अथ गन्धर्वदत्तायास् तां गुणाकारसंपदम् । (१।१)

समाकर्ण्यैव कर्णाभ्यां मनो नीतं विधेयताम् ॥ (१।२)

पृच्छामि स्म च भूयस् तम् अपि शक्या भवेन् मया । (२।१)

द्रष्टुं गन्धर्वदत्तेति तेन चोक्तं न शक्यते ॥ (२।२)

अगान्धर्वेण सा द्रष्टुं देवेनापि न शक्यते । (३।१)

यदि चेच्छथ तां द्रष्टुं गान्धर्वं शिक्ष्यताम् इति ॥ (३।२)

मयोक्तं नारदीये ऽपि निवृत्ते किल लभ्यते । (४।१)

गान्धर्वशब्दस् तत् तस्माद् अस्माकं कार्यताम् इति ॥ (४।२)

ततो व्याहरितस् तेन वीणाचार्यः खरस्वरः । (५।१)

नष्टश्रुतिस्वरज्ञानो भूतिको नाम दुर्भगः ॥ (५।२)

आसीच् च मम तं दृष्ट्वा विकृतं नरवानरम् । (६।१)

अलं मे नारदीयेन कृतं गन्धर्वदत्तया ॥ (६।२)

ईदृशः शिष्यतां गत्वा राज्यलाभो ऽपि गर्हति । (७।१)

अन्यायागतम् ऐश्वर्यं निन्दन्त्य् एव हि साधवः ॥ (७।२)

अभ्युत्थानाभिवादाभ्यां तं वीणादत्तकादयः । (८।१)

अपूजयन् मया चासौ न द्रष्टुम् अपि पारितः ॥ (८।२)

अथ रुष्टकटाक्षेण लोहिताक्षः स वीक्ष्य माम् । (९।१)

वीणादत्तकदत्तायां पीठिकायाम् उपाविशत् ॥ (९।२)

अब्रवीद् दत्तकस् तं च यक्षीभर्तुर् द्विजन्मनः । (१०।१)

भवान् अस्योपपन्नस्य नारदीयं करोत्व् इति ॥ (१०।२)

तेनोक्तं साभिमानत्वाद् अयं माम् अवमन्यते । (११।१)

न च पारयते दातुं दारिद्र्यात् काकणीम् अपि ॥ (११।२)

गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । (१२।१)

न चास्मिन्न् एकम् अप्य् अस्ति यद्य् अस्ति प्रतिपद्यताम् ॥ (१२।२)

दत्तकेनोक्तम् आचार्य विरूपं मन्त्रितं त्वया । (१३।१)

को यक्षीकामुकं शक्तो दरिद्रम् इति जल्पितुम् ॥ (१३।२)

यस्य दासः सदासो ऽहं त्वं जानास्य् एव मादृशः । (१४।१)

स यक्षीकामुकः कस्माद् दरिद्र इति भण्यते ॥ (१४।२)

सुवर्णानां शतं वापि गृह्यतां त्वाद्।शोचितम् । (१५।१)

पतिते द्रोणमेघो ऽपि न तिष्ठति जलं स्थले ॥ (१५।२)

नारदादिपरीवारां स चाभ्यर्च्य सरस्वतीम् । (१६।१)

दुर्व्यवस्थिततन्त्रीकां वीणां मह्यम् उपानयत् ॥ (१६।२)

मया तु सा विपर्यक्स्था स्थापिताङ्के यदा तदा । (१७।१)

भूतिको मां धिग् इत्य् उक्त्वा वीणादत्तकम् उक्तवान् ॥ (१७।२)

न यक्षीकामुको मन्दः शक्यः शिक्षयितुं मया । (१८।१)

वीणाग्रहणम् अप्य् एष न जानाति सुखैदितः ॥ (१८।२)

न नाम स्वयम् एतेन यदि वीणा न वादिता । (१९।१)

आलेख्यवादकाः के ऽपि न दृष्ट् नष्टदृष्टिना ॥ (१९।२)

इति संतक्ष्य मां वाग्भिर् आतोद्यं परिवर्त्य च । (२०।१)

स निषादो निषादं मे षड्ज इत्युपदिष्टवान् ॥ (२०।२)

अथामर्षपरीतेन दृढं ताडयता मया । (२१।१)

चतस्रः पञ्च वा तन्त्र्यश् छिन्नाश् चड् इति विस्वराः ॥ (२१।२)

अथोक्तो दत्तकस् तेन तन्त्रीवर्तकसंग्रहम् । (२२।१)

अकृत्वा किं करोत्य् अस्य नारदीयं भवान् इति ॥ (२२।२)

अहं तु विस्मृतच्छद्मा छिन्नतन्त्रीम् अपि क्षणम् । (२३।१)

श्रुतिवासितकर्णत्वान् मृदु वीणाम् अवादयम् ॥ (२३।२)

अथ विस्फारितैर् नेत्रैर् उत्कर्णा दत्तकादयः । (२४।१)

किम् एतद् इति जल्पन्तो माम् ऐक्षन्त सविस्मयाः ॥ (२४।२)

भूतिकस् तु भयक्रोधलज्जाविस्मयनिष्प्रभः । (२५।१)

काकतालीयम् इत्य् उक्त्वा गत एव सदक्षिणः ॥ (२५।२)

एवं च दिवसं नीत्वा कृतप्रादोषिकाशनः । (२६।१)

आवसं शयनावासं मालाधूपाधिवासितम् ॥ (२६।२)

हंसपक्षांशुकप्रायकोमलास्तरणास्तृतम् । (२७।१)

भास्वद्वज्रशिलापादम् आसेवे शयनं ततः ॥ (२७।२)

रूपाकृष्टजगन्नेत्रे युवती सारभूषणे । (२८।१)

रूपाजीवे शनैः पादौ समवाहयतां मम ॥ (२८।२)

सहजाहार्यमाधुर्यरमणीयतराक्षरैः । (२९।१)

वचोभिः किल ते चित्तं मदीयं हर्तुम् ऐच्छताम् ॥ (२९।२)

वेगवत्या विमुक्तं च प्रतिभान्ति स्म तानि माम् । (३०।१)

रासभीरसितानीव विरसानि स्वकर्णयोः ॥ (३०।२)

तानि चाश्रोतुकामेन निद्राव्याजः कृतो मया । (३१।१)

अथ प्रसुप्त एवास्मि निराशे ते च जग्मतुः ॥ (३१।२)

अर्धे याते च यामिन्याः श्वासानुमितचेतने । (३२।१)

दृष्टतत्त्व इवाविद्यां निद्राम् अत्यजम् उत्कटाम् ॥ (३२।२)

चित्रपट्टपिधानायां तिष्ठन्त्यां नागदन्तके । (३३।१)

वीणादत्तकवीणायां ततो दृष्टिं न्यपातयम् ॥ (३३।२)

मम त्व् आसीद् अवश्यं मां नेता श्वस् तत्र दत्तकः । (३४।१)

वीणा च वादनीया स्याच् चिरोत्सृष्टा च सा मया ॥ (३४।२)

विद्या चाराध्यमानापि दुःखेन परिचीयते । (३५।१)

भक्त्या मातुः सपत्नीव निसर्गकुटिला हि सा ॥ (३५।२)

वीणा संनिहिता चेयं वेला चेयं निराकुला । (३६।१)

जिज्ञासे तावद् इत्य् एनां विचार्याहं गृहीतवान् ॥ (३६।२)

उत्कर्षन्न् अपकर्षंश् च काश्चित् काश्चिन् मनाङ् मनाक् । (३७।१)

व्यवस्थापयितुं तन्त्रीः करशाखाभिर् अस्पृशम् ॥ (३७।२)

अथाशृणवम् आलापान् स्वस्माद् वासगृहाद् बहिः । (३८।१)

समुद्रसेन गोदत्त धाव धाव सखे द्रुतम् ॥ (३८।२)

वीणादत्तकभद्रस्य गृहेषु कृतकर्मणः । (३९।१)

सरस्वती भगवती वीणां सारयति स्वयम् ॥ (३९।२)

वीणायाः सार्यमाणायाः स्वनस्योदय ईदृशः । (४०।१)

समाप्तसारणायास् तु कीदृङ् नाम भविष्यति ॥ (४०।२)

तस्मात् सरस्वतीवीणे दृष्ट्वा श्रुत्वा च संहते । (४१।१)

नेत्रश्रोत्राणि नो यान्ति पवित्रकरताम् इति ॥ (४१।२)

अथावलम्बयत् तां वीणां त्वरया नागदन्तके । (४२।१)

प्रावृत्य सशिरःपादं कायं निद्रां किलागमम् ॥ (४२।२)

नागरास् तु न्यवर्तन्त जल्पन्तो दीनचेतसः । (४३।१)

कथं सरस्वती क्षुद्रैर् दृश्यते ऽस्मद्विधैर् इति ॥ (४३।२)

यापितायां तु यामिन्यां कृतपूर्वाह्णिकक्रमम् । (४४।१)

माम् अनुल्बणवेषं च वन्दित्वा दत्तको ऽब्रवीत् ॥ (४४।२)

अमी नागरकाः प्राप्ताश् चित्रयानप्रसाधनाः । (४५।१)

तद् गन्धर्वसमस्यायै युष्माभिर् अपि गम्यताम् ॥ (४५।२)

आज्ञापयत यानं च करेणुतुरगादिकम् । (४६।१)

येन वो रोचते गन्तुं तेन प्रस्थीयताम् इति ॥ (४६।२)

मयोक्तं गच्छतु भवान् वाहनेन यथासुखम् । (४७।१)

अहं तु पादचारेण गच्छामि शनकैर् इति ॥ (४७।२)

अथास्मदनुरोधेन मां पुरोधाय दत्तकः । (४८।१)

प्रस्थितः पादचारेण सनागरकमण्डलः ॥ (४८।२)

अमन्त्रयन्त यान्तश् च क्रुद्धा नागरका मिथः । (४९।१)

यक्षीकामुकरूपो ऽयम् अनर्थो ऽस्मान् उपागतः ॥ (४९।२)

वयम् अस्य प्रसादेन त्यक्तमण्डितवाहनाः । (५०।१)

आशादीर्घासु रथ्यासु चरणैः संचरामहे ॥ (५०।२)

मेरोर् द्रोणीर् इवाक्रमन् विशिखा विस्तृतायताः । (५१।१)

अपश्यं वेश्मनां मालास् तस्यैव सिरसाम् इव ॥ (५१।२)

प्रासादेषु च जल्पन्तीर् गवाक्षप्रेरितेक्षणाः । (५२।१)

कोकिलासुभगालापाः शृणोमि स्म कुलाङ्गनाः ॥ (५२।२)

अयि मागधि वैदेहि मलयावति यावनि । (५३।१)

यक्षीकामुकम् आयातुं सख्यः पश्यत धावत ॥ (५३।२)

खलया किल यक्ष्यायम् ईर्ष्यामुषितचेतसा । (५४।१)

आकाशात् पातितः प्राप्तो दत्तकेन सुजन्मना ॥ (५४।२)

ध्रुवं सा राक्षसी यक्षी यदि वा मृत्तिकामयी । (५५।१)

क्रुद्धया मुग्धया वापि यया स्वार्थो न चेतितः ॥ (५५।२)

अथवा सर्वम् एवेदम् अलीकं प्रतिभाति माम् । (५६।१)

क्व यक्षीकामिकः क्वायं कामः कामी रतेर् इव ॥ (५६।२)

इति निर्दिश्यमानो ऽहम् अङ्गुलीभिर् इतस् ततः । (५७।१)

नयनोत्पलमालाभिर् अर्च्यमानश् च यातवान् ॥ (५७।२)

अथ नागरकाः प्रापन् सुधां गृहपतेर् गृहम् । (५८।१)

अङ्गं गन्धर्वदत्तायास् तेषाम् इव मनोरथाः ॥ (५८।२)

मणिहाटकदन्ताद्यैर् अङ्गैस् तैर् एव कल्पितम् । (५९।१)

स्फुरद्दिव्यप्रभावात् तु न विद्म किंमयैर् इति ॥ (५९।२)

ततः प्रथमकक्षायाम् अपश्यं संनिधापिताम् । (६०।१)

आसनानां चतुःषष्टिं महापट्टोर्णवेष्टितम् ॥ (६०।२)

तेषु नागरकः कश्चित् कांश्चिद् आह स्म सस्मितम् । (६१।१)

अहो महाखलीकारो यक्षीकामुकम् आगतः ॥ (६१।२)

सानुदासाभ्यनुज्ञाताः सुहृदो दत्तकादयः । (६२।१)

समायाताश् चतुःषष्टिस् तावन्त्य् एवासनान्य् अपि ॥ (६२।२)

यक्षीकामुकम् आलोक्य पञ्चषष्टम् अनासनम् । (६३।१)

यत् सत्यं लज्जितो ऽस्मीति ततश् चोक्तम् ऋजुर् भवान् ॥ (६३।२)

आयत्तो दत्तको यस्य सपुत्रपशुबान्धवः । (६४।१)

तेन गन्धर्वदत्तापि सुलभा किम् उतासनम् ॥ (६४।२)

पञ्चषष्टम् अदृष्ट्वा तु निक्षिप्तं तत्र दत्तकः । (६५।१)

दत्तवान् स्वयम् आकृष्य मह्यम् आत्मीयम् आसनम् ॥ (६५।२)

ते ऽपि नागरकाः शेषाः स्थिते तिष्ठति दत्तके । (६६।१)

तिष्ठन्ति स्म स्थिता एव भृतका इव भर्तरि ॥ (६६।२)

अथान्यद् आसनं दत्तं दत्तकायोज्ज्वलप्रभम् । (६७।१)

स तद् अध्यास्त शेषाश् च यथासनम् उपाविशन् ॥ (६७।२)

ततस् त्रिंशच्छतं तस्माद् गणिकानां विनिर्गतम् । (६८।१)

गृहाद् असुरकन्यानां महासुरपुराद् इव ॥ (६८।२)

आत्तशृङ्गारभृङ्गारा काचिद् आवर्जयज् जलम् । (६९।१)

तासां प्रत्येकम् एकैका तेषां पादान् अधावत ॥ (६९।२)

मदीयस् तु यया पादः पाणिभ्याम् अवलम्बितः । (७०।१)

तया स्वेदजलेनैव धौतः श्लथशरीरया ॥ (७०।२)

आवर्जितवती या च जलं लुलितलोचना । (७१।१)

विस्रस्तहस्तया हस्ताद् भृङ्गारः पातितस् तया ॥ (७१।२)

प्रविशन् धौतपादश् च शृणोमि स्म प्रजल्पिताः । (७२।१)

प्रांशुप्राकारगर्भस्थाः श्रुतिहारिगिरः स्त्रियः ॥ (७२।२)

अनर्थो ऽयम् उपन्यस्तः सानुदासेन दारुणः । (७३।१)

शुल्कं गन्धर्वदत्ताया वीणावादननामकम् ॥ (७३।२)

यदि रूपम् उपन्यस्येच् छुल्कं गृहपतिस् ततः । (७४।१)

न यक्षीकामुकाद् अन्यं प्राप्नुयाद् भर्तृदारिका ॥ (७४।२)

वीणायां तु प्रयुक्तायां भग्नो ऽयं नो मनोरथः । (७५।१)

ह्यो यस्माद् भूतिकेनास्य नारदीयं कृतं किल ॥ (७५।२)

इदं तावन् महद् दुःखं यद् यक्षीकामुको ऽनया । (७६।१)

अयं नासुलभीभूतः शुल्कदोषान् न लभ्यते ॥ (७६।२)

इदं तु दुःसहतरं यद् इमां बकुलावलीम् । (७७।१)

अनात्मज्ञो बलात् को ऽपि गले तां लम्बयिष्यति ॥ (७७।२)

वीणावादनशुल्केयं साभियोगाश् च नागराः । (७८।१)

प्रजापतिश् च दुर्लग्नः सर्वथा शिवम् अस्त्व् इति ॥ (७८।२)

अथ निष्कम्पकालिन्दी सलिलस्वच्छकुट्टिमाम् । (७९।१)

ज्वलन्मणिशिलास्तम्भां विशालां प्राविशं सभाम् ॥ (७९।२)

सभा नागरकैः साभाद् भिन्नप्रभविभूषणैः । (८०।१)

उपत्यकास्थली मेरोः फुल्लैः कल्पद्रुमैर् इव ॥ (८०।२)

अथ हंस इवोत्सार्य नलिनीदलमण्डलम् । (८१।१)

निर्गतः कञ्चुकी प्रेर्य तिरस्करिणिकाम्बरम् ॥ (८१।२)

स नागरकसंघातम् अवोचद् विनयानतः । (८२।१)

विज्ञापयति वः श्रेष्ठी स्वागतं गुणरागिणाम् ॥ (८२।२)

भवद्भिर् वर्णसम्पन्नैर् अन्तःसारैर् इदं गृहम् । (८३।१)

शातकुम्भमयैः पूतं गङ्गाम्भःकलशैर् इव ॥ (८३।२)

यदि सर्वे समायाता यातो वागमनश्रमः । (८४।१)

ततो गन्धर्वदत्तायै निर्देशो दीयताम् इति ॥ (८४।२)

ते परस्परम् आलोक्य विद्राणवदनप्रभाः । (८५।१)

ह्रीताः सदिशम् आकाशम् अपश्यन् प्रोषितोत्तराः ॥ (८५।२)

ततः कञ्चुकिना वक्त्रं क्षणाद् दीनतया कृतम् । (८६।१)

समरे कातरस्येव सन्नचक्षुःकपोलकम् ॥ (८६।२)

प्रत्येकं च मुखान्य् एषाम् अवलोक्य चिरं चिरम् । (८७।१)

स यदा यातुम् आरब्धस् तदाहूय मयोदितः ॥ (८७।२)

समाप्तप्रतिकर्मा वा कल्या वा यदि सा ततः । (८८।१)

आगच्छतु किम् अद्यापि दृष्टैर् नागरकैर् इति ॥ (८८।२)

एतावतैव दत्तस्य तत् तादृङ्म्लानम् आननम् । (८९।१)

जातम् उच्छ्वसितं स्विन्नकपोलस्थलपीवरम् ॥ (८९।२)

अलपत् सानुदासस्य प्रीतः परिजनस् ततः । (९०।१)

यक्षीकामुक वन्द्यो ऽसि सर्वथा शोभितं त्वया ॥ (९०।२)

वाङ्मात्रेणापि भवतश् चिराद् उच्छ्वसिता वयम् । (९१।१)

अवग्रहे हि जीमूतो विस्फूर्जन्न् अपि शोभते ॥ (९१।२)

तद् एवं यादृशं रूपं यादृशी चातिधीरता । (९२।१)

तादृशं यदि विज्ञानं भवेत् किं न भवेद् इति ॥ (९२।२)

एको नागरकश् चैकम् अवोचद् दर्शितस्मितः । (९३।१)

उद्दामितमुखा लोके सुखं जीवन्ति निस्त्रपाः ॥ (९३।२)

को हि वेदजडं मुक्त्वा छान्दसं छात्त्रम् अत्रपम् । (९४।१)

मध्ये महामनुष्याणाम् एवम् उद्दामयेन् मुखम् ॥ (९४।२)

यक्षीकामुकशब्दो ऽपि शब्द एवास्य केवलम् । (९५।१)

क्व च प्रियगुणा यक्षी गुणर्द्धिः क्व चेदृशः ॥ (९५।२)

यत् किंचिद् अपि बालानां चेतस्तोषाय कल्पते । (९६।१)

उत्कटेन हि नाम्नापि प्रायस् तुष्यन्ति डिण्डिकाः ॥ (९६।२)

श्रुत्वेदम् इतरेणोक्तं मा स्म निन्दद् भवान् इमम् । (९७।१)

को जानाति मनुष्याणां चरितं गूढचारिणाम् ॥ (९७।२)

यक्षीकान्तः प्रकृष्टेन धार्ष्ट्येनाज्ञापयन्न् अपि । (९८।१)

यथा परिचितश्रीकस् तथा मां प्रति शोभते ॥ (९८।२)

ततो जवनिकां प्रेर्य कन्या कञ्चुकिभिर् वृता । (९९।१)

देवी गन्धर्वदत्तागाद् अभिभूतसभाप्रभा ॥ (९९।२)

कथयामि कथं रूपं तस्याः संक्षिप्तम् उच्यते । (१००।१)

प्रव्रज्याम् आस्थिता नूनम् इदानीम् अप्सरोगणाः ॥ (१००।२)

कल्पितं च सभामध्ये पद्मरागशिलामयम् । (१०१।१)

चन्द्रलेखेव संध्याभ्रम् अध्यास्त चतुरन्तकम् ॥ (१०१।२)

तेजसो ऽभिभवात् तस्याः संकुचन्ति स्म नागराः । (१०२।१)

बालायाः शशिलेखायाः पुण्डरीकाकरा इव ॥ (१०२।२)

साथ प्रज्ञावचःशून्यां रूपमात्रकशालिनीम् । (१०३।१)

परिभूतवती गोष्ठीं सभास्तम्भावलीम् इव ॥ (१०३।२)

अथ दक्षिणम् उत्क्षिप्य करं कञ्चुकिनोदितम् । (१०४।१)

श्रूयतां श्रेष्ठिनो वाक्यं भो नागरककुञ्जराः ॥ (१०४।२)

आस्ते गन्धर्वदत्तेयम् इयं वीणा च सारिता । (१०५।१)

यो वो वादयितुं शक्तः स किं तिष्ठति ढौकताम् ॥ (१०५।२)

अशेषैर् न च कर्तव्या परिपाटिर् अपार्थिका । (१०६।१)

सा हि युष्माकम् अस्याश् च लज्जाखेदप्रयोजना ॥ (१०६।२)

ततः स्वयं भवद्भिश् च यस्मिन् वो भावनाहिता । (१०७।१)

युष्मान् आत्मानम् एतां च स क्लेशान् मोचयत्व् इति ॥ (१०७।२)

अथ नागरकाः सर्वे वीणादत्तकम् अब्रुवन् । (१०८।१)

त्वं नः पूज्यः प्रवीणश् च तस्माद् उत्थीयताम् इति ॥ (१०८।२)

स यदा कम्पितशिरा नेच्छति स्म तदापरः । (१०९।१)

संभाविततमस् तेषां गत्वा वीणाम् अवादयत् ॥ (१०९।२)

तस्मिन् दोषैर् असंकीर्णान् गुणान् मधुरतोत्तरान् । (११०।१)

सम्पादयति शब्दो ऽभूद् उच्चकैः साधु साध्व् इति ॥ (११०।२)

ततो गन्धर्वदत्तायां प्रगीतायाम् अभून् मम । (१११।१)

अरे ज्ञातं मयेदानीं तेनैवामी वृथाश्रमाः ॥ (१११।२)

पुरा वामनरूपेण बलिं छलयता किल । (११२।१)

त्रिपिष्टपं त्रिभिः क्रान्तं विक्रमैश् चक्रपाणिना ॥ (११२।२)

तं च विश्वावसुर् नाम गन्धर्वगणसेवितः । (११३।१)

क्रामन्तं गगनं वेगात् त्रिश् चकार प्रदक्षिणम् ॥ (११३।२)

तेन च स्वयम् उत्पाद्य स्तुवता गरुडध्वजम् । (११४।१)

नारायणस्तुतिं नाम गीतं गीतकम् अद्भुतम् ॥ (११४।२)

नारदेन ततः प्राप्तं नारदाद् वृत्रशत्रुणा । (११५।१)

अर्जुनेन ततस् तस्माद् विराटसुतया किल ॥ (११५।२)

परीक्षित् प्राप्नुयान् मातुस् ततो ऽपि जनमेजयः । (११६।१)

इति क्रमागतं तातस् ताताद् आगमितं मया ॥ (११६।२)

गान्धारग्रामसम्बद्धं क्व गान्धारः क्व मानुषाः । (११७।१)

स्वर्गान् नान्यत्र गान्धार इत्य् आहुर् नारदादयः ॥ (११७।२)

तेन यो ऽयं न जानाति न चेद् अभ्युपगच्छति । (११८।१)

तद् असंपादयन्न् एव जायते दोषवान् असौ ॥ (११८।२)

अहं पुनर् इदं जानन् सद्यः परिणमत्फलम् । (११९।१)

पुरो नागरकाणां च यथासामर्थ्यम् उत्सहे ॥ (११९।२)

मयि संकल्पयत्य् एवम् असौ नागरकर्षभः । (१२०।१)

स्मयमानो विलक्ष्यत्वात् स्वम् एवाभजतासनम् ॥ (१२०।२)

ततः प्रतिहते तस्मिन् सुहृद्मण्डलमण्डने । (१२१।१)

रङ्गो भङ्गम् अगृह्णात् स निगृह्यज्येष्ठमल्लवत् ॥ (१२१।२)

अथ मां जनितोत्साहम् उत्तिष्ठासन्तम् आसनात् । (१२२।१)

दृष्ट्वा संभाविताज्ञानं लज्जयाग्राहि दत्तकः ॥ (१२२।२)

अन्येन च निमित्तेन चलितो ऽहं किलासनात् । (१२३।१)

तेनोक्तं संकटास्थानाद् अन्यत्र स्थीयताम् इति ॥ (१२३।२)

ततस् तम् उक्तवान् अस्मि किम् इदं न त्वया श्रुतम् । (१२४।१)

पथा सकृत् प्रवृत्तायाः किं करोत्य् अवगुण्ठनम् ॥ (१२४।२)

प्रविष्टो ऽहं सुहृद्गोष्ठीं यथैव बटुचापलात् । (१२५।१)

तथा गन्धर्वदत्तापि धृष्टम् आज्ञापिता मया ॥ (१२५।२)

तद् अस्या बटुविद्यायाः प्रान्तम् अप्राप्य मादृशः । (१२६।१)

हा कष्टं वञ्चितो ऽस्मीति पश्चात् तापेन खेद्यते ॥ (१२६।२)

यत्र चामी न लज्जन्ते सलज्जाः सुहृदस् तव । (१२७।१)

तत्र निर्लज्जताश्लाघी लज्जयैव हि लज्जते ॥ (१२७।२)

समर्थयति मय्य् एवं दत्तको ऽपि निरुत्तरः । (१२८।१)

अहो साहसम् इत्य् उक्त्वा तूष्णींभावम् उपेयिवान् ॥ (१२८।२)

अहम् अप्य् आसनं त्यक्त्वा तिर्यक् पश्यति दत्तके । (१२९।१)

पार्श्वे गन्धर्वदत्ताया दत्तम् आसनम् आस्थितः ॥ (१२९।२)

अथ कञ्चुकिनानीतां वीणां दृष्ट्वाहम् उक्तवान् । (१३०।१)

अपरानीयताम् आर्य नैतां स्पृशति मादृशः ॥ (१३०।२)

उदरं दृष्टम् एतस्या लूतातन्तुनिरन्तरम् । (१३१।१)

जडतां गमिता येन पटुतन्त्रीपरंपरा ॥ (१३१।२)

स्मितदर्शितदन्ताग्रैर् अन्यतः क्षिप्तदृष्टिभिः । (१३२।१)

माम् आलोक्य तथाभूतम् उक्तं नागरकैर् इति ॥ (१३२।२)

ब्राह्मणः पूज्यताम् एष निर्लज्जाग्रपताकया । (१३३।१)

येन साहसम् आरब्धं स्वगुणाख्यापनोपमम् ॥ (१३३।२)

तन्त्रीकिणकठोराग्रा विशीर्णकरजातताः । (१३४।१)

करशाखाश् च नो जाता न च संभावनेदृशी ॥ (१३४।२)

अयं तु कोमलाग्राभिस् तन्त्रीर् अङ्गुलिभिः स्पृशन् । (१३५।१)

कदा वादयिता वीणां वेदवेदाङ्गपारगः ॥ (१३५।२)

सर्वथायम् अभिप्रायो मयैतस्योपलक्षितः । (१३६।१)

प्रीतिम् उत्पादयिष्यामि तावल् लोचनयोर् इति ॥ (१३६।२)

यावद् उत्सार्यते वीणा यावच् चानीयते ऽपरा । (१३७।१)

तावद् गन्धर्वदत्ताया रूपं पश्याम्य् अवारितः ॥ (१३७।२)

रथ्याचत्वरयात्रासु वक्ष्यामि जनसंनिधौ । (१३८।१)

ईदृशी तादृशी दृष्टा रूपिणी युवतिर् मया ॥ (१३८।२)

लूतातन्तुततं चायं वीणाकर्परम् आह यत् । (१३९।१)

किं तत् सत्यं मृषेत्य् एतद् देवैर् विज्ञायताम् इति ॥ (१३९।२)

उद्वेष्टिते च तत् तस्मिन् दृष्टं वेष्टनचर्मणि । (१४०।१)

तन्तुचक्रं भयोद्भ्रान्तलूतामण्डलसंकुलम् ॥ (१४०।२)

अथ गन्धर्वदत्ताया जातम् अङ्गं निरीक्ष्य माम् । (१४१।१)

वेपथुस्वेदरोमाञ्चलज्जाविधुरम् आकुलम् ॥ (१४१।२)

अपरापि मया वीणा समास्फाल्य पटुक्वणा । (१४२।१)

केशदूषिततन्त्रीका प्रथमेव विवर्जिता ॥ (१४२।२)

सानुदासस् ततो वीणां सुगन्धिकुसुमार्चिताम् । (१४३।१)

कच्छपाकारफलकाम् आदाय स्वयम् आगतः ॥ (१४३।२)

मां च प्रदक्षिणीकृत्य सविकारतनूरुहः । (१४४।१)

गन्धर्वदत्ताम् इव ताम् अददात् सुभगस्वनाम् ॥ (१४४।२)

मया तु धौतपादेन वीणां कृत्वा प्रदक्षिणाम् । (१४५।१)

अभुक्ताम्बरसंवीतं पीठपृष्ठम् अधिष्ठितम् ॥ (१४५।२)

मनाक् संस्पृष्टमात्राश् च करशाखामुखैः स्वयम् । (१४६।१)

तन्त्रीबन्धा यथास्थानम् असरन् धैवतादिकम् ॥ (१४६।२)

ततस् तन्त्रीषु गान्धारे जृम्भमानासु मन्थरम् । (१४७।१)

गन्धर्वदत्ताम् अवदं भीरु संगीयताम् इति ॥ (१४७।२)

सा प्रगल्भापि गान्धारम् आकर्ण्यामरगोचरम् । (१४८।१)

तथा च धृष्टम् आदिष्टा बालाशालीनतां गता ॥ (१४८।२)

तां च प्रवर्तयन् भीतां त्रपाजनितमूकताम् । (१४९।१)

तद् एव गीतकं दिव्यम् अहं मन्दम् अवादयम् ॥ (१४९।२)

हृते तस्यास् त्रपासेनौ संदर्शितपथा यथा । (१५०।१)

लोकं पावयितुं पुण्या प्रावर्तत सरस्वती ॥ (१५०।२)

वृत्तिभिर् दक्षिणाद्याभिस् तद् गीतं गीतकं तया । (१५१।१)

उपर्य् उपरि पाण्यन्तैः पाणिभिर् योजितं मया ॥ (१५१।२)

आसीद् इदं तमोभूतम् अप्रज्ञातम् अलक्षणम् । (१५२।१)

तद्गीतमात्रविषयश्रोत्रमात्रजगत् तदा ॥ (१५२।२)

सभायां गाढमूर्च्छायां मृदु तद् गीतवादिनम् । (१५३।१)

पटुभिर् दुन्दुभिध्वानैर् अभिभूतं विमानिनाम् ॥ (१५३।२)

पतितासु सरत्नासु दिवः कुसुमवृष्टिषु । (१५४।१)

कञ्चुकी चेतनाप्राप्तान् अभाषत सभासदः ॥ (१५४।२)

भो भो निर्मत्सराः सन्तः सत्यम् आख्यात साधवः । (१५५।१)

गीतं यद् अनयानेन किं तत् संवादितं न हि ॥ (१५५।२)

अथोद्यमितहस्तैस् तैः समस्तैर् उक्तम् उच्चकैः । (१५६।१)

धर्म्यशुल्कार्जिताम् एष कन्यकां लभताम् इति ॥ (१५६।२)

तिरस्करिणिकां नीत्वा ततः कञ्चुकिनान्तरा । (१५७।१)

बहिष्कृता नागरका नास्तिकास् त्रिदिवाद् इव ॥ (१५७।२)

निर्गच्छन्ति हतच्छायास् ते खण्डितमनोरथाः । (१५८।१)

स्वभ्यस्तगुणवैफल्यं गुणिनः कान् न तापयेत् ॥ (१५८।२)

सवीणादत्तको ऽहं तु श्रेष्ठिनाभ्यन्तरीकृतः । (१५९।१)

परीक्ष्य बहुशो राज्ञा सचिवो गुणवान् इव ॥ (१५९।२)

अभाषत च निर्गच्छंस् तेषु नागरकर्षभः । (१६०।१)

यक्षीकामुक देवस् त्वम् अमानुषपराक्रमः ॥ (१६०।२)

वयं गन्धर्वदत्ता च सानुदासश् च सानुगः । (१६१।१)

कृच्छ्राम् आपदम् आपन्ना लीलयैव त्वयोद्धृताः ॥ (१६१।२)

काश्मर्यः खदिराः शाकाश् चम्पकाश् च सवेणवः । (१६२।१)

आतोद्याङ्गार्थम् उत्खाताः प्ररोहन्तु यथा पुरा ॥ (१६२।२)

अग्निहोत्राणि हूयन्तां द्विजाः संध्याम् उपासताम् । (१६३।१)

कुमार्यः परिणीयन्तां प्रसूयन्तां कुलस्त्रियः ॥ (१६३।२)

परिव्राजकनिर्ग्रन्थभिक्षुपाशुपतादयः । (१६४।१)

गुरुवक्त्राभिसंक्रान्तान् स्वसिद्धान्तान् अधीयताम् ॥ (१६४।२)

शान्तवीणोपसर्गत्वात् सकीरनगराः सुखम् । (१६५।१)

सचम्पामगधाश् चाङ्गाः स्वस्थाङ्गाः शेरताम् इति ॥ (१६५।२)

ततो गृहपतिर् दीनः प्रार्थनाभङ्गशङ्कया । (१६६।१)

वीणादत्तकम् आलोक्य प्रावोचन् नीचकैस्तराम् ॥ (१६६।२)

प्रशस्तं दिनम् अद्यैवं तेनायं पौरुषार्जितः । (१६७।१)

श्लाघ्यो गन्धर्वदत्तायाः करः संस्क्रियताम् इति ॥ (१६७।२)

अहं तु साभिलाषो ऽपि दर्शितालीकधीर् अतः । (१६८।१)

अवोचं स्मितसंकीर्णाम् अनास्थामन्थरां गिरम् ॥ (१६८।२)

द्विजो ऽहं मेरुकैलासतुल्यामलकुलोद्भवः । (१६९।१)

परिणेतुं न मे युक्तम् असवर्णाम् इमाम् इति ॥ (१६९।२)

अथोक्तं सानुदासेन विश्रब्धं परिणीयताम् । (१७०।१)

युष्माकं हि सवर्णेयम् उत्कृष्टा वा भवेद् इति ॥ (१७०।२)

आसीच् च मम किं मत्तः किम् उन्मत्तः किम् आर्जवः । (१७१।१)

अयं यस्माद् असंबद्धम् अबुद्धिर् इव भाषते ॥ (१७१।२)

अहं चेयं च यद्य् अस्य ब्राह्मणाव् इति निश्चयः । (१७२।१)

ततो मत् कथम् उत्कृष्टा ब्राह्मणी ब्राह्मणाद् इयम् ॥ (१७२।२)

अथ इमां ब्राह्मणीम् एष मन्यते क्षत्रियं तु माम् । (१७३।१)

तथा सति कथाप्य् एषा क्रियमाणा विरुध्यते ॥ (१७३।२)

किं तु संभाव्यते नायम् असंबद्धं प्रभाषितुम् । (१७४।१)

येन धर्मार्थशास्त्रार्थक्षुण्णधीर् इव भाषते ॥ (१७४।२)

अग्रजो ऽवरजां भार्यां स्वीकुर्वन् न प्रदुष्यति । (१७५।१)

ते च स्वा चैव नृपतेर् इत्य् उक्तं मनुना यतः ॥ (१७५।२)

प्रत्याख्यानं च नितराम् इयं नार्हति निन्दितम् । (१७६।१)

यस्माद् अखण्डिताज्ञेन दापिता गुरुणैव मे ॥ (१७६।२)

यद् अहं ग्राहितस् तेन विज्ञानम् अतिमानुषम् । (१७७।१)

दापिता येन तेनैव तेन तेनैव दापिता ॥ (१७७।२)

न चावश्यपरिग्राह्या कुमारी चिरम् अर्हति । (१७८।१)

साभिलाषा विशेषेण प्रत्याख्यानकदर्थनाम् ॥ (१७८।२)

तस्माद् अलं ममानेन निर्बन्धेनेति निश्चितम् । (१७९।१)

अर्थितां सानुदासस्य तथेति सममानयम् ॥ (१७९।२)

अथ वैश्रवणस्येव सूनोराखण्डलात्मजः । (१८०।१)

करं गन्धर्वदत्तायाः ससंस्कारम् उपाददे ॥ (१८०।२)

मन्दं पादतलेन तालम् अनया यत् कुट्टयन्त्याचिरं गीतं माम् अभि विस्फुरत्कुहरितं तारैः सुभुग्नभ्रुवा । (१८१।१)

तेनैव प्रतनूकृताम् अपहरन्न् अस्याः क्रमेण त्रपां निर्वाणान् महतान्तरेण सुभगं संसारम् अज्ञासिषम् ॥ (१८१।२)