अष्टाध्यायीAṣṭādhyāyī

Chapter 8, 1

29 of 32 · 74 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

रेपेतितिओन्सर्वस्य द्वे ॥ (१।०)

Repetitionsarvasya dve ||

2.0२.०

तस्य परम् आम्रेडितम् ॥ (२।०)

tasya param āmreḍitam ||

3.0३.०

अनुदात्तं च ॥ (३।०)

anudāttaṃ ca ||

4.0४.०

नित्यवीप्सयोः ॥ (४।०)

nityavīpsayoḥ ||

5.0५.०

परेर् वर्जने ॥ (५।०)

parer varjane ||

6.0६.०

प्रसमुपोदः पादपूरणे ॥ (६।०)

prasamupodaḥ pādapūraṇe ||

7.0७.०

उपर्यध्यधसः सामीप्ये ॥ (७।०)

uparyadhyadhasaḥ sāmīpye ||

8.0८.०

वाक्यादेर् आमन्त्रितस्य असूयासम्मतिकोपकुत्सनभर्त्सनेषु ॥ (८।०)

vākyāder āmantritasya asūyāsammatikopakutsanabhartsaneṣu ||

9.0९.०

एकं बहुव्रीहिवत् ॥ (९।०)

ekaṃ bahuvrīhivat ||

10.0१०.०

आबाधे च ॥ (१०।०)

ābādhe ca ||

11.0११.०

कर्मधारयवद् उत्तरेषु ॥ (११।०)

karmadhārayavad uttareṣu ||

12.0१२.०

प्रकारे गुणवचनस्य ॥ (१२।०)

prakāre guṇavacanasya ||

13.0१३.०

अकृच्छ्रे प्रियसुखयोर् अन्यतरस्याम् ॥ (१३।०)

akṛcchre priyasukhayor anyatarasyām ||

14.0१४.०

यथास्वे यथायथम् ॥ (१४।०)

yathāsve yathāyatham ||

15.0१५.०

द्वन्द्वं रहस्यमर्यादावचनव्युत्क्रमणयज्ञपात्रप्रयोगाभिव्यक्तिषु ॥ (१५।०)

dvandvaṃ rahasyamaryādāvacanavyutkramaṇayajñapātraprayogābhivyaktiṣu ||

16.0१६.०

अच्चेन्तुअतिओन्पदस्य ॥ (१६।०)

Accentuationpadasya ||

17.0१७.०

पदात् ॥ (१७।०)

padāt ||

18.0१८.०

अनुदात्तं सर्वम् अपादादौ ॥ (१८।०)

anudāttaṃ sarvam apādādau ||

19.0१९.०

आमन्त्रितस्य च ॥ (१९।०)

āmantritasya ca ||

20.0२०.०

युष्मदस्मदोः षष्ठीचतुर्थीद्वितीयास्थयोर् वाम्नावौ ॥ (२०।०)

yuṣmadasmadoḥ ṣaṣṭhīcaturthīdvitīyāsthayor vāmnāvau ||

21.0२१.०

बहुवचनस्य वस्नसौ ॥ (२१।०)

bahuvacanasya vasnasau ||

22.0२२.०

तेमयाव् एकवचनस्य ॥ (२२।०)

temayāv ekavacanasya ||

23.0२३.०

त्वामौ द्वितीयायाः ॥ (२३।०)

tvāmau dvitīyāyāḥ ||

24.0२४.०

न चवाहाहएवयुक्ते ॥ (२४।०)

na cavāhāhaevayukte ||

25.0२५.०

पश्यार्थैश् च अनालोचने ॥ (२५।०)

paśyārthaiś ca anālocane ||

26.0२६.०

सपूर्वायाः प्रथमाया विभाषा ॥ (२६।०)

sapūrvāyāḥ prathamāyā vibhāṣā ||

27.0२७.०

तिङो गोत्रादीनि कुत्सनाभीक्ष्ण्ययोः ॥ (२७।०)

tiṅo gotrādīni kutsanābhīkṣṇyayoḥ ||

28.0२८.०

तिङ् अतिङः ॥ (२८।०)

tiṅ atiṅaḥ ||

29.0२९.०

न लुट् ॥ (२९।०)

na luṭ ||

30.0३०.०

निपातैर् यद्यदिहन्तकुविन्नेच्चेच्चण्कच्चिद्यत्रयुतम् ॥ (३०।०)

nipātair yadyadihantakuvinnecceccaṇkaccidyatrayutam ||

31.0३१.०

नह प्रत्यारम्भे ॥ (३१।०)

naha pratyārambhe ||

32.0३२.०

सत्यं प्रश्ने ॥ (३२।०)

satyaṃ praśne ||

33.0३३.०

अङ्गाप्रातिलोम्ये ॥ (३३।०)

aṅgāprātilomye ||

34.0३४.०

हि च ॥ (३४।०)

hi ca ||

35.0३५.०

छन्दस्य् अनेकम् अपि साकाङ्क्षम् ॥ (३५।०)

chandasy anekam api sākāṅkṣam ||

36.0३६.०

यावद्यथाभ्याम् ॥ (३६।०)

yāvadyathābhyām ||

37.0३७.०

पूजायां न अनन्तरम् ॥ (३७।०)

pūjāyāṃ na anantaram ||

38.0३८.०

उपसर्गव्यपेतं च ॥ (३८।०)

upasargavyapetaṃ ca ||

39.0३९.०

तुपश्यपश्यताहैः पूजायाम् ॥ (३९।०)

tupaśyapaśyatāhaiḥ pūjāyām ||

40.0४०.०

अहो च ॥ (४०।०)

aho ca ||

41.0४१.०

शेषे विभाषा ॥ (४१।०)

śeṣe vibhāṣā ||

42.0४२.०

पुरा च परीप्सायाम् ॥ (४२।०)

purā ca parīpsāyām ||

43.0४३.०

नन्व् इत्य् अनुज्ञैषणायाम् ॥ (४३।०)

nanv ity anujñaiṣaṇāyām ||

44.0४४.०

किं क्रियाप्रश्ने ऽनुपसर्गम् अप्रतिषिद्धम् ॥ (४४।०)

kiṃ kriyāpraśne 'nupasargam apratiṣiddham ||

45.0४५.०

लोपे विभाषा ॥ (४५।०)

lope vibhāṣā ||

46.0४६.०

एहि मन्ये प्रहासे लृट् ॥ (४६।०)

ehi manye prahāse lṛṭ ||

47.0४७.०

जात्व् अपूर्वम् ॥ (४७।०)

jātv apūrvam ||

48.0४८.०

किंवृत्तं च चिदुत्तरम् ॥ (४८।०)

kiṃvṛttaṃ ca ciduttaram ||

49.0४९.०

आहो उताहो च अनन्तरम् ॥ (४९।०)

āho utāho ca anantaram ||

50.0५०.०

शेषे विभाषा ॥ (५०।०)

śeṣe vibhāṣā ||

51.0५१.०

गत्यर्थलोटा लृण् न चेत् कारकं सर्वान्यत् ॥ (५१।०)

gatyarthaloṭā lṛṇ na cet kārakaṃ sarvānyat ||

52.0५२.०

लोट् च ॥ (५२।०)

loṭ ca ||

53.0५३.०

विभाषितं सोपसर्गम् अनुत्तमम् ॥ (५३।०)

vibhāṣitaṃ sopasargam anuttamam ||

54.0५४.०

हन्त च ॥ (५४।०)

hanta ca ||

55.0५५.०

आम एकान्तरम् आमन्त्रितम् अनन्तिके ॥ (५५।०)

āma ekāntaram āmantritam anantike ||

56.0५६.०

यद्धितुपरं छन्दसि ॥ (५६।०)

yaddhituparaṃ chandasi ||

57.0५७.०

चनचिदिवगोत्रादितद्धिताम्रेडितेष्व् अगतेः ॥ (५७।०)

canacidivagotrāditaddhitāmreḍiteṣv agateḥ ||

58.0५८.०

चादिषु च ॥ (५८।०)

cādiṣu ca ||

59.0५९.०

चवायोगे प्रथमा ॥ (५९।०)

cavāyoge prathamā ||

60.0६०.०

हेति क्षियायाम् ॥ (६०।०)

heti kṣiyāyām ||

61.0६१.०

अहेति विनियोगे च ॥ (६१।०)

aheti viniyoge ca ||

62.0६२.०

चाहलोप एवेत्य् अवधारणम् ॥ (६२।०)

cāhalopa evety avadhāraṇam ||

63.0६३.०

चादिलोपे विभाषा ॥ (६३।०)

cādilope vibhāṣā ||

64.0६४.०

वै वावेति च छन्दसि ॥ (६४।०)

vai vāveti ca chandasi ||

65.0६५.०

एकान्याभ्यां समर्थाभ्याम् ॥ (६५।०)

ekānyābhyāṃ samarthābhyām ||

66.0६६.०

यद्वृत्तान् नित्यम् ॥ (६६।०)

yadvṛttān nityam ||

67.0६७.०

पूजनात् पूजितम् अनुदात्तं काष्ठादिभ्यः ॥ (६७।०)

pūjanāt pūjitam anudāttaṃ kāṣṭhādibhyaḥ ||

68.0६८.०

सगतिर् अपि तिङ् ॥ (६८।०)

sagatir api tiṅ ||

69.0६९.०

कुत्सने च सुप्य् अगोत्रादौ ॥ (६९।०)

kutsane ca supy agotrādau ||

70.0७०.०

गतिर् गतौ ॥ (७०।०)

gatir gatau ||

71.0७१.०

तिङि चोदात्तवति ॥ (७१।०)

tiṅi codāttavati ||

72.0७२.०

आमन्त्रितं पूर्वम् अविद्यमानवत् ॥ (७२।०)

āmantritaṃ pūrvam avidyamānavat ||

73.0७३.०

न आमन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम् ॥ (७३।०)

na āmantrite samānādhikaraṇe sāmānyavacanam ||

74.0७४.०

विभाषितं विशेषवचने बहुवचनम् ॥ (७४।०)

vibhāṣitaṃ viśeṣavacane bahuvacanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Aṣṭādhyāyī, 8, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit