इत्यादिकुटिलालापकलापगमितत्रपाम् । (१।१)

ताम् आमन्त्र्य स्वम् आवासम् अगच्छं सहगोमुखः ॥ (१।२)

एकदा पुनर् आयातस् तयानुष्ठितसत्क्रियः । (२।१)

विपणेर् गृहम् आयातम् अपश्यं प्रियदर्शनम् ॥ (२।२)

कञ्चुकं मुञ्चतस् तस्य मया दृष्टः पयोधरः । (३।१)

पयोधरान्तरालक्ष्यः शशीव परिमण्डलः ॥ (३।२)

आसीच् च मम योषैषा यतस् तुङ्गपयोधरा । (४।१)

स्तनकेशिवतीत्वं हि प्रथमं स्त्रीत्वलक्षणम् ॥ (४।२)

लोकस् तु यद् इमां सर्वः प्रतिपन्नः पुमान् इति । (५।१)

भ्रान्तिज्ञानम् इदं तस्य किंचित् सादृश्यकारितम् ॥ (५।२)

अथवा किं विकल्पेन ममातिमिरचक्षुषः । (६।१)

न हि दृष्टेन दृष्टार्थे द्रष्टुर् भवति संशयः ॥ (६।२)

इत्यादिबहुसंकल्पम् अनिमेषविलोचनम् । (७।१)

अपश्यद् ऋषिदत्ता मां पश्यन्तं प्रियदर्शनम् ॥ (७।२)

अथासौ गद्गदालापा प्रीतिबाष्पावृतेक्षणा । (८।१)

आत्मानं चेतयस्वेति प्रियदर्शनम् अब्रवीत् ॥ (८।२)

असाव् अपि तम् उद्देशं प्रकाश्य झगिति त्विषा । (९।१)

तडिद्गुण इवाम्भोदं प्राविशन् मन्दिरोदरम् ॥ (९।२)

ऋषिदत्ताम् अथापश्यं क्रोधविस्फारितेक्षणः । (१०।१)

ययापक्रमितः श्रेष्ठी मम लोचनगोचरात् ॥ (१०।२)

उत्थाय च ततः स्थानात् सकामक्रोधगोमुखः । (११।१)

पुनर्वसुगृहं प्राप्य पर्यङ्कशरणो ऽभवम् ॥ (११।२)

ततः क्रमं परित्यज्य कामावस्थापरंपरा । (१२।१)

तुमुलायुधिसेनेव युगपद् माम् अबाधत ॥ (१२।२)

अथाचिरागतश्रीको यथा बालः पृथग्जनः । (१३।१)

तथाज्ञापितवान् अस्मि गोमुखं रूक्षया गिरा ॥ (१३।२)

अपि प्रव्रजिताभर्तः प्रिया मे प्रियदर्शना । (१४।१)

अकृतप्रतिकर्मैव क्षिप्रम् आनीयताम् इति ॥ (१४।२)

स तु माम् अब्रवीत् त्रस्तः का नाम प्रियदर्शना । (१५।१)

त्याजिताः स्थ यया सद्यश् चेतसः स्थिरताम् इति ॥ (१५।२)

मयोक्तं तव यः स्यालः पुरुषः प्रियदर्शनः । (१६।१)

अयम् एव जगत्सारः प्रमदा प्रियदर्शना ॥ (१६।२)

यच् च वक्ष्यसि सर्वस्यां वाराणस्याम् अयं पुमान् । (१७।१)

भवतः कथम् एकस्य प्रमदेति तद् उच्यते ॥ (१७।२)

ऋषिदत्ता विरक्तेति परिच्छिन्ना पुरा तया । (१८।१)

अधुना भवतः कान्ता जातेत्य् अत्र किम् उच्यते ॥ (१८।२)

गतानुगतिको लोकः प्रवृत्तो हि यथा तथा । (१९।१)

परमार्थं पुनर् वेद सहस्रैकः पुमान् इति ॥ (१९।२)

तेनोक्तं जनतासिद्धं विरुद्धम् अपि न त्यजेत् । (२०।१)

क्रियते छगलः श्वापि संहत्य बहुभिर् बलात् ॥ (२०।२)

तेन युष्मद्विधैः प्राज्ञैर् न वाच्यं सद् अपीदृशम् । (२१।१)

अश्रद्धेयं न वक्तव्यं प्रत्यक्षम् अपि यद् भवेत् ॥ (२१।२)

श्रूयतां च कथा तावद् अर्थस्यास्य प्रकाशिका । (२२।१)

प्रमाणं हि प्रमाणज्ञैः पुराकल्पे ऽपि वर्तितम् ॥ (२२।२)

बभूव कौशिको नाम वेदवेदाङ्गविद्द्विजः । (२३।१)

सत्यव्रततया लोके प्रसिद्धः सत्यकौशिकः ॥ (२३।२)

कदाचिद् अभिषेकाय तेन यातेन जाह्नवीम् । (२४।१)

सशिष्यपरिवारेण तरन्ती प्रेक्षिता शिला ॥ (२४।२)

महतासौ प्रयत्नेन शिष्यान् अन्वशिषत् ततः । (२५।१)

नायम् अर्थो महानर्थः प्रकाश्यः पुत्रकैर् इति ॥ (२५।२)

अथैकश् चपलस् तेषां बटुः पिङ्गलनामकः । (२६।१)

विपणौ मन्त्रयांचक्रे कस्यचिद् वणिजः पुरः ॥ (२६।२)

श्रेष्ठि किं न शृणोष्य् एकम् आश्चर्यं कथयामि ते । (२७।१)

तरन्तीं दृष्टवान् अस्मि सोपाध्यायः शिलाम् इति ॥ (२७।२)

अथान्तःपुरिका दासी किमपि क्रेतुम् आगता । (२८।१)

एतदालापम् आकर्ण्य राजपत्न्यै न्यवेदयत् ॥ (२८।२)

तयापि कथितं राज्ञे स तां पृष्ट्वा परंपराम् । (२९।१)

बटुनाख्यातम् आह्वाय्य पृष्टवान् सत्यकौशिकम् ॥ (२९।२)

सत्यं ब्रूहीति नो वाच्यः सत्यवादिव्रतो भवान् । (३०।१)

मिथ्या ब्रूहीति नो वाच्यः कामी मिथ्याव्रतो हि सः ॥ (३०।२)

किंतु यत् पिङ्गलेनोक्तम् एतद् युक्तं परीक्षितुम् । (३१।१)

प्रमदात् सत्यम् अप्य् एते वदन्ति बटवो यतः ॥ (३१।२)

सशिष्यैः किल युष्माभिस् तरन्ती प्रेक्षिता शिला । (३२।१)

किम् एतत् सत्यम् आहोस्विन् मृषेत्य् आख्यायताम् इति ॥ (३२।२)

आसीच् चास्य धिग् एतां मे निन्दितां सत्यवादिताम् । (३३।१)

दुःश्रद्धानम् अनिष्टं च यन् मया वाच्यम् ईदृशम् ॥ (३३।२)

न सत्यम् अपि तद् वाच्यं यद् उक्तम् असुखावहम् । (३४।१)

इति सत्यप्रवादो ऽयं न त्याज्यः सत्यवादिभिः ॥ (३४।२)

तस्मात् सत्यम् इदं त्यक्त्वा मृषावादशताधिकम् । (३५।१)

असत्यम् अभिधास्यामि सत्यवादशताधिकम् ॥ (३५।२)

अथावोचत् स राजानं राजन् मिथ्या बटोर् वचः । (३६।१)

अग्निं पश्यति यः शीतं प्लवमानां शिलाम् असौ ॥ (३६।२)

कः श्रद्दध्याद् बटोर् वाचं निसर्गाधीरचेतसः । (३७।१)

चपलस्योपमानं हि प्रथमं बटुमर्कटाः ॥ (३७।२)

विषण्णम् इति विश्वास्य राजानं सत्यकौशिकः । (३८।१)

विरुद्धवादिनं क्रुद्धः पिङ्गलं निरवासयत् ॥ (३८।२)

तद् एवं लोकविद्विष्टम् अनुयुक्तो ऽपि भूभृता । (३९।१)

सत्यम् सत्यप्रतिज्ञो ऽपि नावदत् सत्यकौशिकः ॥ (३९।२)

युष्माकं पुनर् अज्ञातशीलचारित्रजन्मनाम् । (४०।१)

विरुद्धम् इदम् ईदृक् कः श्रद्दध्याद् वदताम् इति ॥ (४०।२)

स मयोक्तो भवान् एव दुःश्रद्धानस्य भाषिता । (४१।१)

यस्यास्मिन् प्रमदारत्ने पुमान् इति विपर्ययः ॥ (४१।२)

किं चानेन प्रलापेन स्त्रीरत्नं प्रियदर्शनाम् । (४२।१)

अचिरात् स्वीकरिष्यामि क्रोशतां त्वादृशाम् इति ॥ (४२।२)

एवं च मम वृत्तान्तं विजानन्न् अपि गोमुखः । (४३।१)

वैद्यराजं समाहूय वैद्यराजम् उपागमत् ॥ (४३।२)

स ममालापम् आकर्ण्य कायच्छायां विलोक्य च । (४४।१)

प्रधार्य चापरैर् वैद्यैः शनकैर् इदम् अब्रवीत् ॥ (४४।२)

मानसो ऽस्य विकारो ऽयम् ईप्सितालाभहेतुकः । (४५।१)

तेनास्मै रुचितं यत् तद् आशु संपाद्यताम् इति ॥ (४५।२)

अथ नन्दोपनन्दाभ्यां संस्कार्याहारम् आदरात् । (४६।१)

मां पुनर्वसुहस्तेन गोमुखः प्राग् अभोजयत् ॥ (४६।२)

स चाहारः सुसंस्कारो लोभनो ऽप्य् अमृताशिनाम् । (४७।१)

त्रिफलाक्वाथवद्द्वेषान् ममाङ्गानि व्यधूनयत् ॥ (४७।२)

ततो नन्दोपनन्दाभ्यां भोज्यमानः क्रमेण तौ । (४८।१)

सविषादौ करोमि स्म विषादाव् इव वैरिणौ ॥ (४८।२)

तेषु वन्ध्यप्रयत्नेषु गोमुखः प्रियदर्शनम् । (४९।१)

लज्जामन्दपदन्यासं नमिताननम् आनयत् ॥ (४९।२)

स मां समानपर्यङ्कमध्यम् अध्यासितस् ततः । (५०।१)

ग्रासान् अग्रासयत् षड् वा सप्त वा गोमुखाज्ञया ॥ (५०।२)

ये तत्पाणिसरोजसङ्गसुभगा ग्रासा मया स्वादितास् तैः सद्यस् तनुताम् अनीयत स मे संकल्पजन्मा ज्वरः । (५१।१)

शैलेन्द्राः शुचिशुक्रभानुदहनप्लुष्टोपलाधित्यका मन्दैर् अप्य् उदबिन्दुभिर् नवतरैर् उझन्ति संतप्तताम् ॥ (५१।२)