शुकसप्ततिŚukasaptati

Śusa, 2

2 of 29 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सा तथैव समं ताभिर्द्वितीयो ऽह्नि निशामुखे । (१।१)

sā tathaiva samaṃ tābhirdvitīyo 'hni niśāmukhe |

1.2१.२

शुकमापृच्छ्य चलिता शुकस्तामिदमब्रवीत् ॥ (१।२)

śukamāpṛcchya calitā śukastāmidamabravīt ||

2.1२.१

यथेष्टं गच्छ सुश्रोणि यदि जानासि दुःकृते । (२।१)

yatheṣṭaṃ gaccha suśroṇi yadi jānāsi duḥkṛte |

2.2२.२

प्रत्युत्तरं समायाते यशोदेवीव सङ्कटे ॥ (२।२)

pratyuttaraṃ samāyāte yaśodevīva saṅkaṭe ||

3.1३.१

ततः प्रभावती पृच्छति का यशोदेवी । (३।१)

tataḥ prabhāvatī pṛcchati kā yaśodevī |

3.2३.२

कदा कस्मिन्सङ्कटे तया क उपायः कृत इति । (३।२)

kadā kasminsaṅkaṭe tayā ka upāyaḥ kṛta iti |

3.3३.३

शुकः यदा कथयामि तदा मयि सुरतविघातेन तव कोपः प्राणनिषूदनः स्यात् । (३।३)

śukaḥ yadā kathayāmi tadā mayi suratavighātena tava kopaḥ prāṇaniṣūdanaḥ syāt |

3.4३.४

सा आह सुहृदां साध्वसाध्वपि श्रोतव्यमेव इत्यनुज्ञातः शुकः आह अस्ति नन्दनं नाम नगरम् । (३।४)

sā āha suhṛdāṃ sādhvasādhvapi śrotavyameva ityanujñātaḥ śukaḥ āha asti nandanaṃ nāma nagaram |

3.5३.५

तत्र नन्दनो नाम राजा । (३।५)

tatra nandano nāma rājā |

3.6३.६

तत्पुत्रो राजशेखरः । (३।६)

tatputro rājaśekharaḥ |

3.7३.७

तद्वधूः शशिप्रभा । (३।७)

tadvadhūḥ śaśiprabhā |

3.8३.८

तां धनसेनसुतो वीरनामा दृष्ट्वा सकामः सन् ज्वरपीडितो ऽभूत् । (३।८)

tāṃ dhanasenasuto vīranāmā dṛṣṭvā sakāmaḥ san jvarapīḍito 'bhūt |

3.9३.९

भोजनादि न विधत्ते । (३।९)

bhojanādi na vidhatte |

3.10३.१०

स च मात्रा यशोदेव्या पृष्टः सन्सगद्गदं कारणमाह सा च राजकन्या दुर्लभा । (३।१०)

sa ca mātrā yaśodevyā pṛṣṭaḥ sansagadgadaṃ kāraṇamāha sā ca rājakanyā durlabhā |

3.11३.११

स कथं जीवतु इति प्रश्नः । (३।११)

sa kathaṃ jīvatu iti praśnaḥ |

3.12३.१२

तयोक्तम् त्वमेव कथय । (३।१२)

tayoktam tvameva kathaya |

3.13३.१३

शुकः यदि प्रभावति अद्य न यासि तदा कथयामि इत्युक्ते सा आह कथयेति । (३।१३)

śukaḥ yadi prabhāvati adya na yāsi tadā kathayāmi ityukte sā āha kathayeti |

3.14३.१४

अथ शुकः सा यशोदेवी एकां शुनीं भोजनाद्यैरावर्जयित्वा आभरणानि परिधायात्मना सार्धं गृहीत्वा शशिप्रभापार्श्वे गत्वा तां विजने सगद्गदा जगादाहं च त्वं च इयं च पूर्वभवे भगिन्यो ऽभूवन् । (३।१४)

atha śukaḥ sā yaśodevī ekāṃ śunīṃ bhojanādyairāvarjayitvā ābharaṇāni paridhāyātmanā sārdhaṃ gṛhītvā śaśiprabhāpārśve gatvā tāṃ vijane sagadgadā jagādāhaṃ ca tvaṃ ca iyaṃ ca pūrvabhave bhaginyo 'bhūvan |

3.15३.१५

मया निःशङ्कया त्वया तु सशङ्कया परनराभिलाषः पूरितः । (३।१५)

mayā niḥśaṅkayā tvayā tu saśaṅkayā paranarābhilāṣaḥ pūritaḥ |

3.16३.१६

अनया तु नैव । (३।१६)

anayā tu naiva |

3.17३.१७

अतो ऽस्याः शीलप्रभावात्केवलं जातिस्मरणमेव न भोगाः शुनिका च संजाता । (३।१७)

ato 'syāḥ śīlaprabhāvātkevalaṃ jātismaraṇameva na bhogāḥ śunikā ca saṃjātā |

3.18३.१८

सम्भोगविघ्नाज्जातिस्मरणं च न ते वर्तते । (३।१८)

sambhogavighnājjātismaraṇaṃ ca na te vartate |

3.19३.१९

मम पुनर्भोगान्निर्विघ्नान्निर्विघ्नजातिस्मरणं च । (३।१९)

mama punarbhogānnirvighnānnirvighnajātismaraṇaṃ ca |

3.20३.२०

अतो ऽहमनुकम्पया इमां शुनकीं त्वां च दृष्ट्वा कथयितुमागता । (३।२०)

ato 'hamanukampayā imāṃ śunakīṃ tvāṃ ca dṛṣṭvā kathayitumāgatā |

3.21३.२१

अतस्त्वयार्थिनां काङ्क्षितं दातव्यमेव । (३।२१)

atastvayārthināṃ kāṅkṣitaṃ dātavyameva |

3.22३.२२

यो दानं कुर्यात्स भवेत्सर्वसम्पदां स्थानम् । (३।२२)

yo dānaṃ kuryātsa bhavetsarvasampadāṃ sthānam |

3.23३.२३

उक्तं च । (३।२३)

uktaṃ ca |

3.24३.२४

कथयन्ति न याचन्ते भिक्षाहारा गृहे गृहे । (३।२४)

kathayanti na yācante bhikṣāhārā gṛhe gṛhe |

3.25३.२५

अर्थिभ्यो दीयतां नित्यमदातुः फलमीदृशम् ॥ (३।२५)

arthibhyo dīyatāṃ nityamadātuḥ phalamīdṛśam ||

4.1४.१

ततः शशिप्रभा सकण्ठग्राहं रुदित्वा प्राह मामपि कल्याणि पुरुषान्तरेण योजय । (४।१)

tataḥ śaśiprabhā sakaṇṭhagrāhaṃ ruditvā prāha māmapi kalyāṇi puruṣāntareṇa yojaya |

4.2४.२

ततो यशोदेवी तां स्वस्थीकृत्य भर्तृविदितां स्वगृहं नीत्वा स्वपुत्रेण योजयामास । (४।२)

tato yaśodevī tāṃ svasthīkṛtya bhartṛviditāṃ svagṛhaṃ nītvā svaputreṇa yojayāmāsa |

4.3४.३

स च राजशेखरो द्रव्यादिदानतोषितः सखीयमिति कृत्वा न निवारयामास । (४।३)

sa ca rājaśekharo dravyādidānatoṣitaḥ sakhīyamiti kṛtvā na nivārayāmāsa |

4.4४.४

राजपुत्रं राजपुत्रीं प्रतार्यैवं च भामिनि । (४।४)

rājaputraṃ rājaputrīṃ pratāryaivaṃ ca bhāmini |

4.5४.५

यशोदेव्या महद्बुद्ध्या निजकार्यमनुष्ठितम् ॥ (४।५)

yaśodevyā mahadbuddhyā nijakāryamanuṣṭhitam ||

5.1५.१

बुद्धिरस्ति यदैषा ते व्रज सुभ्रु परान्तिकम् । (५।१)

buddhirasti yadaiṣā te vraja subhru parāntikam |

5.2५.२

भज निद्रां विशालाक्षि मान्यथा स्वं विडम्बय ॥ (५।२)

bhaja nidrāṃ viśālākṣi mānyathā svaṃ viḍambaya ||

6.1६.१

इति शुककथां श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता । (६।१)

iti śukakathāṃ śrutvā prabhāvatī suptā |

6.2६.२

इति शुकसप्ततौ द्वितीया कथा ॥ (६।२)

iti śukasaptatau dvitīyā kathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Śusa, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit