज्ञापकं चास्य पक्षस्य श्रूयतां यन् मया श्रुतम् ॥ (५५।२)

अस्ति सिन्धुतटे ग्रामो ब्रह्मस्थलकनामकः । (५६।१)

तत्रासीद् वेदशर्मेति चतुर्वेदो द्विजोत्तमः ॥ (५६।२)

तस्य यो ऽन्यतमः शिष्यः पाठं प्रति दृढोद्यमः । (५७।१)

तस्माद् एव च स छात्त्रैर् आहूयत दृढोद्यमः ॥ (५७।२)

तमोभेदकनाम्नश् च गृहस्थस्य गृहे सदा । (५८।१)

दापितं भोजनं तस्य आच्छादनं वेदशर्मणा ॥ (५८।२)

तत्र भिन्नतमा नाम परिव्राट् पाञ्चरात्रिकः । (५९।१)

वासम् आवसथे तस्य करोति स्म दृढोद्यमः ॥ (५९।२)

अनेन च प्रकारेण पटुश्रद्धानमेधसा । (६०।१)

अधीतं दशभिर् वर्षैस् तेन वेदचतुष्टयम् ॥ (६०।२)

अथ भिन्नतमाः कृत्वा वर्णाश्रमकथां चिरम् । (६१।१)

प्रशान्तजनसंपाते प्रदोषे तम् अभाषत ॥ (६१।२)

बहुगोमहिषीभूमिदासीदासम् इदं मया । (६२।१)

तन्त्रस्थानम् उपान्तं च चाटादिभ्यश् च रक्षितम् ॥ (६२।२)

ध्यानाध्यायप्रधानं च विहितं भिक्षुकर्म यत् । (६३।१)

वैश्यकर्माभियुक्तस्य तस्य नामापि नास्ति मे ॥ (६३।२)

अधुना तु वचःकायपरिस्पन्दापहारिणी । (६४।१)

परलोकसमासन्ना जरातन्द्रीर् इवागता ॥ (६४।२)

गृहमेधिव्रतस्थानाम् अलसानां स्वकर्मसु । (६५।१)

धर्मसाधनम् उद्दिष्टम् ऋषिभिस् तीर्थसेवनम् ॥ (६५।२)

आह वेदान्तवादश् च तारकं ब्रह्म तन्त्रयेत् । (६६।१)

एतस्मान् न विमुञ्चेयुर् अविमुक्तं मुमुक्षवः ॥ (६६।२)

श्वः प्रस्थातास्महे तस्मात् प्रातर् वाराणसीं प्रति । (६७।१)

बुद्धधर्मे प्रशस्ता हि धर्मस्य त्वरिता गतिः ॥ (६७।२)

भवतापि श्रुतिस्मृत्योः प्रामाण्यम् अनुजानता । (६८।१)

नियोगेनैव कर्तव्यः पत्नीपुत्रपरिग्रहः ॥ (६८।२)

गृहस्थाश्रमधर्मश् च गवादिधनसाधनः । (६९।१)

न च प्रतिग्रहाद् अन्यद् विप्रस्य धनसाधनम् ॥ (६९।२)

तत् सुखोपनतं चैतद् अनिन्द्यम् अतिभूरि च । (७०।१)

सदासीदासम् अस्माकं धनम् आदीयताम् इति ॥ (७०।२)

तेनोक्तं युष्मदादिष्टम् अकार्यम् अपि मादृशः । (७१।१)

न विकल्पयितुं शक्तः किं पुनर् न्याय्यम् ईदृशम् ॥ (७१।२)

किंत्व् आमन्त्र्य पितृस्थानौ विद्याजीवितदायिनौ । (७२।१)

कर्तास्मि भवदादेशम् अतिवाह्य निशाम् इति ॥ (७२।२)

यातायां तु त्रियामायां तम् आमन्त्रयितुं गतम् । (७३।१)

संप्रतिष्ठासमानो ऽपि चिरं भिक्षुर् उदैक्षत ॥ (७३।२)

यदा तु दिवसार्धे ऽपि गते छात्त्रः स नागतः । (७४।१)

तं गवेषयितुं भिक्षुः स्वयम् एव तदा गतः ॥ (७४।२)

स तु तेनाङ्गणे दृष्टस् तमोभेदकवेशमनः । (७५।१)

शनैश् चङ्क्रमणं कुर्वन् नीचैश् चाम्नायमानसम् ॥ (७५।२)

उक्तं च भवता कस्माद् इयच्चिरम् इह स्थितम् । (७६।१)

अथार्थेनैव तेनार्थस् तथा नः कथ्यताम् इति ॥ (७६।२)

ततस् तेनोक्तम् एतस्मिन् गृहे केनापि हेतुना । (७७।१)

व्यग्रः परिजनः सर्वस् तत्र तत्राभिधावति ॥ (७७।२)

यां याम् एव च पृच्छामि किम् एतद् इति दारिकाम् । (७८।१)

सा सा माम् आह संरब्धा शिवं ध्यातु भवान् इति ॥ (७८।२)

तं चाद्यापि न पृच्छामि तमोभेदकम् आकुलम् । (७९।१)

तेनाहं नागतः क्षिप्रं सकाशं भवताम् इति ॥ (७९।२)

अथ भिन्नतमाः स्मित्वा दृढोद्यमम् अभाषत । (८०।१)

येनायम् आकुलो लोकस् तद् अहं कथयामि ते ॥ (८०।२)

तमोभेदकभार्यायाः प्रसूतिः प्रत्युपस्थिता । (८१।१)

अयं परिजनस् तत्र तत्रतत्राकुलाकुलः ॥ (८१।२)

दारिका जायते चास्य तां च त्वं परिणेष्यसि । (८२।१)

सा च रागग्रहाविष्टा दुष्टचेष्टा भविष्यति ॥ (८२।२)

इति तस्मिन् कृतादेशे गते स्वविवधं प्रति । (८३।१)

इतरश् चिन्तयामास शङ्काकम्पितमानसः ॥ (८३।२)

ब्राह्मणी ब्राह्मणस्यास्य यदि कन्यां विजायते । (८४।१)

ततो भिन्नतमोवाक्यम् अभूतार्थं न जायते ॥ (८४।२)

स्तोभावेशविषाच्छेदक्रियासु व्यक्तशक्तिभिः । (८५।१)

शेषाणाम् अपि मन्त्राणां सामर्थ्यम् अनुमीयते ॥ (८५।२)

इति चिन्तयतस् तस्य दीनो गृहपतिर् गृहात् । (८६।१)

हा दैवं खलम् इत्यादि लपन् नीचैर् विनिर्गतः ॥ (८६।२)

क्षणाच् च श्वगृहीतस्य मार्जारस्येव कूजतः । (८७।१)

अन्तर्भवनम् उद्भूतः श्वागारपरुषश्रुतिः ॥ (८७।२)

ततः प्रसाधिता नार्यो लज्जाप्रावृतमस्तकाः । (८८।१)

पक्षद्वारेण निर्जग्मुर् नैराश्योत्तानपाणयः ॥ (८८।२)

परिचारकवर्गश् च शोचद्बन्धुकदम्बकम् । (८९।१)

अमन्त्रयत वामस्य विधेः किं क्रियताम् इति ॥ (८९।२)

एवंप्रायप्रपञ्चे तु गृहे तस्मिन् दृढोद्यमः । (९०।१)

सिद्धप्रव्रजितादेशजातभीतिर् अचिन्तयत् ॥ (९०।२)

परिव्राजकवाक्येन तथाभूतेन साधितम् । (९१।१)

दैवं पुरुषकारेण जनाः पश्यन्तु बाधितम् ॥ (९१।२)

सिन्धुदेशं परित्यज्य दे । (९२।१)

अयं परिहराम्य् एनां दूरतः कर्दमाम् इति ॥ (९२।२)

एवमादि विमृश्यासाव् असंमन्त्र्यैव संस्कृतान् । (९३।१)

दशयोजनम् अध्वानम् एकाहेन पलायितः ॥ (९३।२)

सद्वीपां च परिक्रम्य वर्षैर् द्वादशभिर् महीम् । (९४।१)

गङ्गातटम् उपागच्छत् तीर्थोपासनकाम्यया ॥ (९४।२)

अथातपपिपासार्तश् छायासलिलवाञ्छया । (९५।१)

कस्मिंश्चिद् ब्राह्मणग्रामे कंचन प्राविशद् गृहम् ॥ (९५।२)

तत्र चालिन्दकासीनाम् अर्कतूलाभमूर्धजाम् । (९६।१)

ययाचे ब्राह्मणीम् अम्ब पानीयं दाप्यताम् इति ॥ (९६।२)

सा त्व् अभाषत संभ्रान्ता हले पुत्रि तमालिके । (९७।१)

आसनोदकम् आदाय लघु निर्गम्यताम् इति ॥ (९७।२)

ततः पीठालुकाहस्ता वसितासितकञ्चुका । (९८।१)

आपिङ्गापान्तकेशान्ता कन्यका निरगाद् गृहात् ॥ (९८।२)

दिशस् तरलया दृष्ट्या पश्यन्ती संततस्मिता । (९९।१)

पङ्गुभङ्गुरसंचारा चिरात् प्रापद् दृढोद्यमम् ॥ (९९।२)

आस्यताम् अत्र मित्रेति वदन्त्या शून्यया तया । (१००।१)

पीठबुद्ध्या पुरस् तस्य निक्षिप्तं जलभाजनम् ॥ (१००।२)

अथ ताम् अब्रवीद् वृद्धा मुक्त्वैताम् अविनीतताम् । (१०१।१)

अपरेणोदपात्रेण जलम् आवर्ज्यताम् इति ॥ (१०१।२)

सा तु कृत्रिमसंत्रासजनितोत्कटवेपथुः । (१०२।१)

अन्तर्हसितभुग्नौष्ठी वृद्धाज्ञां समपादयत् ॥ (१०२।२)

ततो गतश्रमं वृद्धा पृच्छति स्म दृढोद्यमम् । (१०३।१)

आगच्छति कुतो देशात् कं वा याति भवान् इति ॥ (१०३।२)

तेनोक्तं न स देशो ऽस्ति नागच्छामि यतः क्षितौ । (१०४।१)

यच् च ब्रूथ क्व यासीति तत्र विज्ञापयामि वः ॥ (१०४।२)

कस्मिंश्चिद् ब्राह्मणग्रामे कुर्वन् बटुकपाठनाम् । (१०५।१)

संतुष्टो ग्रामवासोभिर् निनीषे दिवसान् इति ॥ (१०५।२)

ततस् तम् अब्रवीद् वृद्धा नीतिज्ञैः सत्यम् उच्यते । (१०६।१)

न ह्य् अतप्तेन लोहेन तप्तं संधीयते क्वचित् ॥ (१०६।२)

मम द्वौ पुत्रनप्ताराव् अधुनैवोपनीतकौ । (१०७।१)

तौ च संयोजितौ पुण्यैर् अर्थिनाव् अर्थिना त्वया ॥ (१०७।२)

भवान् अध्यापनेनार्थी तौ चाध्ययनकाङ्क्षिणौ । (१०८।१)

नष्टाश्वदग्धरथवद् योगो ऽस्तु भवताम् इति ॥ (१०८।२)

ततस् तस्यै प्रतिज्ञाय तौ बटू पाठयन्न् असौ । (१०९।१)

अन्तेवासिगणं चान्यम् अस्थात् संवत्सरद्वयम् ॥ (१०९।२)

एकदा ताम् अभाषन्त वृद्धाम् आगत्य बान्धवाः । (११०।१)

कस्माद् दृढोद्यमायेयं दीयते न तमालिका ॥ (११०।२)

ये जामातृगुणास् तेषां कश्चिद् अस्ति क्वचिद् वरे । (१११।१)

दृढोद्यमे पुनः पश्य यदि कंचिन् न पश्यसि ॥ (१११।२)

दुर्लभः सुलभीभूतस् तस्मात् स्वीक्रियताम् अयम् । (११२।१)

केन वन्यः करी वारीम् आगतः स्वयम् उज्झितः ॥ (११२।२)

इति तैर् बोधिता वृद्धा प्रतीता तान् अयाचत । (११३।१)

यद्य् एवं स्वयम् एवायं पूज्यैर् अभ्यर्थ्यताम् इति ॥ (११३।२)

ते ततस् तम् अभाषन्त भौतिक ब्रह्मचारिणा । (११४।१)

आम्नाताश् चावबुद्धाश् च वेदाः सस्मृतयस् त्वया ॥ (११४।२)

अवश्यं चाधुना कार्यः शुद्धपत्नीपरिग्रहः । (११५।१)

उरःकण्ठौष्ठशोषस्य मा भूद् वैफल्यम् अन्यथा ॥ (११५।२)

अतः प्रतीष्यताम् एषा सर्वशुद्धा तमालिका । (११६।१)

ज्येष्ठं ज्येष्ठाश्रमस्याङ्गं त्रयी विद्येव देहिनी ॥ (११६।२)

एवमादि स तैर् उक्तः क्षणम् एतद् अचिन्तयत् । (११७।१)

युक्तं यद् ब्राह्मणैर् उक्तम् अत्र तावत् किम् उच्यते ॥ (११७।२)

यश् चासौ सिन्धुविषये दूषितः कृत्यया तया । (११८।१)

पारे सागरवत् सो ऽपि दूरत्वात् सुदुरागमः ॥ (११८।२)

अथ दैवेन सैवेयम् आनीता सिन्धुदेशतः । (११९।१)

सूचीसूत्रगते दैवात् ततः कः कुत्र मोक्ष्यते ॥ (११९।२)

एवमादि स निश्चित्य प्रतिश्रुत्य तथेति च । (१२०।१)

परिणीय च तां कन्यां संवत्सरम् अयापयत् ॥ (१२०।२)

अथ यातत्रियामायां त्रियामायां दृढोद्यमः । (१२१।१)

जृम्भावेदितनिद्रान्तां पृच्छति स्म तमालिकाम् ॥ (१२१।२)

ब्रूहि सुन्दरि पश्याम कुटुम्बस्यास्य कः प्रभुः । (१२२।१)

केयं भवति ते वृद्धा काव् एतौ बटुकाव् इति ॥ (१२२।२)

तया त्व् आयतनिश्वासकथितायतदुःखया । (१२३।१)

स्रुताश्रुकणिकाश्रेण्या कथितं स्खलदक्षरम् ॥ (१२३।२)

अस्या ब्राह्मणवृद्धायाः प्रियः साधुर् अभूत् पतिः । (१२४।१)

यस्य विद्याधनैस् तृप्ताः शिष्ययाजकयाचकाः ॥ (१२४।२)

तेन चाशेषवेदाय क्षमादिगुणशालिने । (१२५।१)

दुहिता गृहजामात्रे छात्त्राय प्रतिपादिता ॥ (१२५।२)

ताडितश् चरणेनापि यः क्षमावान् अभूत् पुरा । (१२६।१)

स जामातृतया क्रोधाद् गमितः कृष्णसर्पताम् ॥ (१२६।२)

महान्तम् अपि संमानं मन्यमानो विमानताम् । (१२७।१)

श्वश्रूश्वशुरयोः खेदम् आत्मनश् चाकरोद् वृथा ॥ (१२७।२)

एकदा परिहासेन स्यालकस् तम् अभाषत । (१२८।१)

दुर्वासःसदृशस् तात दुराराधो भवान् इति ॥ (१२८।२)

यद्य् एवं दुर्दुरूढेन किं मयाराधितेन वः । (१२९।१)

इत्य् उक्त्वा मन्थरालापः सदारो गत एव सः ॥ (१२९।२)

श्वश्रूश्वशुरमित्राणाम् अवकर्ण्य कदर्थनाम् । (१३०।१)

निरपेक्षं स्वदेशाय सिन्धुदेशाय यातवान् ॥ (१३०।२)

तत्र च ग्रामम् अध्यास्य ब्रह्मस्थलकनामकम् । (१३१।१)

अचिरान् नित्यकाम्यानि कर्माणि निरवर्तयत् ॥ (१३१।२)

तस्य तस्यां च भार्यायां कालरात्रिसमा सुता । (१३२।१)

यमौ च तनयौ जातौ यमकालौ कुलस्य यौ ॥ (१३२।२)

अहम् एव च सा कन्या तौ चैतौ काकतालुकौ । (१३३।१)

यैर् मातापितराव् एव बालैर् एव समाहितौ ॥ (१३३।२)

सिन्धुदेशैकदेशश् च सिन्धुना चण्डरंहसा । (१३४।१)

दुर्वारगुरुपूरेण सहसाकृष्य नीयते ॥ (१३४।२)

अथ मातापितृभ्यां नस् तद्भयाद् अवधारितम् । (१३५।१)

मातामहगृहं यान्तु बाला मे निविशन्त्व् इति ॥ (१३५।२)

ततः शङ्केषुभिन्नस् ताम् अभाषत दृढोद्यमः । (१३६।१)

शेषं सुज्ञानम् एवास्याः कथायाः स्थीयताम् इति ॥ (१३६।२)

आसीच् चास्य स सर्वज्ञः परिव्राजकभास्करः । (१३७।१)

स्फुटं भिन्नतमा एव भिन्नाज्ञानतमा यतः ॥ (१३७।२)

अनुभूतौ तथाभूतौ तदादेशौ मयाधुना । (१३८।१)

तृतीयपरिहाराय त्यजामि पृथिवीम् इति ॥ (१३८।२)

अथ द्वादशवर्षानि भ्रान्त्वा द्वीपान्तराणि सः । (१३९।१)

निर्विण्णश् चिन्तयामास किंचिद् धवलमूर्धजः ॥ (१३९।२)

आदिष्टं यत् परिव्राजा तत् तयोन्मादमत्तया । (१४०।१)

कालेनैतावता नूनम् अकृत्यं कृत्यया कृतम् ॥ (१४०।२)

अस्माभिश् च न वेदोक्तं न वेदान्तोक्तमोहितम् । (१४१।१)

व्रणैर् इव विसर्पद्भिः क्वापीतं पुरुषायुषम् ॥ (१४१।२)

तेन वाराणसीं गत्वा तीर्थोपासनहेतुकम् । (१४२।१)

पुण्यं स्वर्गफलं कुर्वन्न् अयामि दिवसान् इति ॥ (१४२।२)

ततः सागरम् उत्तीर्य गङ्गासागरम् आगमत् । (१४३।१)

ततो वाराणसीं प्रापद् अमुञ्चन्न् एव जाह्नवीम् ॥ (१४३।२)

पाविशन्न् एव चापश्यन् नरधातुपरिच्छदम् । (१४४।१)

स्खलदालापसंचारं महापाशुपतं पुरः ॥ (१४४।२)

तं चानु स्फटिकप्रायकर्णकण्ठविभूषणाम् । (१४५।१)

मदिराताम्रजिह्माक्षां विचित्रगलकण्ठिकाम् ॥ (१४५।२)

द्विगुणीकुर्वतीं मार्गं वङ्कैर् गतिनिवर्तनैः । (१४६।१)

अमुक्तनिजनिर्मोकां भुजंगीम् इव योषितम् ॥ (१४६।२)

सा तु कापालिकेनोक्ता द्रुतम् एहि कपालिनि । (१४७।१)

न यावद् अविमुक्तस्य धूपवेलातिवर्तते ॥ (१४७।२)

हुंहुंकारादिभिः स्तुत्वा संस्थात्रयपरं ध्रुवम् । (१४८।१)

ततः शुण्डिकशालेषु मार्गयामि सुराम् इति ॥ (१४८।२)

एवंप्राये च वृत्तान्ते चिरं दृष्ट्वा दृढोद्यमम् । (१४९।१)

पपात पादयोस् तस्य ताराक्रन्दा कपालिनी ॥ (१४९।२)

पुनः कापालिकेनोक्तं मुञ्च ब्राह्मणम् अध्वगम् । (१५०।१)

परिहासश् चिरं चण्डि विरुद्धस् त्यज्यताम् इति ॥ (१५०।२)

साब्रवीद् एष मे भर्ता दैवतैः प्रतिपादितः । (१५१।१)

त्वं तु धृष्टविटो भूत्वा किं व्याहरसि माम् इति ॥ (१५१।२)

तं च प्रपञ्चम् आलोक्य स प्रदेशः सकौतुकैः । (१५२।१)

जनैर् अगणितैर् व्याप्तः श्रमणब्राह्मणादिभिः ॥ (१५२।२)

सा चावोचच् चतुर्वेद रिक्तवेदो ऽसि सर्वथा । (१५३।१)

सवेदः को हि निर्वेदं वेदोक्तैः कर्मभिर् व्रजेत् ॥ (१५३।२)

न त्वयोत्पादिताः पुत्रा नाग्निहोत्रम् उपासितम् । (१५४।१)

नार्चिताः पितरः पिण्डैर् वायुभूतेन हिण्डितम् ॥ (१५४।२)

त्वया दृढोद्यम त्यक्ता साहं मन्दा तमालिका । (१५५।१)

कुलात् कुलम् अटन्तीदं चरामि कुलटाव्रतम् ॥ (१५५।२)

अवृद्धकुलवासिन्यस् तरुण्यः पतिवर्जिताः । (१५६।१)

यैर् अदुष्टाः स्त्रियो दृष्टास् ते दृष्टाः केनचित् क्वचित् ॥ (१५६।२)

तेन त्यक्तवता दारान् यत् त्वया पापम् अर्जितम् । (१५७।१)

तान् एव भरमाणेन तत् समुच्छिद्यताम् इति ॥ (१५७।२)

अथ लज्जाविषादान्धम् ऊचुर् विप्रा दृढोद्यमम् । (१५८।१)

भगवत्या यद् उक्तं तत् तत्त्वतः कथ्यताम् इति ॥ (१५८।२)

तेनात्मनश् च तस्याश् च द्विजादिजनसंनिधौ । (१५९।१)

ब्रह्मस्थलकवासादि यद् वृत्तं तन् निवेदितम् ॥ (१५९।२)

अथोक्तं ब्राह्मणैर् ब्रह्मन् ब्राह्मणी परिगृह्यताम् । (१६०।१)

रक्तदारपरित्यागम् आचरन्ति न साधवः ॥ (१६०।२)

यच् च किंचिद् अकर्तव्यम् अनाथ्याद् अनया कृतम् । (१६१।१)

तस्य कृच्छ्रतमैः कृच्छ्रैर् विशुद्धिः क्रियताम् इति ॥ (१६१।२)

तेनोक्तं यादृशं पापं प्रायश्चित्तैर् अपोह्यते । (१६२।१)

पूज्यानाम् एव तद् बुद्धम् इदं बुध्यत यादृशम् ॥ (१६२।२)

हीनवर्णाभिगामिन्यः पातकिन्यः किल स्त्रियः । (१६३।१)

इयं त्व् अशुभसावर्णं यम् उपास्ते स दृश्यताम् ॥ (१६३।२)

तद् उपास्ताम् इयं भद्रा यम् उपासच् छिवं ध्रुवम् । (१६४।१)

सुखानां चोपहर्तारं महापाशुपतं पतिम् ॥ (१६४।२)

इत्य् उक्तवति सा तस्मिन्न् उवाचोपचितत्रपा । (१६५।१)

आ मृत्योस् त्वत्समीपस्था नयामि दिवसान् इति ॥ (१६५।२)

अथैको ब्राह्मणस् तेषु दृढोद्यमम् अभाषत । (१६६।१)

मदीया दुहिता ब्रह्मन् रूपिणी परिणीयताम् ॥ (१६६।२)

धनं मे धनदस्येव सैव चैका सुता यतः । (१६७।१)

ततस् तस्य च तस्याश् च भवेद् भर्ता भवान् इति ॥ (१६७।२)

आसीच् चास्य किम् अद्यापि स्यान् न स्याद् इति चिन्तया । (१६८।१)

परिव्राजकवाक्यं हि कृतार्थीकृतम् एतया ॥ (१६८।२)

प्रतिज्ञाय च तां कन्यां ददानाद् ब्राह्मणात् स्वयम् । (१६९।१)

समहाद्रविणस्कन्धाम् उपयेमे दृढोद्यमः ॥ (१६९।२)

तमालिकापि संहार्य केशान् काषायचीवरा । (१७०।१)

दृढोद्यमगृहासन्ना वसती कालम् अक्षिपत् ॥ (१७०।२)

दृढोद्यमो ऽपि संततं द्विजातिकर्म साधयन् । (१७१।१)

हरोत्तमाङ्गलालिताम् उपास्त जह्नुकन्यकाम् ॥ (१७१।२)

तत् तेन येन कृतदुष्करपौरुषेण वाक्यं न भिन्नतमसः कृतम् अप्रमाणम् । (१७२।१)

शूरेण दैवहरिणा प्रभुणा प्रसह्य तस्माज् जितः पुरुषकारगजाधिराजः ॥ (१७२।२)