आत्मैवेदम् अग्र आसीत् पुरुषविधः । (१।१)

सो ऽनुवीक्ष्य नान्यद् आत्मनो ऽपश्यत् । (१।२)

सो ऽहम् अस्मीत्य् अग्रे व्याहरत् । (१।३)

ततो ऽहंनामाभवत् । (१।४)

तस्माद् अप्य् एतर्ह्य् आमन्त्रितो ऽहम् अयम् इत्य् एवाग्र उक्त्वाथान्यन् नाम प्रब्रूते यद् अस्य भवति । (१।५)

स यत् पूर्वो ऽस्मात् सर्वस्मात् सर्वान् पाप्मन औषत् तस्मात् पुरुषः । (१।६)

ओषति ह वै स तं यो ऽस्मात् पूर्वो बुभूषति य एवं वेद ॥ (१।७)

सो ऽबिभेत् तस्माद् एकाकी बिभेति । (२।१)

स हायम् ईक्षांचक्रे यन् मद् अन्यन् नास्ति कस्मान् नु बिभेमीति । (२।२)

तत एवास्य भयं वीयाय । (२।३)

कस्माद्ध्यभेष्यत् । (२।४)

द्वितीयाद् वै भयं भवति ॥ (२।५)

स वै नैव रेमे । (३।१)

तस्माद् एकाकी न रमते । (३।२)

स द्वितीयम् ऐच्छत् । (३।३)

स हैतावान् आस यथा स्त्रीपुमांसौ सम्परिष्वक्तौ । (३।४)

स इमम् एवात्मानं द्वेधापातयत् । (३।५)

ततः पतिश् च पत्नी चाभवताम् । (३।६)

तस्माद् इदम् अर्धबृगलम् इव स्व इति ह स्माह याज्ञवल्क्यः । (३।७)

तस्माद् अयम् आकाशः स्त्रिया पूर्यत एव । (३।८)

तां समभवत् । (३।९)

ततो मनुष्या अजायन्त ॥ (३।१०)

सो हेयम् ईक्षांचक्रे कथं नु मात्मन एव जनयित्वा सम्भवति । (४।१)

हन्त तिरो ऽसानीति । (४।२)

सा गौर् अभवद् वृषभ इतरः । (४।३)

तां सम् एवाभवत् । (४।४)

ततो गावो ऽजायन्त । (४।५)

वडवेतराभवद् अश्ववृष इतरः । (४।६)

गर्दभीतरा गर्दभ इतरः । (४।७)

तां सम् एवाभवत् । (४।८)

तत एकशफम् अजायत । (४।९)

अजेतराभवद् बस्त इतरः । (४।१०)

अविर् इतरा मेष इतरः । (४।११)

तां सम् एवाभवत् । (४।१२)

ततो ऽजावयो ऽजायन्त । (४।१३)

एवम् एव यद् इदं किञ्च मिथुनम् आ पिपीलिकाभ्यस् तत् सर्वम् असृजत ॥ (४।१४)

सो ऽवेद् अहं वाव सृष्टिर् अस्म्य् अहं हीदं सर्वम् असृक्षीति । (५।१)

ततः सृष्टिर् अभवत् । (५।२)

सृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ (५।३)

अथेत्य् अभ्यमन्थत् । (६।१)

स मुखाच् च योनेर् हस्ताभ्यां चाग्निम् असृजत । (६।२)

तस्माद् एतद् उभयम् अलोमकम् अन्तरतः । (६।३)

अलोमका हि योनिर् अन्तरतः । (६।४)

तद् यद् इदम् आहुर् अमुं यजामुं यजेत्य् एकैकं देवम् एतस्यैव सा विसृष्टिः । (६।५)

एष उ ह्य् एव सर्वे देवाः । (६।६)

अथ यत् किञ्चेदम् आर्द्रं तद् रेतसो ऽसृजत । (६।७)

तद् उ सोमः । (६।८)

एतावद् वा इदं सर्वम् अन्नं चैवान्नादश् च । (६।९)

सोम एवान्नम् अग्निर् अन्नादः । (६।१०)

सैषा ब्रह्मणो ऽतिसृष्टिः । (६।११)

यच्छ्रेयसो देवान् असृजताथ यन् मर्त्यः सन्न् अमृतान् असृजत तस्माद् अतिसृष्टिः । (६।१२)

अतिसृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ (६।१३)

तद्धेदं तर्ह्य् अव्याकृतम् आसीत् । (७।१)

तन् नामरूपाभ्याम् एव व्याक्रियतासौ नामायम् इदंरूप इति । (७।२)

तद् इदम् अप्य् एतर्हि नामरूपाभ्याम् एव व्याक्रियत असौ नामायम् इदंरूप इति । (७।३)

स एष इह प्रविष्ट आ नखाग्रेभ्यो यथा क्षुरः क्षुरधाने ऽवहितः स्याद् विश्वम्भरो वा विश्वम्भरकुलाये । (७।४)

तं न पश्यन्ति । (७।५)

अकृत्स्नो हि सः प्राणन्न् एव प्राणो नाम भवति । (७।६)

वदन् वाक् पश्यंश् चक्षुः शृण्वञ्छ्रोत्रं मन्वानो मनः । (७।७)

तान्य् अस्यैतानि कर्मनामान्य् एव । (७।८)

स यो ऽत एकैकम् उपास्ते न स वेद । (७।९)

अकृत्स्नो ह्य् एषो ऽत एकैकेन भवति । (७।१०)

आत्मेत्य् एवोपासीत । (७।११)

अत्र ह्य् एते सर्व एकं भवन्ति । (७।१२)

तद् एतत् पदनीयम् अस्य सर्वस्य यद् अयम् आत्मा । (७।१३)

अनेन ह्य् एतत् सर्वं वेद । (७।१४)

यथा ह वै पदेनानुविन्देद् एवं कीर्तिं श्लोकं विन्दते य एवं वेद ॥ (७।१५)

तद् एतत् प्रेयः पुत्रात् प्रेयो वित्तात् प्रेयो ऽन्यस्मात् सर्वस्माद् अन्तरतरं यद् अयम् आत्मा । (८।१)

स यो ऽन्यम् आत्मनः प्रियं ब्रुवाणं ब्रूयात् प्रियं रोत्स्यतीतीश्वरो ह तथैव स्यात् । (८।२)

आत्मानम् एव प्रियम् उपासीत । (८।३)

स य आत्मानम् एव प्रियम् उपास्ते न हास्य प्रियं प्रमायुकं भवति ॥ (८।४)

तद् आहुर् यद् ब्रह्मविद्यया सर्वं भविष्यन्तो मनुष्या मन्यन्ते । (९।१)

किम् उ तद् ब्रह्मावेद् यस्मात् तत् सर्वम् अभवद् इति ॥ (९।२)

ब्रह्म वा इदम् अग्र आसीत् । (१०।१)

तद् आत्मानम् एवावेत् । (१०।२)

अहं ब्रह्मास्मीति । (१०।३)

तस्मात् तत् सर्वम् अभवत् । (१०।४)

तद् यो यो देवानां प्रत्यबुध्यत स एव तद् अभवत् । (१०।५)

तथर्षीनाम् । (१०।६)

तथा मनुष्याणाम् । (१०।७)

तद्धैतत् पश्यन्न् ऋषिर् वामदेवः प्रतिपेदे ऽहं मनुर् अभवं सूर्यश् चेति । (१०।८)

तद् इदम् अप्य् एतर्हि य एवं वेदाहं ब्रह्मास्मीति स इदं सर्वं भवति । (१०।९)

तस्य ह न देवाश् चनाभूत्या ईशते । (१०।१०)

आत्मा ह्य् एषां स भवति । (१०।११)

अथ यो ऽन्यां देवताम् उपास्ते ऽन्यो ऽसावन्यो ऽहम् अस्मीति न स वेद । (१०।१२)

यथा पशुर् एवं स देवानाम् । (१०।१३)

यथा ह वै बहवः पशवो मनुष्यं भुञ्ज्युर् एवम् एकैकः पुरुषो देवान् भुनक्ति । (१०।१४)

एकस्मिन्न् एव पशाव् आदीयमाने ऽप्रियं भवति किम् उ बहुषु । (१०।१५)

तस्माद् एषां तन् न प्रियं यद् एतन् मनुष्या विद्युः ॥ (१०।१६)

ब्रह्म वा इदम् अग्र आसीद् एकम् एव । (११।१)

तद् एकं सन् न व्यभवत् । (११।२)

तच्छ्रेयो रूपम् अत्यसृजत क्षत्रं यान्य् एतानि देवत्रा क्षत्राणीन्द्रो वरुणः सोमो रुद्रः पर्जन्यो यमो मृत्युर् ईशान इति । (११।३)

तस्मात् क्षत्रात् परं नास्ति । (११।४)

तस्माद् ब्राह्मणः क्षत्रियं अधस्ताद् उपास्ते राजसूये । (११।५)

क्षत्र एव तद् यशो दधाति । (११।६)

सैषा क्षत्रस्य योनिर् यद् ब्रह्म । (११।७)

तस्माद् यद्य् अपि राजा परमतां गच्छति ब्रह्मैवान्तत उपनिश्रयति स्वां योनिम् । (११।८)

य उ एनं हिनस्ति स्वां स योनिम् ऋच्छति । (११।९)

स पापीयान् भवति यथा श्रेयांसं हिंसित्वा ॥ (११।१०)

स नैव व्यभवत् । (१२।१)

स विशम् असृजत । (१२।२)

यान्य् एतानि देवजातानि गणश आख्यायन्ते वसवो रुद्रा आदित्या विश्वे देवा मरुत इति ॥ (१२।३)

स नैव व्यभवत् । (१३।१)

स शौद्रं वर्णम् असृजत पूषणम् । (१३।२)

इयं वै पूषा । (१३।३)

इयं हीदं सर्वं पुष्यति यद् इदं किञ्च ॥ (१३।४)

स नैव व्यभवत् । (१४।१)

तच्छ्रेयो रूपम् अत्यसृजत धर्मम् । (१४।२)

तद् एतत् क्षत्रस्य क्षत्रं यद् धर्मः । (१४।३)

तस्माद् धर्मात् परं नास्ति । (१४।४)

अथो अबलीयान् बलीयांसम् आशंसते धर्मेण । (१४।५)

यथा राज्ञैवम् । (१४।६)

यो वै स धर्मः सत्यं वै तत् । (१४।७)

तस्मात् सत्यं वदन्तम् आहुर् धर्मं वदतीति । (१४।८)

धर्मं वा वदन्तं सत्यं वदतीति । (१४।९)

एतद्ध्येवैतद् उभयं भवति ॥ (१४।१०)

तद् एतद् ब्रह्म क्षत्रं विट् शूद्रः । (१५।१)

तद् अग्निनैव देवेषु ब्रह्माभवद् ब्राह्मणो मनुष्येषु क्षत्रियेण क्षत्रियः वैश्येन वैश्यः शूद्रेण शूद्रः । (१५।२)

तस्माद् अग्नाव् एव देवेषु लोकम् इच्छन्ते ब्राह्मणे मनुष्येषु । (१५।३)

एताभ्यां हि रूपाभ्यां ब्रह्माभवत् । (१५।४)

अथ यो ह वा अस्माल् लोकात् स्वं लोकम् अदृष्ट्वा प्रैति स एनम् अविदितो न भुनक्ति यथा वेदो वाननूक्तो ऽन्यद् वा कर्माकृतम् । (१५।५)

यदि ह वा अप्य् अनेवंविन् महत्पुण्यं कर्म करोति तद्धास्यान्ततः क्षीयत एव । (१५।६)

आत्मानम् एव लोकम् उपासीत । (१५।७)

स य आत्मानम् एव लोकम् उपास्ते न हास्य कर्म क्षीयते । (१५।८)

अस्माद्ध्येवात्मनो यद्यत् कामयते तत्तत् सृजते ॥ (१५।९)

अथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः । (१६।१)

स यज् जुहोति यद् यजते तेन देवानां लोकः । (१६।२)

अथ यद् अनुब्रूते तेन ऋषीणाम् । (१६।३)

अथ यत् पितृभ्यो निपृणाति यत् प्रजाम् इच्छते तेन पितॄणाम् । (१६।४)

अथ यन् मनुष्यान् वासयते यद् एभ्यो ऽशनं ददाति तेन मनुष्याणाम् । (१६।५)

अथ यत् पशुभ्यस् तृणोदकं विन्दति तेन पशूनाम् । (१६।६)

यद् अस्य गृहेषु श्वापदा वयांस्य् आ पिपीलिकाभ्य उपजीवन्ति तेन तेषां लोकः । (१६।७)

यथा ह वै स्वाय लोकायारिष्टिम् इच्छेत् । (१६।८)

एवं हैवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतान्य् अरिष्टिम् इच्छन्ति । (१६।९)

तद् वा एतद् विदितं मीमांसितम् ॥ (१६।१०)

आत्मैवेदम् अग्र आसीद् एक एव । (१७।१)

सो ऽकामयत जाया मे स्याद् अथ प्रजायेय । (१७।२)

अथ वित्तं मे स्याद् अथ कर्म कुर्वीयेति । (१७।३)

एतावान् वै कामः । (१७।४)

नेच्छंश्चनातो भूयो विन्देत् । (१७।५)

तस्माद् अप्य् एतर्ह्य् एकाकी कामयते जाया मे स्याद् अथ प्रजायेयाथ वित्तं मे स्याद् अथ कर्म कुर्वीयेति । (१७।६)

स यावद् अप्य् एतेषाम् एकैकं न प्राप्नोत्य् अकृत्स्न एव तावन् मन्यते । (१७।७)

तस्यो कृत्स्नता । (१७।८)

मन एवास्यात्मा । (१७।९)

वाग् जाया । (१७।१०)

प्राणः प्रजा । (१७।११)

चक्षुर् मानुषं वित्तम् । (१७।१२)

चक्षुषा हि तद् विन्दते । (१७।१३)

श्रोत्रं दैवम् । (१७।१४)

श्रोत्रेण हि तच्छृणोति । (१७।१५)

आत्मैवास्य कर्म । (१७।१६)

आत्मना हि कर्म करोति । (१७।१७)

स एष पाङ्क्तो यज्ञः । (१७।१८)

पाङ्क्तः पशुः । (१७।१९)

पाङ्क्तः पुरुषः । (१७।२०)

पाङ्क्तम् इदं सर्वं यद् इदं किञ्च । (१७।२१)

तद् इदं सर्वम् आप्नोति य एवं वेद ॥ (१७।२२)