अष्टाध्यायीAṣṭādhyāyī

Chapter 7, 2

26 of 32 · 118 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

सिचि वृद्धिः परस्मैपदेषु ॥ (१।०)

sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu ||

2.0२.०

अतो ल्रान्तस्य ॥ (२।०)

ato lrāntasya ||

3.0३.०

वदव्रजहलन्तस्य अचः ॥ (३।०)

vadavrajahalantasya acaḥ ||

4.0४.०

नेटि ॥ (४।०)

neṭi ||

5.0५.०

ह्म्यन्तक्षणश्वसजागृणिश्व्येदिताम् ॥ (५।०)

hmyantakṣaṇaśvasajāgṛṇiśvyeditām ||

6.0६.०

ऊर्णोतेर् विभाषा ॥ (६।०)

ūrṇoter vibhāṣā ||

7.0७.०

अतो हलादेर् लघोः ॥ (७।०)

ato halāder laghoḥ ||

8.0८.०

नेड् वशि कृति ॥ (८।०)

neḍ vaśi kṛti ||

9.0९.०

तितुत्रतथसिसुसरकसेषु च ॥ (९।०)

titutratathasisusarakaseṣu ca ||

10.0१०.०

एकाच उपदेशे ऽनुदात्तात् ॥ (१०।०)

ekāca upadeśe 'nudāttāt ||

11.0११.०

श्र्युकः किति ॥ (११।०)

śryukaḥ kiti ||

12.0१२.०

सनि ग्रहगुहोश् च ॥ (१२।०)

sani grahaguhoś ca ||

13.0१३.०

कृसृभृवृस्तुद्रुस्रुश्रुवो लिटि ॥ (१३।०)

kṛsṛbhṛvṛstudrusruśruvo liṭi ||

14.0१४.०

श्वीदितो निष्ठायाम् ॥ (१४।०)

śvīdito niṣṭhāyām ||

15.0१५.०

यस्य विभाषा ॥ (१५।०)

yasya vibhāṣā ||

16.0१६.०

आदितश् च ॥ (१६।०)

āditaś ca ||

17.0१७.०

विभाषा भावादिकर्मणोः ॥ (१७।०)

vibhāṣā bhāvādikarmaṇoḥ ||

18.0१८.०

क्षुब्धस्वान्तध्वान्तलग्नम्लिष्टविरिब्धफाण्टबाढानि मन्थमनस्तमःसक्ताविस्पष्टस्वरानायासभृशेषु ॥ (१८।०)

kṣubdhasvāntadhvāntalagnamliṣṭaviribdhaphāṇṭabāḍhāni manthamanastamaḥsaktāvispaṣṭasvarānāyāsabhṛśeṣu ||

19.0१९.०

धृषिशसी वैयात्ये ॥ (१९।०)

dhṛṣiśasī vaiyātye ||

20.0२०.०

दृढः स्थूलबलयोः ॥ (२०।०)

dṛḍhaḥ sthūlabalayoḥ ||

21.0२१.०

प्रभौ परिवृढः ॥ (२१।०)

prabhau parivṛḍhaḥ ||

22.0२२.०

कृच्छ्रगहनयोः कषः ॥ (२२।०)

kṛcchragahanayoḥ kaṣaḥ ||

23.0२३.०

घुषिर् अविशब्दने ॥ (२३।०)

ghuṣir aviśabdane ||

24.0२४.०

अर्देः संनिविभ्यः ॥ (२४।०)

ardeḥ saṃnivibhyaḥ ||

25.0२५.०

अभेश् च आविदूर्ये ॥ (२५।०)

abheś ca āvidūrye ||

26.0२६.०

णेर् अध्ययने वृत्तम् ॥ (२६।०)

ṇer adhyayane vṛttam ||

27.0२७.०

वा दान्तशान्तपूर्णदस्तस्पष्टच्छन्नज्ञप्ताः ॥ (२७।०)

vā dāntaśāntapūrṇadastaspaṣṭacchannajñaptāḥ ||

28.0२८.०

रुष्यमत्वरसंघुषास्वनाम् ॥ (२८।०)

ruṣyamatvarasaṃghuṣāsvanām ||

29.0२९.०

हृषेर् लोमसु ॥ (२९।०)

hṛṣer lomasu ||

30.0३०.०

अपचितश् च ॥ (३०।०)

apacitaś ca ||

31.0३१.०

ह्रु ह्वरेश् छन्दसि ॥ (३१।०)

hru hvareś chandasi ||

32.0३२.०

अपरिह्वृताश् च ॥ (३२।०)

aparihvṛtāś ca ||

33.0३३.०

सोमे ह्वरितः ॥ (३३।०)

some hvaritaḥ ||

34.0३४.०

ग्रसितस्कभितस्तभितोत्तभितचत्तविकस्तविशस्तृशंस्तृशास्तृतरुतृतरूतृवरुतृवरूतृवरुत्रीरुज्ज्वलितिक्षरितिक्षमितिवमित्यमिति इति च ॥ (३४।०)

grasitaskabhitastabhitottabhitacattavikastaviśastṛśaṃstṛśāstṛtarutṛtarūtṛvarutṛvarūtṛvarutrīrujjvalitikṣaritikṣamitivamityamiti iti ca ||

35.0३५.०

आर्धधातुकस्येड् वलादेः ॥ (३५।०)

ārdhadhātukasyeḍ valādeḥ ||

36.0३६.०

स्नुक्रमोर् अनात्मनेपदनिमित्ते ॥ (३६।०)

snukramor anātmanepadanimitte ||

37.0३७.०

ग्रहो ऽलिटि दीर्घः ॥ (३७।०)

graho 'liṭi dīrghaḥ ||

38.0३८.०

वॄतो वा ॥ (३८।०)

vṝto vā ||

39.0३९.०

न लिङि ॥ (३९।०)

na liṅi ||

40.0४०.०

सिचि च परस्मैपदेषु ॥ (४०।०)

sici ca parasmaipadeṣu ||

41.0४१.०

इट् सनि वा ॥ (४१।०)

iṭ sani vā ||

42.0४२.०

लिङ्सिचोर् आत्मनेपदेषु ॥ (४२।०)

liṅsicor ātmanepadeṣu ||

43.0४३.०

ऋतश् च संयोगादेः ॥ (४३।०)

ṛtaś ca saṃyogādeḥ ||

44.0४४.०

स्वरतिसूतिसूयतिधूञूदितो वा ॥ (४४।०)

svaratisūtisūyatidhūñūdito vā ||

45.0४५.०

रधादिभ्यश् च ॥ (४५।०)

radhādibhyaś ca ||

46.0४६.०

निरः कुषः ॥ (४६।०)

niraḥ kuṣaḥ ||

47.0४७.०

इण् निष्ठायाम् ॥ (४७।०)

iṇ niṣṭhāyām ||

48.0४८.०

तीषसहलुभरुषरिषः ॥ (४८।०)

tīṣasahalubharuṣariṣaḥ ||

49.0४९.०

सनि इवन्तर्धभ्रस्जदम्भुश्रिस्वृयूर्णुभरज्ञपिसनाम् ॥ (४९।०)

sani ivantardhabhrasjadambhuśrisvṛyūrṇubharajñapisanām ||

50.0५०.०

क्लिशः क्त्वानिष्ठयोः ॥ (५०।०)

kliśaḥ ktvāniṣṭhayoḥ ||

51.0५१.०

पूङश् च ॥ (५१।०)

pūṅaś ca ||

52.0५२.०

वसतिक्षुधोर् इट् ॥ (५२।०)

vasatikṣudhor iṭ ||

53.0५३.०

अञ्चेः पूजायाम् ॥ (५३।०)

añceḥ pūjāyām ||

54.0५४.०

लुभो विमोहने ॥ (५४।०)

lubho vimohane ||

55.0५५.०

जॄव्रश्च्योः क्त्वि ॥ (५५।०)

jṝvraścyoḥ ktvi ||

56.0५६.०

उदितो वा ॥ (५६।०)

udito vā ||

57.0५७.०

से ऽसिचि कृतचृतछृदतृदनृतः ॥ (५७।०)

se 'sici kṛtacṛtachṛdatṛdanṛtaḥ ||

58.0५८.०

गमेर् इट् परस्मैपदेषु ॥ (५८।०)

gamer iṭ parasmaipadeṣu ||

59.0५९.०

न वृद्भ्यश् चतुर्भ्यः ॥ (५९।०)

na vṛdbhyaś caturbhyaḥ ||

60.0६०.०

तासि च क्ᄇपः ॥ (६०।०)

tāsi ca kᄇpaḥ ||

61.0६१.०

अचस् तास्वत् थल्य् अनिटो नित्यम् ॥ (६१।०)

acas tāsvat thaly aniṭo nityam ||

62.0६२.०

उपदेशे ऽत्वतः ॥ (६२।०)

upadeśe 'tvataḥ ||

63.0६३.०

ऋतो भारद्वाजस्य ॥ (६३।०)

ṛto bhāradvājasya ||

64.0६४.०

बभूथाततन्थजगृभ्मववर्थेति निगमे ॥ (६४।०)

babhūthātatanthajagṛbhmavavartheti nigame ||

65.0६५.०

विभाषा सृजिदृशोः ॥ (६५।०)

vibhāṣā sṛjidṛśoḥ ||

66.0६६.०

इड् अत्त्यर्तिव्ययतीनाम् ॥ (६६।०)

iḍ attyartivyayatīnām ||

67.0६७.०

वस्व् एकाजाद्घसाम् ॥ (६७।०)

vasv ekājādghasām ||

68.0६८.०

विभाषा गमहनविदविशाम् ॥ (६८।०)

vibhāṣā gamahanavidaviśām ||

69.0६९.०

सनिंससनिवांसम् ॥ (६९।०)

saniṃsasanivāṃsam ||

70.0७०.०

ऋद्धनोः स्ये ॥ (७०।०)

ṛddhanoḥ sye ||

71.0७१.०

अञ्जेः सिचि ॥ (७१।०)

añjeḥ sici ||

72.0७२.०

स्तुसुधूञ्भ्यः परस्मैपदेषु ॥ (७२।०)

stusudhūñbhyaḥ parasmaipadeṣu ||

73.0७३.०

यमरमनमातां सक् च ॥ (७३।०)

yamaramanamātāṃ sak ca ||

74.0७४.०

स्मिपूङ्रञ्ज्वशां सनि ॥ (७४।०)

smipūṅrañjvaśāṃ sani ||

75.0७५.०

किरश् च पञ्चभ्यः ॥ (७५।०)

kiraś ca pañcabhyaḥ ||

76.0७६.०

रुदादिभ्यः सार्वधातुके ॥ (७६।०)

rudādibhyaḥ sārvadhātuke ||

77.0७७.०

ईशः से ॥ (७७।०)

īśaḥ se ||

78.0७८.०

ईडजनोर् ध्वे च ॥ (७८।०)

īḍajanor dhve ca ||

79.0७९.०

लिङः सलोपो ऽनन्त्यस्य ॥ (७९।०)

liṅaḥ salopo 'nantyasya ||

80.0८०.०

अतो येयः ॥ (८०।०)

ato yeyaḥ ||

81.0८१.०

आतो ङितः ॥ (८१।०)

āto ṅitaḥ ||

82.0८२.०

आने मुक् ॥ (८२।०)

āne muk ||

83.0८३.०

ईद् आसः ॥ (८३।०)

īd āsaḥ ||

84.0८४.०

अष्टन आ विभक्तौ ॥ (८४।०)

aṣṭana ā vibhaktau ||

85.0८५.०

रायो हलि ॥ (८५।०)

rāyo hali ||

86.0८६.०

युष्मदस्मदोर् अनादेशे ॥ (८६।०)

yuṣmadasmador anādeśe ||

87.0८७.०

द्वितीयायां च ॥ (८७।०)

dvitīyāyāṃ ca ||

88.0८८.०

प्रथमायाश् च द्विवचने भाषायाम् ॥ (८८।०)

prathamāyāś ca dvivacane bhāṣāyām ||

89.0८९.०

यो ऽचि ॥ (८९।०)

yo 'ci ||

90.0९०.०

शेषे लोपः ॥ (९०।०)

śeṣe lopaḥ ||

91.0९१.०

मपर्यन्तस्य ॥ (९१।०)

maparyantasya ||

92.0९२.०

युवावौ द्विवचने ॥ (९२।०)

yuvāvau dvivacane ||

93.0९३.०

यूयवयौ जसि ॥ (९३।०)

yūyavayau jasi ||

94.0९४.०

त्वाहौ सौ ॥ (९४।०)

tvāhau sau ||

95.0९५.०

तुभ्यमह्यौ ङयि ॥ (९५।०)

tubhyamahyau ṅayi ||

96.0९६.०

तवममौ ङसि ॥ (९६।०)

tavamamau ṅasi ||

97.0९७.०

त्वमाव् एकवचने ॥ (९७।०)

tvamāv ekavacane ||

98.0९८.०

प्रत्ययोत्तरपदयोश् च ॥ (९८।०)

pratyayottarapadayoś ca ||

99.0९९.०

त्रिचतुरोः स्त्रियां तिसृचतसृ ॥ (९९।०)

tricaturoḥ striyāṃ tisṛcatasṛ ||

100.0१००.०

अचि र ऋतः ॥ (१००।०)

aci ra ṛtaḥ ||

101.0१०१.०

जराया जरस् अन्यतरस्याम् ॥ (१०१।०)

jarāyā jaras anyatarasyām ||

102.0१०२.०

त्यदादीनाम् अः ॥ (१०२।०)

tyadādīnām aḥ ||

103.0१०३.०

किमः कः ॥ (१०३।०)

kimaḥ kaḥ ||

104.0१०४.०

कु तिहोः ॥ (१०४।०)

ku tihoḥ ||

105.0१०५.०

क्व अति ॥ (१०५।०)

kva ati ||

106.0१०६.०

तदोः सः सावनन्त्ययोः ॥ (१०६।०)

tadoḥ saḥ sāvanantyayoḥ ||

107.0१०७.०

अदस औ सुलोपश् च ॥ (१०७।०)

adasa au sulopaś ca ||

108.0१०८.०

इदमो मः ॥ (१०८।०)

idamo maḥ ||

109.0१०९.०

दश् च ॥ (१०९।०)

daś ca ||

110.0११०.०

यः सौ ॥ (११०।०)

yaḥ sau ||

111.0१११.०

इदो ऽय् पुंसि ॥ (१११।०)

ido 'y puṃsi ||

112.0११२.०

अनाप्यकः ॥ (११२।०)

anāpyakaḥ ||

113.0११३.०

हलि लोपः ॥ (११३।०)

hali lopaḥ ||

114.0११४.०

मृजेर् वृद्धिः ॥ (११४।०)

mṛjer vṛddhiḥ ||

115.0११५.०

अचो ञ्णिति ॥ (११५।०)

aco ñṇiti ||

116.0११६.०

अत उपधायाः ॥ (११६।०)

ata upadhāyāḥ ||

117.0११७.०

तद्धितेष्व् अचाम् आदेः ॥ (११७।०)

taddhiteṣv acām ādeḥ ||

118.0११८.०

किति च ॥ (११८।०)

kiti ca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Aṣṭādhyāyī, 7, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit