RRSṬīkā zu RRS, 9, 46.3

126 of 190 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथ खलचरीयन्त्रमाह यत्रेति ॥ (१।०)

atha khalacarīyantramāha yatreti ||

2.0२.०

यन्त्रभूते लोहपात्र आभ्यन्तरोपकण्ठे पार्श्वयोर् अवसञ्जनार्थं वलयद्वयं कार्यं ॥ (२।०)

yantrabhūte lohapātra ābhyantaropakaṇṭhe pārśvayor avasañjanārthaṃ valayadvayaṃ kāryaṃ ||

3.0३.०

वलयमध्ये तु प्रवेशार्हकोष्ठकं लौहं स्वल्पपात्रमन्यद्विधाय मूर्छितरसगर्भितं तत्स्वल्पपात्रं प्रवेश्य वलययोर् अवसज्जितं कृत्वा स्थूलपात्रे काञ्जिकं प्रभूतं दत्त्वा चुल्ल्यां मन्दाग्निना प्रहरपर्यन्तं स्वेदयेत् ॥ (३।०)

valayamadhye tu praveśārhakoṣṭhakaṃ lauhaṃ svalpapātramanyadvidhāya mūrchitarasagarbhitaṃ tatsvalpapātraṃ praveśya valayayor avasajjitaṃ kṛtvā sthūlapātre kāñjikaṃ prabhūtaṃ dattvā cullyāṃ mandāgninā praharaparyantaṃ svedayet ||

4.0४.०

तेन पारद उत्थाय काञ्जिकद्रवे प्रविश्य तिष्ठति अत एवास्य यन्त्रस्य जलाहार्ययन्त्रम् इत्यपि नामान्तरं काञ्जिकजलेन स्वल्पपात्राद् रसस्य ह्रियमाणत्वादिति ॥ (४।०)

tena pārada utthāya kāñjikadrave praviśya tiṣṭhati ata evāsya yantrasya jalāhāryayantram ityapi nāmāntaraṃ kāñjikajalena svalpapātrād rasasya hriyamāṇatvāditi ||

5.0५.०

मूर्छितो रस उत्थाय खलेऽङ्गणे चरितुं शक्नोत्यनेनेति व्युत्पत्त्या खलचरीत्यपि नाम ॥ (५।०)

mūrchito rasa utthāya khale'ṅgaṇe carituṃ śaknotyaneneti vyutpattyā khalacarītyapi nāma ||

6.0६.०

अत्र यत्स्वल्पं पात्रं तत्कान्तमयं कृत्वा यन्त्रे तत्पात्रमध्ये पारदो धृतश्चेद् अतिशयेन गुणवान्भवति ॥ (६।०)

atra yatsvalpaṃ pātraṃ tatkāntamayaṃ kṛtvā yantre tatpātramadhye pārado dhṛtaśced atiśayena guṇavānbhavati ||

7.1७.१

उक्तं च रसार्णवे । (७।१)

uktaṃ ca rasārṇave |

7.2७.२

न सूतेन विना कान्तं न कान्तेन विना रसः । (७।२)

na sūtena vinā kāntaṃ na kāntena vinā rasaḥ |

7.3७.३

कान्तसूतसमायोगात् प्रयोगो देहधारकः ॥ (७।३)

kāntasūtasamāyogāt prayogo dehadhārakaḥ ||

8.0८.०

इति ॥ (८।०)

iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.