शुकसप्ततिŚukasaptati

Śusa, 3

3 of 29 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथान्यदिने प्रभावती शुकं पृच्छति । (१।१)

athānyadine prabhāvatī śukaṃ pṛcchati |

1.2१.२

शुकः । (१।२)

śukaḥ |

1.3१.३

गच्छ देव किमाश्चर्यं यत्र ते रमते मनः । (१।३)

gaccha deva kimāścaryaṃ yatra te ramate manaḥ |

1.4१.४

नृपवद्यदि जानासि परित्राणं त्वमात्मनः ॥ (१।४)

nṛpavadyadi jānāsi paritrāṇaṃ tvamātmanaḥ ||

2.1२.१

प्रभावती पृच्छति कथमेतत् । (२।१)

prabhāvatī pṛcchati kathametat |

2.2२.२

शुकः कथयत्यस्ति विशाला नगरी । (२।२)

śukaḥ kathayatyasti viśālā nagarī |

2.3२.३

तत्र सुदर्शनो राजा । (२।३)

tatra sudarśano rājā |

2.4२.४

तत्र च विमलो नाम वणिक् । (२।४)

tatra ca vimalo nāma vaṇik |

2.5२.५

तस्य च पत्नीद्वयं सुभगं रूपसम्पन्नं दृष्ट्वा कुटिलनामा धूर्तस्तद्भार्याद्वयग्रहणेच्छया अम्बिकां देवीमाराध्य विमलरूपं ययाचे । (२।५)

tasya ca patnīdvayaṃ subhagaṃ rūpasampannaṃ dṛṣṭvā kuṭilanāmā dhūrtastadbhāryādvayagrahaṇecchayā ambikāṃ devīmārādhya vimalarūpaṃ yayāce |

2.6२.६

लब्ध्वा च तत्प्रकृतिं विमले बहिर्गते तद्गृहं गत्वा प्रभुत्वं चकार । (२।६)

labdhvā ca tatprakṛtiṃ vimale bahirgate tadgṛhaṃ gatvā prabhutvaṃ cakāra |

2.7२.७

प्रसादधनदानैर्वशीकृतो ऽखिलो ऽपि परिजनवर्गः । (२।७)

prasādadhanadānairvaśīkṛto 'khilo 'pi parijanavargaḥ |

2.8२.८

तद्भार्याद्वयं बहुमानदानादिना संतोष्य स्वेच्छया भुङ्क्ते । (२।८)

tadbhāryādvayaṃ bahumānadānādinā saṃtoṣya svecchayā bhuṅkte |

2.9२.९

विमलो ऽयं धनाद्यनित्यतां श्रुत्वा दाता बभूवेति परिजनो ऽनवरतं चिन्तयति । (२।९)

vimalo 'yaṃ dhanādyanityatāṃ śrutvā dātā babhūveti parijano 'navarataṃ cintayati |

2.10२.१०

अथ सत्यविमलो ऽपि द्वारमागतः कुटिलाज्ञया द्वारपालेन निषिद्धः । (२।१०)

atha satyavimalo 'pi dvāramāgataḥ kuṭilājñayā dvārapālena niṣiddhaḥ |

2.11२.११

ततो बहिःस्थः फुत्करोति वञ्चितो ऽहं धूर्तराजेन । (२।११)

tato bahiḥsthaḥ phutkaroti vañcito 'haṃ dhūrtarājena |

2.12२.१२

तस्य चैवं क्रन्दतो गोत्रजा जनाः कौतुकाच्च मिलिताः । (२।१२)

tasya caivaṃ krandato gotrajā janāḥ kautukācca militāḥ |

2.13२.१३

तत्क्षणात् हट्टानि मुक्त्वा वणिक्सार्थो मिलित्वा आरक्षिकमन्त्रिमुख्यानां पुरतः फूच्चक्रे । (२।१३)

tatkṣaṇāt haṭṭāni muktvā vaṇiksārtho militvā ārakṣikamantrimukhyānāṃ purataḥ phūccakre |

2.14२.१४

राजन्वञ्चितो ऽस्मि धूर्तराजेन । (२।१४)

rājanvañcito 'smi dhūrtarājena |

2.15२.१५

ततो राज्ञा तदवलोकनाय प्रहिताः पुरुषाः । (२।१५)

tato rājñā tadavalokanāya prahitāḥ puruṣāḥ |

2.16२.१६

तेनापि ते द्रव्यादिदानेन सानुकूलाः कृताः । (२।१६)

tenāpi te dravyādidānena sānukūlāḥ kṛtāḥ |

2.17२.१७

तं धनदायकं गृहे दृष्ट्वा जनो वदति स्वामिन्विमलो गृहे विद्यते । (२।१७)

taṃ dhanadāyakaṃ gṛhe dṛṣṭvā jano vadati svāminvimalo gṛhe vidyate |

2.18२.१८

अयं च धूर्तराट् द्वारस्थः । (२।१८)

ayaṃ ca dhūrtarāṭ dvārasthaḥ |

2.19२.१९

ततो नृपेण द्वावप्येकत्र कृतौ । (२।१९)

tato nṛpeṇa dvāvapyekatra kṛtau |

2.20२.२०

ततो द्वयोर्मध्यान्न को ऽपि धूर्तेतरयोर्व्यक्तिं जानाति । (२।२०)

tato dvayormadhyānna ko 'pi dhūrtetarayorvyaktiṃ jānāti |

2.21२.२१

जातः कोलाहलो ऽखिललोकव्यवहारनाशकरो राज्ञश्चापवादः । (२।२१)

jātaḥ kolāhalo 'khilalokavyavahāranāśakaro rājñaścāpavādaḥ |

2.22२.२२

यतो राज्ञां दुष्टनिग्रहः शिष्टपालनं च स्वर्गाय । (२।२२)

yato rājñāṃ duṣṭanigrahaḥ śiṣṭapālanaṃ ca svargāya |

2.23२.२३

उक्तं च । (२।२३)

uktaṃ ca |

2.24२.२४

प्रजापीडनसन्तापात् समुद्भूतो हुताशनः । (२।२४)

prajāpīḍanasantāpāt samudbhūto hutāśanaḥ |

2.25२.२५

राज्ञः कुलं श्रियं प्राणान्नादग्ध्वा विनिवर्तते ॥ (२।२५)

rājñaḥ kulaṃ śriyaṃ prāṇānnādagdhvā vinivartate ||

3.1३.१

ततो राजा एकान्ते तयोर्निर्णयमचिन्तयत् । (३।१)

tato rājā ekānte tayornirṇayamacintayat |

3.2३.२

तत्कथय कथं निश्चयः स्यादिति प्रश्नः । (३।२)

tatkathaya kathaṃ niścayaḥ syāditi praśnaḥ |

3.3३.३

शुकः स राजा लब्धोपायस्तद्विमलभार्याद्वयं पृथक्पृथक्संस्थाप्य पृष्टवान् किं युवयोः पाणिग्रहणे भर्त्रा विभूषणं प्रदत्तं धनं च । (३।३)

śukaḥ sa rājā labdhopāyastadvimalabhāryādvayaṃ pṛthakpṛthaksaṃsthāpya pṛṣṭavān kiṃ yuvayoḥ pāṇigrahaṇe bhartrā vibhūṣaṇaṃ pradattaṃ dhanaṃ ca |

3.4३.४

पश्चात्किं जल्पितं प्रथमसङ्गेन च का वार्त्ता भर्त्रा सहाभूत् । (३।४)

paścātkiṃ jalpitaṃ prathamasaṅgena ca kā vārttā bhartrā sahābhūt |

3.5३.५

का माता कश्च पिता । (३।५)

kā mātā kaśca pitā |

3.6३.६

किं कुलम् । (३।६)

kiṃ kulam |

3.7३.७

का जातिः । (३।७)

kā jātiḥ |

3.8३.८

इत्येवं पृष्टाभ्यां यथालब्धं यथावृत्तं यथाप्रोक्तं यथासुप्तं सर्वं ताभ्यां कथितम् । (३।८)

ityevaṃ pṛṣṭābhyāṃ yathālabdhaṃ yathāvṛttaṃ yathāproktaṃ yathāsuptaṃ sarvaṃ tābhyāṃ kathitam |

3.9३.९

पश्चात्तु तौ पुरुषौ पृष्टौ परस्परं विसंवदन्तौ । (३।९)

paścāttu tau puruṣau pṛṣṭau parasparaṃ visaṃvadantau |

3.10३.१०

ततो भार्याद्वयस्य रुक्मिणीसुन्दरीनामधेयस्य यः संवादं वदति स सत्यः । (३।१०)

tato bhāryādvayasya rukmiṇīsundarīnāmadheyasya yaḥ saṃvādaṃ vadati sa satyaḥ |

3.11३.११

इतरस्तु धूर्तो राज्ञा निर्वासितः । (३।११)

itarastu dhūrto rājñā nirvāsitaḥ |

3.12३.१२

सत्यस्तु राज्ञा सभार्यः सस्कृतः स्वगृहं गतः । (३।१२)

satyastu rājñā sabhāryaḥ saskṛtaḥ svagṛhaṃ gataḥ |

3.13३.१३

इति महाराजबुद्धिः । (३।१३)

iti mahārājabuddhiḥ |

3.14३.१४

इति कथां श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता ॥ (३।१४)

iti kathāṃ śrutvā prabhāvatī suptā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Śusa, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit