शुकसप्ततिŚukasaptati

Śusa, 15

15 of 29 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अन्यदा सा चलिता । (१।१)

anyadā sā calitā |

1.2१.२

हसन्नाह शुको याहि यदि कर्तुं त्वमुत्तरम् । (१।२)

hasannāha śuko yāhi yadi kartuṃ tvamuttaram |

1.3१.३

वेत्सि यथा श्रियादेव्या नूपुरे ऽपहृते कृतम् ॥ (१।३)

vetsi yathā śriyādevyā nūpure 'pahṛte kṛtam ||

2.1२.१

अस्ति शालिपुरं नाम नगरम् । (२।१)

asti śālipuraṃ nāma nagaram |

2.2२.२

तत्र शालिगो वणिक् । (२।२)

tatra śāligo vaṇik |

2.3२.३

तत्पत्नी जयिका । (२।३)

tatpatnī jayikā |

2.4२.४

तयोः सुतो गुणाकरो नामाभूत् । (२।४)

tayoḥ suto guṇākaro nāmābhūt |

2.5२.५

तद्भार्या श्रियादेवी । (२।५)

tadbhāryā śriyādevī |

2.6२.६

सा चापरेण सुबुद्धिनाम्ना वणिजा सह रमते । (२।६)

sā cāpareṇa subuddhināmnā vaṇijā saha ramate |

2.7२.७

ततो लोकापवादे ऽपि संजाते ऽनुरक्तस्तदीयः पतिर्न किमपि कर्णे करोति । (२।७)

tato lokāpavāde 'pi saṃjāte 'nuraktastadīyaḥ patirna kimapi karṇe karoti |

2.8२.८

उक्तं च । (२।८)

uktaṃ ca |

3.1३.१

रक्ताः पृच्छन्ति गुणान् दोषान् पृच्छन्ति ये विरक्ताः । (३।१)

raktāḥ pṛcchanti guṇān doṣān pṛcchanti ye viraktāḥ |

3.2३.२

मध्यस्थाः पुनः पुरुषा दोषानपि गुणानपि पृच्छन्ति ॥ (३।२)

madhyasthāḥ punaḥ puruṣā doṣānapi guṇānapi pṛcchanti ||

4.1४.१

किञ्च । (४।१)

kiñca |

5.1५.१

महिलारक्ताः पुरुषाश्छेका अपि न संभरन्ति आत्मनाम् । (५।१)

mahilāraktāḥ puruṣāśchekā api na saṃbharanti ātmanām |

5.2५.२

इतरे पुनस्तरुणीनां पुरुषाः सलिलमेव हस्तगतम् ॥ (५।२)

itare punastaruṇīnāṃ puruṣāḥ salilameva hastagatam ||

6.1६.१

अन्यदा सा श्वशुरेण नरान्तरसहिता सुप्ता दृष्टा । (६।१)

anyadā sā śvaśureṇa narāntarasahitā suptā dṛṣṭā |

6.2६.२

ततश्चरणान्नूपुरं श्वशुरेण चोत्तारितं तया च ज्ञातम् । (६।२)

tataścaraṇānnūpuraṃ śvaśureṇa cottāritaṃ tayā ca jñātam |

6.3६.३

ततः सा तं जारं प्रस्थाप्य भर्तारं तत्रानीय तेन सह सुप्ता । (६।३)

tataḥ sā taṃ jāraṃ prasthāpya bhartāraṃ tatrānīya tena saha suptā |

6.4६.४

निद्रान्तरे च पतिरुत्थापितः कथितं च त्वदीयेन पित्रा नूपुरमस्मत्पादाद् अवतार्य गृहीतम् । (६।४)

nidrāntare ca patirutthāpitaḥ kathitaṃ ca tvadīyena pitrā nūpuramasmatpādād avatārya gṛhītam |

6.5६.५

एवंविधं च पातकं क्वापि न दृष्टं यद्वधूपादात् श्वशुरो नूपुरं गृह्णाति । (६।५)

evaṃvidhaṃ ca pātakaṃ kvāpi na dṛṣṭaṃ yadvadhūpādāt śvaśuro nūpuraṃ gṛhṇāti |

6.6६.६

तेनोक्तम् प्रातः पितुः सकाशात्स्वयमर्पयिष्यामि । (६।६)

tenoktam prātaḥ pituḥ sakāśātsvayamarpayiṣyāmi |

6.7६.७

तेन च गुणाकरेण पितरं निर्भर्त्स्य तत्सकाशान्नूपुरं याचितम् । (६।७)

tena ca guṇākareṇa pitaraṃ nirbhartsya tatsakāśānnūpuraṃ yācitam |

6.8६.८

पित्रा चोक्तं यदियं परपुरुषेण सह सुप्ता दृष्टा अतो मया नूपुरं गृहीतम् । (६।८)

pitrā coktaṃ yadiyaṃ parapuruṣeṇa saha suptā dṛṣṭā ato mayā nūpuraṃ gṛhītam |

6.9६.९

तयोक्तं त्वत्पुत्रेण सह सुप्ताहमासम् । (६।९)

tayoktaṃ tvatputreṇa saha suptāhamāsam |

6.10६.१०

इत्यर्थे दिव्यं करोमि । (६।१०)

ityarthe divyaṃ karomi |

6.11६.११

अत्रैव ग्रामे उत्तरस्यां दिशि यक्षो ऽस्ति । (६।११)

atraiva grāme uttarasyāṃ diśi yakṣo 'sti |

6.12६.१२

तस्य जङ्घान्तरान्निर्गमिष्यामि । (६।१२)

tasya jaṅghāntarānnirgamiṣyāmi |

6.13६.१३

यः कश्चित्सत्यो भवति स जङ्घयोरन्तरान् निष्क्राम्यतीति प्रसिद्धम् । (६।१३)

yaḥ kaścitsatyo bhavati sa jaṅghayorantarān niṣkrāmyatīti prasiddham |

6.14६.१४

एवं श्वशुरेण चाङ्गीकृते सा कुलटा सति दिने जारस्य गृहे गत्वा तमुवाच भो कान्त प्रातरहं दिव्यार्थं यक्षस्य जङ्घान्तरान्निर्गमिष्यामि । (६।१४)

evaṃ śvaśureṇa cāṅgīkṛte sā kulaṭā sati dine jārasya gṛhe gatvā tamuvāca bho kānta prātarahaṃ divyārthaṃ yakṣasya jaṅghāntarānnirgamiṣyāmi |

6.15६.१५

त्वया तत्र समागत्य वातूलत्वमाश्रित्य मम कण्ठग्रहो विधेयः । (६।१५)

tvayā tatra samāgatya vātūlatvamāśritya mama kaṇṭhagraho vidheyaḥ |

6.16६.१६

तेन च तथोक्ते सा स्वगृहमाजगाम । (६।१६)

tena ca tathokte sā svagṛhamājagāma |

6.17६.१७

अथ प्रापः समस्तमहाजनं मलयित्वा पुष्पाक्षतादिकम् आदाय यक्षायतने गत्वा समीपसरसि स्नानं कृत्वा यक्षपूजार्थं समागच्छन्त्यास्तस्याः पूर्वसंकेतितो जारो ग्रहिलीभूतस्तत्कण्ठे निजबाहुद्वयं योजयामास । (६।१७)

atha prāpaḥ samastamahājanaṃ malayitvā puṣpākṣatādikam ādāya yakṣāyatane gatvā samīpasarasi snānaṃ kṛtvā yakṣapūjārthaṃ samāgacchantyāstasyāḥ pūrvasaṃketito jāro grahilībhūtastatkaṇṭhe nijabāhudvayaṃ yojayāmāsa |

6.18६.१८

तत आः किमेतदित्यभिधाय सा पुनः स्नानार्थं ययौ । (६।१८)

tata āḥ kimetadityabhidhāya sā punaḥ snānārthaṃ yayau |

6.19६.१९

सो ऽपि ग्रहिलो लोकैः कण्ठे गृहीत्वा तस्मात्प्रदेशाद्दूरीकृतः । (६।१९)

so 'pi grahilo lokaiḥ kaṇṭhe gṛhītvā tasmātpradeśāddūrīkṛtaḥ |

6.20६.२०

सापि स्नानं कृत्वा यक्षसमीपमागत्य पुष्पगन्धाद्यैरभ्यर्च्य सर्वलोकानां शृण्वतामुवाच भो भगवन्यक्ष निजभर्तारमेनं च ग्रहिलं विना यद्यन्यपुरुषः स्पृशति कदाचन मां तदा तव जङ्घाभ्यां सकाशान्मम निष्क्रमणं मा भवत्वित्यभिधाय सर्वलोकसमक्षमेव जङ्घयोर्मध्ये प्रविश्य निष्क्रान्ता । (६।२०)

sāpi snānaṃ kṛtvā yakṣasamīpamāgatya puṣpagandhādyairabhyarcya sarvalokānāṃ śṛṇvatāmuvāca bho bhagavanyakṣa nijabhartāramenaṃ ca grahilaṃ vinā yadyanyapuruṣaḥ spṛśati kadācana māṃ tadā tava jaṅghābhyāṃ sakāśānmama niṣkramaṇaṃ mā bhavatvityabhidhāya sarvalokasamakṣameva jaṅghayormadhye praviśya niṣkrāntā |

6.21६.२१

यक्षो ऽपि तद्बुद्धि मनसि श्लाघमान एव स्थितः । (६।२१)

yakṣo 'pi tadbuddhi manasi ślāghamāna eva sthitaḥ |

6.22६.२२

सापि सतीति समस्तलोकैः पूजिता स्वभवनं जगाम । (६।२२)

sāpi satīti samastalokaiḥ pūjitā svabhavanaṃ jagāma |

6.23६.२३

एवं चेत् श्रियादेवीवत्कर्तुं जानासि तदा व्रज । (६।२३)

evaṃ cet śriyādevīvatkartuṃ jānāsi tadā vraja |

6.24६.२४

इति श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता ॥ (६।२४)

iti śrutvā prabhāvatī suptā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Śusa, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit