शुकसप्ततिŚukasaptati

Śusa, 14

14 of 29 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सा नितम्बिनी अन्येद्युश्चलिता । (१।१)

sā nitambinī anyedyuścalitā |

1.2१.२

शुकेनोक्तम् युक्तमेव विशालाक्षि परं रन्तुं यदृच्छया । (१।२)

śukenoktam yuktameva viśālākṣi paraṃ rantuṃ yadṛcchayā |

1.3१.३

यद्यायाते पतौ वेत्सि धनश्रीरिव भाषितुम् ॥ (१।३)

yadyāyāte patau vetsi dhanaśrīriva bhāṣitum ||

2.1२.१

प्रभावत्याह किमेतत् । (२।१)

prabhāvatyāha kimetat |

2.2२.२

शुकः प्राह अस्ति पद्मावती पुरी । (२।२)

śukaḥ prāha asti padmāvatī purī |

2.3२.३

तत्र धनवालो नाम वणिक् । (२।३)

tatra dhanavālo nāma vaṇik |

2.4२.४

तस्य भार्या प्राणेभ्यो ऽपि प्रिया धनश्रीर्नाम । (२।४)

tasya bhāryā prāṇebhyo 'pi priyā dhanaśrīrnāma |

2.5२.५

तच्च मिथुनं परस्परं स्नेहनिर्भरं क्रीडति । (२।५)

tacca mithunaṃ parasparaṃ snehanirbharaṃ krīḍati |

2.6२.६

अन्यदा तु वणिग्द्रव्यसारमादाय तामापृच्छ्य देशान्तरं जगाम । (२।६)

anyadā tu vaṇigdravyasāramādāya tāmāpṛcchya deśāntaraṃ jagāma |

2.7२.७

सा च तस्मिन्गते संस्थितेव गृहस्थिता । (२।७)

sā ca tasmingate saṃsthiteva gṛhasthitā |

2.8२.८

न स्नाति न च सा भुङ्क्ते न जल्पति सखीसमम् । (२।८)

na snāti na ca sā bhuṅkte na jalpati sakhīsamam |

2.9२.९

निरस्ताशेषसंस्कारा स्वदेहे ऽपि पराङ्मुखी ॥ (२।९)

nirastāśeṣasaṃskārā svadehe 'pi parāṅmukhī ||

3.1३.१

मलयानिलमारूढः कोकिलालापडिण्डिमः । (३।१)

malayānilamārūḍhaḥ kokilālāpaḍiṇḍimaḥ |

3.2३.२

मल्लिकामोददूतश्च मधुपारवमङ्गलः ॥ (३।२)

mallikāmodadūtaśca madhupāravamaṅgalaḥ ||

4.1४.१

अन्यदा तु समायातो वसन्तः कालराट् क्षितौ । (४।१)

anyadā tu samāyāto vasantaḥ kālarāṭ kṣitau |

4.2४.२

मनो ऽपि विक्रियां यस्मिन्याति संयमिनां किल ॥ (४।२)

mano 'pi vikriyāṃ yasminyāti saṃyamināṃ kila ||

5.1५.१

तस्मिन्वसन्तोत्सवे गृहोपरि स्थिता नगरीरामणीयकमालोक्य यौवनं रूपं च निनिन्द । (५।१)

tasminvasantotsave gṛhopari sthitā nagarīrāmaṇīyakamālokya yauvanaṃ rūpaṃ ca nininda |

5.2५.२

सखी च तदिङ्गितज्ञा जगाद भामिनि रूपं वयश्च मा व्यर्थं विधेहि । (५।२)

sakhī ca tadiṅgitajñā jagāda bhāmini rūpaṃ vayaśca mā vyarthaṃ vidhehi |

5.3५.३

यतः वाद्यते शृणु रम्भोरु कोकिलारावडिण्डिमः । (५।३)

yataḥ vādyate śṛṇu rambhoru kokilārāvaḍiṇḍimaḥ |

5.4५.४

मदनस्य नृपस्येव वसन्तेन धरातले ॥ (५।४)

madanasya nṛpasyeva vasantena dharātale ||

6.1६.१

मुञ्चन्तु मानिनः सर्वे मानं सेवन्तु वल्लभाः । (६।१)

muñcantu māninaḥ sarve mānaṃ sevantu vallabhāḥ |

6.2६.२

गत्वरं यौवनं लोके जीवितं च तथा चलम् ॥ (६।२)

gatvaraṃ yauvanaṃ loke jīvitaṃ ca tathā calam ||

7.1७.१

ततस्त्वमपि कुरु वयःसाफल्यमित्युक्ते धनश्रीर्जगाद नाहं विलम्बितुं सहामि । (७।१)

tatastvamapi kuru vayaḥsāphalyamityukte dhanaśrīrjagāda nāhaṃ vilambituṃ sahāmi |

7.2७.२

यत्त्वया भवति तत् शीघ्रं विधेहि । (७।२)

yattvayā bhavati tat śīghraṃ vidhehi |

7.3७.३

ततस्तया सा नरान्तरेण योजिता । (७।३)

tatastayā sā narāntareṇa yojitā |

7.4७.४

यदा च सा तेनात्मासक्ता ज्ञाता तदा तदीयशिरोवेणी छिन्ना । (७।४)

yadā ca sā tenātmāsaktā jñātā tadā tadīyaśiroveṇī chinnā |

7.5७.५

तत्काले च पतिर्देशान्तरादाजगाम । (७।५)

tatkāle ca patirdeśāntarādājagāma |

7.6७.६

तदा सा कथं भवत्विति प्रश्नः । (७।६)

tadā sā kathaṃ bhavatviti praśnaḥ |

7.7७.७

शुकः प्राह यदा च पतिर्गृहद्वारमाययौ तदा तयोत्तरं विचिन्त्योक्तम् नाथ त्वया तावद्गृहद्वारि स्थीयतां यावत्सर्वं सज्जं विधीयते । (७।७)

śukaḥ prāha yadā ca patirgṛhadvāramāyayau tadā tayottaraṃ vicintyoktam nātha tvayā tāvadgṛhadvāri sthīyatāṃ yāvatsarvaṃ sajjaṃ vidhīyate |

7.8७.८

तेन चैवं प्रतिपन्ने सा मध्ये गत्वा भट्टारिकां पूजयित्वा पुरतो वेणीं स्थापयामास । (७।८)

tena caivaṃ pratipanne sā madhye gatvā bhaṭṭārikāṃ pūjayitvā purato veṇīṃ sthāpayāmāsa |

7.9७.९

एवं कृत्वा बहिर्निर्गत्य चरणमण्डकैः पतिं गृहान्तर्देवीपुरतो नीत्वा जगाद नाथ पूजय गृहाधिदेवताम् । (७।९)

evaṃ kṛtvā bahirnirgatya caraṇamaṇḍakaiḥ patiṃ gṛhāntardevīpurato nītvā jagāda nātha pūjaya gṛhādhidevatām |

7.10७.१०

तेन पूजयता वेणीं दृष्ट्वा उक्तं किमिदमिति । (७।१०)

tena pūjayatā veṇīṃ dṛṣṭvā uktaṃ kimidamiti |

7.11७.११

तयोक्तं मयोपयाचितमासीत् । (७।११)

tayoktaṃ mayopayācitamāsīt |

7.12७.१२

यदा मे पतिः समेष्यति तदा स्वामिन्यहं तवाग्रे वेणीं छेत्स्यामि । (७।१२)

yadā me patiḥ sameṣyati tadā svāminyahaṃ tavāgre veṇīṃ chetsyāmi |

7.13७.१३

तदधुना मया कृतम् । (७।१३)

tadadhunā mayā kṛtam |

7.14७.१४

स च मुग्धो देवीं नमस्कृत्य तां बहु मानयामास । (७।१४)

sa ca mugdho devīṃ namaskṛtya tāṃ bahu mānayāmāsa |

7.15७.१५

इति कथां श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता ॥ (७।१५)

iti kathāṃ śrutvā prabhāvatī suptā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Śusa, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit