रसरत्नसमुच्चयटीकाRasaratnasamuccayaṭīkā

RRSṬīkā zu RRS, 8, 87.2

103 of 190 · 22 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अतोऽभ्रपत्त्रजारणोत्तरं रागसंस्कारं लक्षयति सुसिद्धबीजेति ॥ (१।०)

ato'bhrapattrajāraṇottaraṃ rāgasaṃskāraṃ lakṣayati susiddhabījeti ||

2.0२.०

सुसिद्धं यथाविधि साधितं यद् बीजम् अभ्रकसत्त्वधात्वादिचूर्णं तज्जारणेन पारदस्य या बीजधात्वाद्यनुरूपा वर्णोत्पत्तिस् तद् रञ्जनम् ॥ (२।०)

susiddhaṃ yathāvidhi sādhitaṃ yad bījam abhrakasattvadhātvādicūrṇaṃ tajjāraṇena pāradasya yā bījadhātvādyanurūpā varṇotpattis tad rañjanam ||

3.0३.०

तत्र बीजसाधनविधिस्तु सिद्धबीजलक्षणव्याख्यायां प्रागुक्त एव ॥ (३।०)

tatra bījasādhanavidhistu siddhabījalakṣaṇavyākhyāyāṃ prāgukta eva ||

4.0४.०

जारणाविधिस्तु त्रिंशत्तमेऽध्याये स्फुटीभविष्यति ॥ (४।०)

jāraṇāvidhistu triṃśattame'dhyāye sphuṭībhaviṣyati ||

5.0५.०

आदिशब्दो मणिरसोपरसादिपरिग्रहः ॥ (५।०)

ādiśabdo maṇirasoparasādiparigrahaḥ ||

6.0६.०

रागद्रव्योदाहरणं विधिश्च रसहृदये ॥ (६।०)

rāgadravyodāharaṇaṃ vidhiśca rasahṛdaye ||

7.1७.१

यथा । (७।१)

yathā |

7.2७.२

जीर्णाभ्रको रसेन्द्रो दर्शयति घनानुरूपिणीं छायाम् । (७।२)

jīrṇābhrako rasendro darśayati ghanānurūpiṇīṃ chāyām |

7.3७.३

कृष्णां रक्तां पीतां सीतां तथा संकरैर्मिश्राम् ॥ (७।३)

kṛṣṇāṃ raktāṃ pītāṃ sītāṃ tathā saṃkarairmiśrām ||

8.1८.१

तथा । (८।१)

tathā |

8.2८.२

क्रामति तीक्ष्णेन रसस्तीक्ष्णेन च जीर्यते क्षणाद्ग्रासः । (८।२)

krāmati tīkṣṇena rasastīkṣṇena ca jīryate kṣaṇādgrāsaḥ |

8.3८.३

हेम्नो योनिस्तीक्ष्णं रागान् गृह्णाति तीक्ष्णेन ॥ (८।३)

hemno yonistīkṣṇaṃ rāgān gṛhṇāti tīkṣṇena ||

9.1९.१

तदपि च दरदेन हतं हत्वा वा माक्षिकेण रविसहितम् । (९।१)

tadapi ca daradena hataṃ hatvā vā mākṣikeṇa ravisahitam |

9.2९.२

वासितमपि वासनया घनवच्चार्यं च जार्यं च । (९।२)

vāsitamapi vāsanayā ghanavaccāryaṃ ca jāryaṃ ca |

9.3९.३

वासनया वासनौषधेन वासितं भावितमित्यर्थः ॥ (९।३)

vāsanayā vāsanauṣadhena vāsitaṃ bhāvitamityarthaḥ ||

10.1१०.१

तथा । (१०।१)

tathā |

10.2१०.२

कान्तं वा तीक्ष्णं वा काञ्चीं वा वज्रसस्यकादीनाम् । (१०।२)

kāntaṃ vā tīkṣṇaṃ vā kāñcīṃ vā vajrasasyakādīnām |

10.3१०.३

एकतमं सर्वं वा रसरञ्जने संकरोऽपीष्टः ॥ (१०।३)

ekatamaṃ sarvaṃ vā rasarañjane saṃkaro'pīṣṭaḥ ||

11.0११.०

काञ्चीं स्वर्णमाक्षिकम् ॥ (११।०)

kāñcīṃ svarṇamākṣikam ||

12.0१२.०

आदिशब्देन हीरकचपलादय उपधातवश्चैकत्र मिलिता अपीष्टाः ॥ (१२।०)

ādiśabdena hīrakacapalādaya upadhātavaścaikatra militā apīṣṭāḥ ||

13.0१३.०

कुटिले बलमधिकं रागस्तीक्ष्णे तु पन्नगे स्नेहः ॥ (१३।०)

kuṭile balamadhikaṃ rāgastīkṣṇe tu pannage snehaḥ ||

14.0१४.०

रागस्नेहबलानि तु कमले शंसन्ति धातुविदः ॥ (१४।०)

rāgasnehabalāni tu kamale śaṃsanti dhātuvidaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRSṬīkā zu RRS, 8, 87.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit