रसरत्नसमुच्चयटीकाRasaratnasamuccayaṭīkā

RRSṬīkā zu RRS, 8, 52.2

82 of 190 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथ चुल्लिकालक्षणमाह पतङ्गीकल्कत इति ॥ (१।०)

atha cullikālakṣaṇamāha pataṅgīkalkata iti ||

2.0२.०

पतङ्गी अशुद्धरसोपरसादिकृतबीजजीर्णः पारदस्तद्घटितो यः कल्कस्तेन जातं यल्लोहे ताम्रादौ गौरवतेजस्वित्वादिगुणसहितं तारत्वं हेमता वा किंचित्कालपर्यन्तं स्थित्वा नश्यति सा क्रिया चुल्लिकेति मता ॥ (२।०)

pataṅgī aśuddharasoparasādikṛtabījajīrṇaḥ pāradastadghaṭito yaḥ kalkastena jātaṃ yallohe tāmrādau gauravatejasvitvādiguṇasahitaṃ tāratvaṃ hematā vā kiṃcitkālaparyantaṃ sthitvā naśyati sā kriyā culliketi matā ||

3.1३.१

उक्तं च रसहृदये । (३।१)

uktaṃ ca rasahṛdaye |

3.2३.२

यः पुनरेतैः कुरुते कर्माशुद्धैर् भवेद् रसस्तस्य । (३।२)

yaḥ punaretaiḥ kurute karmāśuddhair bhaved rasastasya |

3.3३.३

अव्यापकः पतङ्गी न रसे रसायने योज्यः ॥ (३।३)

avyāpakaḥ pataṅgī na rase rasāyane yojyaḥ ||

4.0४.०

इति ॥ (४।०)

iti ||

5.0५.०

एतै रसोपरसैः ॥ (५।०)

etai rasoparasaiḥ ||

6.0६.०

कर्म जारणादिकर्म ॥ (६।०)

karma jāraṇādikarma ||

7.0७.०

पतङ्गी पक्षिवद् ऊर्ध्वगामी ॥ (७।०)

pataṅgī pakṣivad ūrdhvagāmī ||

8.0८.०

पारदघटितकल्कस्तु योगतरङ्गिण्यादिग्रन्थोक्तो बोध्यः ॥ (८।०)

pāradaghaṭitakalkastu yogataraṅgiṇyādigranthokto bodhyaḥ ||

9.1९.१

तथा चोक्तं तरङ्गिण्याम् । (९।१)

tathā coktaṃ taraṅgiṇyām |

9.2९.२

पारदष्टङ्क एकस्या द्विपलं पीतखर्परम् । (९।२)

pāradaṣṭaṅka ekasyā dvipalaṃ pītakharparam |

9.3९.३

मर्दयेत्सुदृढं तावद् रसो यावद् विलीयते ॥ (९।३)

mardayetsudṛḍhaṃ tāvad raso yāvad vilīyate ||

10.1१०.१

पुनर् जम्बीरनीरेण गुडेन च समन्वितम् । (१०।१)

punar jambīranīreṇa guḍena ca samanvitam |

10.2१०.२

शोषयेच्चातपे पिष्ट्वा श्लक्ष्णं कृत्वा च धार्यते ॥ (१०।२)

śoṣayeccātape piṣṭvā ślakṣṇaṃ kṛtvā ca dhāryate ||

11.1११.१

अर्कदुग्धस्य दातव्या भावनास्ता यथा तथा । (११।१)

arkadugdhasya dātavyā bhāvanāstā yathā tathā |

11.2११.२

अस्य कल्कस्य सिद्धस्य भाग एकश्च टङ्कणः ॥ (११।२)

asya kalkasya siddhasya bhāga ekaśca ṭaṅkaṇaḥ ||

12.1१२.१

ताम्रं भागत्रयं दत्त्वा धाम्यताम् अन्धमूषया । (१२।१)

tāmraṃ bhāgatrayaṃ dattvā dhāmyatām andhamūṣayā |

12.2१२.२

सुवर्णं दिव्यतेजः स्यात् कुङ्कुमाद् अतिरिच्यते ॥ (१२।२)

suvarṇaṃ divyatejaḥ syāt kuṅkumād atiricyate ||

13.0१३.०

इति ॥ (१३।०)

iti ||

14.0१४.०

एवं नागार्जुनादिग्रन्थे तारत्वोत्पादककल्कोऽपि द्रष्टव्यः ॥ (१४।०)

evaṃ nāgārjunādigranthe tāratvotpādakakalko'pi draṣṭavyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RRSṬīkā zu RRS, 8, 52.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit