अष्टाध्यायीAṣṭādhyāyī

Chapter 7, 4

28 of 32 · 97 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

णौ चङ्य् उपधाया ह्रस्वः ॥ (१।०)

ṇau caṅy upadhāyā hrasvaḥ ||

2.0२.०

न अग्लोपिशास्वृदिताम् ॥ (२।०)

na aglopiśāsvṛditām ||

3.0३.०

भ्राजभासभाषदीपजीवमीलपीडाम् अन्यतरस्याम् ॥ (३।०)

bhrājabhāsabhāṣadīpajīvamīlapīḍām anyatarasyām ||

4.0४.०

लोपः पिबतेर् ईच्च अभ्यासस्य ॥ (४।०)

lopaḥ pibater īcca abhyāsasya ||

5.0५.०

तिष्ठतेर् इत् ॥ (५।०)

tiṣṭhater it ||

6.0६.०

जिघ्रतेर् वा ॥ (६।०)

jighrater vā ||

7.0७.०

उर् ऋत् ॥ (७।०)

ur ṛt ||

8.0८.०

नित्यं छन्दसि ॥ (८।०)

nityaṃ chandasi ||

9.0९.०

दयतेर् दिगि लिटि ॥ (९।०)

dayater digi liṭi ||

10.0१०.०

ऋतश् च संयोगादेर् गुणः ॥ (१०।०)

ṛtaś ca saṃyogāder guṇaḥ ||

11.0११.०

ऋच्छत्यृॠताम् ॥ (११।०)

ṛcchatyṛṝtām ||

12.0१२.०

शॄदॄप्रां ह्रस्वो वा ॥ (१२।०)

śṝdṝprāṃ hrasvo vā ||

13.0१३.०

के ऽणः ॥ (१३।०)

ke 'ṇaḥ ||

14.0१४.०

न कपि ॥ (१४।०)

na kapi ||

15.0१५.०

आपो ऽन्यतरस्याम् ॥ (१५।०)

āpo 'nyatarasyām ||

16.0१६.०

ऋदृशो ऽङि गुणः ॥ (१६।०)

ṛdṛśo 'ṅi guṇaḥ ||

17.0१७.०

अस्यतेस् थुक् ॥ (१७।०)

asyates thuk ||

18.0१८.०

श्वयतेर् अः ॥ (१८।०)

śvayater aḥ ||

19.0१९.०

पतः पुम् ॥ (१९।०)

pataḥ pum ||

20.0२०.०

वच उम् ॥ (२०।०)

vaca um ||

21.0२१.०

शीङः सार्वधातुके गुणः ॥ (२१।०)

śīṅaḥ sārvadhātuke guṇaḥ ||

22.0२२.०

अयङ् यि क्ङिति ॥ (२२।०)

ayaṅ yi kṅiti ||

23.0२३.०

उपसर्गाद्ध्रस्व ऊहतेः ॥ (२३।०)

upasargāddhrasva ūhateḥ ||

24.0२४.०

एतेर् लिङि ॥ (२४।०)

eter liṅi ||

25.0२५.०

अकृत्सार्वधातुकयोर् दीर्घः ॥ (२५।०)

akṛtsārvadhātukayor dīrghaḥ ||

26.0२६.०

च्वौ च ॥ (२६।०)

cvau ca ||

27.0२७.०

रीङ् ऋतः ॥ (२७।०)

rīṅ ṛtaḥ ||

28.0२८.०

रिङ् शयग्लिङ्क्षु ॥ (२८।०)

riṅ śayagliṅkṣu ||

29.0२९.०

गुणो ऽर्तिसंयोगाद्योः ॥ (२९।०)

guṇo 'rtisaṃyogādyoḥ ||

30.0३०.०

यङि च ॥ (३०।०)

yaṅi ca ||

31.0३१.०

ई घ्राध्मोः ॥ (३१।०)

ī ghrādhmoḥ ||

32.0३२.०

अस्य च्वौ ॥ (३२।०)

asya cvau ||

33.0३३.०

क्यचि च ॥ (३३।०)

kyaci ca ||

34.0३४.०

अशनायोदन्यधनाया बुभुक्षापिपासागर्धेषु ॥ (३४।०)

aśanāyodanyadhanāyā bubhukṣāpipāsāgardheṣu ||

35.0३५.०

न छन्दस्य् अपुत्रस्य ॥ (३५।०)

na chandasy aputrasya ||

36.0३६.०

दुरस्युर् द्रविणस्युर् वृषण्यति रिषण्यति ॥ (३६।०)

durasyur draviṇasyur vṛṣaṇyati riṣaṇyati ||

37.0३७.०

अश्वाघस्य आत् ॥ (३७।०)

aśvāghasya āt ||

38.0३८.०

देवसुम्नयोर् यजुषि काठके ॥ (३८।०)

devasumnayor yajuṣi kāṭhake ||

39.0३९.०

कव्यध्वरपृतनस्यर्चि लोपः ॥ (३९।०)

kavyadhvarapṛtanasyarci lopaḥ ||

40.0४०.०

द्यतिस्यतिमास्थाम् इत् ति किति ॥ (४०।०)

dyatisyatimāsthām it ti kiti ||

41.0४१.०

शाछोर् अन्यतरस्याम् ॥ (४१।०)

śāchor anyatarasyām ||

42.0४२.०

दधातेर् हिः ॥ (४२।०)

dadhāter hiḥ ||

43.0४३.०

जहातेश् च क्त्वि ॥ (४३।०)

jahāteś ca ktvi ||

44.0४४.०

विभाषा छन्दसि ॥ (४४।०)

vibhāṣā chandasi ||

45.0४५.०

सुधितवसुधितनेमधितधिष्वधिषीय च ॥ (४५।०)

sudhitavasudhitanemadhitadhiṣvadhiṣīya ca ||

46.0४६.०

दो दद् घोः ॥ (४६।०)

do dad ghoḥ ||

47.0४७.०

अच उपसर्गात् तः ॥ (४७।०)

aca upasargāt taḥ ||

48.0४८.०

अपो भि ॥ (४८।०)

apo bhi ||

49.0४९.०

सः स्य् आर्धधातुके ॥ (४९।०)

saḥ sy ārdhadhātuke ||

50.0५०.०

तासस्त्योर् लोपः ॥ (५०।०)

tāsastyor lopaḥ ||

51.0५१.०

रि च ॥ (५१।०)

ri ca ||

52.0५२.०

ह एति ॥ (५२।०)

ha eti ||

53.0५३.०

यीवर्णयोर् दीधीवेव्योः ॥ (५३।०)

yīvarṇayor dīdhīvevyoḥ ||

54.0५४.०

सनि मीमाघुरभलभशकपतपदाम् अच इस् ॥ (५४।०)

sani mīmāghurabhalabhaśakapatapadām aca is ||

55.0५५.०

आप्ज्ञप्यृधाम् ईत् ॥ (५५।०)

āpjñapyṛdhām īt ||

56.0५६.०

दम्भ इच्च ॥ (५६।०)

dambha icca ||

57.0५७.०

मुचो ऽकर्मकस्य गुणो वा ॥ (५७।०)

muco 'karmakasya guṇo vā ||

58.0५८.०

अत्र लोपो ऽभ्यासस्य ॥ (५८।०)

atra lopo 'bhyāsasya ||

59.0५९.०

ह्रस्वः ॥ (५९।०)

hrasvaḥ ||

60.0६०.०

हलादिः शेषः ॥ (६०।०)

halādiḥ śeṣaḥ ||

61.0६१.०

शर्पूर्वाः खयः ॥ (६१।०)

śarpūrvāḥ khayaḥ ||

62.0६२.०

कुहोश् चुः ॥ (६२।०)

kuhoś cuḥ ||

63.0६३.०

न कवतेर् यङि ॥ (६३।०)

na kavater yaṅi ||

64.0६४.०

कृषेश्छन्दसि ॥ (६४।०)

kṛṣeśchandasi ||

65.0६५.०

दाधर्तिदर्धर्तिदर्धर्षिबोभूतुतेतिक्ते ऽलर्ष्यापणीफणत्संसनिष्यदत्करिक्रत्कनिक्रदत्भरिभ्रद्दविध्वतो दविद्युतत्तरित्रतः सरीसृपतंवरीवृजन्मर्मृज्यागनीगन्ति इति च ॥ (६५।०)

dādhartidardhartidardharṣibobhūtutetikte 'larṣyāpaṇīphaṇatsaṃsaniṣyadatkarikratkanikradatbharibhraddavidhvato davidyutattaritrataḥ sarīsṛpataṃvarīvṛjanmarmṛjyāganīganti iti ca ||

66.0६६.०

उर् अत् ॥ (६६।०)

ur at ||

67.0६७.०

द्युतिस्वाप्योः सम्प्रसारणम् ॥ (६७।०)

dyutisvāpyoḥ samprasāraṇam ||

68.0६८.०

व्यथो लिटि ॥ (६८।०)

vyatho liṭi ||

69.0६९.०

दीर्घ इणः किति ॥ (६९।०)

dīrgha iṇaḥ kiti ||

70.0७०.०

अत आदेः ॥ (७०।०)

ata ādeḥ ||

71.0७१.०

तस्मान् नुड् द्विहलः ॥ (७१।०)

tasmān nuḍ dvihalaḥ ||

72.0७२.०

अश्नोतेश् च ॥ (७२।०)

aśnoteś ca ||

73.0७३.०

भवतेर् अः ॥ (७३।०)

bhavater aḥ ||

74.0७४.०

ससूवेति निगमे ॥ (७४।०)

sasūveti nigame ||

75.0७५.०

निजां त्रयाणां गुणः श्लौ ॥ (७५।०)

nijāṃ trayāṇāṃ guṇaḥ ślau ||

76.0७६.०

भृञामित् ॥ (७६।०)

bhṛñāmit ||

77.0७७.०

अर्तिपिपर्त्योश् च ॥ (७७।०)

artipipartyoś ca ||

78.0७८.०

बहुलं छन्दसि ॥ (७८।०)

bahulaṃ chandasi ||

79.0७९.०

सन्यतः ॥ (७९।०)

sanyataḥ ||

80.0८०.०

ओः पुयण्ज्यपरे ॥ (८०।०)

oḥ puyaṇjyapare ||

81.0८१.०

स्रवतिशृणोतिद्रवतिप्रवतिप्लवतिच्यवतीनां वा ॥ (८१।०)

sravatiśṛṇotidravatipravatiplavaticyavatīnāṃ vā ||

82.0८२.०

गुणो यङ्लुकोः ॥ (८२।०)

guṇo yaṅlukoḥ ||

83.0८३.०

दीर्घो ऽकितः ॥ (८३।०)

dīrgho 'kitaḥ ||

84.0८४.०

नीग् वञ्चुस्रंसुध्वंसुभ्रंसुकसपतपदस्कन्दाम् ॥ (८४।०)

nīg vañcusraṃsudhvaṃsubhraṃsukasapatapadaskandām ||

85.0८५.०

नुग् अतो ऽनुनासिकान्तस्य ॥ (८५।०)

nug ato 'nunāsikāntasya ||

86.0८६.०

जपजभदहदशभञ्जपशां च ॥ (८६।०)

japajabhadahadaśabhañjapaśāṃ ca ||

87.0८७.०

चरफलोश् च ॥ (८७।०)

caraphaloś ca ||

88.0८८.०

उत् परस्य अतः ॥ (८८।०)

ut parasya ataḥ ||

89.0८९.०

ति च ॥ (८९।०)

ti ca ||

90.0९०.०

रीग् ऋदुपधस्य च ॥ (९०।०)

rīg ṛdupadhasya ca ||

91.0९१.०

रुग्रिकौ च लुकि ॥ (९१।०)

rugrikau ca luki ||

92.0९२.०

ऋतश् च ॥ (९२।०)

ṛtaś ca ||

93.0९३.०

सन्वल् लघुनि चङ्परे ऽनग्लोपे ॥ (९३।०)

sanval laghuni caṅpare 'naglope ||

94.0९४.०

दीर्घो लघोः ॥ (९४।०)

dīrgho laghoḥ ||

95.0९५.०

अत् स्मृदॄत्वरप्रथम्रदस्तॄस्पशाम् ॥ (९५।०)

at smṛdṝtvaraprathamradastṝspaśām ||

96.0९६.०

विभाषा वेष्टिचेष्ट्योः ॥ (९६।०)

vibhāṣā veṣṭiceṣṭyoḥ ||

97.0९७.०

ई च गणः ॥ (९७।०)

ī ca gaṇaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Aṣṭādhyāyī, 7, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit