Śusa, 19
Select a line for its word-by-word analysis.
शुकः प्राह कुरु यद्रोचते भीरु यदि कर्तुं त्वमीश्वरा । (१।२)
śukaḥ prāha kuru yadrocate bhīru yadi kartuṃ tvamīśvarā |
यथा सन्तिकया भर्ता स्वच्छन्दा च विमोचिता ॥ (१।३)
yathā santikayā bhartā svacchandā ca vimocitā ||
सा च सोढाकं नित्यमिच्छति परं सो ऽभिवाञ्छां न विधत्ते । (२।७)
sā ca soḍhākaṃ nityamicchati paraṃ so 'bhivāñchāṃ na vidhatte |
अन्यदा च मनोरथाभिधं यक्षं नमस्कर्तुं जगाम सः । (२।८)
anyadā ca manorathābhidhaṃ yakṣaṃ namaskartuṃ jagāma saḥ |
सन्मार्गे तावदास्ते प्रभवति पुरुषस्तावदेवेन्द्रियाणां लज्जां तावद्विधत्ते विनयमपि समालम्बते तावदेव । (२।१२)
sanmārge tāvadāste prabhavati puruṣastāvadevendriyāṇāṃ lajjāṃ tāvadvidhatte vinayamapi samālambate tāvadeva |
भ्रूचापाकृष्टमुक्ताः श्रवणपथजुषो नीलपक्ष्माण एते यावल्लीलावतीनां न हृदि धृतिमुषो दृष्टिबाणाः पतन्ति ॥ (२।१३)
bhrūcāpākṛṣṭamuktāḥ śravaṇapathajuṣo nīlapakṣmāṇa ete yāvallīlāvatīnāṃ na hṛdi dhṛtimuṣo dṛṣṭibāṇāḥ patanti ||
तच्च मिथुनं दृष्ट्वा राजपुरुषः तद्बन्धनाय यक्षगृहं वेष्टितम् । (३।१)
tacca mithunaṃ dṛṣṭvā rājapuruṣaḥ tadbandhanāya yakṣagṛhaṃ veṣṭitam |
सन्तिका च शुद्धिं ज्ञात्वा रात्रौ महता तूर्यशब्देन यक्षगृहं गता । (३।२)
santikā ca śuddhiṃ jñātvā rātrau mahatā tūryaśabdena yakṣagṛhaṃ gatā |
तेषामारक्षकाणां पुरत उक्तम् अहमद्यदिनव्रता यक्षं दृष्ट्वा भोजनं विजने विधास्ये । (३।३)
teṣāmārakṣakāṇāṃ purata uktam ahamadyadinavratā yakṣaṃ dṛṣṭvā bhojanaṃ vijane vidhāsye |
मां च किंचिद्धनं गृहीत्वा मध्ये प्रवेशयतु । (३।४)
māṃ ca kiṃciddhanaṃ gṛhītvā madhye praveśayatu |
ततस्तया स्वच्छन्दा स्ववेषां कारयित्वा बहिर्निष्कासिता । (३।६)
tatastayā svacchandā svaveṣāṃ kārayitvā bahirniṣkāsitā |
तं च प्रातर्निजकान्तासहितं दृष्ट्वा आरक्षका विलक्षीबभूवुः । (३।८)
taṃ ca prātarnijakāntāsahitaṃ dṛṣṭvā ārakṣakā vilakṣībabhūvuḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.