RRSṬīkā zu RRS, 8, 12

58 of 190 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अथ कृष्टीलक्षणमाह रूप्यमिति ॥ (१।०)

atha kṛṣṭīlakṣaṇamāha rūpyamiti ||

जातरूप्यं सुवर्णम् ॥ (२।०)

jātarūpyaṃ suvarṇam ||

आदिशब्देन माक्षिकहिङ्गुलादिपरिग्रहः ॥ (३।०)

ādiśabdena mākṣikahiṅgulādiparigrahaḥ ||

तैर्मारितं पुनः पुनः पञ्चमित्रसंस्कारेण प्रकृत्यवस्थापन्नं कृतम् ॥ (४।०)

tairmāritaṃ punaḥ punaḥ pañcamitrasaṃskāreṇa prakṛtyavasthāpannaṃ kṛtam ||

एवं सप्तवारं दशवारं वोत्थापितस्वर्णतारं च क्रमेण हेमकृष्टी तारकृष्टी चाभिधीयते ॥ (५।०)

evaṃ saptavāraṃ daśavāraṃ votthāpitasvarṇatāraṃ ca krameṇa hemakṛṣṭī tārakṛṣṭī cābhidhīyate ||

रसगन्धादियोगेन मलव्यपोहनाद् उज्ज्वलम् उत्कृष्टं सारूप्यं स्वर्णं तारं चेत्यर्थः ॥ (६।०)

rasagandhādiyogena malavyapohanād ujjvalam utkṛṣṭaṃ sārūpyaṃ svarṇaṃ tāraṃ cetyarthaḥ ||

तां स्वर्णकृष्टीं द्रुते हीनवर्णस्वर्णे क्षिपेत् ॥ (७।०)

tāṃ svarṇakṛṣṭīṃ drute hīnavarṇasvarṇe kṣipet ||

तेन क्षेपेण वर्णो न हीयते तत्स्वर्णं हीनवर्णं न दृश्यते ॥ (८।०)

tena kṣepeṇa varṇo na hīyate tatsvarṇaṃ hīnavarṇaṃ na dṛśyate ||

पूर्णवर्णं दृश्यत इत्यर्थः ॥ (९।०)

pūrṇavarṇaṃ dṛśyata ityarthaḥ ||

एवमेव हीनवर्णतारे तारकृष्ट्याः क्षेपेणापि तारं पूर्णवर्णं भवतीत्यर्थोऽपि बोध्यः ॥ (१०।०)

evameva hīnavarṇatāre tārakṛṣṭyāḥ kṣepeṇāpi tāraṃ pūrṇavarṇaṃ bhavatītyartho'pi bodhyaḥ ||

कृतं कल्पितं संस्कृतम् इत्यर्थः ॥ (११।०)

kṛtaṃ kalpitaṃ saṃskṛtam ityarthaḥ ||

बीजं शुद्धं स्वर्णोत्पादकं लोहधात्वादिपारदस्य पीतवर्णत्वकरं भवेत् ॥ (१२।०)

bījaṃ śuddhaṃ svarṇotpādakaṃ lohadhātvādipāradasya pītavarṇatvakaraṃ bhavet ||

रसहृदयेऽष्टमावबोधे पारदस्य कृष्टिमपि पूज्यपादा उदाजह्रुः ॥ (१३।०)

rasahṛdaye'ṣṭamāvabodhe pāradasya kṛṣṭimapi pūjyapādā udājahruḥ ||