RRSṬīkā zu RRS, 5, 84.1

40 of 190 · 9 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

तस्य चोक्तो व्यस्तः समस्तो वा भेदोऽयं जारणायां सकलधातुभक्षणार्थं पारदस्य मुखरूपो भवतीत्याह एकद्वित्रीति ॥ (१।०)

tasya cokto vyastaḥ samasto vā bhedo'yaṃ jāraṇāyāṃ sakaladhātubhakṣaṇārthaṃ pāradasya mukharūpo bhavatītyāha ekadvitrīti ||

केवलभ्रामकसत्त्वस्य प्रथमं यथाविधिजारणेनापि पारदस्य मुखं भवति ॥ (२।०)

kevalabhrāmakasattvasya prathamaṃ yathāvidhijāraṇenāpi pāradasya mukhaṃ bhavati ||

ततः पारदः सर्वांल्लोहादीन् ग्रसति ॥ (३।०)

tataḥ pāradaḥ sarvāṃllohādīn grasati ||

अत एकभेदोऽपि कश्चित्पारदमुखं भवति ॥ (४।०)

ata ekabhedo'pi kaścitpāradamukhaṃ bhavati ||

यस्य तद् एकमुखम् ॥ (५।०)

yasya tad ekamukham ||

भ्रामकचुम्बकयोः सत्त्वद्वयस्यैकीकृतस्य यथाविधिजारणेन पारदमुखं कृतं चेत् संयुक्तभेदद्वयविशिष्टं तत् कान्तं द्विमुखम् उच्यते ॥ (६।०)

bhrāmakacumbakayoḥ sattvadvayasyaikīkṛtasya yathāvidhijāraṇena pāradamukhaṃ kṛtaṃ cet saṃyuktabhedadvayaviśiṣṭaṃ tat kāntaṃ dvimukham ucyate ||

एवम् एवार्थस्त्रिमुखादौ बोध्यः ॥ (७।०)

evam evārthastrimukhādau bodhyaḥ ||

विजातीयद्रव्यग्रासान्तरसहितम् अप्येतत् प्रथमं जारितं चेन्मुखं भवतीत्यतः सर्वतोमुखम् इत्युक्तम् ॥ (८।०)

vijātīyadravyagrāsāntarasahitam apyetat prathamaṃ jāritaṃ cenmukhaṃ bhavatītyataḥ sarvatomukham ityuktam ||

सजातीयविजातीयव्यस्तसमस्तं भेदविशिष्टम् एतन्मुखं भवतीत्यर्थः ॥ (९।०)

sajātīyavijātīyavyastasamastaṃ bhedaviśiṣṭam etanmukhaṃ bhavatītyarthaḥ ||