बृहत्कथाश्लोकसंग्रहBṛhatkathāślokasaṃgraha

Chapter 3

3 of 28 · 252 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथावन्तिषु जन्तूनां क्षुद्राणाम् अपि केनचित् । (१।१)

athāvantiṣu jantūnāṃ kṣudrāṇām api kenacit |

1.2१.२

जन्यते स्म न संतापः पार्थिवे ऽवन्तिवर्धने ॥ (१।२)

janyate sma na saṃtāpaḥ pārthive 'vantivardhane ||

2.1२.१

एवं बहुषु यातेषु वासरेषु महीपतिः । (२।१)

evaṃ bahuṣu yāteṣu vāsareṣu mahīpatiḥ |

2.2२.२

कदाचिद् वाहयित्वाश्वान् निवृत्तो दृष्टवान् क्वचित् ॥ (२।२)

kadācid vāhayitvāśvān nivṛtto dṛṣṭavān kvacit ||

3.1३.१

तमालालम्बिदोलान्तर् विलसन्तीं कुमारिकाम् । (३।१)

tamālālambidolāntar vilasantīṃ kumārikām |

3.2३.२

कालिन्दीह्रदसंक्रान्तां लोलाम् इन्दुकलाम् इव ॥ (३।२)

kālindīhradasaṃkrāntāṃ lolām indukalām iva ||

4.1४.१

उत्तरीयान्तसंसक्तम् आकर्षन्तीं शिखण्डकम् । (४।१)

uttarīyāntasaṃsaktam ākarṣantīṃ śikhaṇḍakam |

4.2४.२

निर्मुच्यमाननिर्मोकं भोगं भोगवधूम् इव ॥ (४।२)

nirmucyamānanirmokaṃ bhogaṃ bhogavadhūm iva ||

5.1५.१

दृश्यमानस् तया राजा तां च पश्यन् पुनः पुनः । (५।१)

dṛśyamānas tayā rājā tāṃ ca paśyan punaḥ punaḥ |

5.2५.२

आवृतो हयशालाभिः स्वं विवेश निवेशनम् ॥ (५।२)

āvṛto hayaśālābhiḥ svaṃ viveśa niveśanam ||

6.1६.१

तत्र संक्षिप्तम् आसेव्य मज्जनादि रहोगतः । (६।१)

tatra saṃkṣiptam āsevya majjanādi rahogataḥ |

6.2६.२

दोलायमानहृदयो दोलाम् एव व्यचिन्तयत् ॥ (६।२)

dolāyamānahṛdayo dolām eva vyacintayat ||

7.1७.१

मन्दाशनाभिलाषस्य मन्दनिद्रस्य भूपतेः । (७।१)

mandāśanābhilāṣasya mandanidrasya bhūpateḥ |

7.2७.२

मन्दधर्मार्थचिन्तस्य दिवसाः कतिचिद् गताः ॥ (७।२)

mandadharmārthacintasya divasāḥ katicid gatāḥ ||

8.1८.१

कदाचिद् अथ वेलायां मन्दरश्मौ दिवाकृति । (८।१)

kadācid atha velāyāṃ mandaraśmau divākṛti |

8.2८.२

क्षुभितानाम् इवाश्रौषीत् स निर्घोषम् उदन्वताम् ॥ (८।२)

kṣubhitānām ivāśrauṣīt sa nirghoṣam udanvatām ||

9.1९.१

दिदृक्षुः कारणं तस्य समुद्भूतकुतूहले । (९।१)

didṛkṣuḥ kāraṇaṃ tasya samudbhūtakutūhale |

9.2९.२

प्रासादतलम् अरोहद् अन्तःपुरचरावृतः ॥ (९।२)

prāsādatalam arohad antaḥpuracarāvṛtaḥ ||

10.1१०.१

नृमातङ्गतुरंगोष्ट्रगवाजैडकरासभान् । (१०।१)

nṛmātaṅgaturaṃgoṣṭragavājaiḍakarāsabhān |

10.2१०.२

संप्रमर्दन्तम् अद्राक्षीन् मातङ्गं संघमर्दनम् ॥ (१०।२)

saṃpramardantam adrākṣīn mātaṅgaṃ saṃghamardanam ||

11.1११.१

उन्मूलितमहावृक्षश् चूर्णितप्रांशुमन्दिरः । (११।१)

unmūlitamahāvṛkṣaś cūrṇitaprāṃśumandiraḥ |

11.2११.२

भृङ्गमालापरीवारः स ययौ प्रतिपक्षणम् ॥ (११।२)

bhṛṅgamālāparīvāraḥ sa yayau pratipakṣaṇam ||

12.1१२.१

पानप्रसक्तमातङ्गमण्डलप्रहितेक्षणम् । (१२।१)

pānaprasaktamātaṅgamaṇḍalaprahitekṣaṇam |

12.2१२.२

मातङ्गराजम् अद्राक्षीन् मातङ्गग्रामणीस् ततः ॥ (१२।२)

mātaṅgarājam adrākṣīn mātaṅgagrāmaṇīs tataḥ ||

13.1१३.१

आदिदेश समीपस्थां कन्यकाम् अविलम्बितम् । (१३।१)

ādideśa samīpasthāṃ kanyakām avilambitam |

13.2१३.२

हस्तिकीटो ऽयम् उद्दामो दुर्दान्तो दम्यताम् इति ॥ (१३।२)

hastikīṭo 'yam uddāmo durdānto damyatām iti ||

14.1१४.१

कराम्भोरुहसंस्पर्शसुभगेनाथ साम्भसा । (१४।१)

karāmbhoruhasaṃsparśasubhagenātha sāmbhasā |

14.2१४.२

आरात् सिषेच करिणं करे कुञ्चितपुष्करे ॥ (१४।२)

ārāt siṣeca kariṇaṃ kare kuñcitapuṣkare ||

15.1१५.१

अथ संरम्भसंहारात् संवेल्लितकरः करी । (१५।१)

atha saṃrambhasaṃhārāt saṃvellitakaraḥ karī |

15.2१५.२

ववन्दे चरणौ तस्याः संस्पृश्य शिरसा महीम् ॥ (१५।२)

vavande caraṇau tasyāḥ saṃspṛśya śirasā mahīm ||

16.1१६.१

ताम् अवन्तिपतिर् दृष्ट्वा दृष्टपूर्वां तथागताम् । (१६।१)

tām avantipatir dṛṣṭvā dṛṣṭapūrvāṃ tathāgatām |

16.2१६.२

चित्रीयमाणहृदयश् चिन्तयामास चेतसा ॥ (१६।२)

citrīyamāṇahṛdayaś cintayāmāsa cetasā ||

17.1१७.१

किं चित्रं यद् अयं नागः सहरागः सचेतनः । (१७।१)

kiṃ citraṃ yad ayaṃ nāgaḥ saharāgaḥ sacetanaḥ |

17.2१७.२

वशीकृतः शरीरिण्या वशीकरणविद्यया ॥ (१७।२)

vaśīkṛtaḥ śarīriṇyā vaśīkaraṇavidyayā ||

18.1१८.१

इयं हि वीतरागादीन् मुनीन् अपि निरीक्षिता । (१८।१)

iyaṃ hi vītarāgādīn munīn api nirīkṣitā |

18.2१८.२

वशीकुर्याद् विशन्ती च चलयेद् अचलान् अपि ॥ (१८।२)

vaśīkuryād viśantī ca calayed acalān api ||

19.1१९.१

अथेन्द्रायुधरागेण सोत्तरीयेण दन्तयोः । (१९।१)

athendrāyudharāgeṇa sottarīyeṇa dantayoḥ |

19.2१९.२

बद्धां दोलाम् अधिष्ठाय नागं याहीत्य् अचोदयत् ॥ (१९।२)

baddhāṃ dolām adhiṣṭhāya nāgaṃ yāhīty acodayat ||

20.1२०.१

ततो मन्दतराभ्यासैश् चरणैः संघमर्दनः । (२०।१)

tato mandatarābhyāsaiś caraṇaiḥ saṃghamardanaḥ |

20.2२०.२

अभिस्तम्भम् अगाद् वीतभयपौरजनावृतः ॥ (२०।२)

abhistambham agād vītabhayapaurajanāvṛtaḥ ||

21.1२१.१

तयोक्तम् आतपश् चण्डः संतापयति माम् इति । (२१।१)

tayoktam ātapaś caṇḍaḥ saṃtāpayati mām iti |

21.2२१.२

अशोकपल्लवैश् छायाम् अथ तस्याश् चकार सः ॥ (२१।२)

aśokapallavaiś chāyām atha tasyāś cakāra saḥ ||

22.1२२.१

बन्धयित्वा गजं स्तम्भे प्रासादतलवर्तिनम् । (२२।१)

bandhayitvā gajaṃ stambhe prāsādatalavartinam |

22.2२२.२

वन्दित्वा च महीपालं मातङ्गी पक्षणं ययौ ॥ (२२।२)

vanditvā ca mahīpālaṃ mātaṅgī pakṣaṇaṃ yayau ||

23.1२३.१

मातङ्गीवन्दनापूतम् आत्मानं प्रेक्ष्य पार्थिवः । (२३।१)

mātaṅgīvandanāpūtam ātmānaṃ prekṣya pārthivaḥ |

23.2२३.२

केयं कस्य कुतो वेति पृच्छति स्म सुरोहकम् ॥ (२३।२)

keyaṃ kasya kuto veti pṛcchati sma surohakam ||

24.1२४.१

स तस्मै कथयामास देव न ज्ञायते कुतः । (२४।१)

sa tasmai kathayāmāsa deva na jñāyate kutaḥ |

24.2२४.२

सहसैवेदम् आयातं परुन् मातङ्गपक्षणम् ॥ (२४।२)

sahasaivedam āyātaṃ parun mātaṅgapakṣaṇam ||

25.1२५.१

ऋद्धिमन्तो ऽत्र मातङ्गास् तेषाम् उत्पलहस्तकः । (२५।१)

ṛddhimanto 'tra mātaṅgās teṣām utpalahastakaḥ |

25.2२५.२

ग्रामणीस् तस्य कन्येयं सुता सुरसमञ्जरी ॥ (२५।२)

grāmaṇīs tasya kanyeyaṃ sutā surasamañjarī ||

26.1२६.१

इति श्रुत्वा प्रविश्यान्तर् ध्यायन् सुरसमञ्जरीम् । (२६।१)

iti śrutvā praviśyāntar dhyāyan surasamañjarīm |

26.2२६.२

स्वदेहं यापयामास पित्तज्वरचिकित्सितैः ॥ (२६।२)

svadehaṃ yāpayāmāsa pittajvaracikitsitaiḥ ||

27.1२७.१

सुरोहकस् तु तं दृष्ट्वा मातङ्गीदूषिताशयम् । (२७।१)

surohakas tu taṃ dṛṣṭvā mātaṅgīdūṣitāśayam |

27.2२७.२

आख्यद् अङ्गारवत्यै स तन्नप्तुर् वृत्तम् ईदृशम् ॥ (२७।२)

ākhyad aṅgāravatyai sa tannaptur vṛttam īdṛśam ||

28.1२८.१

सा तु स्थित्वा क्षणं तूष्णीं विचारस्तिमितेक्षणा । (२८।१)

sā tu sthitvā kṣaṇaṃ tūṣṇīṃ vicārastimitekṣaṇā |

28.2२८.२

स्मितापगमितत्रासं सुरोहकम् अभाषत ॥ (२८।२)

smitāpagamitatrāsaṃ surohakam abhāṣata ||

29.1२९.१

मातङ्गरूपधारिण्यो यथान्या दिव्ययोषितः । (२९।१)

mātaṅgarūpadhāriṇyo yathānyā divyayoṣitaḥ |

29.2२९.२

तथेयम् अपि केनापि निमित्तेनागता महीम् ॥ (२९।२)

tatheyam api kenāpi nimittenāgatā mahīm ||

30.1३०.१

क्व संघमर्दनो व्यालः क्व च तद्दन्तलम्बनम् । (३०।१)

kva saṃghamardano vyālaḥ kva ca taddantalambanam |

30.2३०.२

व्यापारो ऽयम् अदिव्यस्य प्रेक्षितः केन कस्यचित् ॥ (३०।२)

vyāpāro 'yam adivyasya prekṣitaḥ kena kasyacit ||

31.1३१.१

अथवालं विमर्शेन स्वयं सबन्धिनो गृहम् । (३१।१)

athavālaṃ vimarśena svayaṃ sabandhino gṛham |

31.2३१.२

कन्यां वरयितुं यामि नात्मतुल्यास्ति दूतिका ॥ (३१।२)

kanyāṃ varayituṃ yāmi nātmatulyāsti dūtikā ||

32.1३२.१

साथ प्रवहणारूढा वृद्धविप्रपुरःसरा । (३२।१)

sātha pravahaṇārūḍhā vṛddhaviprapuraḥsarā |

32.2३२.२

गत्वा पक्कणमध्यस्थं ददर्शोत्पलहस्तकम् ॥ (३२।२)

gatvā pakkaṇamadhyasthaṃ dadarśotpalahastakam ||

33.1३३.१

दूराद् एव स दृष्ट्वा ताम् आत्तकर्करवेणुकः । (३३।१)

dūrād eva sa dṛṣṭvā tām āttakarkaraveṇukaḥ |

33.2३३.२

सह मातङ्गसंघेन ववन्दे दूरम् उत्सृतः ॥ (३३।२)

saha mātaṅgasaṃghena vavande dūram utsṛtaḥ ||

34.1३४.१

अथाङ्गारवती यानाद् अवतीर्णा तम् अब्रवीत् । (३४।१)

athāṅgāravatī yānād avatīrṇā tam abravīt |

34.2३४.२

अहं त्वां द्रष्टुम् आयाता त्वम् अप्य् एष पलायसे ॥ (३४।२)

ahaṃ tvāṃ draṣṭum āyātā tvam apy eṣa palāyase ||

35.1३५.१

कार्यं मे महद् आसन्नम् आधीनं चापि तत् त्वयि । (३५।१)

kāryaṃ me mahad āsannam ādhīnaṃ cāpi tat tvayi |

35.2३५.२

दूरोत्सरणम् उत्सृज्य तेन ढौकस्व माम् इति ॥ (३५।२)

dūrotsaraṇam utsṛjya tena ḍhaukasva mām iti ||

36.1३६.१

तम् उत्सारितमातङ्गं सासन्नासीनम् अब्रवीत् । (३६।१)

tam utsāritamātaṅgaṃ sāsannāsīnam abravīt |

36.2३६.२

मन्नप्त्रे दीयतां राज्ञे राज्ञी सुरसमञ्जरी ॥ (३६।२)

mannaptre dīyatāṃ rājñe rājñī surasamañjarī ||

37.1३७.१

चाण्डालीस्पर्शनं राजा नार्हतीत्य् एवमादिभिः । (३७।१)

cāṇḍālīsparśanaṃ rājā nārhatīty evamādibhiḥ |

37.2३७.२

न च ग्रामेयकालापैस् त्वं मां बाधितुम् अर्हसि ॥ (३७।२)

na ca grāmeyakālāpais tvaṃ māṃ bādhitum arhasi ||

38.1३८.१

यश् च दिव्याभिमानस् ते तत्रापीदं ममोत्तरम् । (३८।१)

yaś ca divyābhimānas te tatrāpīdaṃ mamottaram |

38.2३८.२

ममापि भद्र दौहित्रश् चक्रवर्ती भवादृशाम् ॥ (३८।२)

mamāpi bhadra dauhitraś cakravartī bhavādṛśām ||

39.1३९.१

इत्य् अङ्गारवतीवाक्यम् आकर्ण्योत्पलहस्तकः । (३९।१)

ity aṅgāravatīvākyam ākarṇyotpalahastakaḥ |

39.2३९.२

अनुक्तोत्तर एवास्यै तथेति प्रतिपन्नवान् ॥ (३९।२)

anuktottara evāsyai tatheti pratipannavān ||

40.1४०.१

अथ प्रच्छन्नम् आरोप्य युग्यं सुरसमञ्जरीम् । (४०।१)

atha pracchannam āropya yugyaṃ surasamañjarīm |

40.2४०.२

मृतसंजीविनी नप्तुर् असाव् ओषधिम् आनयत् ॥ (४०।२)

mṛtasaṃjīvinī naptur asāv oṣadhim ānayat ||

41.1४१.१

परिणीय तु मातङ्गीम् अन्तर् अन्तःपुराद् बहिः । (४१।१)

pariṇīya tu mātaṅgīm antar antaḥpurād bahiḥ |

41.2४१.२

स बुद्ध्यापि न याति स्म प्रत्यक्षम् अपि तां स्मरन् ॥ (४१।२)

sa buddhyāpi na yāti sma pratyakṣam api tāṃ smaran ||

42.1४२.१

इयम् एवास्ति तत्त्वेन मिथ्यान्यद् इति चिन्तयन् । (४२।१)

iyam evāsti tattvena mithyānyad iti cintayan |

42.2४२.२

गन्धर्वनगराकारं स संसारम् अमन्यत ॥ (४२।२)

gandharvanagarākāraṃ sa saṃsāram amanyata ||

43.1४३.१

गमयन् दिवसान् एवम् एकदा सह कान्तया । (४३।१)

gamayan divasān evam ekadā saha kāntayā |

43.2४३.२

स प्रासादगतो ऽपश्यत् पक्षणं निर्जनंगमम् ॥ (४३।२)

sa prāsādagato 'paśyat pakṣaṇaṃ nirjanaṃgamam ||

44.1४४.१

तं च दृष्ट्वा त्रियामान्ते मन्दं सुरसमञ्जरी । (४४।१)

taṃ ca dṛṣṭvā triyāmānte mandaṃ surasamañjarī |

44.2४४.२

क्रन्दन्ती परिमृज्याश्रुम् अनुयुक्तेति भूभृता ॥ (४४।२)

krandantī parimṛjyāśrum anuyukteti bhūbhṛtā ||

45.1४५.१

किं शून्यं पक्कणं दृष्ट्वा रुद्यते सुन्दरि त्वया । (४५।१)

kiṃ śūnyaṃ pakkaṇaṃ dṛṣṭvā rudyate sundari tvayā |

45.2४५.२

उतान्यद् अस्ति दुःखस्य कारणं कथ्यताम् इति ॥ (४५।२)

utānyad asti duḥkhasya kāraṇaṃ kathyatām iti ||

46.1४६.१

साब्रवीत् किं ममाद्यापि पक्कणेन बवद्गतेः । (४६।१)

sābravīt kiṃ mamādyāpi pakkaṇena bavadgateḥ |

46.2४६.२

किं तु कारणम् अस्त्य् अन्यद् भीषणं तन् निशाम्यताम् ॥ (४६।२)

kiṃ tu kāraṇam asty anyad bhīṣaṇaṃ tan niśāmyatām ||

47.1४७.१

सिद्धमातङ्गविद्यो ऽयं पिता मम महर्द्धिकः । (४७।१)

siddhamātaṅgavidyo 'yaṃ pitā mama maharddhikaḥ |

47.2४७.२

सप्तवर्णपुरे पूर्वं वायुमुक्ते पुरे ऽवसत् ॥ (४७।२)

saptavarṇapure pūrvaṃ vāyumukte pure 'vasat ||

48.1४८.१

तत्र कालः श्वपाको ऽस्ति विद्याधरगणाधमः । (४८।१)

tatra kālaḥ śvapāko 'sti vidyādharagaṇādhamaḥ |

48.2४८.२

इप्फको नाम तस्यैव पित्राहं च प्रतिश्रुता ॥ (४८।२)

ipphako nāma tasyaiva pitrāhaṃ ca pratiśrutā ||

49.1४९.१

तातस्य वियतायातः कदाचिद् अथ मारुतः । (४९।१)

tātasya viyatāyātaḥ kadācid atha mārutaḥ |

49.2४९.२

रजःपिशङ्गभृङ्गालीम् अहरत् कुसुमस्रजम् ॥ (४९।२)

rajaḥpiśaṅgabhṛṅgālīm aharat kusumasrajam ||

50.1५०.१

सा तु संध्याम् उपासीनं गङ्गारोधसि नारदम् । (५०।१)

sā tu saṃdhyām upāsīnaṃ gaṅgārodhasi nāradam |

50.2५०.२

स्थाणुस्थिरं भुजंगीव विलोला पर्यवेष्टयत् ॥ (५०।२)

sthāṇusthiraṃ bhujaṃgīva vilolā paryaveṣṭayat ||

51.1५१.१

व्युत्थितश् च समाधेस् तं दृष्ट्वा लोहितलोचनः । (५१।१)

vyutthitaś ca samādhes taṃ dṛṣṭvā lohitalocanaḥ |

51.2५१.२

नारदश् चण्डकोपत्वाद् उच्चैर् इदम् अभाषत ॥ (५१।२)

nāradaś caṇḍakopatvād uccair idam abhāṣata ||

52.1५२.१

शरीरोपहता माला येनेयं मालभारिणा । (५२।१)

śarīropahatā mālā yeneyaṃ mālabhāriṇā |

52.2५२.२

क्षिप्ता मयि मनुष्येषु चण्डालः स भवत्व् इति ॥ (५२।२)

kṣiptā mayi manuṣyeṣu caṇḍālaḥ sa bhavatv iti ||

53.1५३.१

सो ऽथ शापोपतप्तेन पित्रा विज्ञापितो मम । (५३।१)

so 'tha śāpopataptena pitrā vijñāpito mama |

53.2५३.२

तीव्रस्य ब्रह्मशापस्य प्रतीकारो भवत्व् इति ॥ (५३।२)

tīvrasya brahmaśāpasya pratīkāro bhavatv iti ||

54.1५४.१

अथ कृपाम्बुशमितक्रोधज्वालाकदम्बकः । (५४।१)

atha kṛpāmbuśamitakrodhajvālākadambakaḥ |

54.2५४.२

नारदाग्निर् उवाचेदं म्लानम् उत्पलहस्तकम् ॥ (५४।२)

nāradāgnir uvācedaṃ mlānam utpalahastakam ||

55.1५५.१

न शक्यः प्रतिसंहर्तुं शापवह्निर् मयाप्य् अयम् । (५५।१)

na śakyaḥ pratisaṃhartuṃ śāpavahnir mayāpy ayam |

55.2५५.२

उत्सृष्टः कृतपुङ्खेन धानुष्केणेव सायकः ॥ (५५।२)

utsṛṣṭaḥ kṛtapuṅkhena dhānuṣkeṇeva sāyakaḥ ||

56.1५६.१

किंत्व् अनिच्छाशमाः शापाः प्राज्ञैर् अभिमुखा गताः । (५६।१)

kiṃtv anicchāśamāḥ śāpāḥ prājñair abhimukhā gatāḥ |

56.2५६.२

स्वल्पेनापि हि वञ्च्यन्ते तेन त्वम् अपि वञ्चय ॥ (५६।२)

svalpenāpi hi vañcyante tena tvam api vañcaya ||

57.1५७.१

परिणेष्यति गौपालिर् भवतस् तनयां यदा । (५७।१)

pariṇeṣyati gaupālir bhavatas tanayāṃ yadā |

57.2५७.२

तदा त्वं दारुणाद् अस्माद् अस्मच्छापाद् विमोक्ष्यसे ॥ (५७।२)

tadā tvaṃ dāruṇād asmād asmacchāpād vimokṣyase ||

58.1५८.१

इति शापे वरं लब्ध्वा वयं त्वत्पादपालिताः । (५८।१)

iti śāpe varaṃ labdhvā vayaṃ tvatpādapālitāḥ |

58.2५८.२

उषिता वर्जिता दुःखैर् अहोरात्रसमां समाम् ॥ (५८।२)

uṣitā varjitā duḥkhair ahorātrasamāṃ samām ||

59.1५९.१

साहं मुनेः प्रसादेन जाता त्वत्पादपालिका । (५९।१)

sāhaṃ muneḥ prasādena jātā tvatpādapālikā |

59.2५९.२

तेनापि शान्तशापेन स्वर्गाद् अस्मान् निराकृता ॥ (५९।२)

tenāpi śāntaśāpena svargād asmān nirākṛtā ||

60.1६०.१

स कदाचिद् इतो दृष्ट्वा गतम् उत्पलहस्तकम् । (६०।१)

sa kadācid ito dṛṣṭvā gatam utpalahastakam |

60.2६०.२

मत्कृते त्वाम् अपि क्रूर इप्फकः पीडयेद् इति ॥ (६०।२)

matkṛte tvām api krūra ipphakaḥ pīḍayed iti ||

61.1६१.१

निर्मातङ्गम् इदं दृष्ट्वा मया पितृनिवेशनम् । (६१।१)

nirmātaṅgam idaṃ dṛṣṭvā mayā pitṛniveśanam |

61.2६१.२

चण्डालभयशङ्किन्या रुदितं निःसहायया ॥ (६१।२)

caṇḍālabhayaśaṅkinyā ruditaṃ niḥsahāyayā ||

62.1६२.१

अस्ति चात्रापि सुकर उपायः स तु दुष्करः । (६२।१)

asti cātrāpi sukara upāyaḥ sa tu duṣkaraḥ |

62.2६२.२

महाराजस्य साध्यत्वात् प्रतिकूलो हि पार्थिवः ॥ (६२।२)

mahārājasya sādhyatvāt pratikūlo hi pārthivaḥ ||

63.1६३.१

यदि विज्ञापयन्तीं मां नान्यथा वक्तुम् इष्यसि । (६३।१)

yadi vijñāpayantīṃ māṃ nānyathā vaktum iṣyasi |

63.2६३.२

ततो विज्ञापयिष्यामि कर्तव्ये तु भवान् प्रभुः ॥ (६३।२)

tato vijñāpayiṣyāmi kartavye tu bhavān prabhuḥ ||

64.1६४.१

अथोक्तं जनराजेन यद् इच्छसि तद् उच्यताम् । (६४।१)

athoktaṃ janarājena yad icchasi tad ucyatām |

64.2६४.२

मुक्त्वान्यस्त्रीकथां भीरु सर्वं सम्पादयामि ते ॥ (६४।२)

muktvānyastrīkathāṃ bhīru sarvaṃ sampādayāmi te ||

65.1६५.१

अथानन्दजनेत्राम्बुसिक्ताननपयोधरा । (६५।१)

athānandajanetrāmbusiktānanapayodharā |

65.2६५.२

अतिप्रसाद इत्य् उक्त्वा अब्रवीत् सुरसमञ्जरी ॥ (६५।२)

atiprasāda ity uktvā abravīt surasamañjarī ||

66.1६६.१

विद्याधरादिराजेन व्यवस्था स्थापिता यथा । (६६।१)

vidyādharādirājena vyavasthā sthāpitā yathā |

66.2६६.२

हिंसितव्यः सदोषो ऽपि न अन्तःपुरगतो नृपः ॥ (६६।२)

hiṃsitavyaḥ sadoṣo 'pi na antaḥpuragato nṛpaḥ ||

67.1६७.१

इतीदं नृपतिः श्रुत्वा ताम् उवाच कृतस्मितः । (६७।१)

itīdaṃ nṛpatiḥ śrutvā tām uvāca kṛtasmitaḥ |

67.2६७.२

अनुग्रहे ऽपि याच्ञेति यद् इदं तद् इदं ननु ॥ (६७।२)

anugrahe 'pi yācñeti yad idaṃ tad idaṃ nanu ||

68.1६८.१

ततश् चारभ्य दिवसाद् अहर्निशम् अवन्तिपः । (६८।१)

tataś cārabhya divasād aharniśam avantipaḥ |

68.2६८.२

अमावास्यां शशीवासीज् जनदुर्लभदर्शनः ॥ (६८।२)

amāvāsyāṃ śaśīvāsīj janadurlabhadarśanaḥ ||

69.1६९.१

कदाचिद् अथ निर्यान्तीं पुरीम् उदकदानकम् । (६९।१)

kadācid atha niryāntīṃ purīm udakadānakam |

69.2६९.२

श्रुत्वा हर्म्यावलीशेषां राजाप्य् आसीत् समुत्सुकः ॥ (६९।२)

śrutvā harmyāvalīśeṣāṃ rājāpy āsīt samutsukaḥ ||

70.1७०.१

शैशवप्राप्तराज्यत्वाद् इन्द्रियानीतमानसः । (७०।१)

śaiśavaprāptarājyatvād indriyānītamānasaḥ |

70.2७०.२

तदाल्पदर्शी समयं विसस्मार स तं ततः ॥ (७०।२)

tadālpadarśī samayaṃ visasmāra sa taṃ tataḥ ||

71.1७१.१

प्रसुप्ताम् एव दयिताम् आरोप्य शिबिकां निशि । (७१।१)

prasuptām eva dayitām āropya śibikāṃ niśi |

71.2७१.२

तटं शिवतडागस्य चित्रवृत्तान्तम् आनयत् ॥ (७१।२)

taṭaṃ śivataḍāgasya citravṛttāntam ānayat ||

72.1७२.१

ततस् तन् मकराकीर्णं पोतेनेव महार्णवम् । (७२।१)

tatas tan makarākīrṇaṃ poteneva mahārṇavam |

72.2७२.२

प्लवेन व्यचरत् सार्धं भार्यया वीतनिद्रया ॥ (७२।२)

plavena vyacarat sārdhaṃ bhāryayā vītanidrayā ||

73.1७३.१

अनुज्ञातावगाहांश् च पश्यन् पौरकुमारकान् । (७३।१)

anujñātāvagāhāṃś ca paśyan paurakumārakān |

73.2७३.२

सो ऽपश्यद् दयितां भीतां मा भैषीर् इति चाब्रवीत् ॥ (७३।२)

so 'paśyad dayitāṃ bhītāṃ mā bhaiṣīr iti cābravīt ||

74.1७४.१

सावदत् पालिता येन प्रजाः सर्वा न बिभ्यति । (७४।१)

sāvadat pālitā yena prajāḥ sarvā na bibhyati |

74.2७४.२

तस्यैवोरसि तिष्ठन्ती बिभेमीति न युज्यते ॥ (७४।२)

tasyaivorasi tiṣṭhantī bibhemīti na yujyate ||

75.1७५.१

किंतु यात्रानुभूतेयम् इदानीं निष्प्रयोजनम् । (७५।१)

kiṃtu yātrānubhūteyam idānīṃ niṣprayojanam |

75.2७५.२

इहासितम् अहं मन्ये तस्माद् आवर्त्यताम् इति ॥ (७५।२)

ihāsitam ahaṃ manye tasmād āvartyatām iti ||

76.1७६.१

यात्रापहृतचेतस्त्वात् तद्वाक्यम् अवकर्णयन् । (७६।१)

yātrāpahṛtacetastvāt tadvākyam avakarṇayan |

76.2७६.२

सभार्यं बद्धम् आत्मानम् ऐक्षतावन्तिवर्धनः ॥ (७६।२)

sabhāryaṃ baddham ātmānam aikṣatāvantivardhanaḥ ||

77.1७७.१

क्रन्दताम् अथ पौराणां पश्यतां चोर्ध्वचक्षुषाम् । (७७।१)

krandatām atha paurāṇāṃ paśyatāṃ cordhvacakṣuṣām |

77.2७७.२

इप्फकः स्फुरितक्रोधः समुत्क्षिप्य जहार तम् ॥ (७७।२)

ipphakaḥ sphuritakrodhaḥ samutkṣipya jahāra tam ||

78.1७८.१

अथाङ्गारवतीं मूढां पौत्रापहरणश्रवात् । (७८।१)

athāṅgāravatīṃ mūḍhāṃ pautrāpaharaṇaśravāt |

78.2७८.२

ह्लादयामासतुर् वाक्यैः सचिवौ सजलानिलैः ॥ (७८।२)

hlādayāmāsatur vākyaiḥ sacivau sajalānilaiḥ ||

79.1७९.१

सा ताव् उवाच संभ्रान्ता गत्वासितगिरिं लघु । (७९।१)

sā tāv uvāca saṃbhrāntā gatvāsitagiriṃ laghu |

79.2७९.२

पालकः श्राव्यतां सूनोर् वृत्तान्तम् इति तौ गतौ ॥ (७९।२)

pālakaḥ śrāvyatāṃ sūnor vṛttāntam iti tau gatau ||

80.1८०.१

काश्यपप्रमुखांस् तत्र नमस्कृत्य च तापसान् । (८०।१)

kāśyapapramukhāṃs tatra namaskṛtya ca tāpasān |

80.2८०.२

वन्दितायाचचक्षाते पालकाय हृतं सुतम् ॥ (८०।२)

vanditāyācacakṣāte pālakāya hṛtaṃ sutam ||

81.1८१.१

अथ कण्ठगतप्राणं काश्यपः समजीवयत् । (८१।१)

atha kaṇṭhagataprāṇaṃ kāśyapaḥ samajīvayat |

81.2८१.२

स्वन्तः खल्व् एष वृत्तान्त इति वाक्यामृतेन तम् ॥ (८१।२)

svantaḥ khalv eṣa vṛttānta iti vākyāmṛtena tam ||

82.1८२.१

संदेहश् चेन् निरीक्षस्व नभःप्रस्थापितेक्षणः । (८२।१)

saṃdehaś cen nirīkṣasva nabhaḥprasthāpitekṣaṇaḥ |

82.2८२.२

आयान्तीम् एव जानीहि पुत्रवार्त्तां शिवाम् इति ॥ (८२।२)

āyāntīm eva jānīhi putravārttāṃ śivām iti ||

83.1८३.१

अथागच्छन्तम् ऐक्षन्त नभःप्रहितदृष्टयः । (८३।१)

athāgacchantam aikṣanta nabhaḥprahitadṛṣṭayaḥ |

83.2८३.२

चकासदसिचर्माणं दिवि दिव्यं तपस्विनः ॥ (८३।२)

cakāsadasicarmāṇaṃ divi divyaṃ tapasvinaḥ ||

84.1८४.१

सो ऽवतीर्य मरुन्मार्गाद् अस्वतन्त्रीकृतेप्फकः । (८४।१)

so 'vatīrya marunmārgād asvatantrīkṛtepphakaḥ |

84.2८४.२

सह चावन्तिनाथेन काश्यपादीन् अवन्दत ॥ (८४।२)

saha cāvantināthena kāśyapādīn avandata ||

85.1८५.१

वधूवन्दितपादे च चेतनावति पालके । (८५।१)

vadhūvanditapāde ca cetanāvati pālake |

85.2८५.२

विद्याधरः कथितवान् वृत्तान्तं मुनिसंनिधौ ॥ (८५।२)

vidyādharaḥ kathitavān vṛttāntaṃ munisaṃnidhau ||

86.1८६.१

नरवाहनदत्तस्य विद्याधरपतेः प्रियम् । (८६।१)

naravāhanadattasya vidyādharapateḥ priyam |

86.2८६.२

मां दिवाकरदेवाख्यं जानीत परिचारकम् ॥ (८६।२)

māṃ divākaradevākhyaṃ jānīta paricārakam ||

87.1८७.१

सो ऽहं हिमवतो गच्छन् नभसा मलयाचलम् । (८७।१)

so 'haṃ himavato gacchan nabhasā malayācalam |

87.2८७.२

उपरिष्टाद् अवन्तीनां चण्डालं दृष्टवान् इमम् ॥ (८७।२)

upariṣṭād avantīnāṃ caṇḍālaṃ dṛṣṭavān imam ||

88.1८८.१

अपहृत्यापगच्छन्तं सदारं मेदिनीपतिम् । (८८।१)

apahṛtyāpagacchantaṃ sadāraṃ medinīpatim |

88.2८८.२

इप्फकं नाम मातङ्गं विद्याधरकुलाधमम् ॥ (८८।२)

ipphakaṃ nāma mātaṅgaṃ vidyādharakulādhamam ||

89.1८९.१

मुञ्चेति च मयोक्तः सन् यदायं न विमुक्तवान् । (८९।१)

muñceti ca mayoktaḥ san yadāyaṃ na vimuktavān |

89.2८९.२

तदा युद्धेन निर्जित्य प्राप्तितश् चक्रवर्तिनम् ॥ (८९।२)

tadā yuddhena nirjitya prāptitaś cakravartinam ||

90.1९०.१

अनुयुक्तश् च तेनायम् अयं राजा हृतस् त्वया । (९०।१)

anuyuktaś ca tenāyam ayaṃ rājā hṛtas tvayā |

90.2९०.२

किम् इत्य् अवोचद् एतेन यन् मे दारा हृता इति ॥ (९०।२)

kim ity avocad etena yan me dārā hṛtā iti ||

91.1९१.१

अथ भर्त्राहम् आदिष्टः संयम्य प्राप्यताम् अयम् । (९१।१)

atha bhartrāham ādiṣṭaḥ saṃyamya prāpyatām ayam |

91.2९१.२

सभासद्भिः सभां सद्भिः काश्यपाद्यैर् अधिष्ठिताम् ॥ (९१।२)

sabhāsadbhiḥ sabhāṃ sadbhiḥ kāśyapādyair adhiṣṭhitām ||

92.1९२.१

व्यवहारे विनिर्जित्य लब्धा सुरसमञ्जरीम् । (९२।१)

vyavahāre vinirjitya labdhā surasamañjarīm |

92.2९२.२

वर्धमानकमालां वा निर्जितो ऽयं सरासभाम् ॥ (९२।२)

vardhamānakamālāṃ vā nirjito 'yaṃ sarāsabhām ||

93.1९३.१

अहम् अप्य् आर्युषं द्रष्टुं काश्यपं स्वं च मातुलम् । (९३।१)

aham apy āryuṣaṃ draṣṭuṃ kāśyapaṃ svaṃ ca mātulam |

93.2९३.२

आगन्ता स्वः प्रतिज्ञातं तेषाम् आगमनं मया ॥ (९३।२)

āgantā svaḥ pratijñātaṃ teṣām āgamanaṃ mayā ||

94.1९४.१

ततः संमान्य राजानं दिव्यैर् अम्बरभूषणैः । (९४।१)

tataḥ saṃmānya rājānaṃ divyair ambarabhūṣaṇaiḥ |

94.2९४.२

आलिङ्ग्य च ससौहार्दं मया सह विसृष्टवान् ॥ (९४।२)

āliṅgya ca sasauhārdaṃ mayā saha visṛṣṭavān ||

95.1९५.१

स चायम् इप्फको बद्धः सदारश् चैष भूपतिः । (९५।१)

sa cāyam ipphako baddhaḥ sadāraś caiṣa bhūpatiḥ |

95.2९५.२

चक्रवर्ती च वो द्रष्टुम् आगन्ता सावरोधनः ॥ (९५।२)

cakravartī ca vo draṣṭum āgantā sāvarodhanaḥ ||

96.1९६.१

ते दिवाकरदेवस्य श्रुत्वेदम् ऋषयो वचः । (९६।१)

te divākaradevasya śrutvedam ṛṣayo vacaḥ |

96.2९६.२

हर्षाश्रुसिक्ततनवः कृच्छ्राद् अक्षपयन् क्षपाम् ॥ (९६।२)

harṣāśrusiktatanavaḥ kṛcchrād akṣapayan kṣapām ||

97.1९७.१

अथ प्रातर् नभोव्यापि निरभ्रे व्योम्नि गर्जितम् । (९७।१)

atha prātar nabhovyāpi nirabhre vyomni garjitam |

97.2९७.२

आकर्ण्य मुनयो ऽपृच्छन् किम् एतद् इति खेचरम् ॥ (९७।२)

ākarṇya munayo 'pṛcchan kim etad iti khecaram ||

98.1९८.१

सो ऽब्रवीद् एष निर्घोषो दुन्दुभीनां विमानिनाम् । (९८।१)

so 'bravīd eṣa nirghoṣo dundubhīnāṃ vimāninām |

98.2९८.२

विमानगर्भवर्तित्वात् श्रूयते गर्जिताकृतिः ॥ (९८।२)

vimānagarbhavartitvāt śrūyate garjitākṛtiḥ ||

99.1९९.१

अयम् आयाति नः स्वामी विद्याधरपतीश्वरः । (९९।१)

ayam āyāti naḥ svāmī vidyādharapatīśvaraḥ |

99.2९९.२

गर्जद्दुन्दुभिजीमूतो नभसा दृश्यताम् इति ॥ (९९।२)

garjaddundubhijīmūto nabhasā dṛśyatām iti ||

100.1१००.१

रोहितेन्द्रधनुर्विद्युद्बलाकाद्युतिपिञ्जरम् । (१००।१)

rohitendradhanurvidyudbalākādyutipiñjaram |

100.2१००.२

अम्भोदानाम् इव व्याप्त सकलाशानभस्तलम् ॥ (१००।२)

ambhodānām iva vyāpta sakalāśānabhastalam ||

101.1१०१.१

नानारत्नप्रभाजालकरालम् अथ तापसैः । (१०१।१)

nānāratnaprabhājālakarālam atha tāpasaiḥ |

101.2१०१.२

आराद् आयाद्विमानानां दिवो वृन्दम् अदृश्यत ॥ (१०१।२)

ārād āyādvimānānāṃ divo vṛndam adṛśyata ||

102.1१०२.१

अवतीर्याश्रमद्वारि विमानं चक्रवर्तिनः । (१०२।१)

avatīryāśramadvāri vimānaṃ cakravartinaḥ |

102.2१०२.२

स्थितम् अन्यानि शैलस्य कन्दरासानुमूर्धसु ॥ (१०२।२)

sthitam anyāni śailasya kandarāsānumūrdhasu ||

103.1१०३.१

विद्याधराधिराजस्य विमानं कमलाकृति । (१०३।१)

vidyādharādhirājasya vimānaṃ kamalākṛti |

103.2१०३.२

पद्मरागपलाशानां षड्विंशत्या परिष्कृतम् ॥ (१०३।२)

padmarāgapalāśānāṃ ṣaḍviṃśatyā pariṣkṛtam ||

104.1१०४.१

स्वयं गरुडपाषाणकर्णिकामध्यम् आस्थितः । (१०४।१)

svayaṃ garuḍapāṣāṇakarṇikāmadhyam āsthitaḥ |

104.2१०४.२

स्थितास् तस्य पलाशेषु भार्याश् चित्रविभूषणाः ॥ (१०४।२)

sthitās tasya palāśeṣu bhāryāś citravibhūṣaṇāḥ ||

105.1१०५.१

सभार्याकरिणीयूथः स विद्याधरकुञ्जरः । (१०५।१)

sabhāryākariṇīyūthaḥ sa vidyādharakuñjaraḥ |

105.2१०५.२

सभां कमलिनीम् आगात् फुल्लाननसरोरुहाम् ॥ (१०५।२)

sabhāṃ kamalinīm āgāt phullānanasaroruhām ||

106.1१०६.१

अभिवाद्य ततस् तत्र काश्यपप्रमुखान् मुनीन् । (१०६।१)

abhivādya tatas tatra kāśyapapramukhān munīn |

106.2१०६.२

हर्षातिशयनिश्चेष्टं ववन्दे मातुलं मुनिम् ॥ (१०६।२)

harṣātiśayaniśceṣṭaṃ vavande mātulaṃ munim ||

107.1१०७.१

भर्तारम् अनुयान्तीभिर् अनुज्येष्ठतपस्विनः । (१०७।१)

bhartāram anuyāntībhir anujyeṣṭhatapasvinaḥ |

107.2१०७.२

देवीभिर् वन्दितास् तस्य श्वशुरस् तदनन्तरम् ॥ (१०७।२)

devībhir vanditās tasya śvaśuras tadanantaram ||

108.1१०८.१

अनुज्ञातासनासीनं काश्यपश् चक्रवर्तिनम् । (१०८।१)

anujñātāsanāsīnaṃ kāśyapaś cakravartinam |

108.2१०८.२

प्रसृष्टानन्दनेत्राम्बुर् अब्रवीद् गद्गदाक्षरम् ॥ (१०८।२)

prasṛṣṭānandanetrāmbur abravīd gadgadākṣaram ||

109.1१०९.१

अप्राप्तेष्टार्थसंपत्तिवाञ्छाशीर् अभिधीयते । (१०९।१)

aprāpteṣṭārthasaṃpattivāñchāśīr abhidhīyate |

109.2१०९.२

आयुष्मता तु तत् प्राप्तम् आशिषां यद् अगोचरम् ॥ (१०९।२)

āyuṣmatā tu tat prāptam āśiṣāṃ yad agocaram ||

110.1११०.१

किंतु संभाषितैः कार्यं प्रतिसम्भाषणं यतः । (११०।१)

kiṃtu saṃbhāṣitaiḥ kāryaṃ pratisambhāṣaṇaṃ yataḥ |

110.2११०.२

आचारम् अनुगच्छद्भिर् अस्माभिर् इदम् उच्यते ॥ (११०।२)

ācāram anugacchadbhir asmābhir idam ucyate ||

111.1१११.१

अनिन्द्यम् इदम् ऐश्वर्यं सभार्यासुहृदस् तव । (१११।१)

anindyam idam aiśvaryaṃ sabhāryāsuhṛdas tava |

111.2१११.२

महाकल्पावसाने ऽपि कूटस्थं तिष्ठताम् इति ॥ (१११।२)

mahākalpāvasāne 'pi kūṭasthaṃ tiṣṭhatām iti ||

112.1११२.१

पालकेनानुयुक्तस् तु वधूनां गोत्रनामनी । (११२।१)

pālakenānuyuktas tu vadhūnāṃ gotranāmanī |

112.2११२.२

गोमुखः कथयामास प्रेरितश् चक्रवर्तिना ॥ (११२।२)

gomukhaḥ kathayāmāsa preritaś cakravartinā ||

113.1११३.१

एवमादिकथान्ते च चक्रवर्ती तपस्विनः । (११३।१)

evamādikathānte ca cakravartī tapasvinaḥ |

113.2११३.२

अब्रवीद् इप्फकः पूज्या मातङ्ग अनुयुज्यताम् ॥ (११३।२)

abravīd ipphakaḥ pūjyā mātaṅga anuyujyatām ||

114.1११४.१

कं दोषम् अयम् उद्दिश्य यात्राव्यापृतमानसम् । (११४।१)

kaṃ doṣam ayam uddiśya yātrāvyāpṛtamānasam |

114.2११४.२

सार्धं सुरसमञ्जर्या राजानं हृतवान् इति ॥ (११४।२)

sārdhaṃ surasamañjaryā rājānaṃ hṛtavān iti ||

115.1११५.१

स पृष्टः प्रत्युवाचेदं मह्यम् उत्पलहस्तकः । (११५।१)

sa pṛṣṭaḥ pratyuvācedaṃ mahyam utpalahastakaḥ |

115.2११५.२

दत्त्वा दुहितरं पश्चाद् एतस्मै दत्तवान् इति ॥ (११५।२)

dattvā duhitaraṃ paścād etasmai dattavān iti ||

116.1११६.१

अथ ब्रूहीति पृष्टः सन्न् उवाचावन्तिवर्धनः । (११६।१)

atha brūhīti pṛṣṭaḥ sann uvācāvantivardhanaḥ |

116.2११६.२

दत्त्वा न दत्तवान् यो ऽस्मै नन्व् असौ पृच्छ्यताम् इति ॥ (११६।२)

dattvā na dattavān yo 'smai nanv asau pṛcchyatām iti ||

117.1११७.१

अथोज्झितासनः सभ्यान् उवाचोत्पलहस्तकः । (११७।१)

athojjhitāsanaḥ sabhyān uvācotpalahastakaḥ |

117.2११७.२

यथाहायं तथैवेदं विशेषं तु निबोधत ॥ (११७।२)

yathāhāyaṃ tathaivedaṃ viśeṣaṃ tu nibodhata ||

118.1११८.१

नारदेन पुरा शप्तः क्रुद्धेनाहं यथा तथा । (११८।१)

nāradena purā śaptaḥ kruddhenāhaṃ yathā tathā |

118.2११८.२

प्रत्यक्षम् एव पूज्यानां दिव्यलोचनचक्षुषाम् ॥ (११८।२)

pratyakṣam eva pūjyānāṃ divyalocanacakṣuṣām ||

119.1११९.१

तदा मयैष दीर्घायुर् बहुकृत्वः प्रबोधितः । (११९।१)

tadā mayaiṣa dīrghāyur bahukṛtvaḥ prabodhitaḥ |

119.2११९.२

सुता दत्ता मया तुभ्यम् उपयच्छस्व ताम् इति ॥ (११९।२)

sutā dattā mayā tubhyam upayacchasva tām iti ||

120.1१२०.१

उक्तश् चैवम् उवाचायं निन्दितां कः सचेतनः । (१२०।१)

uktaś caivam uvācāyaṃ ninditāṃ kaḥ sacetanaḥ |

120.2१२०.२

कन्यकाम् उपयच्छेत शापदग्धात् कुलाद् इति ॥ (१२०।२)

kanyakām upayaccheta śāpadagdhāt kulād iti ||

121.1१२१.१

प्रत्याख्याता यदानेन चण्डसिंहादिसंनिधौ । (१२१।१)

pratyākhyātā yadānena caṇḍasiṃhādisaṃnidhau |

121.2१२१.२

अवन्तिपतये दत्ता तदा सुरसमञ्जरी ॥ (१२१।२)

avantipataye dattā tadā surasamañjarī ||

122.1१२२.१

संदेहश् चेदमी सर्वे विद्याधरगणेश्वराः । (१२२।१)

saṃdehaś cedamī sarve vidyādharagaṇeśvarāḥ |

122.2१२२.२

पृच्छ्यन्ताम् इति पृष्टैश् च तत् तथेति निवेदितम् ॥ (१२२।२)

pṛcchyantām iti pṛṣṭaiś ca tat tatheti niveditam ||

123.1१२३.१

काश्यपस् तम् अथावोचद् अवसन्नो ऽसि खेचर । (१२३।१)

kāśyapas tam athāvocad avasanno 'si khecara |

123.2१२३.२

चण्डसिंहादिभिर् यस्मात् प्रमाणैः प्रतिपादितः ॥ (१२३।२)

caṇḍasiṃhādibhir yasmāt pramāṇaiḥ pratipāditaḥ ||

124.1१२४.१

अस्य चाविनयस्येदं प्रायश्चित्तं समाचर । (१२४।१)

asya cāvinayasyedaṃ prāyaścittaṃ samācara |

124.2१२४.२

वाराणस्यां मृताङ्गानि गङ्गाम्भसि निमज्जय ॥ (१२४।२)

vārāṇasyāṃ mṛtāṅgāni gaṅgāmbhasi nimajjaya ||

125.1१२५.१

प्रेतावासकृतावासो वसानः प्रेतचीवरम् । (१२५।१)

pretāvāsakṛtāvāso vasānaḥ pretacīvaram |

125.2१२५.२

भैक्षाशनश् च वर्षान्ते मुक्तशापो भविष्यसि ॥ (१२५।२)

bhaikṣāśanaś ca varṣānte muktaśāpo bhaviṣyasi ||

126.1१२६.१

अथोज्जयन्याः कथमप्य् उपागतैर् जरान्धजात्यन्धजडार्भकैर् अपि । (१२६।१)

athojjayanyāḥ kathamapy upāgatair jarāndhajātyandhajaḍārbhakair api |

126.2१२६.२

दिदृक्षुभिर् वत्सनरेन्द्रनन्दनं तपोवनं सप्रमदैस् तदावृतम् ॥ (१२६।२)

didṛkṣubhir vatsanarendranandanaṃ tapovanaṃ sapramadais tadāvṛtam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Bṛhatkathāślokasaṃgraha, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit