RRSṬīkā zu RRS, 8, 89.2

105 of 190 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अथ क्रामणस्य द्रव्यस्य सर्वदा वेधसहोपयोगित्वेन समासतो विशेषणमुखेन क्रामणलक्षणसहितं वेधलक्षणम् एकेन श्लोकेनाह व्यवायीति ॥ (१।०)

atha krāmaṇasya dravyasya sarvadā vedhasahopayogitvena samāsato viśeṣaṇamukhena krāmaṇalakṣaṇasahitaṃ vedhalakṣaṇam ekena ślokenāha vyavāyīti ||

2.0२.०

द्रव्ये शतवेधादौ यथाभागं गृहीते मूषायां द्रुते कृते प्रतप्तमात्रे वा ताम्ररजतादौ साध्यद्रव्ये क्षिप्तो रसः पारदो यस्मिन् कर्मणि स वेध इत्युच्यते ॥ (२।०)

dravye śatavedhādau yathābhāgaṃ gṛhīte mūṣāyāṃ drute kṛte prataptamātre vā tāmrarajatādau sādhyadravye kṣipto rasaḥ pārado yasmin karmaṇi sa vedha ityucyate ||

3.0३.०

स च पारदः कीदृशः ॥ (३।०)

sa ca pāradaḥ kīdṛśaḥ ||

4.0४.०

व्यवायिभेषजोपेतः ॥ (४।०)

vyavāyibheṣajopetaḥ ||

5.0५.०

यत् सेवितमात्रं तत्क्षण एव शरीरान्तःस्थसर्वधातुषु सहसा सबाह्याभ्यन्तरं व्याप्नोति पश्चात् पाकं प्राप्नोति तद्व्यवायि क्रामणेत्यपरपर्यायं च बोध्यम् ॥ (५।०)

yat sevitamātraṃ tatkṣaṇa eva śarīrāntaḥsthasarvadhātuṣu sahasā sabāhyābhyantaraṃ vyāpnoti paścāt pākaṃ prāpnoti tadvyavāyi krāmaṇetyaparaparyāyaṃ ca bodhyam ||

6.0६.०

तादृशभेषजोपेतो योगवाही पारदोऽपि सेवितश्चेत् सहसा सर्वं देहं सान्तरं व्याप्नोति न केवलं कोष्ठ एव स्थितिं करोति ॥ (६।०)

tādṛśabheṣajopeto yogavāhī pārado'pi sevitaścet sahasā sarvaṃ dehaṃ sāntaraṃ vyāpnoti na kevalaṃ koṣṭha eva sthitiṃ karoti ||

7.0७.०

न वा धातुषु कथंचित् प्राप्तोऽपि बहिः संलग्न एव तिष्ठतीति ॥ (७।०)

na vā dhātuṣu kathaṃcit prāpto'pi bahiḥ saṃlagna eva tiṣṭhatīti ||

8.1८.१

लोहान्तः प्रविशेद् येन द्रव्ययोगेन पारदः । (८।१)

lohāntaḥ praviśed yena dravyayogena pāradaḥ |

8.2८.२

सद्यस् तत्क्रामणम् इति कथितं रससिद्धिदम् । (८।२)

sadyas tatkrāmaṇam iti kathitaṃ rasasiddhidam |