अष्टाध्यायीAṣṭādhyāyī

Chapter 6, 2

22 of 32 · 199 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम् ॥ (१।०)

bahuvrīhau prakṛtyā pūrvapadam ||

2.0२.०

तत्पुरुषे तुल्यार्थतृतीयासप्तम्युपमानाव्ययद्वितीयाकृत्याः ॥ (२।०)

tatpuruṣe tulyārthatṛtīyāsaptamyupamānāvyayadvitīyākṛtyāḥ ||

3.0३.०

वर्णो वर्णेष्व् अनेते ॥ (३।०)

varṇo varṇeṣv anete ||

4.0४.०

गाधलवणयोः प्रमाणे ॥ (४।०)

gādhalavaṇayoḥ pramāṇe ||

5.0५.०

दायाद्यं दायादे ॥ (५।०)

dāyādyaṃ dāyāde ||

6.0६.०

प्रतिबन्धि चिरकृच्छ्रयोः ॥ (६।०)

pratibandhi cirakṛcchrayoḥ ||

7.0७.०

पदे ऽपदेशे ॥ (७।०)

pade 'padeśe ||

8.0८.०

निवाते वातत्राणे ॥ (८।०)

nivāte vātatrāṇe ||

9.0९.०

शारदे ऽनार्तवे ॥ (९।०)

śārade 'nārtave ||

10.0१०.०

अध्वर्युकषाययोर् जातौ ॥ (१०।०)

adhvaryukaṣāyayor jātau ||

11.0११.०

सदृशप्रतिरूपयोः सादृश्ये ॥ (११।०)

sadṛśapratirūpayoḥ sādṛśye ||

12.0१२.०

द्विगौ प्रमाणे ॥ (१२।०)

dvigau pramāṇe ||

13.0१३.०

गन्तव्यपण्यं वाणिजे ॥ (१३।०)

gantavyapaṇyaṃ vāṇije ||

14.0१४.०

मात्रोपज्ञोपक्रमच्छाये नपुंसके ॥ (१४।०)

mātropajñopakramacchāye napuṃsake ||

15.0१५.०

सुखप्रिययोर् हिते ॥ (१५।०)

sukhapriyayor hite ||

16.0१६.०

प्रीतौ च ॥ (१६।०)

prītau ca ||

17.0१७.०

स्वं स्वामिनि ॥ (१७।०)

svaṃ svāmini ||

18.0१८.०

पत्याव् ऐश्वर्ये ॥ (१८।०)

patyāv aiśvarye ||

19.0१९.०

न भूवाक्चिद्दिधिषु ॥ (१९।०)

na bhūvākciddidhiṣu ||

20.0२०.०

वा भुवनम् ॥ (२०।०)

vā bhuvanam ||

21.0२१.०

आशङ्काबाधनेदीयस्सु सम्भावने ॥ (२१।०)

āśaṅkābādhanedīyassu sambhāvane ||

22.0२२.०

पूर्वे भूतपूर्वे ॥ (२२।०)

pūrve bhūtapūrve ||

23.0२३.०

सविधसनीडसमर्यादसवेशसदेशेषु सामीप्ये ॥ (२३।०)

savidhasanīḍasamaryādasaveśasadeśeṣu sāmīpye ||

24.0२४.०

विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु ॥ (२४।०)

vispaṣṭādīni guṇavacaneṣu ||

25.0२५.०

श्रज्यावमकन्पापवत्सु भावे कर्मधारये ॥ (२५।०)

śrajyāvamakanpāpavatsu bhāve karmadhāraye ||

26.0२६.०

कुमारश् च ॥ (२६।०)

kumāraś ca ||

27.0२७.०

आदिः प्रत्येनसि ॥ (२७।०)

ādiḥ pratyenasi ||

28.0२८.०

पूगेष्व् अन्यतरस्याम् ॥ (२८।०)

pūgeṣv anyatarasyām ||

29.0२९.०

इगन्तकालकपालभगालशरावेषु द्विगौ ॥ (२९।०)

igantakālakapālabhagālaśarāveṣu dvigau ||

30.0३०.०

बह्वन्यतरस्याम् ॥ (३०।०)

bahvanyatarasyām ||

31.0३१.०

दिष्टिवितस्त्योश् च ॥ (३१।०)

diṣṭivitastyoś ca ||

32.0३२.०

सप्तमी सिद्धशुष्कपक्वबन्धेष्व् अकालात् ॥ (३२।०)

saptamī siddhaśuṣkapakvabandheṣv akālāt ||

33.0३३.०

परिप्रत्युपापा वर्ज्यमानाहोरात्रावयवेषु ॥ (३३।०)

paripratyupāpā varjyamānāhorātrāvayaveṣu ||

34.0३४.०

राजन्यबहुवचनद्वन्द्वे ऽन्धकवृष्णिषु ॥ (३४।०)

rājanyabahuvacanadvandve 'ndhakavṛṣṇiṣu ||

35.0३५.०

सङ्ख्या ॥ (३५।०)

saṅkhyā ||

36.0३६.०

आचार्योपसर्जनश् च अन्तेवासी ॥ (३६।०)

ācāryopasarjanaś ca antevāsī ||

37.0३७.०

कार्तकौजपादयश् च ॥ (३७।०)

kārtakaujapādayaś ca ||

38.0३८.०

महान् व्रीह्यपराह्णगृष्टीष्वासजाबालभारभारतहैलिहिलरौरवप्रवृद्धेषु ॥ (३८।०)

mahān vrīhyaparāhṇagṛṣṭīṣvāsajābālabhārabhāratahailihilarauravapravṛddheṣu ||

39.0३९.०

क्षुल्लकश् च वैश्वदेवे ॥ (३९।०)

kṣullakaś ca vaiśvadeve ||

40.0४०.०

उष्ट्रः सादिवाम्योः ॥ (४०।०)

uṣṭraḥ sādivāmyoḥ ||

41.0४१.०

गौः सादसादिसारथिषु ॥ (४१।०)

gauḥ sādasādisārathiṣu ||

42.0४२.०

कुरुगार्हपतरिक्तगुर्वसूतजरत्यश्लीलदृढरूपापारेवडवातैत्तिलकद्रूः पण्यकम्बलो दासीभाराणां च ॥ (४२।०)

kurugārhapatariktagurvasūtajaratyaślīladṛḍharūpāpārevaḍavātaittilakadrūḥ paṇyakambalo dāsībhārāṇāṃ ca ||

43.0४३.०

चतुर्थी तदर्थे ॥ (४३।०)

caturthī tadarthe ||

44.0४४.०

अर्थे ॥ (४४।०)

arthe ||

45.0४५.०

क्ते च ॥ (४५।०)

kte ca ||

46.0४६.०

कर्मधारये ऽनिष्ठा ॥ (४६।०)

karmadhāraye 'niṣṭhā ||

47.0४७.०

अहीने द्वितीया ॥ (४७।०)

ahīne dvitīyā ||

48.0४८.०

तृतीया कर्मणि ॥ (४८।०)

tṛtīyā karmaṇi ||

49.0४९.०

गतिरनन्तरः ॥ (४९।०)

gatiranantaraḥ ||

50.0५०.०

तादौ च निति कृत्यतौ ॥ (५०।०)

tādau ca niti kṛtyatau ||

51.0५१.०

तवै च अन्तश् च युगपत् ॥ (५१।०)

tavai ca antaś ca yugapat ||

52.0५२.०

अनिगन्तो ऽञ्चतौ वप्रत्यये ॥ (५२।०)

aniganto 'ñcatau vapratyaye ||

53.0५३.०

न्यधी च ॥ (५३।०)

nyadhī ca ||

54.0५४.०

ईषद् अन्यतरस्याम् ॥ (५४।०)

īṣad anyatarasyām ||

55.0५५.०

हिरण्यपरिमाणं धने ॥ (५५।०)

hiraṇyaparimāṇaṃ dhane ||

56.0५६.०

प्रथमो ऽचिरोपसम्पत्तौ ॥ (५६।०)

prathamo 'ciropasampattau ||

57.0५७.०

कतरकतमौ कर्मधारये ॥ (५७।०)

katarakatamau karmadhāraye ||

58.0५८.०

आर्यो ब्राह्मणकुमारयोः ॥ (५८।०)

āryo brāhmaṇakumārayoḥ ||

59.0५९.०

राजा च ॥ (५९।०)

rājā ca ||

60.0६०.०

षष्ठी प्रत्येनसि ॥ (६०।०)

ṣaṣṭhī pratyenasi ||

61.0६१.०

क्ते नित्यार्थे ॥ (६१।०)

kte nityārthe ||

62.0६२.०

ग्रामः शिल्पिनि ॥ (६२।०)

grāmaḥ śilpini ||

63.0६३.०

राजा च प्रशंसायाम् ॥ (६३।०)

rājā ca praśaṃsāyām ||

64.0६४.०

आदिर् उदात्तः ॥ (६४।०)

ādir udāttaḥ ||

65.0६५.०

सप्तमीहारिणौ धर्म्ये ऽहरणे ॥ (६५।०)

saptamīhāriṇau dharmye 'haraṇe ||

66.0६६.०

युक्ते च ॥ (६६।०)

yukte ca ||

67.0६७.०

विभाषा अध्यक्षे ॥ (६७।०)

vibhāṣā adhyakṣe ||

68.0६८.०

पापं च शिल्पिनि ॥ (६८।०)

pāpaṃ ca śilpini ||

69.0६९.०

गोत्रान्तेवासिमानवब्राह्मणेषु क्षेपे ॥ (६९।०)

gotrāntevāsimānavabrāhmaṇeṣu kṣepe ||

70.0७०.०

अङ्गानि मैरेये ॥ (७०।०)

aṅgāni maireye ||

71.0७१.०

भक्ताख्यास् तदर्थेषु ॥ (७१।०)

bhaktākhyās tadartheṣu ||

72.0७२.०

गोबिडालसिंहसैन्धवेषु उपमाने ॥ (७२।०)

gobiḍālasiṃhasaindhaveṣu upamāne ||

73.0७३.०

अके जीविकार्थे ॥ (७३।०)

ake jīvikārthe ||

74.0७४.०

प्राचां क्रीडायां ॥ (७४।०)

prācāṃ krīḍāyāṃ ||

75.0७५.०

अणि नियुक्ते ॥ (७५।०)

aṇi niyukte ||

76.0७६.०

शिल्पिनि च अकृञः ॥ (७६।०)

śilpini ca akṛñaḥ ||

77.0७७.०

सञ्ज्ञायां च ॥ (७७।०)

sañjñāyāṃ ca ||

78.0७८.०

गोतन्तियवं पाले ॥ (७८।०)

gotantiyavaṃ pāle ||

79.0७९.०

णिनि ॥ (७९।०)

ṇini ||

80.0८०.०

उपमानं शब्दार्थप्रकृताव् एव ॥ (८०।०)

upamānaṃ śabdārthaprakṛtāv eva ||

81.0८१.०

युक्तारोह्यादयश् च ॥ (८१।०)

yuktārohyādayaś ca ||

82.0८२.०

दीर्घकाशतुषभ्राष्ट्रवटं जे ॥ (८२।०)

dīrghakāśatuṣabhrāṣṭravaṭaṃ je ||

83.0८३.०

अन्त्यात् पूर्वं बह्वचः ॥ (८३।०)

antyāt pūrvaṃ bahvacaḥ ||

84.0८४.०

ग्रामे ऽनिवसन्तः ॥ (८४।०)

grāme 'nivasantaḥ ||

85.0८५.०

घोषादिषु च ॥ (८५।०)

ghoṣādiṣu ca ||

86.0८६.०

छात्र्यादयः शालायाम् ॥ (८६।०)

chātryādayaḥ śālāyām ||

87.0८७.०

प्रस्थे ऽवृद्धम् अकर्क्यादीनाम् ॥ (८७।०)

prasthe 'vṛddham akarkyādīnām ||

88.0८८.०

मालादीनां च ॥ (८८।०)

mālādīnāṃ ca ||

89.0८९.०

अमहन्नवं नगरे ऽनुदीचाम् ॥ (८९।०)

amahannavaṃ nagare 'nudīcām ||

90.0९०.०

अर्मे च अवर्णम् द्व्यच् त्र्यच् ॥ (९०।०)

arme ca avarṇam dvyac tryac ||

91.0९१.०

न भूताधिकसंजीवमद्राश्मकज्जलम् ॥ (९१।०)

na bhūtādhikasaṃjīvamadrāśmakajjalam ||

92.0९२.०

अन्तः ॥ (९२।०)

antaḥ ||

93.0९३.०

सर्वं गुणकार्त्स्न्ये ॥ (९३।०)

sarvaṃ guṇakārtsnye ||

94.0९४.०

सञ्ज्ञायां गिरिनिकाययोः ॥ (९४।०)

sañjñāyāṃ girinikāyayoḥ ||

95.0९५.०

कुमार्याम् वयसि ॥ (९५।०)

kumāryām vayasi ||

96.0९६.०

उदके ऽकेवले ॥ (९६।०)

udake 'kevale ||

97.0९७.०

द्विगौ क्रतौ ॥ (९७।०)

dvigau kratau ||

98.0९८.०

सभायां नपुंसके ॥ (९८।०)

sabhāyāṃ napuṃsake ||

99.0९९.०

पुरे प्राचाम् ॥ (९९।०)

pure prācām ||

100.0१००.०

अरिष्टगौडपूर्वे च ॥ (१००।०)

ariṣṭagauḍapūrve ca ||

101.0१०१.०

न हास्तिनफलकमार्देयाः ॥ (१०१।०)

na hāstinaphalakamārdeyāḥ ||

102.0१०२.०

कुसूलकूपकुम्भशालं बिले ॥ (१०२।०)

kusūlakūpakumbhaśālaṃ bile ||

103.0१०३.०

दिक्शब्दा ग्रामजनपदाख्यानचानराटेषु ॥ (१०३।०)

dikśabdā grāmajanapadākhyānacānarāṭeṣu ||

104.0१०४.०

आचार्योपसर्जनश् च अन्तेवासिनि ॥ (१०४।०)

ācāryopasarjanaś ca antevāsini ||

105.0१०५.०

उत्तरपदवृद्धौ सर्वं च ॥ (१०५।०)

uttarapadavṛddhau sarvaṃ ca ||

106.0१०६.०

बहुव्रीहौ विश्वं सञ्ज्ञायां ॥ (१०६।०)

bahuvrīhau viśvaṃ sañjñāyāṃ ||

107.0१०७.०

उदराश्वेषुषु ॥ (१०७।०)

udarāśveṣuṣu ||

108.0१०८.०

क्षेपे ॥ (१०८।०)

kṣepe ||

109.0१०९.०

नदी बन्धुनि ॥ (१०९।०)

nadī bandhuni ||

110.0११०.०

निष्ठोपसर्गपूर्वम् अन्यतरस्याम् ॥ (११०।०)

niṣṭhopasargapūrvam anyatarasyām ||

111.0१११.०

उत्तरपदादिः ॥ (१११।०)

uttarapadādiḥ ||

112.0११२.०

कर्णो वर्णलक्षणात् ॥ (११२।०)

karṇo varṇalakṣaṇāt ||

113.0११३.०

सञ्ज्ञौपम्ययोश् च ॥ (११३।०)

sañjñaupamyayoś ca ||

114.0११४.०

कण्ठपृष्ठग्रीवाजङ्घं च ॥ (११४।०)

kaṇṭhapṛṣṭhagrīvājaṅghaṃ ca ||

115.0११५.०

शृङ्गम् अवस्थायां च ॥ (११५।०)

śṛṅgam avasthāyāṃ ca ||

116.0११६.०

नञो जरमरमित्रमृताः ॥ (११६।०)

naño jaramaramitramṛtāḥ ||

117.0११७.०

सोर् मनसी अलोमोषसी ॥ (११७।०)

sor manasī alomoṣasī ||

118.0११८.०

क्रत्वादयश् च ॥ (११८।०)

kratvādayaś ca ||

119.0११९.०

आद्युदात्तं द्व्यच् छन्दसि ॥ (११९।०)

ādyudāttaṃ dvyac chandasi ||

120.0१२०.०

वीरवीर्यौ च ॥ (१२०।०)

vīravīryau ca ||

121.0१२१.०

कूलतीरतूलमूलशालाक्षसमम् अव्ययीभावे ॥ (१२१।०)

kūlatīratūlamūlaśālākṣasamam avyayībhāve ||

122.0१२२.०

कंसमन्थशूर्पपाय्यकाण्डं द्विगौ ॥ (१२२।०)

kaṃsamanthaśūrpapāyyakāṇḍaṃ dvigau ||

123.0१२३.०

तत्पुरुषे शालायां नपुंसके ॥ (१२३।०)

tatpuruṣe śālāyāṃ napuṃsake ||

124.0१२४.०

कन्था च ॥ (१२४।०)

kanthā ca ||

125.0१२५.०

आदिश् चिहणादीनाम् ॥ (१२५।०)

ādiś cihaṇādīnām ||

126.0१२६.०

चेलखेटकटुककाण्डं गर्हायाम् ॥ (१२६।०)

celakheṭakaṭukakāṇḍaṃ garhāyām ||

127.0१२७.०

चीरम् उपमानम् ॥ (१२७।०)

cīram upamānam ||

128.0१२८.०

पललसूपशाकं मिश्रे ॥ (१२८।०)

palalasūpaśākaṃ miśre ||

129.0१२९.०

कूलसूदस्थलकर्षाः सञ्ज्ञायाम् ॥ (१२९।०)

kūlasūdasthalakarṣāḥ sañjñāyām ||

130.0१३०.०

अकर्मधारये राज्यम् ॥ (१३०।०)

akarmadhāraye rājyam ||

131.0१३१.०

वर्ग्यादयश् च ॥ (१३१।०)

vargyādayaś ca ||

132.0१३२.०

पुत्रः पुंभ्यः ॥ (१३२।०)

putraḥ puṃbhyaḥ ||

133.0१३३.०

न आचार्यराजर्त्विक्संयुक्तज्ञात्याख्येभ्यः ॥ (१३३।०)

na ācāryarājartviksaṃyuktajñātyākhyebhyaḥ ||

134.0१३४.०

चूर्णादीन्य् अप्राणिषष्ठ्याः ॥ (१३४।०)

cūrṇādīny aprāṇiṣaṣṭhyāḥ ||

135.0१३५.०

षट् च काण्डादीनि ॥ (१३५।०)

ṣaṭ ca kāṇḍādīni ||

136.0१३६.०

कुण्डं वनम् ॥ (१३६।०)

kuṇḍaṃ vanam ||

137.0१३७.०

प्रकृत्या भगालम् ॥ (१३७।०)

prakṛtyā bhagālam ||

138.0१३८.०

शितेर् नित्याबह्वज् बहुव्रीहाव् अभसत् ॥ (१३८।०)

śiter nityābahvaj bahuvrīhāv abhasat ||

139.0१३९.०

गतिकारकोपपदात् कृत् ॥ (१३९।०)

gatikārakopapadāt kṛt ||

140.0१४०.०

उभे वनस्पत्यादिषु युगपत् ॥ (१४०।०)

ubhe vanaspatyādiṣu yugapat ||

141.0१४१.०

देवताद्वन्द्वे च ॥ (१४१।०)

devatādvandve ca ||

142.0१४२.०

नोत्तरपदे ऽनुदात्तादाव् अपृथिवीरुद्रपूषमन्थिषु ॥ (१४२।०)

nottarapade 'nudāttādāv apṛthivīrudrapūṣamanthiṣu ||

143.0१४३.०

अन्तः ॥ (१४३।०)

antaḥ ||

144.0१४४.०

थाथघञ्क्ताजबित्रकाणाम् ॥ (१४४।०)

thāthaghañktājabitrakāṇām ||

145.0१४५.०

सूपमानात् क्तः ॥ (१४५।०)

sūpamānāt ktaḥ ||

146.0१४६.०

सञ्ज्ञायाम् अनाचितादीनाम् ॥ (१४६।०)

sañjñāyām anācitādīnām ||

147.0१४७.०

प्रवृद्धादीनां च ॥ (१४७।०)

pravṛddhādīnāṃ ca ||

148.0१४८.०

कारकाद् दत्तश्रुतयोर् एव आशिषि ॥ (१४८।०)

kārakād dattaśrutayor eva āśiṣi ||

149.0१४९.०

इत्थंभूतेन कृतम् इति च ॥ (१४९।०)

itthaṃbhūtena kṛtam iti ca ||

150.0१५०.०

अनो भावकर्मवचनः ॥ (१५०।०)

ano bhāvakarmavacanaḥ ||

151.0१५१.०

मन्क्तिन्व्याख्यानशयनासनस्थानयाजकादिक्रीताः ॥ (१५१।०)

manktinvyākhyānaśayanāsanasthānayājakādikrītāḥ ||

152.0१५२.०

सप्तम्याः पुण्यम् ॥ (१५२।०)

saptamyāḥ puṇyam ||

153.0१५३.०

ऊनार्थकलहं तृतीयायाः ॥ (१५३।०)

ūnārthakalahaṃ tṛtīyāyāḥ ||

154.0१५४.०

मिश्रं च अनुपसर्गम् असन्धौ ॥ (१५४।०)

miśraṃ ca anupasargam asandhau ||

155.0१५५.०

नञो गुणप्रतिषेधे सम्पाद्यर्हहितालमर्थास् तद्धिताः ॥ (१५५।०)

naño guṇapratiṣedhe sampādyarhahitālamarthās taddhitāḥ ||

156.0१५६.०

ययतोश् च अतदर्थे ॥ (१५६।०)

yayatoś ca atadarthe ||

157.0१५७.०

अच्काव् अशक्तौ ॥ (१५७।०)

ackāv aśaktau ||

158.0१५८.०

आक्रोशे च ॥ (१५८।०)

ākrośe ca ||

159.0१५९.०

सञ्ज्ञायाम् ॥ (१५९।०)

sañjñāyām ||

160.0१६०.०

कृत्योकेष्णुच्चार्वादयश् च ॥ (१६०।०)

kṛtyokeṣṇuccārvādayaś ca ||

161.0१६१.०

विभाषा तृन्नन्नतीक्ष्णशुचिषु ॥ (१६१।०)

vibhāṣā tṛnnannatīkṣṇaśuciṣu ||

162.0१६२.०

बहुव्रीहाव् इदमेतत्तद्भ्यः प्रथमपूरणयोः क्रियागणने ॥ (१६२।०)

bahuvrīhāv idametattadbhyaḥ prathamapūraṇayoḥ kriyāgaṇane ||

163.0१६३.०

सङ्ख्यायाः स्तनः ॥ (१६३।०)

saṅkhyāyāḥ stanaḥ ||

164.0१६४.०

विभाषा छन्दसि ॥ (१६४।०)

vibhāṣā chandasi ||

165.0१६५.०

सञ्ज्ञायां मित्राजिनयोः ॥ (१६५।०)

sañjñāyāṃ mitrājinayoḥ ||

166.0१६६.०

व्यवायिनो ऽन्तरम् ॥ (१६६।०)

vyavāyino 'ntaram ||

167.0१६७.०

मुखं स्वाङ्गं ॥ (१६७।०)

mukhaṃ svāṅgaṃ ||

168.0१६८.०

न अव्ययदिक्शब्दगोमहत्स्थूलमुष्टिपृथुवत्सेभ्यः ॥ (१६८।०)

na avyayadikśabdagomahatsthūlamuṣṭipṛthuvatsebhyaḥ ||

169.0१६९.०

निष्ठोपमानाद् अन्यतरस्याम् ॥ (१६९।०)

niṣṭhopamānād anyatarasyām ||

170.0१७०.०

जातिकालसुखादिभ्यो ऽनाच्छादनात् क्तो ऽकृतमितप्रतिपन्नाः ॥ (१७०।०)

jātikālasukhādibhyo 'nācchādanāt kto 'kṛtamitapratipannāḥ ||

171.0१७१.०

वा जाते ॥ (१७१।०)

vā jāte ||

172.0१७२.०

नञ्सुभ्याम् ॥ (१७२।०)

nañsubhyām ||

173.0१७३.०

कपि पूर्वम् ॥ (१७३।०)

kapi pūrvam ||

174.0१७४.०

ह्रस्वान्ते ऽन्त्यात् पूर्वम् ॥ (१७४।०)

hrasvānte 'ntyāt pūrvam ||

175.0१७५.०

बहोर् नञ्वद् उत्तरपदभूम्नि ॥ (१७५।०)

bahor nañvad uttarapadabhūmni ||

176.0१७६.०

न गुणादयो ऽवयवाः ॥ (१७६।०)

na guṇādayo 'vayavāḥ ||

177.0१७७.०

उपसर्गात् स्वाङ्गं ध्रुवम् अपर्शु ॥ (१७७।०)

upasargāt svāṅgaṃ dhruvam aparśu ||

178.0१७८.०

वनं समासे ॥ (१७८।०)

vanaṃ samāse ||

179.0१७९.०

अन्तः ॥ (१७९।०)

antaḥ ||

180.0१८०.०

अन्तश् च ॥ (१८०।०)

antaś ca ||

181.0१८१.०

न निविभ्याम् ॥ (१८१।०)

na nivibhyām ||

182.0१८२.०

परेर् अभितोभावि मण्डलम् ॥ (१८२।०)

parer abhitobhāvi maṇḍalam ||

183.0१८३.०

प्राद् अस्वाङ्गं सञ्ज्ञायाम् ॥ (१८३।०)

prād asvāṅgaṃ sañjñāyām ||

184.0१८४.०

निरुदकादीनि च ॥ (१८४।०)

nirudakādīni ca ||

185.0१८५.०

अभेर् मुखम् ॥ (१८५।०)

abher mukham ||

186.0१८६.०

अपाच् च ॥ (१८६।०)

apāc ca ||

187.0१८७.०

स्फिगपूतवीणाञ्जोऽध्वकुक्षिसीरनाम नाम च ॥ (१८७।०)

sphigapūtavīṇāñjo'dhvakukṣisīranāma nāma ca ||

188.0१८८.०

अधेर् उपरिस्थम् ॥ (१८८।०)

adher uparistham ||

189.0१८९.०

अनोर् अप्रधानकनीयसी ॥ (१८९।०)

anor apradhānakanīyasī ||

190.0१९०.०

पुरुषश् च अन्वादिष्टः ॥ (१९०।०)

puruṣaś ca anvādiṣṭaḥ ||

191.0१९१.०

अतेर् अकृत्पदे ॥ (१९१।०)

ater akṛtpade ||

192.0१९२.०

नेर् अनिधाने ॥ (१९२।०)

ner anidhāne ||

193.0१९३.०

प्रतेर् अंश्वादयस् तत्पुरुषे ॥ (१९३।०)

prater aṃśvādayas tatpuruṣe ||

194.0१९४.०

उपाद् द्व्यजजिनम् अगौरादयः ॥ (१९४।०)

upād dvyajajinam agaurādayaḥ ||

195.0१९५.०

सोर् अवक्षेपणे ॥ (१९५।०)

sor avakṣepaṇe ||

196.0१९६.०

विभाषोत्पुच्छे ॥ (१९६।०)

vibhāṣotpucche ||

197.0१९७.०

द्वित्रिभ्यां पाद्दन्मूर्धसु बहुव्रीहौ ॥ (१९७।०)

dvitribhyāṃ pāddanmūrdhasu bahuvrīhau ||

198.0१९८.०

सक्थं च अक्रान्तात् ॥ (१९८।०)

sakthaṃ ca akrāntāt ||

199.0१९९.०

परादिश् छन्दसि बहुलम् ॥ (१९९।०)

parādiś chandasi bahulam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Aṣṭādhyāyī, 6, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit