इदानीम् अष्टादशसंस्काराणां क्रमेण लक्षणमाह क्षाराम्लैरिति ॥ (१।०)

क्षारा यवक्षारसर्जनटङ्कणाः ॥ (२।०)

अम्लं काञ्जिकादि ॥ (३।०)

औषधैस्त्र्यूषणादिभिः सर्पाक्ष्यादिभिश्च ॥ (४।०)

तास्तु रसरत्नाकरे परिगणिता एव स्वेदनाद्युपयोगिकाञ्जिकविधौ ॥ (५।०)

तथा च तद्ग्रन्थः । (६।१)

नानाधान्यैर् यथाप्राप्तैस्तुषवर्ज्यैर् जलान्वितैः । (६।२)

मृद्भाण्डे पूरितं रक्ष यावद् अम्लत्वम् आप्नुयात् ॥ (६।३)

तन्मध्ये भृङ्गराङ्मुण्डी विष्णुक्रान्ता पुनर्नवा । (७।१)

मीनाक्षी चैव सर्पाक्षी सहदेवी शतावरी ॥ (७।२)

त्रिफला गिरिकर्णी च हंसपादी च चित्रकम् । (८।१)

समूलं कण्डयित्वा तु यथालाभं निवेशयेत् ॥ (८।२)

पूर्वाम्लभाण्डमध्ये तु धान्याम्लकम् इदं स्मृतम् । (९।१)

स्वेदनादिषु सर्वत्र रसराजस्य योजयेत् ॥ (९।२)

इति ॥ (१०।०)

स्थितस्य त्र्यूषणादिकल्कलिप्तवस्त्रावृतभूर्जपत्रपोटलिकामध्ये स्थितस्य पारदयेत्यर्थः ॥ (११।०)

त्र्यूषणादिकल्कोऽपि रसरत्नाकरेऽभिहितः । (१२।१)

त्र्यूषणं लवणं राजी रजनी त्रिफलाद्रवम् । (१२।२)

महाबला नागबला मेघनादा पुनर्नवा ॥ (१२।३)

मेषशृङ्गी चित्रकं च नवसारं समं समम् । (१३।१)

एतत् समस्तं व्यस्तं वा पूर्वाम्लेनैव पेषयेत् ॥ (१३।२)

तत्कल्केन लिपेद्वस्त्रं यावद् अङ्गुलमात्रकम् । (१४।१)

तन्मध्ये निक्षिपेत् सूतं बद्ध्वा पच्याद् दिनत्रयम् ॥ (१४।२)

दोलायन्त्रे ऽम्लसंयुक्ते स्वेदितो जायते रसः । (१५।१)

प्रक्षाल्य काञ्जिकैः सोष्णैस्तम् आदाय विमर्दयेत् ॥ (१५।२)

इति ॥ (१६।०)

मलशैथिल्यकारकं मलाश्च द्वादश दोषाः ॥ (१७।०)

तच्छैथिल्यजनकम् ॥ (१८।०)

शिथिलानाम् एव हि तेषाम् मोचयितुम् शक्यत्वात् ॥ (१९।०)

द्वादश दोषाश्च विषं वह्निर् मलश्चेति नैसर्गिकास्त्रयः ॥ (२०।०)

नागज एकः ॥ (२१।०)

वङ्गज एकः ॥ (२२।०)

तथा भूमिजो गिरिजो वार्जः ॥ (२३।०)

नागजौ द्वौ ॥ (२४।०)

वङ्गजौ च द्वौ ॥ (२५।०)

इति सप्त कञ्चुकाख्या इत्येवं द्वादश दोषा देवैः प्रार्थितमहेश्वरेण पारदे संयोजिता भवन्ति ॥ (२६।०)