इति शेषं वसन्तस्य तनुपाटलकुड्मलम् । (१।१)

दिवसांश् च नयामि स्म सुभगानिलचन्दनान् ॥ (१।२)

एकदा दत्तकेनाहम् आगत्य हसतोदितः । (२।१)

अर्यपुत्र विचित्रं वः क्रीडास्थानम् उपागतम् ॥ (२।२)

राजमार्गे मया दृष्टा वृद्धा स्त्री भास्वरप्रभा । (३।१)

नागरैर् देवि देवीति वन्द्यमाना वरार्थिभिः ॥ (३।२)

सा चाह प्रभवन्तीव दारक प्रतिगृह्यताम् । (४।१)

तव भर्त्रे मया दत्ता कन्याजिनवतीति माम् ॥ (४।२)

उक्ता सा च मया देवि भृत्यत्वात् परवान् अहम् । (५।१)

दृष्ट्वा स्वामिनम् आयामि तत् क्षणं क्षम्यताम् इति ॥ (५।२)

स मयोक्तस् तया साकं हसन्तः सुखम् आस्महे । (६।१)

तेनागच्छतु सात्रैव मद्वचश् चेदम् उच्यताम् ॥ (६।२)

बहून् संपृच्छ्य कन्यायाः कार्यौ दानप्रतिग्रहौ । (७।१)

प्रष्टव्याः सन्ति चास्माकं तावत् पृच्छामि तान् अहम् ॥ (७।२)

अन्यच् चागम्यताम् एतद् गृहं यदि न दुष्यति । (८।१)

त्वादृशातिथिसत्कारः कारणं श्रेयसाम् इति ॥ (८।२)

ततः प्रस्थापितो गत्वा प्रत्यागत्य च दत्तकः । (९।१)

माम् अभाषत भारत्या गम्भीरभयगर्भया ॥ (९।२)

युष्मत्संदेशम् आकर्ण्य तयोक्तं भीमहासया । (१०।१)

अहो महाकुलीनानाम् आचारः साधुसेविनाम् ॥ (१०।२)

किम् अत्रोदयनो राजा प्रष्टव्यः सुहृदा तव । (११।१)

देवी वासवदत्ता वा किंवा मगधवंशजा ॥ (११।२)

रुमण्वदादयः किंवा किंवा हरिशिखादयः । (१२।१)

आह यत् सन्ति मे केचित् तावत् पृच्छामि तान् इति ॥ (१२।२)

आज्ञापयति यच् चैष माम् इहागम्यताम् इति । (१३।१)

किम् एवम् अपमान्यन्ते गुरवो गुरुसेविभिः ॥ (१३।२)

अथवा किम् अहं तस्य समीपं किम् असौ मम । (१४।१)

अचिराद् यास्यतीत्य् एतत् स एवानुभविष्यति ॥ (१४।२)

इत्य् उक्त्वा निश्चरन्तीभिर् ज्वालामालाभिर् आननात् । (१५।१)

दग्ध्वा चम्पैकदेशं सा महोल्केव तिरोहिता ॥ (१५।२)

मम त्व् आसीद् विदग्धेयं वृद्धा विप्रश्निका ध्रुवम् । (१६।१)

इन्द्रजालाभियुक्ता वा मायाकारी भवेद् इति ॥ (१६।२)

भरद्वाजसुतायास् तु तीव्रः संत्रासकारणः । (१७।१)

अस्मद्धृदयसंतापी परितापज्वरो ऽभवत् ॥ (१७।२)

मृणालानिलमुक्तालीजलार्द्रपटचन्दनैः । (१८।१)

अस्मदङ्गपरिष्वङ्गैर् नास्यास् तापो न्यवर्तत ॥ (१८।२)

ततः शक्रधनुःसम्पाबलाकाचक्रलाञ्छनैः । (१९।१)

निरम्बुदाम्बरच्छायैश् छन्नम् अम्बरम् अम्बुदैः ॥ (१९।२)

संतापम् अपनेतुं च सासारैः पश्चिमानिलैः । (२०।१)

समारोहाम हर्म्यस्य सान्द्रशुभ्रसुधं शिरः ॥ (२०।२)

तत्रारुद्धप्रणालादि दासीदसोत्तराम्बरैः । (२१।१)

पाश्चात्यमरुदाद्योति जडं जलम् अधारयम् ॥ (२१।२)

तत्रान्येषाम् उरोमात्रे मज्जन्तः कुब्जवामनाः । (२२।१)

शनकैः शान्तसंतापां भारद्वाजीम् अहासयत् ॥ (२२।२)

इति नः क्रीडतो दृष्ट्वा प्रासादाग्रमहाह्रदे । (२३।१)

जले रन्तुम् इवोष्णांशुः प्राविशत् पश्चिमार्णवम् ॥ (२३।२)

भरद्वाजतनूजा तु निषेव्य शिशिरं चिरम् । (२४।१)

प्रशान्तागन्तुसंतापा शीतपीडातुराभवत् ॥ (२४।२)

ताम् उरोबाहुवासोभिः समाच्छाद्य निरन्तरम् । (२५।१)

विशीतां कृतवान् अस्मि तापशीतापहारिभिः ॥ (२५।२)

अपनीतपिधानैश् च प्रणालैर् मकराननैः । (२६।१)

प्रासादात् प्रास्रवत् तोयं सुमेरोर् इव निर्झरैः ॥ (२६।२)

प्रकीर्णसलिलक्रीडापीडनच्छिन्नभूषणम् । (२७।१)

मुनिपीताम्बुधिच्छायं हर्म्याग्रं तद् अदृश्यत ॥ (२७।२)

तस्मिन्न् अभिनवाम्भोदकुम्भाम्भःक्षालनामले । (२८।१)

दानैः परिचरामि स्म समानैः परिचारकान् ॥ (२८।२)

इति कान्ते त्रियामादौ गमिते मानितप्रियः । (२९।१)

उपायि प्रबलां निद्रां सुखदुःखाभिभाविनीम् ॥ (२९।२)

याते च क्षणदापादे कठोरस्पर्शबोधितः । (३०।१)

गम्भीरेक्षणम् अद्राक्षं नरं व्यात्तास्यकन्दरम् ॥ (३०।२)

अनुमाय च तं प्रेतं मन्त्रगर्भम् उपागतम् । (३१।१)

क्वापि मां नेतुम् इच्छन्तं नेतुम् ऐच्छं यमालयम् ॥ (३१।२)

भरद्वाजात्मजा त्रस्ता मा स्म निद्रां जहाद् इति । (३२।१)

न तं तत्र निहन्मि स्म भीषणारटिशङ्कितः ॥ (३२।२)

तुषारजडम् आरोप्य स्वपृष्टं काष्ठनिष्ठुरम् । (३३।१)

स मां सोपानमार्गेण प्रासादाग्राद् अवातरत् ॥ (३३।२)

तत्प्रभावाच् च निद्रान्धाः सुप्ता जागरिकाः क्षितौ । (३४।१)

कक्षारक्षास् तम् अद्राक्षुर् न निर्यान्तम् अचेतनाः ॥ (३४।२)

निष्क्रान्तश् च परावृत्य कक्षाद्वारं यद् ऐक्षत । (३५।१)

कवाटसंपुटस् तत्र शनैर् अघटयत् स्वयम् ॥ (३५।२)

गृहाद् दूरम् अतीतश् च जानुभ्यां तम् अताडयम् । (३६।१)

प्रहारः स तु मे जातो जानुपीडाप्रयोजनः ॥ (३६।२)

यच् च किंचिद् अहं द्रष्टुम् ऐच्छं पटुकुतूहलः । (३७।१)

कुलपुत्रः स तत्र स्म किंचित् कालं न गच्छति ॥ (३७।२)

आशाकाशविशालासु विशिखासु प्रसारिताः । (३८।१)

अपश्यं द्वीपिनां कृत्तीस् तथेदम् अभवन् मम ॥ (३८।२)

एतावन्ति कुतः सन्ति द्वीपिचर्माणि कानने । (३९।१)

आस्तीर्णानि किमर्थं वा केनापि विशिखास्व् इति ॥ (३९।२)

यावत् प्रासादम् आलाभ्यो जालवातायनच्युतैः । (४०।१)

संततैर् वितता रथ्या प्रदीपार्चिःकदम्बकैः ॥ (४०।२)

अपनीतवितर्कश् च तैर् गतः स्तोकम् अन्तरम् । (४१।१)

प्रासादे क्वचिद् अश्रौषं वचः कस्यापि कामिनः ॥ (४१।२)

अयि चन्द्रक किं शेषे ननु भ्रातर् विबुध्यताम् । (४२।१)

नाकर्णयसि कूजन्तम् उलूकं सुभगध्वनिम् ॥ (४२।२)

अस्मै दशसहस्राणि दीयन्तां भूषणानि च । (४३।१)

अयं नः सुखहेतूनाम् अग्रणीः सुहृदाम् इति ॥ (४३।२)

अनन्तरं च सारङ्गदर्दूराम्भोदबन्धुना । (४४।१)

उत्कण्ठागर्भकण्ठेन नीलकण्ठेन कूजितम् ॥ (४४।२)

ततः कामी ज्वलत्क्रोधश् चन्द्रकं चण्डम् अब्रवीत् । (४५।१)

दुष्टस्य चटकस्यास्य मस्तकश् छिद्यताम् इति ॥ (४५।२)

मया तर्कयता चेदं विरुद्धम् इति निश्चितम् । (४६।१)

आज्ञातम् अनयोर् न्याय्ये संमाननविमानने ॥ (४६।२)

भार्या नागरकस्यास्य परसंक्रान्तमानसा । (४७।१)

एकपर्यङ्कसुप्तापि सुप्ता भर्तुः पराङ्मुखी ॥ (४७।२)

तयोलूकध्वनिं श्रुत्वा भीरुनारीविभीषणम् । (४८।१)

त्रस्तयातः परावृत्य गाढम् आलिङ्गितः पतिः ॥ (४८।२)

ततो विरक्तभार्येण भार्यारक्तेन चामुना । (४९।१)

उलूकभयपूर्वो ऽपि कान्ताश्लेषो ऽभिनन्दितः ॥ (४९।२)

तेन पूजाम् उलूकस्य सुहृदः कृतवान् अयम् । (५०।१)

येनास्य विमुखी कान्ता त्रासाद् अभिमुखी कृता ॥ (५०।२)

श्रुत्वा च शिखिनः केकाः कान्तोत्कण्ठाविधायिनीः । (५१।१)

पत्युः कण्ठं परित्यज्य स्थिता भूयः पराङ्मुखी ॥ (५१।२)

तेनानेन मयूरस्य मस्तकश् छेदितो रुषा । (५२।१)

येनास्याभिमुखी कान्ता कूजता विमुखी कृता ॥ (५२।२)

अथातीत्य तम् उद्देशम् अश्रौषं मदविद्धयोः । (५३।१)

कृतनिग्रहयोर् वाचं कुलटाविटयोर् यथा ॥ (५३।२)

मनोघ्राणहरा गन्धा यया प्रतनुतुङ्गया । (५४।१)

आघ्राता मम सा नासा त्वत्कृते विकृता कृता ॥ (५४।२)

कर्तरीपाशसंकाशौ पुरा मण्डितकुण्डलौ । (५५।१)

कर्णौ मम तथा भूतौ भवतां भवतो यथा ॥ (५५।२)

साहम् एवंविधा जाता विप्रलब्धा खलु त्वया । (५६।१)

कृतघ्न त्वम् अपीदानीम् अवजानासि माम् इति ॥ (५६।२)

अथावोचत् पतिस् तस्याः किं मां इन्दसि नन्दिनि । (५७।१)

मयापि ननु यत् प्राप्तं त्वदर्थं तन् न दृश्यते ॥ (५७।२)

देवाः कुसुमधूपाद्यैः पितरः पिण्डवारिभिः । (५८।१)

समस्तास् तर्पिता येन दक्षिणाभिर् द्विजातयः ॥ (५८।२)

शूराधिष्ठितपृष्ठानां चूर्णितप्रतिदन्तिनाम् । (५९।१)

येन चासिसनाथेन निकृत्ताः करिणां कराः ॥ (५९।२)

पृथुलाः कोमलास् तुङ्गाः पीनाः सत्कृतचन्दनाः । (६०।१)

आत्मशेषपरस्त्रीणां येन भुक्ताः पयोधराः ॥ (६०।२)

स मे वामेतरः पाणिः फुल्लतामरसारुणः । (६१।१)

कृत्तः शस्त्रेण संधानाद् बन्धनाद् इव पल्लवः ॥ (६१।२)

अधुना वामपादस्य शृणु चण्डि पराक्रमम् । (६२।१)

येन क्रान्ता समुद्रान्ता तीर्थस्नानाय मेदिनी ॥ (६२।२)

येन चान्तःपुरारक्षपरिक्षिप्तेन लीलया । (६३।१)

वप्रप्राकारपरिखाः शतकृत्वो विलङ्घिताः ॥ (६३।२)

सो ऽयं मारुतसंचारस् ताम्रस् तुङ्गनखाङ्गुलिः । (६४।१)

पादो मे यादृशो जातस् तादृशः कस्य कथ्यताम् ॥ (६४।२)

अथवा यः समुद्रस्य तुलया तुलयेज् जलम् । (६५।१)

स गुणान् पाणिपादस्य गणयेन् मन्दधीर् गिरा ॥ (६५।२)

सर्वथा धिग् अधीरं मां यस् त्वादृश्याः स्त्रियः पुरः । (६६।१)

आत्मनः पाणिपादस्य प्रशंसामि गुणान् इति ॥ (६६।२)

अथान्यत्र शृणोमि स्म पादः श्लोकस्य शोभनः । (६७।१)

आगतस् तं लिखाम्य् आशु दत्त मे वर्तिकाम् इति ॥ (६७।२)

एवं चानन्तवृत्तान्तं चम्पां पश्यन् कुतूहली । (६८।१)

आगच्छं नगरीद्वारम् उत्तरं प्रेतवाहनः ॥ (६८।२)

मम त्व् आसीन् न माम् एष गतप्राणो जिघांसति । (६९।१)

उत्तरेण हि नीयन्ते न द्वारेण जिघांसितुम् ॥ (६९।२)

चिन्तयन्न् इति निर्यातः प्राकारं समया व्रजन् । (७०।१)

क्षीणमांसकम् अद्राक्षं बालकं गतजीवकम् ॥ (७०।२)

अथाचिन्तयम् आलोक्य क्षणं बालचिकित्सितम् । (७१।१)

शोषितः शुष्करैवत्या वराको ऽयं मृतः शिशुः ॥ (७१।२)

यदि जीवन्तम् अद्रक्ष्यं लिखित्वा मण्डलं ततः । (७२।१)

अत्रास्ये मरणाद् एनम् इष्ट्वा क्रूरग्रहान् इति ॥ (७२।२)

दृष्टवान् अस्मि चान्यत्र चित्रवस्त्रविभूषणम् । (७३।१)

पुरुषं प्रोषितप्राणम् अथेदम् अभवन् मम ॥ (७३।२)

रज्जुशस्त्राग्निपानीयजराज्वरगरक्षुधाम् । (७४।१)

नायम् अन्यतमेनापि केन नाम मृतो भवेत् ॥ (७४।२)

अये नूनम् अयं कामी कामयित्वान्यकामिनीम् । (७५।१)

निद्रासुखम् उपासीनः प्रतिबुद्धः पिपासितः ॥ (७५।२)

सुखसुप्तेति चानेन न सा स्त्री प्रतिबोधिता । (७६।१)

गवाक्षस्थोदपात्रस्थम् उदकं पीतम् आत्मना ॥ (७६।२)

अपनीतपिधानं च दृष्ट्वा तज् जलभाजनम् । (७७।१)

स्वविषानलदाहान्धः प्रविष्टः प्राग् भुजंगमः ॥ (७७।२)

तेन तद्विषम् उद्गीर्णं तेन तद् दूषितं जलम् । (७८।१)

तेन पीतेन मूढो ऽयं सद्यः प्राणैर् वियोजितः ॥ (७८।२)

तस्याश् च परकामिन्या दारिकाभिः ससंभ्रमम् । (७९।१)

प्राकारशृङ्गरन्ध्रेण निक्षिप्तः परिखातटे ॥ (७९।२)

अमृतो यदि दृष्टः स्याज् जीवितः स्याद् अयं मया । (८०।१)

मन्त्रमण्डलमुद्राणाम् उपांशुस्मरणाद् इति ॥ (८०।२)

अथान्यत्राहम् अद्राक्षं निन्दितासुरकन्यकाम् । (८१।१)

अशोकशाखिशाखायाम् उद्बद्धां कामपि स्त्रियम् ॥ (८१।२)

अङ्गैः कुसुमसिन्दूरकुङ्कुमालक्तकोज्ज्वलैः । (८२।१)

नीलार्धोरुकसंवीतविशालजघनस्थलाम् ॥ (८२।२)

निक्षिप्तं च तयादूरं करच्छुरितचन्द्रिकम् । (८३।१)

चीनपट्टांशुकन्यस्तम् अनर्घ्यं रत्नमण्डनम् ॥ (८३।२)

किमर्थम् अनया स्त्रैणं कृतं साहसम् इत्य् अहम् । (८४।१)

परामृश्य बहून् पक्षान् इदं निश्चितवान् धिया ॥ (८४।२)

इयं पतिव्रता योषिन् नूनं भर्तुश् च वल्लभा । (८५।१)

न विमानितवान् एतां पतिः परिहसन्न् अपि ॥ (८५।२)

तेन सुप्तेन मत्तेन जिज्ञासाकुपितेन वा । (८६।१)

गृहीतं नाम कस्याश्चित् प्रमदायाः प्रमादिना ॥ (८६।२)

तेन चाश्रुतपूर्वेण वज्रपातप्रमाथिना । (८७।१)

गाढं ताडितया क्रूरं कृतं कर्मेदम् एतया ॥ (८७।२)

सर्वथा पुत्रदाराणां पिता भर्तृसमो रिपुः । (८८।१)

नास्ति यस् तानितस्नेहाल् लालयत्य् एव केवलम् ॥ (८८।२)

वरं चातितिरस्कारो बालानां नातिलालना । (८९।१)

दृश्यन्ते ह्य् अवसीदन्तो धीमन्तो ऽप्य् अतिलालिताः ॥ (८९।२)

वसनाभरणं यच् च भूतले स्वयम् उज्झितम् । (९०।१)

तत् तस्करकरस्पर्शपरिहारार्थम् एतया ॥ (९०।२)

निश्चौरा चेदृशी चम्पा यन् मेरुगुरुर् अप्य् अयम् । (९१।१)

अलंकारो ऽप्य् असत्कारः संकार इव दृश्यते ॥ (९१।२)

एतानि चान्यानि च नागराणां पश्यन् विचित्राणि विचेष्टितानि । (९२।१)

चितानलालोकहृतान्धकारम् अगच्छम् उज्जीवजनाधिवासम् ॥ (९२।२)

अथापश्यं शिवास् तत्र त्रासिताः पिशिताशिनीः । (९३।१)

दीनभीषणफेत्काराः कुक्कुरैः खरबुक्कितैः ॥ (९३।२)

उज्झिताम्बरम् उद्बाहु प्रकीर्णकचसंचयम् । (९४।१)

परितः कुणपं नृत्यड् डाकिनीमण्डलं क्वचित् ॥ (९४।२)

क्वचित् पुरुषम् उत्खड्गम् उपात्तघटकर्परम् । (९५।१)

महामांसं महासत्त्वाः क्रीयताम् इति वादिनम् ॥ (९५।२)

सशस्त्रपुरुषव्रातरक्षिताशाचतुष्टयम् । (९६।१)

साधकं सिद्धिनिस्त्रिंशम् उत्पतन्तं नभः क्वचित् ॥ (९६।२)

इत्यादिबहुवृत्तान्तं पश्यता प्रेतकेतकम् । (९७।१)

यात्रां या गच्छता दृष्टा सा दृष्टा स्थविरा मया ॥ (९७।२)

वटमूले चितावह्नौ वामहस्तार्पितस्रुवा । (९८।१)

हंकारान्तेन मन्त्रेण जुह्वती नरशोणितम् ॥ (९८।२)

तं च प्रेतम् असौ दृष्ट्वा साधितादेशम् आगतम् । (९९।१)

गुरुहर्षविशालाक्षी कर्मशेषं समापयत् ॥ (९९।२)

तं च दत्तार्घसत्कारम् अवोचत् कृतकर्मणे । (१००।१)

स्वागतं चन्द्रवक्त्राय कुमारो मुच्यताम् इति ॥ (१००।२)

मम त्व् आसीद् अहो कष्टा चन्द्रमस्यापद् आगता । (१०१।१)

येन काकमुखस्यास्य मुखम् एतेन तुल्यते ॥ (१०१।२)

स तु मां शनकैर् मुक्त्वा बाहुजङ्घं प्रसार्य च । (१०२।१)

दक्षिणाभिमुखस् तारम् आरट्यापतितः क्षितौ ॥ (१०२।२)

अथ मातङ्गवृद्धा माम् अवोचद् दत्तविष्टरा । (१०३।१)

श्मशानम् आगतो ऽस्मीति खेदं मा मनसो गमः ॥ (१०३।२)

श्मशाने भगवान् रुद्रः सरुद्राणीविनायकः । (१०४।१)

समातृप्रमथानीकस् त्रिसंध्यं संनिधीयते ॥ (१०४।२)

यत्र रुद्रः सुरास् तत्र सर्वे हरिपुरःसराः । (१०५।१)

न ह्य् अन्यत्र तुषारांशुर् अन्यत्रास्य मरीचयः ॥ (१०५।२)

मोक्षस्वर्गार्थकामाश् च श्रूयन्ते बहवो द्विजाः । (१०६।१)

प्राप्ताः प्रेतवने सिद्धिं तस्मान् नेदम् अमङ्गलम् ॥ (१०६।२)

यदर्थं त्वं ममानीतस् तद् एतत् संनिशाम्यताम् । (१०७।१)

न हि निष्कारणः खेदस् त्वादृशाम् उपपद्यते ॥ (१०७।२)

आसीन् मातङ्गनाथेन्द्रः क्षुण्णशत्रुर् मतङ्गजः । (१०८।१)

शरीरीव महद्बाहोर् महासिंहः पतिर् मम ॥ (१०८।२)

अहं धनमती नाम मन्त्रशक्तिश् च या मम । (१०९।१)

सा दिनेषु गमिष्यत्सु विज्ञाता भवता स्वयम् ॥ (१०९।२)

चण्डसिंहं महासिंहः पुत्रम् उत्पाद्य निष्ठितः । (११०।१)

फलभारम् इवानन्तं धनः कुसुमसंचयः ॥ (११०।२)

सुताजिनवती नाम चण्डसिंहस्य कन्यका । (१११।१)

रात्रिं दिवम् असूयन्ति यस्यै त्रिदशकन्यकाः ॥ (१११।२)

तया महासरोयात्राम् अस्माभिः सह यातया । (११२।१)

भारद्वाजीद्वितीयस् त्वं दृष्टः प्रवहणाश्रितः ॥ (११२।२)

अथावस्थाभवत् तस्याः कापि दुर्ज्ञानकारणा । (११३।१)

दुर्लभे भवति स्त्रीणां दृष्टे त्वादृशि यादृशी ॥ (११३।२)

सखीभिर् अनुयुक्तासौ बहुशः क्लेशकारणम् । (११४।१)

यदा नाकथयज् ज्ञाता मन्त्रशक्त्या मया तदा ॥ (११४।२)

प्रार्थनाभङ्गजं दुःखम् असंचिन्त्य स्वयं मया । (११५।१)

पौत्र्याः प्राणपरित्राणं करिष्यन्त्या भवान् वृतः ॥ (११५।२)

दीर्घायुषा यदा चाहं परिभूता तथा त्वया । (११६।१)

साधयित्वा तथा प्रेतं त्वम् इहानायितो मया ॥ (११६।२)

तेनाजिनवतीं तुभ्यं प्रयच्छामि बलाद् अपि । (११७।१)

मालाम् अधारयन्तो ऽपि लभन्ते हि दिवौकसः ॥ (११७।२)

साथ पश्चान्मुखी स्थित्वा पौत्रीम् एहीत्य् अभाषत । (११८।१)

अथादृश्यत तत्रैव साप्य् अनागत्म् आगता ॥ (११८।२)

चेदिवत्सेशदायादं मया मन्त्रैर् वशीकृतम् । (११९।१)

वरं पाणौ गृहाणेति ताम् अवोचत् पितामही ॥ (११९।२)

मदीयं च तदीयेन स्विन्नं स्विन्नेन पाणिना । (१२०।१)

स्फुरन्तं स्फुरतागृह्णाद् दक्षिणं दक्षिणेन सा ॥ (१२०।२)

तस्याः कररुचा ताम्रे दृष्टपातैः सितासितैः । (१२१।१)

अपश्यं कुङ्कुमाभे ऽपि स्वकरे वर्णसंकरम् ॥ (१२१।२)

अथ माम् अवदद् वृद्धा श्वशुरो दृश्यताम् इति । (१२२।१)

ततस् ताम् अवदं देवि जनो ऽयं परवान् इति ॥ (१२२।२)

ततः पुरुषम् अद्राक्षम् अर्कमण्डलभासुरम् । (१२३।१)

आवर्तयन्तम् उत्कान्तिं चन्द्रकान्ताक्षमण्डलम् ॥ (१२३।२)

धनमत्या ममाख्यातम् अयं विद्याधरेश्वरः । (१२४।१)

गौरिमुण्डो महागौरीम् आराधयितुम् इच्छति ॥ (१२४।२)

व्यालकाङ्गारकौ चास्य भ्रातारौ परिचारकौ । (१२५।१)

याव् एतौ पार्श्वयोर् अस्य भुजाव् इव महाबलौ ॥ (१२५।२)

येनामितगतिर् बद्धः कदम्बे मोचितस् त्वया । (१२६।१)

सो ऽयम् अङ्गारको यो ऽसौ जहार कुसुमालिकाम् ॥ (१२६।२)

आरभ्य च ततः कालाद् गौरिमुण्डः सहानुजः । (१२७।१)

द्विषन्तम् अन्तरं प्राप्य भवन्तं हन्तुम् इच्छति ॥ (१२७।२)

तेन मानसवेगश् च गौरिमुण्डादयश् च ते । (१२८।१)

अनन्ताश् च महान्तश् च भविष्यन्तश् च शत्रवः ॥ (१२८।२)

प्रमत्तम् असहायं च दिव्यसामर्थ्यदुर्गतम् । (१२९।१)

त्वाम् एतद्विपरीतारिं पान्तु देवगुरुद्विजाः ॥ (१२९।२)

तन् नायं तव संबन्धः कन्यामात्रप्रयोजनः । (१३०।१)

चण्डसिंहसहायो ऽपि महद् अस्य प्रयोजनम् ॥ (१३०।२)

मम त्व् अभूद् अभून् मित्रम् एको ऽमितगतिर् मम । (१३१।१)

इदानीं चण्डसिंहो ऽपि सुमहाबलमातृकः ॥ (१३१।२)

इति संकल्पयन्न् एव छायाच्छुरितचन्द्रिकम् । (१३२।१)

विमानम् अहम् अद्राक्षम् अवरूढं विहायसः ॥ (१३२।२)

गच्छतापि स्थिरेणेव तेन मानसरंहसा । (१३३।१)

खम् अगच्छन्न् इवागच्छं वहनेनेव सागरम् ॥ (१३३।२)

अथापश्यं विमानस्य दूराद् अवनिमण्डलम् । (१३४।१)

लोकालोकादिपर्यन्तम् आदर्शपरिमण्डलम् ॥ (१३४।२)

इदम् ईदृशम् आकाशम् अनावरणम् ईक्ष्यते । (१३५।१)

स तु नास्ति प्रदेशो ऽस्य यो विमानैर् अनावृतः ॥ (१३५।२)

अप्सरःशतसंबाधं सक्रीडागिरिनिष्कुटम् । (१३६।१)

निकृष्टस्यापि देवस्य विमानं योजनायतम् ॥ (१३६।२)

सो ऽहम् एवम् अनन्तानि कान्तिमन्ति महान्ति च । (१३७।१)

गच्छामि स्म विमानानि पश्यन्न् आयान्ति यान्ति च ॥ (१३७।२)

कस्मिन्न् अपि ततो देशे कस्यापि शिखरे गिरेः । (१३८।१)

कस्याम् अपि दिशि स्फीतम् अदृश्यत पुरः पुरम् ॥ (१३८।२)

तस्माच् चोदपतद् भास्वद् विमानं व्याप्नुवन् नभः । (१३९।१)

शृङ्गात् प्रागचलस्येव सहस्रकरमण्डलम् ॥ (१३९।२)

मामकेन विमानेन सह तत् समगच्छत । (१४०।१)

शरीरम् इव मातङ्ग्याः शरीरेण निरन्तरम् ॥ (१४०।२)

कृष्णाङ्गश्यामतुङ्गाङ्गस् ताम्रापाङ्गायतेक्षणः । (१४१।१)

आगमत् पुरुषस् तस्मात् प्रभाव इव देहवान् ॥ (१४१।२)

ततस् तं प्रत्यभिज्ञाय दृष्टं यात्रामहोत्सवे । (१४२।१)

कथितं धनमत्याहं चण्डसिंहम् अवन्दिषि ॥ (१४२।२)

असौ चानन्दजस्वेदस्तिमितैर् उत्तनूरुहैः । (१४३।१)

अङ्गैर् अङ्गं समालिङ्ग्य स्नेहार्द्रैः कर्कशैर् अपि ॥ (१४३।२)

अपसृत्य ततो दूरं नमयित्वोन्नतं शिरः । (१४४।१)

ज्योग्भर्तर् जय देवेति स माम् उक्त्वेदम् अब्रवीत् ॥ (१४४।२)

अस्माभिः सेवकैः कार्यम् इदं युष्मासु भर्तृषु । (१४५।१)

आलिङ्गनं तु भर्तॄणां भृत्यैः परिभवो महान् ॥ (१४५।२)

बालो ऽपि नावमन्तव्यो जामातेति भवादृशः । (१४६।१)

महती देवता ह्य् एषा त्वादृग्रूपेण तिष्ठति ॥ (१४६।२)

इत्यादि बहु तत् तन् मां यावद् एव वदत्य् असौ । (१४७।१)

चण्डसिंहपुरं तावत् तुमुलोत्सवम् आसदम् ॥ (१४७।२)

तस्य किं वर्ण्यते यत्र विशालं विशिखातलम् । (१४८।१)

चित्रं चित्रैर् महारत्नैर् इन्द्राणीजघनोचितैः ॥ (१४८।२)

एतेन परिखाशालप्रासादसुरसद्मनाम् । (१४९।१)

अवश्याधेयशोभानाम् आख्यातं रामणीयकम् ॥ (१४९।२)

तस्य किं वर्ण्यते यस्य माणवाः स्मितिमानसाः । (१५०।१)

न स्तन्यम् अपि यावन्ते जननीर् अपि बालकाः ॥ (१५०।२)

तस्य किं वर्ण्यते यत्र पशुपालसुतैर् अपि । (१५१।१)

सकलाः सकला विद्या मातृकेवानुशीलिताः ॥ (१५१।२)

तस्य किं वर्ण्यते यत्र योगिनाम् एव केवलम् । (१५२।१)

प्रक्षयो न च जायन्ते रथ्याः प्रासादसंकटाः ॥ (१५२।२)

येन दोषेण संसारात् परित्रस्यन्ति मोक्षवः । (१५३।१)

स तस्मिन् मोक्षशास्त्रेषु श्रूयते कपिलादिभिः ॥ (१५३।२)

यच्च दूषितसंसारैर् वस्तुदोषैर् अदूषितम् । (१५४।१)

अकल्मषगुणात् तस्माद् रमणीयतमं कुतः ॥ (१५४।२)

न चेदं चण्डसिंहस्य पुरम् एकं प्रशस्यते । (१५५।१)

अन्येषाम् अपि सिद्धानाम् ईदृशान्य् अधिकान्य् अपि ॥ (१५५।२)

अवरुह्य च भूमिष्ठात् तस्माद् अम्बरमन्दिरात् । (१५६।१)

प्राविशं कन्यकागारं हसिताम्बरमन्दिरम् ॥ (१५६।२)

तस्मिन् परिजनो दिव्यैः प्रकारैर् माम् उपाचरत् । (१५७।१)

किमर्थम् अपि चाहुता मात्राजिनवती गता ॥ (१५७।२)

सा यदा तन् निशाशेषम् उत्तरं च दिवानिशम् । (१५८।१)

नागतैव तद् आसीन् मे त्वरातुरमतेर् मतिः ॥ (१५८।२)

दर्शनस्मितसंभाषास्पर्शनालिङ्गनादिभिः । (१५९।१)

समस्तैर् असमस्तैश् च रमयन्ति प्रियाः प्रियान् ॥ (१५९।२)

किरणैर् इन्दुलेखेव गतैव सह तैर् असौ । (१६०।१)

अहम् अप्य् एष तिष्ठामि दुःखसंतप्तमानसः ॥ (१६०।२)

तत् किम् एतत् कथं न्व् एतद् इत्यादि बहु चिन्तयन् । (१६१।१)

विवाहविघ्नसंभ्रान्तम् ऐक्षे सान्तःपुरं पुरम् ॥ (१६१।२)

आसीच् च मम चम्पायाः प्रेतो माम् अनयन् निशि । (१६२।१)

ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्याम् आर्द्रस्थे तारकापतौ ॥ (१६२।२)

नूनम् आषाढशुक्लादौ पञ्चम्याम् उत्तरासु च । (१६३।१)

फल्गुणीषु विवाहो ऽयं राज्ञा कारयितावयोः ॥ (१६३।२)

अयं महाकुलो राजा श्रुतिस्मृतिविशारदः । (१६४।१)

तद् ब्राह्मेण विवाहेन सूनोः संस्कारम् इच्छति ॥ (१६४।२)

उपास्य चतुरः कष्टान् पावकान् इव वासरान् । (१६५।१)

तां प्रापं कन्यकाम् अन्ते तपःसिद्धिम् इवेप्सिताम् ॥ (१६५।२)

घनाघनाम्भोधरजालकालीम् अदृष्टतारागणराजबिम्बाम् । (१६६।१)

तया सह प्रावृषमासि रम्याम् अशुक्लपक्षान्तनिशाम् इवैकाम् ॥ (१६६।२)

सैकदा सपरीवारा निभृतक्रन्दितध्वनिः । (१६७।१)

अनुयुक्ता मया कच्चिन् नृपः कुशलवान् इति ॥ (१६७।२)

तया तु प्रतिषिद्धापि दारिका मेघराजिका । (१६८।१)

निवेदयितुम् आरब्धा श्रूयतां भर्तृदारक ॥ (१६८।२)

पूर्वं विकचिको नाम स्वच्छन्दः खेचराधमः । (१६९।१)

स्वैस् त्यक्तः सापराधत्वात् किंचित् कालम् इहास्थितः ॥ (१६९।२)

कन्या सर्वस्य दृश्येति तेनासौ भर्तृदारिकाम् । (१७०।१)

आसीनां पितुर् उत्सङ्गे दृष्ट्वा राजानम् उक्तवान् ॥ (१७०।२)

दुहिता तव यद्य् एषा ततो मह्यं प्रदीयताम् । (१७१।१)

मदीयगुणसंख्या च बुद्धैव भवताम् इति ॥ (१७१।२)

तेनोक्तं केन न ज्ञाताः प्रसिद्धा हि गुणास् तव । (१७२।१)

किं तु कोमलजन्मेयं प्रौढा तावद् भवत्व् इति ॥ (१७२।२)

तेनाप्य् आमन्त्र्य राजानं स्वदेशाय गमिष्यता । (१७३।१)

आ योषिद्बालगोपालम् आलापः श्रावितः पुरे ॥ (१७३।२)

राज्ञा मह्यं ससत्कारं दत्ताजिनवती सुता । (१७४।१)

दिष्ट्या वृद्धिर् भवत्य् अद्य ममेव भवताम् इति ॥ (१७४।२)

स भर्तृदारिकां श्रुत्वा भर्तृदारकभर्तृकाम् । (१७५।१)

विस्मृतोपकृतः क्रोधाद् आह राजानम् अत्रपः ॥ (१७५।२)

भवतः को ऽयं आचारः सदाचाराभिमानिनः । (१७६।१)

यद् दत्त्वा तनयां मह्यम् अन्यस्मै दत्तवान् इति ॥ (१७६।२)

अथवालम् उपालभ्य भवन्तम् अभयत्रपम् । (१७७।१)

सुता वा व्यवहारो वा युद्धं वा दीयताम् इति ॥ (१७७।२)

अथाह विहसन् राजा न युद्धं न ममात्मजाम् । (१७८।१)

लब्धुम् अर्हति दीर्घायुर् व्यवहारस् तु दीयते ॥ (१७८।२)

इत्य् उक्त्वा तं महीपालः समन्त्रिगणमातृकः । (१७९।१)

वायुमुक्तमहाध्यक्षं सप्तपर्णपुरं गतः ॥ (१७९।२)

युवाम् अपि रुचौ सत्यां शोभिताशाविहायसौ । (१८०।१)

तत्रैव सहितौ यातं रोहिणीशशिनाव् इव ॥ (१८०।२)

मयोक्तं भीरु मा भैषीः किंनरीकण्ठि मा रुदः । (१८१।१)

मेघराज्या यथाख्यातं जितः स चपलस् तथा ॥ (१८१।२)

इति तस्याः परित्रासतुषारम्लापितं मया । (१८२।१)

सान्त्वबालातपस्पर्शान् मुखाम्भोजं विकाशितम् ॥ (१८२।२)

माम् आदाय ततः पाणौ सा गत्वाम्बरवर्त्मना । (१८३।१)

सप्तपर्णपुरोद्याने सप्तपर्णपुरे स्थिता ॥ (१८३।२)

अब्रवीच् च निरुत्कण्ठैः क्षणम् एकम् इहास्यताम् । (१८४।१)

यावद् एमि सखीं दृष्ट्वा वन्दित्वा च गुरून् इति ॥ (१८४।२)

तस्याम् उत्पत्य यातायाम् उद्याने संचरन्न् अहम् । (१८५।१)

स्थूलमौक्तिकवर्णानि सप्तपर्णानि दृष्टवान् ॥ (१८५।२)

तैश् च ग्रथितवान् अस्मि कदलीपटुतन्तुभिः । (१८६।१)

बन्धूकतरलं हारम् उत्पलैश् छुरितोदरम् ॥ (१८६।२)

पद्मरागेन्द्रनीलादिनानारत्नोपलप्रभैः । (१८७।१)

कुसुमैः कल्पयामि स्म कम्बूनूपुरमेखलाः ॥ (१८७।२)

अवतीर्य ततो व्योम्नः सा प्रिया प्रियवादिनी । (१८८।१)

निर्जितः स दुरात्मेति हृष्टा माम् अप्य् अहर्षयत् ॥ (१८८।२)

कथम् इत्य् अनुयुक्ता च मया सादरम् अब्रवीत् । (१८९।१)

अनुयोगम् उपेक्षन्ते विवक्षन्तो ऽपि वाचकाः ॥ (१८९।२)

वायुमूलान् मया गत्वा वन्दितान्तःपुरस्त्रिया । (१९०।१)

वायुमुक्ता सखी दृष्टा कन्यान्तःपुरवर्तिनी ॥ (१९०।२)

तत्राहं क्षणम् आसीना जितजीमूतगर्जिताम् । (१९१।१)

प्रध्वनन्तीं शृणोमि स्म भेरीं भैरवगर्जिताम् ॥ (१९१।२)

किम् एतद् इति पृष्टा सा संभ्रमोत्कर्णया मया । (१९२।१)

सखी स्वां दारिकाम् आह याहि विज्ञायताम् इति ॥ (१९२।२)

सा मुहूर्ताद् इवागत्य श्वसितोत्कम्पितस्तनी । (१९३।१)

वर्धसे देवि दिष्ट्येति माम् उक्त्वोक्तवती पुनः ॥ (१९३।२)

भेरीं ताडितवान् एष गत्वा विकचिकः सभाम् । (१९४।१)

वायुमुक्ताक्षदर्शनाश् च समायाताः सभासदः ॥ (१९४।२)

ते तम् आहुर् भवान् कस्माद् भेरीं ताडितवान् इति । (१९५।१)

आर्यवेषः स तान् आह पुरः स्थित्वा निरासनः ॥ (१९५।२)

चण्डसिंहः सुतां दत्त्वा मह्यं नगरसंनिधौ । (१९६।१)

अन्यस्मिन् दत्तवान् यत्र नागरं पृच्छ्यताम् इति ॥ (१९६।२)

उच्यताम् इति चोक्तेन तातेन किल संसदा । (१९७।१)

मेघराज्या यद् आख्यातं तद् एवाख्यातम् आह च ॥ (१९७।२)

मदीयपुरवास्तव्यान् साक्षिणश् चायम् आह यान् । (१९८।१)

पृच्छ्यन्तां ते ऽपि तेषां चेद् अविरुद्धा प्रमाणता ॥ (१९८।२)

अथोक्तं वायुमुक्तेन संभाषितसभासदा । (१९९।१)

नृपतेर् मनुकल्पस्य किम् एतस्य परीक्षया ॥ (१९९।२)

न हि प्रामाण्यराजस्य जिज्ञासासंशयच्छिदः । (२००।१)

प्रत्यक्षस्यानुमानेन प्रमाणत्वं प्रमीयते ॥ (२००।२)

तस्मात् प्रत्यर्थिना राज्ञा व्यवहारे पराजितः । (२०१।१)

अर्थी विकचिकः कन्याम् अन्यां मृगयताम् इति ॥ (२०१।२)

ततो विकचिकः क्रुद्धः झटित्य् उत्थाय संसदः । (२०२।१)

उत्पत्य नभसा गच्छन्न् उच्चैर् आह सभासदः ॥ (२०२।२)

धिक् खलान् खलु चण्डालान् पक्षपातहताञ् जडान् । (२०३।१)

अहम् एव हि कर्तव्ये कर्तव्ये बुद्धिवान् इति ॥ (२०३।२)

आसीच् च मम यत् सत्यम् आशङ्काकलुषं मनः । (२०४।१)

कस्मिन् पुनर् असौ कार्ये कर्तव्ये बुद्धिमान् इति ॥ (२०४।२)

ततस् तैस् ताम् अलंकृत्य शरत्कुसुमभूषणैः । (२०५।१)

शरीरशरदाकारतस्कराम् इदम् अब्रवम् ॥ (२०५।२)

प्रियाख्यानप्रहृष्टेन विभ्रमाभरणं मया । (२०६।१)

तवारोपितम् अङ्गेषु सुभगाङ्गि विराजते ॥ (२०६।२)

सा ततस् तान् अलंकारान् द्विषती कण्टकान् इव । (२०७।१)

माम् अवोचद् विधूयाङ्गम् असूयामन्थरस्मिता ॥ (२०७।२)

अपरास्व् अपि भार्यासु युष्माभिर् इदम् आहितम् । (२०८।१)

न हि दृष्टं विनाभ्यासात् क्रियाकौशलम् ईदृशम् ॥ (२०८।२)

तस्मान् निर्माल्यतुल्येन न कार्यम् अमुना मम । (२०९।१)

का हि दुर्लभम् आत्मानं कितवैः परिभावयेत् ॥ (२०९।२)

मम त्व् आसीद् अपूर्वेयम् अस्या विषमशीलता । (२१०।१)

उपायैर् दुर्निवर्त्यैव प्राणामशपथादिभिः ॥ (२१०।२)

नारी च लघुसारत्वात् तरंगश्रेणिचञ्चला । (२११।१)

नौकेव प्रतिकूलाशु कुशलैः परिवर्त्यते ॥ (२११।२)

भार्याज्ञातिगृहे वासश् चिरं दौर्भाग्यकारणम् । (२१२।१)

यदि विप्रत्ययः कश्चिद् भर्तारं किं न पश्यसि ॥ (२१२।२)

भर्त्रा ते चाटुकारेण भार्यां तोषयता किल । (२१३।१)

तत् कृतं दुर्विदग्धेन येन भार्यैव रोषिता ॥ (२१३।२)

सुभगं करणं यद् यत् समाचरति दुर्भगः । (२१४।१)

सुतरां तेन तेनास्य दौर्भाग्यम् उपचीयते ॥ (२१४।२)

सर्वथा वारयिष्यामि पुत्रान् अपि भविष्यतः । (२१५।१)

मा चिरं पुत्रकाः स्थात भार्याज्ञातिगृहेष्व् इति ॥ (२१५।२)

तया तु मन्मुखं दृष्ट्वा ह्रीतत्रस्तविलक्षया । (२१६।१)

अस्निग्धस्मितया हा हा किम् एतद् इति भाषितम् ॥ (२१६।२)

अतः परम् अयुक्तो ऽयं प्रपञ्च इति ताम् अहम् । (२१७।१)

अनयं वेपमानाङ्गीम् आलिङ्ग्योत्सङ्गम् अङ्गनाम् ॥ (२१७।२)

सा तु लब्धसमाश्वासा दीर्घिकातीर्थवर्तिनी । (२१८।१)

अर्यपुत्र प्रसीदेति व्याहरत् तारम् आतुरा ॥ (२१८।२)

पश्यामि स्म ततः खस्थं तं विद्याधरपांसनम् । (२१९।१)

परितः स्फुरितस्फीतमण्डलाग्रांशुमण्डलम् ॥ (२१९।२)

रोषभीषणघोषेण तेनोक्तं धरणीचर । (२२०।१)

ते पश्यत इयं कान्ता ह्रियते ध्रियताम् इति ॥ (२२०।२)

क्रोधापहतधैर्यत्वाद् वाच्यावाच्याविवेचिना । (२२१।१)

संभावितस्वसारेण मयासाव् इति भर्त्सितः ॥ (२२१।२)

आकाशगोचरो ऽस्मीति किं त्वं नीच विकत्थसे । (२२२।१)

काको ऽपि हि नभश्चारी न च मुञ्चति नीचताम् ॥ (२२२।२)

यः सिंहशिरसि न्यस्य काकश् चरणम् उत्पतेत् । (२२३।१)

न तेन परिभूतः स्यात् केसरी धरणीचरः ॥ (२२३।२)

एवम् उत्तेज्यमानो ऽपि नावतीर्णः स भूतलम् । (२२४।१)

परितश् चकितः पश्यन् सावज्ञानम् इवाब्रवीत् ॥ (२२४।२)

स्थलकच्छपकल्पाय वैनतेयपराक्रमः । (२२५।१)

त्वादृशे मादृशः क्रुध्यन् केन पापान् न शोच्यताम् ॥ (२२५।२)

इत्य् उक्त्वा करुणाक्रन्दां ताम् असौ खेचराधमः । (२२६।१)

भुवः श्येन इव श्यामाम् आदायोदपतद् दिवम् ॥ (२२६।२)

अथापश्यं महाज्वालाज्वालसंकुचिताम्बराम् । (२२७।१)

आपतन्तीं दिवं देवीम् उत्पातोल्काम् इवाशिवाम् ॥ (२२७।२)

चण्डविद्याधरानीकपरिवारं च भूपतिम् । (२२८।१)

महाकालम् इव क्रुद्धं गणामरगणानुगम् ॥ (२२८।२)

उत्तानवदनश् चाहं चण्डसिंहम् अनुव्रजन् । (२२९।१)

अन्यत्रैव गतः क्वापि दिङ्मोहमुषितस्मृतिः ॥ (२२९।२)

भ्राम्यता श्राम्यता रूक्षवृक्षेषूपवने घने । (२३०।१)

चिराद् आकर्णितो धीराद् उच्चकैर् उच्चरन् ध्वनिः ॥ (२३०।२)

हे हे कालाक्षि कालाक्षि गङ्गे गङ्गे महीति च । (२३१।१)

वत्सलानां विवत्सानां रम्भश् च सुभगो गवाम् ॥ (२३१।२)

गत्वा च त्वरयापश्यं याष्टीकं पालम् अग्रतः । (२३२।१)

कुलत्थस्थूलपुलकम् उरुजङ्घोरुविस्तृतम् ॥ (२३२।२)

प्रतिमल्लभुजानाम बन्धुरस्कन्धकंधरम् । (२३३।१)

ततस् तम् अब्रवं साम्ना सततं महितं गवाम् । (२३४।१)

भ्रष्टः पन्था ममाटव्यां तम् आख्यातु भवान् इति ॥ (२३४।२)

तेनोक्तं गोकुले रात्रिं गमयित्वा गतश्रमः । (२३५।१)

प्रगे द्रष्टा स्वपन्थानं तदेत स्वगृहान् इति ॥ (२३५।२)

गत्वा तेन सहापश्यं घोषम् आसन्नगोकुलम् । (२३६।१)

मन्द्रमन्थध्वनिक्षिप्तमन्दरास्फालितार्णवम् ॥ (२३६।२)

अकुट्टिमसमा यत्र साङ्गणोटजभूमयः । (२३७।१)

हरिद्गोमयसंमार्गसम्प्रसारितमानसाः ॥ (२३७।२)

बन्धूकचूतकास्तम्बैः परिक्षिप्तोटजाङ्गणैः । (२३८।१)

यत्र नाभीरनारीणां परिभूतं कराधरम् ॥ (२३८।२)

यत्र तुम्बीलताजालैः कुटीपटलरोधिभिः । (२३९।१)

लज्जिताः पङ्कजिन्यो ऽपि कलिकाङ्गुलितार्जिताः ॥ (२३९।२)

यस्मिन्न् अदृष्टदुर्दर्शपांसुसंकारसंकटाः । (२४०।१)

निरवाच्यतला रथ्याः कूर्ददुद्दामतर्णकाः ॥ (२४०।२)

कर्णिकारामलैर् अङ्गैः पृथुलैर् जघनस्थलैः । (२४१।१)

स तादृङ्मलिनः स्त्रीणां यत्र वेषो विभूषितः ॥ (२४१।२)

वनगोकुलवृद्धत्वाद् यत्र गोपा गवार्जवाः । (२४२।१)

गोप्यस् तु चतुराचारा नटीर् अप्य् अतिशेरते ॥ (२४२।२)

एवमादिप्रकारेण घोषेण हृतमानसम् । (२४३।१)

मां गोपः स्वगृहं नीत्वा गृहिणीम् आह्वयन् मुदा ॥ (२४३।२)

सुदेवदुहितः क्वासि ननु गोपालदारिके । (२४४।१)

देवस् ते गृहम् आयातः स भक्त्याराध्यताम् इति ॥ (२४४।२)

ततः पयोदशकलात् सा कलेव कलावतः । (२४५।१)

गृहान् निरगमद् गौरी प्रकीर्णतनुचन्द्रिका ॥ (२४५।२)

दारुदन्तशिलामय्यः प्रतिमास् तावद् आसताम् । (२४६।१)

न तां वेधाः क्षमः स्रष्टुं मधूच्छिष्टमयीम् अपि ॥ (२४६।२)

भावभिर् वर्तमानैश् च कविभिः किम् उदाहृतैः । (२४७।१)

न तां वर्णयितुं शक्तौ व्यासवाल्मीकिनाव् अपि ॥ (२४७।२)

सा मां गोमयपीठस्थं स्वसेव स्वच्छमानसा । (२४८।१)

आ शिरःपादम् अश्रान्ता संवाहितवती चिरम् ॥ (२४८।२)

यं यम् एवोपसारं सा तुच्छम् अप्य् आचरेन् मयि । (२४९।१)

सर्वम् अन्वसहे तं तं दाक्षिण्यक्षयशङ्कया ॥ (२४९।२)

सलिलैः कांस्यपात्रस्थैर् अधावच् चरणौ मम । (२५०।१)

सोत्तमाङ्गेषु चाङ्गेषु नवनीतम् अदान् मुदा ॥ (२५०।२)

उच्छाद्य कणकल्केन तत्र स्तीमितमस्तकः । (२५१।१)

लोध्रकर्बूरमुस्ताभिर् घृष्टो ऽहं स्नपितस् तया ॥ (२५१।२)

अशित्वा चाशनं मेध्यम् अल्पान्नं बहुगोरसम् । (२५२।१)

विपाप्मानम् इवात्मानम् अमन्ये मद्यपायिनम् ॥ (२५२।२)

कल्पयित्वा तु मे गोपः शय्यां वल्कलपल्लवैः । (२५३।१)

एतत् ते गृहम् इत्य् उक्त्वा अंसभारो व्रजम् अव्रजत् ॥ (२५३।२)

मम त्व् आसीद् अयं मन्ये वीतरागादिबन्धनः । (२५४।१)

सक्लेशः को नु विश्वस्याद् दारेषु च परेषु च ॥ (२५४।२)

साधारणकलत्राणाम् ईर्ष्याक्षोभितचेतसाम् । (२५५।१)

तिरश्चाम् अपि दृश्यन्ते प्रकाशमरणा रणाः ॥ (२५५।२)

अयं तु दयितान् दारान् मुनिमानसहारिणः । (२५६।१)

मयि निक्षिप्य यातीति व्यक्त एष स पुंगवः ॥ (२५६।२)

अथवा निष्प्रवीणेषु बहिर्वृत्तिकुटुम्बिषु । (२५७।१)

नारीतन्त्रेषु तन्त्रेषु किम् आचारपरीक्षया ॥ (२५७।२)

रजकध्वजगोपालमालाकारनटस्त्रियः । (२५८।१)

दृश्यन्ते याः सदाचाराः सा तासां बालशीलता ॥ (२५८।२)

एषा तु गोपयोषापि रूपिण्य् अपि तरुण्य् अपि । (२५९।१)

एवं गम्भीरधैर्येति दुर्बोधाः परबुद्धयः ॥ (२५९।२)

चिन्ताम् एतां कुर्वतः कार्यवन्ध्याम् आसीत् सा मे सोपकारैव रात्रीः । (२६०।१)

सद्यः कान्ताकण्ठविश्लेषदुःखम् आरात् सह्यं चेतसा यन् न सोढम् ॥ (२६०।२)

ततः प्रातः स मां गोपः कृपालुर् इव तत्त्ववित् । (२६१।१)

घोरात् कान्तारसंसाराद् अचिराद् उदतारयत् ॥ (२६१।२)

एष ते संभवग्रामः प्रांशुप्राग्वंशकाननः । (२६२।१)

दृश्यन्ते यस्य सीमान्ताः सीरमन्तः ससंकटाः ॥ (२६२।२)

देशान्तरम् अभिप्रेतम् अत्र विश्रम्य गम्यताम् । (२६३।१)

इति माम् इदम् उक्त्वासौ निवृत्तः कृतबन्धनः ॥ (२६३।२)

अथेक्षुगहनछायाः क्षिप्तशारदिकातपाः । (२६४।१)

सेवमानः प्रयामि स्म संतप्तो भानुभानुभिः ॥ (२६४।२)

विकाशिकुमुदारामाः प्रशंसन् सरसीः क्वचित् । (२६५।१)

स्थलीर् इव निदाघान्ते फुल्लाविरलकन्दराः ॥ (२६५।२)

क्वचिद् गर्भितशालीनि शालेयानि कुतूहली । (२६६।१)

सगुन्द्रागहनानीव पल्वलानि विलोकयन् ॥ (२६६।२)

क्वचिद् उत्कूलकालिन्दीसराम्भःपूरितैर् इव । (२६७।१)

कृतहंसद्विजातीर्यैः सरोभिः प्रीणितेक्षणः ॥ (२६७।२)

कृष्टैर् आकृष्टदृष्टिश् च जाह्नवीपुलिनैर् इव ॥ (२६८।२)

एवमादिशरत्कालकान्तिविस्मारितप्रियः । (२६९।१)

गच्छन् पुरुषम् अद्राक्षं ग्रामाद् आयान्तम् अन्तिके ॥ (२६९।२)

स तु मां चिरम् ईक्षित्वा ब्रवीति स्म सविस्मयः । (२७०।१)

चित्रम् आर्यकनिष्ठस्य यूयं सुसदृशा इति ॥ (२७०।२)

मम त्व् आसीद् असंदिग्धं दृष्टवान् एष गोमुखम् । (२७१।१)

न हि तस्माद् ऋते कश्चिद् अस्ति मत्सदृशः क्षितौ ॥ (२७१।२)

पृच्छामि स्म च तं भद्र स कनिष्ठः क्व तिष्ठति । (२७२।१)

कीदृशा वा विनोदेन गमयेद् दिवसान् इति ॥ (२७२।२)

ततस् तेनोक्तम् अत्रैव ग्रामे गृहपतिर् द्विजः । (२७३।१)

अस्ति साधारणार्थार्थः प्रियवादी प्रसन्नकः ॥ (२७३।२)

एकदा ब्राह्मणः पृष्टस् तेन ब्रह्मसभां गतः । (२७४।१)

आगतः कतमाद् देशात् किमर्थं वा भवान् इति ॥ (२७४।२)

तेनोक्तम् आगताव् आवाम् अवन्तिविषयाद् द्विजौ । (२७५।१)

भ्रातरौ स च मे ज्येष्ठो यात्रायाम् अन्यतो गतः ॥ (२७५।२)

तद्गवेषयमाणो ऽहम् एतं ग्रामम् उपागतः । (२७६।१)

छात्त्राणाम् अत्र सर्वेषाम् उपपन्नः समागमः ॥ (२७६।२)

इत्य् उक्ते तेन तेनोक्तम् इदं वः सधनं गृहम् । (२७७।१)

येन येनात्र वः कार्यं तत् तद् आदीयताम् इति ॥ (२७७।२)

गृहे गृहपतेस् तस्य क्षमावान् अपि शीलतः । (२७८।१)

त्रस्तभृत्यकृताराधो दुर्वासोवद् वसत्य् असौ ॥ (२७८।२)

हालिकत्वान् न जानामि ज्ञाता किं किम् असाव् इति । (२७९।१)

यन्मात्रं तु विजानामि तन्मात्रं कथयामि वः ॥ (२७९।२)

छात्त्रैस् तावत् किम् उद्दिष्टैर् अप्राप्तसकलागमैः । (२८०।१)

आचार्या अपि विद्यासु तस्यैव छात्त्रतां गताः ॥ (२८०।२)

इति चाहुः किम् अस्माभिर् वृथैवात्मावसादिभिः । (२८१।१)

विश्वकर्माथ वा ब्रह्मा कस्मान् नायम् उपासितः ॥ (२८१।२)

एवमादिविनोदो ऽसाव् आर्यज्येष्ठं प्रतीक्षते । (२८२।१)

उत्कण्ठः सर्वतः पश्यञ् जीमूतम् इव चातकः ॥ (२८२।२)

आर्यज्येष्ठो भवान् एव यदि तल् लघु कथ्यताम् । (२८३।१)

अकालकौमुदी ग्रामे सहसा जृम्भताम् इति ॥ (२८३।२)

आम सौम्य स एवाहम् इति संवादितो मया । (२८४।१)

ऊर्ध्वचूडः स वेगेन प्रति ग्रामम् अधावत ॥ (२८४।२)

सहसा तेन चोत्क्षिप्तो ग्रामे त्रासितकातरः । (२८५।१)

उत्थितस् तोषनिर्घोषस् तालसंपातसंकुलः ॥ (२८५।२)

विनिःसृत्य ततो ग्रामाद् गोमुखो विकसन्मुखः । (२८६।१)

दूराद् एव यथादीर्घम् अपतन् मम पादयोः ॥ (२८६।२)

बालैर् आलिङ्गितैः पुत्रैर् दारैश् च न तथा प्रियैः । (२८७।१)

जन्यते जनिता प्रीतिस् तेन मे सुहृदा यथा ॥ (२८७।२)

प्रसन्नवदनं चारात् तद् आख्यातं प्रसन्नकम् । (२८८।१)

आलिङ्ग्य सहितस् तेन संभवग्रामम् आसदम् ॥ (२८८।२)

उभेटीकूटपटलप्रासादादिगता च माम् । (२८९।१)

ग्रामीणा जनता यान्तम् अङ्गुलीभिर् अदर्शयत् ॥ (२८९।२)

प्रीतानुचरवर्गेण प्रसन्नकनिवेशने । (२९०।१)

कृतासुकरसत्कारः प्रेरयं दिवसं क्षणम् ॥ (२९०।२)

शयनीयगृहस्थं च माम् अभाषत गोमुखः । (२९१।१)

नीतवन्तः कथं यूयम् इयतो दिवसान् इति ॥ (२९१।२)

घोषवासावसाने च स्ववृत्ते कथिते मया । (२९२।१)

पृष्टः स्ववृत्त आचष्ट गोमुखः प्रियविस्तरः ॥ (२९२।२)

अस्त्य् अहं स्वगृहात् प्रातर् युष्मान् सेवितुम् आगतः । (२९३।१)

प्रतिबुद्धान् न चापश्यं पाण्डाव् अपि दिवाकरे ॥ (२९३।२)

संभ्रान्तमत्प्रयुक्ता च प्रविश्य परिचारिका । (२९४।१)

हा शून्यम् इति साक्रन्दा निर्गता वासमन्दिरात् ॥ (२९४।२)

ततः सवत्सकौशाम्बीक्रन्दितह्रादपूरिताः । (२९५।१)

विन्ध्याकाशदिशश् चण्डम् आरटन्न् इव पीडिताः ॥ (२९५।२)

अथ ताडितहस्तेन मा मा भैष्टेति वादिना । (२९६।१)

आदित्यशर्मणा लोकः सिद्धादेशेन वारितः ॥ (२९६।२)

स चावोचन् महीपालम् अलं गत्वा विषण्णताम् । (२९७।१)

न ह्य् अदर्शनमात्रेण भानोः संभाव्यते च्युतिः ॥ (२९७।२)

यस्य वेगवती रक्षा क्षमासंरक्षणक्षमा । (२९८।१)

ब्रह्मजातिर् इवावध्या स कस्माद् दुःस्थताम् इयात् ॥ (२९८।२)

अथ वोत्तिष्ठत स्नात जुहताश्नीत गायत । (२९९।१)

पश्चाद् वार्त्तोपलम्भाय वियद् आलोच्यताम् इति ॥ (२९९।२)

इदं श्रुत्वापि नैवासीत् कस्मैचिद् अशने रुचिः । (३००।१)

उत्कण्ठाविषयाद् अन्यत् किं सोत्कण्ठाय रोचते ॥ (३००।२)

अथोत्तानमुखाः पौराः खं पश्यन्तः समन्ततः । (३०१।१)

विच्छिन्नाभ्रलवाकारं किमप्यैक्षन्त पूर्वतः ॥ (३०१।२)

किम् एतद् इति पौराणां यावद् वाक्यं समाप्यते । (३०२।१)

तावद् आसन्नम् अद्राक्षं पुरो ऽमितगतिं दिवः ॥ (३०२।२)

शरपातान्तरे चास्य वधूवेषविभूषणाम् । (३०३।१)

वेगवत्तनयां देवीं यान्तीम् अन्तःपुरं प्रति ॥ (३०३।२)

अथ व्यज्ञापयं देवं देव प्राज्ञप्तिकौशिकिः । (३०४।१)

दिष्ट्यामितगतिः प्राप्तः प्रीत्या संभाव्यताम् इति ॥ (३०४।२)

स तु माम् अब्रवीत् कर्णे कथं कथम् अयं मया । (३०५।१)

विद्याधरो मनुष्येण सता संमान्यताम् इति ॥ (३०५।२)

ततस् तम् उक्तवान् अस्मि यया हरिशिखादयः । (३०६।१)

तयामितगतिर् दृष्ट्या विश्रब्धं दृश्यताम् इति ॥ (३०६।२)

आगच्छागच्छ तातेति स तम् आहूतम् आगतम् । (३०७।१)

प्रसारितभुजः प्रह्वम् आमृशत् पृष्ठमूर्धनि ॥ (३०७।२)

सो ऽपि न्युब्जिकया दूरम् अपसृत्य प्रणम्य च । (३०८।१)

आहूतः पुनर् आदिष्टम् अध्यास्तानुच्चम् आसनम् ॥ (३०८।२)

तं राजा क्षणम् आसीनम् अखेदम् इदम् उक्तवान् । (३०९।१)

भ्रातुः कथय वृत्तान्तम् इति तेनोदितं ततः ॥ (३०९।२)

राज्ञा मानसवेगेन चक्रवर्ती नभस्तलात् । (३१०।१)

पातितो ऽन्धतमे कूपे स्ववीर्याच् चोत्थितस् ततः ॥ (३१०।२)

वेगवत्य् अपि सक्रोधा जित्वा भ्रातरम् अम्बरे । (३११।१)

इयं मत्सहितागत्य गता राजावरोधनम् ॥ (३११।२)

युवराजो ऽपि चम्पायां वीणादत्तकवेश्मनि । (३१२।१)

सुखं तिष्ठति मा भूत् तद्विशङ्का भवताम् इति ॥ (३१२।२)

मातरौ पुत्र पश्येति समादिष्टो महीभुजा । (३१३।१)

स मया सहितो गत्वा देव्यौ दूराद् अवन्दत ॥ (३१३।२)

क्षणं चान्तःपुरे स्थित्वा निर्यातः स मयोदितः । (३१४।१)

विस्तरेण सखे मह्यं भर्तुर् वृत्तं निवेद्यताम् ॥ (३१४।२)

भिद्यन्ते न रहस्यानि गुरूणां संनिधौ तथा । (३१५।१)

यथाभिन्नरहस्यानाम् अशङ्कैः सुहृदाम् इति ॥ (३१५।२)

अथोक्तं तेन यद्य् एवं विविक्ते क्वचिद् आस्यताम् । (३१६।१)

न हीदं शक्यम् आख्यातुं न श्रोतुं प्रस्थितैर् इति ॥ (३१६।२)

अथान्तःपुरनिर्यूहे निराकृतमहाजने । (३१७।१)

आसीनाय स मे वृत्तं युष्मद्वृत्तम् अवर्तयत् ॥ (३१७।२)

अस्त्य् अहं युवराजेन मोचितः शङ्कुबन्धनात् । (३१८।१)

तेनैव च कृतानुज्ञः प्रायाम् अङ्गारकं प्रति ॥ (३१८।२)

चक्रवर्तिभयाच् चासौ त्यक्तवान् कुसुमालिकाम् । (३१९।१)

बलवत्संश्रयात् केन दुर्बलेन न भीयते ॥ (३१९।२)

सो ऽहम् आदाय विश्रब्धं त्वत्सखीम् आश्रमे पितुः । (३२०।१)

अवसं दिवसान् एतान् कदाचित् काश्यपस्थले ॥ (३२०।२)

अद्य चानुगृहीतो ऽस्मि स्मरता चक्रवर्तिना । (३२१।१)

स च गत्वा मया दृष्टस् तिष्ठन्न् अवटसंकटे ॥ (३२१।२)

स चावटतटस्थो माम् आज्ञयानुगृहीतवान् । (३२२।१)

युध्यमानां सह भ्रात्रा रक्ष वेगवतीम् इति ॥ (३२२।२)

उत्पत्य च मया दृष्टा निर्जिता भ्रातृशात्रवा । (३२३।१)

उत्खातनिजरागेव योगिनीचक्रवर्तिनी ॥ (३२३।२)

सा तु मां प्रणतं दूराद् आज्ञापितवती लघु । (३२४।१)

भ्रातः प्रज्ञप्तिम् आवर्त्य स्वामी विज्ञायताम् इति ॥ (३२४।२)

तां विज्ञापितवान् अस्मि देवि चम्पानिवासिनः । (३२५।१)

भवने दत्तकस्यास्ते तत्र संभाव्यताम् इति ॥ (३२५।२)

अथ दूरेण मां जित्वा वेगाद् वेगवती गता । (३२६।१)

प्रावृड्जडम् इवाम्भोदं समीरणपरंपरा ॥ (३२६।२)

प्राप्य चातिचिराच् चम्पाम् अहं दत्तकवेश्मनि । (३२७।१)

दृष्टवान् मानुषादृश्यां देवीं देवस्य संनिधौ ॥ (३२७।२)

नागभोगाङ्कपर्यङ्के निषण्णं च नभःपतिम् । (३२८।१)

जगत्पतिम् इवानन्तभुजङ्गोत्सङ्गशायिनम् ॥ (३२८।२)

पृष्टश् च युवराजेन सादरेणैव दत्तकः । (३२९।१)

रूपं गन्धर्वदत्तायाः कीदृग् इत्य् उच्यताम् इति ॥ (३२९।२)

वेगवत्या ततः क्रोधदैन्यवैलक्ष्यधूम्रया । (३३०।१)

पश्यामितगते भर्तुर् आचारम् इति भाषितम् ॥ (३३०।२)

वर्णितं दत्तकेनापि रूपं तस्यास् तथा यथा । (३३१।१)

सद्यो विकसितं भर्तुर् देव्यास् तु म्लानम् आननम् ॥ (३३१।२)

अथोक्तं शनकैर् भर्त्रा दत्तकः कूपकच्छपः । (३३२।१)

येन गन्धर्वदत्ताया रूपम् एष प्रशंसति ॥ (३३२।२)

यदि पश्येद् अयं मुग्धः प्रियां मदनमञ्जुकाम् । (३३३।१)

दूरे गन्धर्वदत्तास्तां रम्भाम् अपि न वर्णयेत् ॥ (३३३।२)

उक्तश् चार्यदुहित्राहं कम्पयित्वा शनैः शिरः । (३३४।१)

बहु श्रोतव्यम् अत्रास्ति निपुणं श्रूयताम् इति ॥ (३३४।२)

पुनर् अप्य् उक्तवान् स्वामी सा तथापि प्रिया प्रिया । (३३५।१)

प्रियां वेगवतीं प्राप्य यत् सत्यं विस्मृतैव मे ॥ (३३५।२)

ततः सद्यस् तदङ्गानि लज्जामुकुलितान्य् अपि । (३३६।१)

अद्राक्षं विकसन्तीव तुङ्गीभूतैस् तनूरुहैः ॥ (३३६।२)

उक्तश् चास्मि तया स्मित्वा भ्रातर् गच्छाव संप्रति । (३३७।१)

यावन्नापरम् एतेन किंचिद् दुर्वच उच्यते ॥ (३३७।२)

एकेन पटुनानेकं दूष्यते मधुरं वचः । (३३८।१)

विषतोयलवेनेव दुग्धकुण्डम् उरूदरम् ॥ (३३८।२)

यावत्या वेलया देव्या वाक्यम् इत्यादि कल्पितम् । (३३९।१)

देवः संचिन्त्य तावत्या पश्चाद् ऊहितवान् इदम् ॥ (३३९।२)

यथा प्राप्य द्वितीयां मे विस्मृता प्रथमा प्रिया । (३४०।१)

तृतीयायास् तथा प्राप्त्या द्वितीया विस्मरिष्यते ॥ (३४०।२)

काव्यस्त्रीवस्त्रचन्द्रेषु प्रायेण विगुणेष्व् अपि । (३४१।१)

अपुराणेषु रज्यन्ते स्वभावाद् एव जन्तवः ॥ (३४१।२)

तेन गन्धर्वदत्तायाः शुल्कं संपाद्यताम् अहम् । (३४२।१)

प्रसह्य स्वीकरिष्यामि कृष्णाम् इव धनंजयः ॥ (३४२।२)

इति दारुणया पत्युर् इयं वाचा विमोहिता । (३४३।१)

दृष्ट्या दृष्टिविषस्येव निश्चेष्टा वसुधाम् अगात् ॥ (३४३।२)

ततः किंकार्यमूढेन मया कथमपि प्रभुः । (३४४।१)

प्रतीकारशतावध्यं वृत्तान्तं तं न बोधितः ॥ (३४४।२)

उत्थाय च ससंज्ञेयं दिवम् उत्पत्य भाषते । (३४५।१)

वन्दमाना गुरोः पादान् क्षपयामि शरीरकम् ॥ (३४५।२)

अथवा कुरु बन्धुत्वं भ्रातः काष्ठानि संहर । (३४६।१)

राजद्वारे श्मशाने वा यस् तिष्ठति स बान्धवः ॥ (३४६।२)

दुःखानि ह्य् अनुभूयन्ते सशरीरैः शरीरिभिः । (३४७।१)

दुःखाधिकरणं तन् मे शरीरं दह्यताम् इति ॥ (३४७।२)

मयोक्तेयं क्व देवस्य देवी वेगवतः सुता । (३४८।१)

क्व चासदृशम् एतत् ते वदनान् निर्गतं वचः ॥ (३४८।२)

यदि त्यक्तशरीराणां शरीरं न पुनर् भवेत् । (३४९।१)

ततो नैव विरुध्येरन् नात्मानैरात्म्यवादिभिः ॥ (३४९।२)

चित्तवृत्तिनिरोधेन यत् खिन्नैर् मोक्षुभिश् चिरम् । (३५०।१)

मुस्ताग्रन्थिप्रमाणेन तद् विषेणैव लभ्यते ॥ (३५०।२)

तस्मान् नास्तिक्यम् उज्झित्वा सर्वसर्वज्ञनिन्दितम् । (३५१।१)

धर्माधिकरणं देवि शरीरं पाल्यताम् इति ॥ (३५१।२)

तया तु सर्वम् एवेदम् अश्रुत्वा शून्यचेतसा । (३५२।१)

ननु संहर दारूणि किं चिरेणेति भाषितम् ॥ (३५२।२)

मयोक्तं यदि युष्माकम् अयं चेतसि निश्चयः । (३५३।१)

अहम् एव ततः पूर्वं प्रविशामि चिताम् इति ॥ (३५३।२)

अथाहं परुषालापम् उक्तः कुपितया तया । (३५४।१)

माम् अनुम्रियमाणस् त्वम् उच्यसे किं जनैर् इति ॥ (३५४।२)

अथैनाम् उक्तवान् अस्मि सत्यम् एतद् विरुध्यते । (३५५।१)

जीवितं तु महादोषं तथा च श्रूयतां कथा ॥ (३५५।२)

अस्यास् त्व् आकाश आसानो दुःश्लिष्टालापकर्पटाम् । (३५६।१)

चित्तम् आक्षिप्तवान् अस्मि कथाकन्थां प्रसारयन् ॥ (३५६।२)

अस्ति भागीरथीकच्छः प्रांशुकाशशराकारः । (३५७।१)

बदरीखदिरप्रायकान्तारतरुदुर्गमः ॥ (३५७।२)

स्फीतसीमान्तलुण्ठाकाः खड्गिशम्बरतस्कराः । (३५८।१)

दुर्गराजं यम् आश्रित्य राजभ्यो ऽपि न बिभ्यति ॥ (३५८।२)

प्रभावाद् यस्य शार्दूलैर् विरलीकृतगोकुलैः । (३५९।१)

गोष्ठश्वा इव गायन्ते मत्ता मृगयुदन्तिनः ॥ (३५९।२)

यच् च घर्मान्तवादाग्निज्वालाजनितवेदनम् । (३६०।१)

पयःश्वेतपयःपूरैर् निर्वापयति जाह्नवी ॥ (३६०।२)

तत्रान्यत्र शरस्तम्बे बदरीझाटवेष्टिते । (३६१।१)

बिलं कृत्वा शतद्वारम् उवास किल मूषिक ॥ (३६१।२)

वानेयैः पावनैर् अन्नैर् जाह्नवीयैश् च वारिभिः । (३६२।१)

स भृत्यान् बिभरामास वैखानस इवाश्रमे ॥ (३६२।२)

कदाचित् प्रोषिते तस्मिन्न् आहाराहारकाङ्क्षिणि । (३६३।१)

गृहम् अस्यागमन् मित्रम् आखुर् नगरगोचरः ॥ (३६३।२)

आसीनश् चार्घ्यपाद्याभ्याम् असौ मूषिकयार्चितः । (३६४।१)

ताम् अपृच्छत् क्व यातो नः सखा सखि भवेद् इति ॥ (३६४।२)

तयाहारार्थम् इत्य् उक्ते प्रस्थितं तम् उवाच सा । (३६५।१)

अयम् आयाति ते भ्राता सुमुहूर्तम् उदीक्ष्यताम् ॥ (३६५।२)

असत्कारे गृहाद् याते कृतघ्ने ऽपि स ते सखा । (३६६।१)

निद्राहाराभिलाषाभ्यां सप्तरात्रं वियुज्यते ॥ (३६६।२)

त्वं पुनस् तस्य मित्रं च चिराच् च गृहम् आगतः । (३६७।१)

निरातिथ्यश् च यामीति वृषस् त्वम् अविषाणकः ॥ (३६७।२)

यावच् चेयं कथा तावन् निर्ग्रन्थाङ्गमलीमसैः । (३६८।१)

धूमैर् धूसरितो भानुः स्वर्भानुतिमिरैर् इव ॥ (३६८।२)

अनन्तरं च साङ्गारभस्मसंतानहारिणः । (३६९।१)

अपवन्त नभस्वन्तो गङ्गाताण्डवहेतवः ॥ (३६९।२)

ततः पृषतगोकर्णपरंपरपरंपराः । (३७०।१)

लङ्घितोद्भ्रान्तशार्दूलाः प्राधावन्न् अभि जाह्नवीम् ॥ (३७०।२)

अथासौ मूषिकः पापस् ताम् आमन्त्र्य ससंभ्रमः । (३७१।१)

अपगन्तुम् उपक्रान्तस् तया संभ्रान्तयोदितः ॥ (३७१।२)

अहो नगरवासित्वं देवरेण प्रकाशितम् । (३७२।१)

महासाहसम् आरब्धम् आत्मानं येन रक्षता ॥ (३७२।२)

नागराः किल भाषन्ते धर्मार्थग्रन्थकोविदाः । (३७३।१)

आत्मार्थे सकलां जह्यात् पण्डितः पृथिवीम् इति ॥ (३७३।२)

त्वदीयेन तु मित्रेण मित्रामित्रा विपद्गताः । (३७४।१)

शरीरनिरपेक्षेण स्वगुणा इव रक्षिताः ॥ (३७४।२)

अथवा कृतम् आलापैर् अकालो ऽयम् उदासितुम् । (३७५।१)

दावदाहभयाद् बालान् परित्रायस्व पुत्रकान् ॥ (३७५।२)

बहून् एतान् अहं मुग्धान् अनुन्मीलितलोचनान् । (३७६।१)

पञ्चरात्रप्रसूतत्वात् संचारयितुम् अक्षमा ॥ (३७६।२)

त्वं पुनः पुरुषः शक्तः प्रियापत्यश् च यत्नतः । (३७७।१)

तुङ्गगङ्गातटीं येन संचारय सुतान् इति ॥ (३७७।२)

स तु पापाखुर् आलम्ब्य संभ्रान्तव्याघ्रवालधिम् । (३७८।१)

मूषिकाम् अवकर्ण्यैव गङ्गारोधः परागमत् ॥ (३७८।२)

ततः पाषाणवर्षस्य पततः कुट्टिमेष्व् इव । (३७९।१)

उत्थितः परितः कच्छं पटुः पटपटाध्वनिः ॥ (३७९।२)

अथालोच्य बुभुक्षोस् तं कक्षं कक्षं विभावसोः । (३८०।१)

सर्वं ज्वालाच् छलेनाङ्गं जिह्वामयम् इवाभवत् ॥ (३८०।२)

दावकालानलः स्तम्बकक्षसंसारम् आयतम् । (३८१।१)

दग्ध्वा निरिन्धनः शान्तः प्राप्य गङ्गातटाम्बरम् ॥ (३८१।२)

ततः पटुमरुद्व्यस्तभम्सस्कन्धवसुंधरः । (३८२।१)

क्षणेन ददृशे कच्छः प्रांशुवल्मीकसंकुलः ॥ (३८२।२)

एतस्मिन्न् ईदृशे काले शङ्काग्रस्तः स मूषिकः । (३८३।१)

अनुमाय चिराच् चिह्नैर् आजगाम स्वम् आलयम् ॥ (३८३।२)

तत्रापश्यत् ततः कान्ताम् अन्तर्गृहम् अचेतनाम् । (३८४।१)

ज्वालाव्यतिकरोष्णाभिर् उत्स्विन्नां धूमवर्तिभिः ॥ (३८४।२)

सर्वान् आलिङ्ग्य सर्वाङ्गैः शावकान् गतजीवकान् । (३८५।१)

दीर्घनिद्राम् उपासीनाम् असंमीलितलोचनान् ॥ (३८५।२)

अथ मूढश् चिरं स्थित्वा प्रबुद्धो विललाप सः । (३८६।१)

विलापैकविनोदा हि बन्धुव्यसनपीडिताः ॥ (३८६।२)

महाभूतानि भूतानि भूतानां भूतये किल । (३८७।१)

महाभूतेन भूताङ्गे भवता किम् इदं कृतम् ॥ (३८७।२)

वरं ब्रह्मवधादीनि पातकानि महान्त्य् अपि । (३८८।१)

न पुनर् यत् त्वया पाप दुष्करं दुष्कृतं कृतम् ॥ (३८८।२)

ननु ब्रह्मवधादीनि यान्ति निष्कृतिभिः क्षयम् । (३८९।१)

शरणागतबालस्त्रीकृतहत्यास् तु दुःक्षयाः ॥ (३८९।२)

यस्मान् निष्करुणेनेदं दग्धम् आखुकुलं त्वया । (३९०।१)

दशजन्मसहस्राणि तस्माद् आखुर् भविष्यसि ॥ (३९०।२)

अथवा निर्दहत्व् एष दीप्तशापहुताशनः । (३९१।१)

तम् एव चपलं येन सर्वभक्षः कृतो भवान् ॥ (३९१।२)

इत्यादि विलपन्तं तं समेत्य स सुहृद् ध्रुवः । (३९२।१)

मूषिकैर् अपरैः सार्धम् अलीकम् अवदद् वचः ॥ (३९२।२)

स्वयम् एव सखे सख्या स्त्रीत्वाद् वामस्वभावया । (३९३।१)

मयि प्रार्थयमाने ऽपि कुटुम्बम् अवसादितम् ॥ (३९३।२)

दशकृत्वो मयोक्तेयं भवती सहिता मया । (३९४।१)

गङ्गाकूलं त्रिभिर् वारैः शावकान् नयताम् इति ॥ (३९४।२)

असंभ्रान्ता च माम् आह कातराणां भवादृशाम् । (३९५।१)

अपायशतदर्शिन्यः स्वच्छवृत्ते ऽपि बुद्धयः ॥ (३९५।२)

वेतस्वन्नड्वलोपान्तम् अन्तरे पल्वलं महत् । (३९६।१)

नीलाविरलपर्णाश् च जम्बूवञ्जुलराजयः ॥ (३९६।२)

न चाग्नेर् अस्ति सामर्थ्यम् अदाह्यं दग्धुम् ईदृशम् । (३९७।१)

सो ऽतिदूरेण विच्छिन्नः कथम् अस्मान् दहेद् इति ॥ (३९७।२)

स तु मित्रीयमाणस् तं चिरम् आलोक्य पृष्टवान् । (३९८।१)

एवम् उक्तः प्रजावत्या भवान् किं कृतवान् इति ॥ (३९८।२)

तेनोक्तं वामशीलत्वाद् यदेयं प्रत्यवस्थिता । (३९९।१)

निष्प्रत्याशस् तदा प्राणान् अहं रक्षितवान् इति ॥ (३९९।२)

लज्जमाने नते तस्मिन् स्थिते ऽसाधावधोमुखे । (४००।१)

आखुर् अन्यतमस् तेषां तम् असाधुम् अभाषत ॥ (४००।२)

तुषान् गोपयता त्यक्ताः प्राज्ञेन कलमास् त्वया । (४०१।१)

रक्षता सुत्यजान् प्राणांस् त्यक्ता यद् दुस्त्यजा गुणाः ॥ (४०१।२)

प्राणानां च गुणानां च विशेषः स्यात् कियान् इति । (४०२।१)

मीमांसित्वा चिरं देवाः साम्यम् एषाम् अकल्पयन् ॥ (४०२।२)

तान् प्रजापतिर् आहैत्य मा कृध्वं विषमं समम् । (४०३।१)

तरंगतरलाः प्राणा गुणा मेरुस्थिरा इति ॥ (४०३।२)

अथवा मृत एव त्वम् उत्क्रान्तं पश्य ते यशः । (४०४।१)

अयशोमरणात् त्रस्ता यशोजीवा हि साधवः ॥ (४०४।२)

सखे सावाग्निना दग्धं त्वत्कुटुम्बं ममाग्रतः । (४०५।१)

अहं जीवित इत्य् एतत् को ब्रूयान् मूषिकाद् ऋते ॥ (४०५।२)

इति ते तम् उपालभ्य परिसंस्थाप्य चेतरम् । (४०६।१)

कुटुम्बं चास्य संस्कृत्य प्रतिजग्मुर् यथागतम् ॥ (४०६।२)

स चाखुर् मूषिकश्रेण्या तस्माद् आरभ्य वासरात् । (४०७।१)

आसनस्थानसंभाषासंभोगैर् वर्जितः कृतः ॥ (४०७।२)

अहं तु स्वामिनीं दृष्ट्वा पवित्रितचितानलाम् । (४०८।१)

अक्षताङ्गः स्वयं मन्दः किं वक्ष्यामि पुरः प्रभोः ॥ (४०८।२)

चतुर्वर्गस्य धर्मादेर् हेतुः साधुसमागमः । (४०९।१)

साधुभिर् वर्ज्यमानस्य नष्टम् एतच् चतुष्टयम् ॥ (४०९।२)

तद् गरिष्ठाद् अतो दोषाल् लघिष्ठं मरणं मया । (४१०।१)

अङ्गीकृतम् अलं प्राणैर् अकीर्तिमलिनैर् इति ॥ (४१०।२)

यावच् च समयं बद्ध्वा कथा परिसमाप्यते । (४११।१)

तावद् आवाम् अनुप्राप्ताव् आस्थानं भवताम् इति ॥ (४११।२)

ततः स सत्कृतो राज्ञा वसनाभरणादिभिः । (४१२।१)

प्रीतः प्रीतं महीपालं प्रणिपत्य तिरोऽभवत् ॥ (४१२।२)

तत्राचिरगते देवं सेनापतिर् अभाषत । (४१३।१)

तन्त्रेण सह गच्छन्तु चम्पां हरिशिखादयः ॥ (४१३।२)

राजपुत्रस्य नागन्तुं न स्थातुं तत्र युज्यते । (४१४।१)

पान्थस्येवासहायस्य पुराधिष्ठानवासिनः ॥ (४१४।२)

शतानि पञ्च नागानाम् अभ्यस्तास्त्रनिषादिनाम् । (४१५।१)

तावन्त्य् एव सहस्राणि तादृशाम् एव वाजिनाम् ॥ (४१५।२)

पत्तयश् च प्रतिष्ठन्तां वाजिसंख्याचतुर्गुणाः । (४१६।१)

पत्तिरक्ष्या हि मातङ्गाः कर्मण्याः समरेष्व् इति ॥ (४१६।२)

प्राप्तकालम् इदं स्तुत्वा राजा सेनापतेर् वचः । (४१७।१)

तन्त्रेण साहितान् अस्मान् प्राहिणोद् युष्मदन्तिकम् ॥ (४१७।२)

अथ विन्ध्याचलच्छायां गुञ्जद्वानरकुञ्जराम् । (४१८।१)

आक्रामन्तः प्रयामः स्म स्वच्छशैलसरिज्जलाम् ॥ (४१८।२)

संनिविष्टं च तत् तन्त्रम् अन्यस्मिन् विन्ध्यसानुषु । (४१९।१)

ध्वनत्पटहशृङ्गं च चौरचक्रम् उपागतम् ॥ (४१९।२)

अदृष्टतरुपाषाणशकुन्तमृगचारणः । (४२०।१)

दृष्टः पुलीन्द्रभावेन विन्ध्यः परिणमन्न् इव ॥ (४२०।२)

ततः पुलिन्द्रकोदण्डषण्डमुक्तैः शिलीमुखैः । (४२१।१)

संततैर् वयम् आक्रान्ताः शलभैर् इव शालयः ॥ (४२१।२)

अथ नागाधिरूढेन सैनापत्येन तत् कृतम् । (४२२।१)

प्रत्यक्षम् अपि यद् दृष्टं न कश्चित् समभावयत् ॥ (४२२।२)

तत्करभ्रमितप्रासचक्रप्रान्तपरागताः । (४२३।१)

परावृत्य परान् एव पराघ्नन् परमार्गणाः ॥ (४२३।२)

भ्रान्तकुन्तपरिक्षिप्तं न शरीरम् अदृश्यत । (४२४।१)

तस्य बाहुसहस्रं तु फलेन समभाव्यत ॥ (४२४।२)

आक्रान्तचतुराशेषु विन्ध्यकान्तारवासिषु । (४२५।१)

तद्विसृष्टान् अपश्याम युगपत् पततः शरान् ॥ (४२५।२)

स्फुरत्किरणनिस्त्रिंशपाणिर् यौगन्धरायणिः । (४२६।१)

दृष्टः सर्वेण सर्वेषां पुलीन्द्राणां पुरः स्थितः ॥ (४२६।२)

सर्वथानेन संदृष्टं परचक्रम् उदायुधम् । (४२७।१)

तदासन्नविमानस्थैर् दृष्टम् अप्सरसां गणैः ॥ (४२७।२)

प्रतिपक्षक्षयं घोरम् अकरोत् तं तपन्तकः । (४२८।१)

कृतब्रह्मास्त्रमोक्षेण द्रोणेनापि न यः कृतः ॥ (४२८।२)

मयापि सतुरंगेण तत्र तत्राभिधावता । (४२९।१)

निष्प्रयोजनयत्नेन स्वे परे चोपहासिताः ॥ (४२९।२)

ततस् तस्करचक्रेण व्यतिभिन्नं भवद्बलम् । (४३०।१)

नीहारनिकरेणेव भास्वत्करकदम्बकम् ॥ (४३०।२)

एतस्मिन्न् आकुले काले शालस्कन्धावृतः परः । (४३१।१)

दृढं मर्मणि बाणेन मत्तुरंगम् अताडयत् ॥ (४३१।२)

तुरंगस् तु तथा पादताडनान्य् अविचिन्तयन् । (४३२।१)

स्थाणुपाषाणगर्तांश् च यथावेगम् अधावत ॥ (४३२।२)

दिनान्तेन च निर्गत्य गहनाद् विन्ध्यकाननात् । (४३३।१)

स्थित एवामुचत् प्राणान् पश्चात् कायम् अपातयत् ॥ (४३३।२)

ततः संहृत्य दारूणि गुरूणि च बहूनि च । (४३४।१)

तस्यानुष्ठितवान् अस्मि संस्कारं सोदकक्रियम् ॥ (४३४।२)

दिङ्मोहभ्रान्तचेताश् च प्रांशुम् आरुह्य शाखिनम् । (४३५।१)

एतं ग्रामकम् अद्राक्षम् आराद् आकुलगोकुलम् ॥ (४३५।२)

आगतश् चाहम् एतेन साधुनाराधितस् तथा । (४३६।१)

यथा गुरुर् यथा देवो यथा राजा यथाव्वरः ॥ (४३६।२)

तं च तस्करसेनान्यम् अघ्नन् हरिशिखादयः । (४३७।१)

इति मह्यम् इयं वार्त्ता कथिता पथिकैर् इति ॥ (४३७।२)

कान्तासुहृद्गुणकथाश्रवणोत्सुकस्य रम्या विनिद्रनयनस्य गता ममासौ । (४३८।१)

सर्वेन्द्रियार्थजनितानि हि सेव्यमाना दीर्घास्ववृत्तिर् इव हन्ति सुखानि निद्रा ॥ (४३८।२)