रसरत्नसमुच्चयटीकाRasaratnasamuccayaṭīkā

RRSṬīkā zu RRS, 11, 71.2

178 of 190 · 23 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथ खोटबन्धमाह बन्ध इति ॥ (१।०)

atha khoṭabandhamāha bandha iti ||

2.1२.१

खोटकरणप्रकारस्तु रससार उवाच । (२।१)

khoṭakaraṇaprakārastu rasasāra uvāca

2.2२.२

बन्धने याश्च विख्याता अष्टावेव महौषधीः । (२।२)

bandhane yāśca vikhyātā aṣṭāveva mahauṣadhīḥ |

2.3२.३

ताभिष्टङ्कणयुक्ताभिर् भावयेच्च रसेश्वरम् । (२।३)

tābhiṣṭaṅkaṇayuktābhir bhāvayecca raseśvaram |

2.4२.४

ताभिर् विलिप्तमूषायां धमनात् खोटतां व्रजेत् ॥ (२।४)

tābhir viliptamūṣāyāṃ dhamanāt khoṭatāṃ vrajet ||

3.0३.०

इति ॥ (३।०)

iti ||

4.0४.०

स एवातिध्मानात् क्षयं गच्छति ॥ (४।०)

sa evātidhmānāt kṣayaṃ gacchati ||

5.0५.०

स च खोटबन्धो बोध्यः ॥ (५।०)

sa ca khoṭabandho bodhyaḥ ||

6.0६.०

अत्र पारदो जीर्णषड्गुणगन्धो ग्राह्यः ॥ (६।०)

atra pārado jīrṇaṣaḍguṇagandho grāhyaḥ ||

7.0७.०

अभ्रकदानेन पिष्टीकृतो वा ग्राह्यः ॥ (७।०)

abhrakadānena piṣṭīkṛto vā grāhyaḥ ||

8.1८.१

सोमवल्लीरसे पिष्ट्वा दापयेच्च पुटत्रयम् । (८।१)

somavallīrase piṣṭvā dāpayecca puṭatrayam |

8.2८.२

सोमवल्लीरसेनैव सप्तवारांश्च भावयेत् ॥ (८।२)

somavallīrasenaiva saptavārāṃśca bhāvayet ||

9.1९.१

तदभ्रं मृद्भाण्डे दद्याद् रसेन सह संयुतम् । (९।१)

tadabhraṃ mṛdbhāṇḍe dadyād rasena saha saṃyutam |

9.2९.२

मूलं तु शरपुङ्खाया गव्यक्षीरेण घर्षयेत् ॥ (९।२)

mūlaṃ tu śarapuṅkhāyā gavyakṣīreṇa gharṣayet ||

10.1१०.१

कल्केन मेलयेत् सूतं गगनं च तदधोर्ध्वगम् । (१०।१)

kalkena melayet sūtaṃ gaganaṃ ca tadadhordhvagam |

10.2१०.२

स्थापयेद् रवितापे तु निर्मुखो ग्रसते क्षणात् । (१०।२)

sthāpayed ravitāpe tu nirmukho grasate kṣaṇāt |

10.3१०.३

जायते पिष्टिका शीघ्रं नात्र कार्या विचारणा ॥ (१०।३)

jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā ||

11.0११.०

इति ॥ (११।०)

iti ||

12.0१२.०

पिष्टीबन्धस्तु खोटक इति वर्णनाद् अत्र पिष्टिकारूपम् उच्यते ॥ (१२।०)

piṣṭībandhastu khoṭaka iti varṇanād atra piṣṭikārūpam ucyate ||

13.1१३.१

खोटलक्षणं ग्रन्थान्तरे तु । (१३।१)

khoṭalakṣaṇaṃ granthāntare tu |

13.2१३.२

ध्मातो द्रुतो भवेत् खोट आहतश्चूर्णतां व्रजेत् । (१३।२)

dhmāto druto bhavet khoṭa āhataścūrṇatāṃ vrajet |

13.3१३.३

पुनर् ध्मातो द्रुतः खोट इति खोटस्य लक्षणम् ॥ (१३।३)

punar dhmāto drutaḥ khoṭa iti khoṭasya lakṣaṇam ||

14.0१४.०

घनसत्त्वपादजीर्णः कान्तपादजीर्णः समतीक्ष्णजीर्णश्चेद्वायं क्षेत्रीकरणार्थम् अपि प्रशस्तः ॥ (१४।०)

ghanasattvapādajīrṇaḥ kāntapādajīrṇaḥ samatīkṣṇajīrṇaścedvāyaṃ kṣetrīkaraṇārtham api praśastaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRSṬīkā zu RRS, 11, 71.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit