अथ मां कृतकर्तव्यं सुखासीनम् अहर्मुखे । (१।१)

वादी जित इवाच्छायस् त्रपया गोमुखो ऽब्रवीत् ॥ (१।२)

अहम् अर्यसुतां नीत्वा गृहं स्वगृहम् आगतः । (२।१)

ततो ऽपि वन्दितुं देव्यौ नरेन्द्रान्तःपुरं गतः ॥ (२।२)

वन्दिता च विहस्याह देवी पद्मावती यथा । (३।१)

किंकारणं वधूर् अद्य नास्मान् आयाति वन्दितुम् ॥ (३।२)

भ्रात्रा ते किं न मुक्तैव न वाद्यापि विबुध्यते । (४।१)

कोपिता वा भवेद् भर्त्रा शिष्टा दुश्चरितैर् इति ॥ (४।२)

अथागात् हतोरस्का क्रन्दन्ती पद्मदेविका । (५।१)

नास्ति नः स्वामिनीत्य् उक्त्वा देव्योर् निपतिता पुरः ॥ (५।२)

ततो देव्यौ ततः शेषम् अशेषम् अवरोधनम् । (६।१)

राजा च श्रुतवृत्तान्तः सास्थानो धैर्यम् अत्यजत् ॥ (६।२)

ततः प्राप्याचिरात् संज्ञां मागध्या पद्मदेविका । (७।१)

कथं जानासि नास्तीति पृष्टाचष्ट निशाम्यताम् ॥ (७।२)

यथैव गोमुखेनासौ स्वम् आवासं प्रवेशिता । (८।१)

तथैव कगिति घ्रातो गन्धो ऽस्माभिर् अमानुषः ॥ (८।२)

अकस्माच् च क्षणं निद्रां गच्छामः प्रतिबुध्य च । (९।१)

शून्याम् ईक्षामहे शय्याम् अश्रीकां नलिनीम् इव ॥ (९।२)

ततो हा हेति विक्रुश्य समूर्छाः क्षणम् आस्महे । (१०।१)

न क्वचिच् च विचिन्वत्यः पश्यामः स्वामिनीम् इति ॥ (१०।२)

कलिङ्गसेनया त्व् अत्र शोकगद्गदयोदितम् । (११।१)

इदं तद् आगतं मन्य दुर्विद्याधरचेष्टितम् ॥ (११।२)

बालिकाम् अहम् आदाय पूर्वं मदनमञ्चुकाम् । (१२।१)

हर्म्याग्रे क्रीडयामि स्म चन्द्रिकासङ्गशीतले ॥ (१२।२)

एहि विद्याधरा एहि गृहाणेमां सुरूपिकाम् । (१३।१)

एकाम् एव मया लब्धां सुतां दुर्लभिकाम् इति ॥ (१३।२)

ततश् चर्मासिकेयूरहारादिकरभासुरः । (१४।१)

अवातरद् दिवः को ऽपि दिव्यगन्धस्रगम्बरः ॥ (१४।२)

दूराद् एव च मां भीतां मा भैषीर् इति सान्त्वयन् । (१५।१)

गम्भीरध्वनिवित्रस्ततनयाम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१५।२)

यदि मह्यम् इयं दत्ता सत्येन तनया त्वया । (१६।१)

ततो मुञ्च नयाम्य् एनां न्यासभूता हि कन्यका ॥ (१६।२)

नाम्ना मानसवेगो ऽहं विद्याधरगणाधिपः । (१७।१)

सर्वविज्ञेयविज्ञानमनोज्वलितधीर् इति ॥ (१७।२)

अनिच्छन्ती ततस् तस्य संनिधौ चिरम् आसितुम् । (१८।१)

प्रयत्नाद् धैर्यम् आधाय प्रगल्भेव तम् अब्रवम् ॥ (१८।२)

अर्हत्य् अवश्यम् एवेयम् ईदृशी त्वादृशं पतिम् । (१९।१)

न पुनर् दीयते तावद् बालिका शैशवाद् इति ॥ (१९।२)

अथ माम् अभिवाद्यासाव् उल्कासंघातभासुरः । (२०।१)

दृश्यमानो महावेगः क्षणेनान्तर्हितो ऽभवत् ॥ (२०।२)

तेन ब्रवीमि तेनाद्य तत् स्मृत्वा क्षुद्रबुद्धिना । (२१।१)

विद्याधराधमेनासौ नीता यदि भवेद् इति ॥ (२१।२)

सर्वथा दृश्यते नेह देवी मदनमञ्जुका । (२२।१)

यद् अत्रानन्तरं न्याय्यं तद् अनुष्ठीयताम् इति ॥ (२२।२)

ततः समुत्पतन्न् एव शोकः क्रोधेन मामकः । (२३।१)

प्रेरितः पवनेनेव प्रबलेन बलाहकः ॥ (२३।२)

स्त्रीतस्कर दुराचार मूढ मानसवेगक । (२४।१)

तिष्ठ तिष्ठ क्व यासीति प्रालपं गगनोन्मुखः ॥ (२४।२)

युगपत् क्रोधशोकाभ्यां शोषितो ऽहं क्रमेण च । (२५।१)

यथानिलतुषाराभ्यां शिशिरे कमलाकरः ॥ (२५।२)

गोमुखस् तु नृपाहुतः प्रत्यागत्येदम् अब्रवीत् । (२६।१)

किम् एतद् इति पृष्टेन वृत्तान्तो ऽयं मयोदितः ॥ (२६।२)

ततः संभ्रमविस्रस्तम् आकर्षन्न् उत्तराम्बरम् । (२७।१)

विषादाकुलितो राजा प्रस्थितो युष्मदन्तिकम् ॥ (२७।२)

अन्तरे च रुमण्वन्तम् आह केयं प्रमादिता । (२८।१)

सर्वथा ख्यापितं लोकैर् भवतां नीतिकौशलम् ॥ (२८।२)

युक्तं तदा यदालोच्य महत् सीदत् प्रयोजनम् । (२९।१)

विप्रलब्धो ऽस्मि युष्माभिर् देव्या वासवदत्तया ॥ (२९।२)

अधुना ध्रियमाणे ऽपि समर्थसचिवे मयि । (३०।१)

अपनीता वधूः कस्माद् बालान् मम सुताद् इति ॥ (३०।२)

स तम् आह निवर्तध्वम् अलं तत्र गतेन वः । (३१।१)

युष्मान् दृष्ट्वा हि स शिशुः प्राणान् अपि परित्यजेत् ॥ (३१।२)

आज्ञापयथ मां यच् च यच् च विज्ञापयामि वः । (३२।१)

आसीनान् आसने तेन निवृत्य स्थीयताम् इति ॥ (३२।२)

उपविष्टाय चाचष्ट स्फुटं दिव्येन सा हृता । (३३।१)

अनाथापि न वः काचित् केनचित् परिभूयते ॥ (३३।२)

यावद् अन्तःपुराटव्यौ यावच् च गृहपक्षिणः । (३४।१)

नास्त्य् असौ यो न चास्माभिर् ईक्षितश् चारचक्षुषा ॥ (३४।२)

आकाशे तु न मे प्रज्ञा क्रमते दिव्यगोचरे । (३५।१)

तेन विद्याधरेणासौ हृतेति हृदये मम ॥ (३५।२)

अथवा भवतूद्याने युवराजः परीक्षताम् । (३६।१)

कदाचित् कुपिता भर्त्रे तत्रासीत वधूर् इति ॥ (३६।२)

कुपितानां हि भर्तृभ्यः श्रूयन्ते कुलयोषिताम् । (३७।१)

साधुभिः कथ्यमानानि पञ्च स्थानानि तद् यथा ॥ (३७।२)

श्वश्रूभ्रातृननान्दृणां भर्तृमित्रस्य वा गृहम् । (३८।१)

दुष्टसंचारशून्यानि मन्दिरोपवनानि वा ॥ (३८।२)

अत्रान्तरे कथितवान् आख्यानं मरुभूतिकः । (३९।१)

प्रस्तावे यन् मया पूर्वं श्रुतं तद् अवधीयताम् ॥ (३९।२)

अष्टावक्रस्य दुहिता सावित्री नाम कन्यका । (४०।१)

आसीद् या चरिताकारैः सावित्रीम् अतिरिच्यते ॥ (४०।२)

अष्टावक्रम् अयाचिष्ट कदाचिद् ऋषिर् अङ्गिराः । (४१।१)

ब्रह्मन्न् अकृतदारो ऽस्मि सुता मे दीयताम् इति ॥ (४१।२)

सो ऽब्रवीद् भवतः को ऽन्यस् त्रैलोक्ये ऽपि वरो वरः । (४२।१)

किं तु दत्तेयम् अन्यस्मै क्षमतां भगवान् इति ॥ (४२।२)

तस्य भ्राता वृषो नाम स चाङ्गिरसम् अब्रवीत् । (४३।१)

अमृता नाम दुहिता मम सा गृह्यताम् इति ॥ (४३।२)

परिणीय तु तां कन्याम् अमृताम् अमृतोपमाम् । (४४।१)

आत्मानम् अङ्गिरा मेने पीतामृतम् इवामृतम् ॥ (४४।२)

सा कदाचित् कथंचित् तं कारणे ऽल्पे ऽपि पीडिता । (४५।१)

उपालब्धवती नाथम् ऋषिपुत्रस्य वल्लभा ॥ (४५।२)

चक्षूरक्तेन भवता सावित्री स्वयम् अर्थिता । (४६।१)

अहं त्व् अनिच्छते तुभ्यं पित्रा दत्ता बलाद् इति ॥ (४६।२)

नानाविधैः स शपथैर् अमृतां परिसान्त्वयन् । (४७।१)

कंचिद् अभ्यनयत् कालम् एकदास्तंगते रवौ ॥ (४७।२)

पश्चात् सन्ध्याम् उपासीनम् आसीनं मौनधारिणम् । (४८।१)

अपृच्छद् अमृतागत्य किं ध्यायति भवान् इति ॥ (४८।२)

तेन वन्दितसंध्येन चिराद् उक्तं ननु प्रिये । (४९।१)

देवीं विहाय सावित्रीं किम् अन्यच् चिन्तयाम्य् अहम् ॥ (४९।२)

अथ सा श्रुतम् इत्य् उक्त्वा स्वस्मिन्न् आश्रमपादपे । (५०।१)

देवताभ्यो नमस्कृत्य शरीरम् उदलम्बयत् ॥ (५०।२)

आकृष्टकण्ठपाशा च पुरः प्रैक्षत देवताम् । (५१।१)

विद्युत्पिङ्गजटाभारां साक्षमालाकमण्डलुम् ॥ (५१।२)

ततो दन्तप्रभाजालप्रभासिततपोवना । (५२।१)

देवतावोचद् अमृताम् अमृतेनेव सिञ्चती ॥ (५२।२)

पुत्रि मा स्म त्यज प्राणान् दुस्त्यजान् धर्मसाधनान् । (५३।१)

स्त्रैणम् अज्ञानम् आश्रित्य संतुष्टो हि पतिस् त्वया ॥ (५३।२)

नाष्टावक्रस्य दुहिता सावित्री तेन चिन्तिता । (५४।१)

किंत्व् अहं ब्रह्मरुद्रादिसप्तलोकनमस्कृता ॥ (५४।२)

सर्वथा मत्प्रसादात् ते पुत्रि पुत्रो भविष्यति । (५५।१)

बलेन तपसा यस्य न समानो भविष्यति ॥ (५५।२)

इति दत्त्वा वरं तस्यै सावित्री दिवम् आश्रयत् । (५६।१)

अमृतापि गताशङ्का भर्त्रा सह समेयुषी ॥ (५६।२)

तेन ब्रवीमि कुपिता कदाचिद् अमृतेव सा । (५७।१)

उद्यानं प्रविशेत् तत्र स्वयम् अन्विष्यताम् इति ॥ (५७।२)

अथाहं शिबिकारूढः प्रस्थितो वेशम् अस्मृतिः । (५८।१)

चक्षुश्चेतोहराकाराः पश्यन् वेश्याः समूहशः ॥ (५८।२)

आसीच् च मम देवीभ्यां प्रयोगो ऽयम् अनुष्ठितः । (५९।१)

अपि नामास्य कस्यांचित् स्त्रियां भावो भवेद् इति ॥ (५९।२)

तदायं मोहसंकल्पो न हि संकल्पजन्मनः । (६०।१)

रतेर् अन्यासु संकल्पः प्रमदासु प्रवर्तते ॥ (६०।२)

ततः संकल्पयन्न् एवम् अचन्द्रिकम् इवाम्बरम् । (६१।१)

कान्तामातुर् गृहं कान्तं कान्ताशून्यम् उपागमम् ॥ (६१।२)

प्रकाशान् अप्रकाशांश् च प्रदेशान् बहुशो बहून् । (६२।१)

अन्विष्यन्तो भ्रमाम स्म न चापश्याम तत्र ताम् ॥ (६२।२)

गोमुखोद्दिष्टमार्गश् च प्रविश्य गृहकाननम् । (६३।१)

पृच्छामि स्म प्रियावार्त्तां साक्षिशाखामृगाण्डजान् ॥ (६३।२)

केभ्यश्चित् कुपितः शापान् केभ्यश्चिद् वितरन् करान् । (६४।१)

विडम्बयन्न् अशास्त्रज्ञम् इत्य् उत्कटरसं नटम् ॥ (६४।२)

अथोपगम्य त्वरितः प्रहृष्टो मरुभूतिकः । (६५।१)

अर्यपुत्रार्यदुहिता मया दृष्टेत्य् अभाषत ॥ (६५।२)

ततस् तस्य परामृज्य पाणिना विकसन्मुखम् । (६६।१)

अपि सत्यम् इदं सौम्य स्यात् क्रीडेत्य् अहम् अब्रवम् ॥ (६६।२)

सो ऽब्रवीत् सत्यम् अप्य् एतत् क्रीडा यैषातिहर्षजा । (६७।१)

असत्ये ह्य् अत्र या क्रीडा तद् उन्मत्तविजृम्भितम् ॥ (६७।२)

अथवालं विमर्शेन महाभ्युदयवैरिणा । (६८।१)

त्वरितं गम्यतां यस्मान् नार्तः कालम् उदीक्षते ॥ (६८।२)

पश्यामि स्म ततो गच्छन्न् अशोकशिशुम् अग्रतः । (६९।१)

रक्तं कुसुमसंघातम् अयम् आ भूमिपल्लवम् ॥ (६९।२)

अकाले किम् अशोकस्य कुसुमानीति चिन्तयन् । (७०।१)

तस्य स्कन्धे ह्रियालीनम् अपश्यं प्राणदायिनीम् ॥ (७०।२)

आसीच् च मम किं चित्रं यत् पादस्पर्शदोहदः । (७१।१)

सद्यः कुसुमितो ऽशोकः प्राप्य सर्वाङ्गसंगतिम् ॥ (७१।२)

इदम् अत्र महच्चित्रं यदालोकितम् एतया । (७२।१)

वनदेवतयोद्यानं सकलं न विजृम्भितम् ॥ (७२।२)

सर्वथाचेतना वृक्षाः कान्ताया दर्शने सति । (७३।१)

सुभगे निर्विकारत्वाद् अङ्गारतुषभस्मवत् ॥ (७३।२)

अथालिङ्गितुम् आरब्धः सानुरागम् अहं च ताम् । (७४।१)

तया चाङ्गानि संहृत्य मा तावद् इति वारितः ॥ (७४।२)

ततः प्रसरभङ्गेन विलक्षम् उपलक्ष्य माम् । (७५।१)

साब्रवीद् अपरोधो ऽयम् अर्यपुत्रेण मृष्यताम् ॥ (७५।२)

आराधितवती यक्षम् अहं कन्या सती यथा । (७६।१)

अर्यपुत्रस्य भूयासं दयिता परिचारिका ॥ (७६।२)

तुभ्यं कार्ये च संसिद्धे शमीलाजसुगन्धिना । (७७।१)

पानं हस्तेन दास्यामि प्रसीदतु भवान् इति ॥ (७७।२)

स च तस्य प्रसादान् मे यातः सिद्धिं मनोरथः । (७८।१)

आयाचितं तु यक्षाय न मया प्रतियाचितम् ॥ (७८।२)

तेनाहं पानशौण्डेन नीता धनपतेः सभाम् । (७९।१)

वृत्तान्तः कथितश् चायम् अथोक्तो धनदेन सः ॥ (७९।२)

आयाचितम् इयं तुभ्यम् अचिरेणैव दास्यति । (८०।१)

नीत्वा समर्पय क्षिप्रं दारकाय वधूम् इति ॥ (८०।२)

तेन चाहम् इहानीता गगनागमनाच् च मे । (८१।१)

शरीरं परुषीभूतं वारिता स्थ ततो मया ॥ (८१।२)

तस्मै यक्षाय युष्माभिः स मे संपाद्यताम् इति ॥ (८२।२)

अथास्यै गणिकाध्यक्षो राजादेशं न्यवेदयत् । (८३।१)

अद्यारभ्य कुलस्त्रीत्वं भवतीनां भवत्व् इति ॥ (८३।२)

तं चाकर्ण्य महामनोरथम् इदं पूर्णं चिरात् काङ्क्षितं नैव प्रीतिविकासिहारिहसितं धत्ते स्म कान्तामुखम् । (८४।१)

याच्ञावृत्तिकदर्थितैर् बहुभिर् अप्य् आप्तैर् न हि प्रार्थकाः प्रीतिं यान्ति तथा यथा तनुभिर् अप्य् अर्थैः सुखाभ्यागतैः ॥ (८४।२)