अथ निर्वाहलक्षणमाह साध्यलोह इति ॥ (१।०)

यस्यां क्रियायां साध्यलोहे निर्वाह्ये लोहे द्रुते सति तस्मिंस्तत्रान्यलोहं वङ्कनालतः प्रक्षिप्तं वङ्कनालजध्मानेनैव द्रुतं कृत्वा प्रक्षिप्तं भवतीत्यर्थः ॥ (२।०)

वङ्कनालेत्युक्त्या भस्त्रादिजध्मानव्यावृत्तिः ॥ (३।०)

निर्वाहणम् एकीकरणमिति यावत् ॥ (४।०)

निर्वापणं निर्वाहणं चेत्यनर्थान्तरम् ॥ (५।०)

एकीकरणार्थकनिर्वापणशब्दप्रयोगस्तु संप्रति नोपलभ्यते ॥ (६।०)

किंतु सर्वत्र तदर्थं निर्वाहणशब्द एव प्रयुक्तो दृश्यते ॥ (७।०)

एतच्च निर्वाहणं प्रायो बीजादिसंस्कारार्थं क्रियते ॥ (८।०)

यथा पारदोदरे बीजानां गर्भद्रावणयोग्यतासंपादनार्थं निर्वाहणसंस्कारं व्याजहार रसहृदये । (९।१)

मृतनागं मृतवङ्गं मृतवरशुल्बं मृतं तथा तीक्ष्णम् । (९।२)

एकैकं हेमवरे शतनिर्व्यूढं द्रवति गर्भे च ॥ (९।३)

इति ॥ (१०।०)

एकगुणस्वर्णे नागाद्यन्यतमं शतगुणनिर्वाहितं कार्यम् इत्यर्थः ॥ (११।०)

एवं संस्कृतं स्वर्णं वरबीजं भवति ॥ (१२।०)

अथ निर्वापणद्रव्यभागानुक्तिस्थाने तद्द्रव्यस्य कियद्भागप्रक्षेपः कार्यस्तदाह क्षिपेदिति ॥ (१३।०)

क्षिपेन्निर्वाहयेदित्यर्थः ॥ (१४।०)

क्षेपसामान्याद् अनुक्तावावापद्रव्यमानम् अप्याह आवाप्यमिति ॥ (१५।०)

आवापलक्षणम् अस्मिन्नेवाध्याये वक्ष्यति ॥ (१६।०)

वापनीये लोहाद्ये द्रुते द्रव्ये ॥ (१७।०)

तत्र भागे दृष्ट उक्ते तु दृष्टवदुक्तभागमितमेव तन्निर्वाहणद्रव्यम् आवापद्रव्यं च क्षिपेत् ॥ (१८।०)