रसरत्नसमुच्चयटीकाRasaratnasamuccayaṭīkā

RRSṬīkā zu RRS, 9, 64.3

132 of 190 · 17 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथ नाभियन्त्रमाह मल्लमध्य इति ॥ (१।०)

atha nābhiyantramāha mallamadhya iti ||

2.0२.०

दृढस्थूलविस्तृतमृत्पात्रमध्ये गर्तं कुर्यात् ॥ (२।०)

dṛḍhasthūlavistṛtamṛtpātramadhye gartaṃ kuryāt ||

3.0३.०

तत्र पारदं गन्धकं च निदध्यात् ॥ (३।०)

tatra pāradaṃ gandhakaṃ ca nidadhyāt ||

4.0४.०

ततो गर्तस्य समन्ततोऽङ्गुलोच्छ्रायं कुड्याकारं बन्धं कुर्यात् ॥ (४।०)

tato gartasya samantato'ṅgulocchrāyaṃ kuḍyākāraṃ bandhaṃ kuryāt ||

5.0५.०

ततस्तं गर्तं गोस्तनाकारमूषया न्युब्जया पिदध्यात् ॥ (५।०)

tatastaṃ gartaṃ gostanākāramūṣayā nyubjayā pidadhyāt ||

6.0६.०

अत्रोच्यमानया तोयमृदाख्यया मृदा संधिं रुद्ध्वा संशोष्योपरिस्थितसर्वमल्लभागं कण्ठपर्यन्तं जलेन पूरयेत् ॥ (६।०)

atrocyamānayā toyamṛdākhyayā mṛdā saṃdhiṃ ruddhvā saṃśoṣyoparisthitasarvamallabhāgaṃ kaṇṭhaparyantaṃ jalena pūrayet ||

7.0७.०

यन्त्रस्याधस्ताच्च चुल्ल्यां वह्निं प्रज्वालयेदित्यन्तिमश्लोकेन संबन्धो बोध्यः ॥ (७।०)

yantrasyādhastācca cullyāṃ vahniṃ prajvālayedityantimaślokena saṃbandho bodhyaḥ ||

8.0८.०

अत्र जलमृच्छब्दबोधार्थं जलमृदं तत्प्रसङ्गाच्च वह्निमृदं च मध्यस्थितग्रन्थेनाह लेहवदिति ॥ (८।०)

atra jalamṛcchabdabodhārthaṃ jalamṛdaṃ tatprasaṅgācca vahnimṛdaṃ ca madhyasthitagranthenāha lehavaditi ||

9.0९.०

घनेन बब्बूलत्वक्कषायेण पुराणं लोहकिट्टचूर्णं सूक्ष्मं कणं यथा स्यात्तथा संमर्द्य तत्र गुडचूर्णं समं दत्त्वा पुनः संमर्द्य कृतेयं मृज्जलमृदिति ख्याता ॥ (९।०)

ghanena babbūlatvakkaṣāyeṇa purāṇaṃ lohakiṭṭacūrṇaṃ sūkṣmaṃ kaṇaṃ yathā syāttathā saṃmardya tatra guḍacūrṇaṃ samaṃ dattvā punaḥ saṃmardya kṛteyaṃ mṛjjalamṛditi khyātā ||

10.0१०.०

अथ खटिकाश्वेतचूर्णद्रव्यं खडू चास इति वाख्यातम् ॥ (१०।०)

atha khaṭikāśvetacūrṇadravyaṃ khaḍū cāsa iti vākhyātam ||

11.0११.०

पटु सैन्धवम् ॥ (११।०)

paṭu saindhavam ||

12.0१२.०

लोहकिट्टं च सर्वमेतन्मिथः समं गृहीत्वा महिषीदुग्धेन संमर्द्य विहितेयं मृद्वह्निमृदाख्याता ॥ (१२।०)

lohakiṭṭaṃ ca sarvametanmithaḥ samaṃ gṛhītvā mahiṣīdugdhena saṃmardya vihiteyaṃ mṛdvahnimṛdākhyātā ||

13.0१३.०

इयं च तीक्ष्णं वह्निपातं सहत इत्यन्वर्थाख्या ॥ (१३।०)

iyaṃ ca tīkṣṇaṃ vahnipātaṃ sahata ityanvarthākhyā ||

14.0१४.०

एतया रुद्धो रसस्तरुण्या कृतस्नेहेन बद्धः पुरुषः इवान्यत्र गन्तुं न शक्नोति ॥ (१४।०)

etayā ruddho rasastaruṇyā kṛtasnehena baddhaḥ puruṣaḥ ivānyatra gantuṃ na śaknoti ||

15.0१५.०

अस्य यन्त्रस्य जलयन्त्रमिति नामान्तरं केचिद्वदन्ति ॥ (१५।०)

asya yantrasya jalayantramiti nāmāntaraṃ kecidvadanti ||

16.0१६.०

पाषाणभेदिरसविधावस्योपयोगं वक्ष्यति ॥ (१६।०)

pāṣāṇabhedirasavidhāvasyopayogaṃ vakṣyati ||

17.0१७.०

रससारे पारदबन्धनार्थमप्यस्य यन्त्रस्योपयोगमुदाजहार ॥ (१७।०)

rasasāre pāradabandhanārthamapyasya yantrasyopayogamudājahāra ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRSṬīkā zu RRS, 9, 64.3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit