RRSṬīkā zu RRS, 9, 43.2

125 of 190 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अथ कोष्ठीयन्त्रमाह षोडशाङ्गुलेति ॥ (१।०)

atha koṣṭhīyantramāha ṣoḍaśāṅguleti ||

धातुसत्त्वेति ॥ (२।०)

dhātusattveti ||

विशिष्टधातूनां ताप्यगैरिकविमलादीनाम् अनुद्गमशालिनां मृदूनां च सत्त्वस्य निपातार्थम् एतद्यन्त्रं विद्यात् ॥ (३।०)

viśiṣṭadhātūnāṃ tāpyagairikavimalādīnām anudgamaśālināṃ mṛdūnāṃ ca sattvasya nipātārtham etadyantraṃ vidyāt ||

अस्यां कोष्ठ्यां मध्य उचितां धातुगर्भितां वृन्ताकादिमूषां संस्थाप्य कोकिलैर् मूषाम् उपर्युपरिभावेन पार्श्वतश्च सम्पूर्य यथोचितं धमेत् ॥ (४।०)

asyāṃ koṣṭhyāṃ madhya ucitāṃ dhātugarbhitāṃ vṛntākādimūṣāṃ saṃsthāpya kokilair mūṣām uparyuparibhāvena pārśvataśca sampūrya yathocitaṃ dhamet ||

लघुभस्त्रिकादिनेत्यर्थः ॥ (५।०)

laghubhastrikādinetyarthaḥ ||

कोष्ठीयन्त्रे सत्त्वनिपातनार्हा धातव उदाहृताश्च रससारे । (६।१)

koṣṭhīyantre sattvanipātanārhā dhātava udāhṛtāśca rasasāre |

वैक्रान्तं सस्यकं ताप्यं कान्ताभ्रे विमलं गिरिः । (६।२)

vaikrāntaṃ sasyakaṃ tāpyaṃ kāntābhre vimalaṃ giriḥ |

गैरिका तुत्थकं चैव राजावर्तो विशेषतः ॥ (६।३)

gairikā tutthakaṃ caiva rājāvarto viśeṣataḥ ||

एषाम् उपरसानां च कोष्ठे सत्त्वनिपातनम् । (७।१)

eṣām uparasānāṃ ca koṣṭhe sattvanipātanam |

इति ॥ (७।२)

iti ||