अथापरेद्युः सविस्मया प्रभावती शुकं पृच्छति स्म शुक किं विज्ञातं विक्रमार्केण मत्स्यहसनकारणम् शुकः प्राह देवि न किमपि राज्ञा स्वयं ज्ञातम् । (१।१)

ततो राजा प्रातर्द्विजसुताम् आहूय बालपण्डितां प्राह त्वया इत्युक्तं यत्त्वं स्वयमेव ज्ञास्यसि । (१।२)

मया तु किमपि न ज्ञातम् । (१।३)

बालपण्डिता प्राह यदि राजन्नेवमपि मया कथ्यमानं न वेत्सि ततः शृणु । (१।४)

पुष्पहासो नाम मन्त्री सर्वमन्त्रिणामग्रणीर् निर्देषो गुप्तः । (१।५)

किमिति नियन्त्रितो ऽस्ति । (१।६)

राजा प्राहान्वर्थो ऽयं पुष्पहासः । (१।७)

यतः यदा सो मदीयायां संसदि हसति तदास्यास्यात्पुष्पप्रकरो निपतति । (१।८)

इयं च कथापरराज्यमण्डलेषु ख्याताभूत् । (१।९)

ततस्तैः प्रेषिताः स्वीयपुमांसः कुतूहलान्वेषणाय । (१।१०)

तेषु समायातेषु तेन न हसितं पुष्पप्रकरो ऽपि नाभूत् । (१।११)

इति कारणात्गुप्तिबन्धः । (१।१२)

बालपण्डिता प्राह केनापि कारणेन मन्त्रिणा न हसितम् राजन् तत्कारणं त्वया ज्ञातं न वा राजा प्राह मया किमपि न ज्ञातम् । (१।१३)

बालपण्डिता प्राह तर्हि कथमिदं दण्डं कुर्वन्पापभाक् न भवसि । (१।१४)

उक्तं च । (१।१५)

धर्मेण राष्ट्रं विन्देन धर्मेणैवानुपालयेत् । (१।१६)

धर्माच्छरण्यतां याति राजा सर्वभयापहः ॥ (१।१७)

यथा आग्रहान्मां मत्स्यहास्यकारणं पृच्छसि तथा तमपि पृच्छ हास्यकारणम् । (२।१)

स एवात्मीयहास्यस्य मत्स्यहास्यस्य च कारणं वक्ता । (२।२)

राजापि तद्वचनात्पुष्पहासं मन्त्रिणं वस्त्रदानपूर्वं मन्त्रिपदे प्रतिष्ठाप्य मत्स्यहास्यकारणं पप्रच्छ । (२।३)

मन्त्र्याह यद्यपि गृहदुश्चरितमकथ्यम् । (२।४)

यतः । (२।५)

अर्थनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च । (२।६)

वञ्चनं चापमानं च मतिमान्न प्रकाशयेत् ॥ (२।७)

तथापि तु राजाज्ञा महती । (३।१)

यतः । (३।२)

प्रभुः प्रीतिस्निग्धां दृशमपि न पापेषु विसृजेत् कुतः श्लाघ्यामाज्ञां प्रणयरससान्द्रेण मनसा । (३।३)

अतीत्यादित्याग्निप्रभृति भुवि धर्मेन्द्रियमयं नृपाख्यं हि ज्योतिः प्रसभमिदमैन्द्रं विजयते ॥ (३।४)

ततो राजन् मे कलत्रं नरान्तररतं जातं तच्च मया ज्ञातम् तेन च दुःखेन न हसितम् । (४।१)

राजापीदमाकर्ण्य पुष्पहस्तकै राज्ञीमाहृत्य सम्मुखमवलोकयामास । (४।२)

सा च तेन प्रहारेण कपटमूर्च्छां नाटयति स्म । (४।३)

पुष्पहासो ऽपि तामवलोक्य सहासो बभूव पुष्पोत्करश्च समजनि । (४।४)

राजापि तामाश्वास्य कृतकोपो द्विजात्मजास्यं विलोक्य मन्त्रिणमवादीत् कथमस्मद्दुःखे सहासो ऽसि मन्त्र्यपि सभयमञ्जलिं बद्ध्वाभाषत राजन् पोटकजनैस्त्वदीया राज्ञी रात्रौ नाडिकाभिराहतापि न मूर्छिता अधुना मूर्छितेति हास्यकारणम् । (४।५)

राजापि सकोपो मन्त्रिन् इदं त्वया दृष्टं श्रुतं वेति पप्रच्छ । (४।६)

मन्त्र्याह स्वामिन्दृष्टमेवेदम् । (४।७)

यदि स्वामी न प्रत्येति तदा कञ्चुकमुत्तार्यावलोकयतु । (४।८)

एवं कृते राजा सर्वमज्ञासीत् । (४।९)

मन्त्रिणो द्विजसुतायाश्च मुखमवलोक्य किमिदमित्यवादीत् । (४।१०)

मन्त्र्याह स्वामिन् यदिदं द्विजपुत्र्या गूढार्थं मत्स्यहास्यकारणं निवेदितं तन्मया प्रकटीकृतम् । (४।११)

इत्येवमुक्तो राजा आस्थानं व्यसर्जयत् । (४।१२)

अथ द्विजसुतापुष्पहासावपि भीतहृष्टौ स्वं स्वं गृहं जग्मतुः । (४।१३)

तेन च राज्ञा तस्या मञ्जूषास्थितो नरो दृष्टो विनाशितः । (४।१४)

सा च निजवासाद्विसर्जिता । (४।१५)

शुकः प्रभावतीमाह । (४।१६)

तथा त्वमपि कल्याणि मा कुरुष्व वृथाग्रहम् । (४।१७)

यदाग्रहपरो लोके विलक्षो विक्रमार्कवत् ॥ (४।१८)

इति कथां श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता ॥ (५।१)