निबन्धसंग्रहNibandhasaṃgraha

NiSaṃ zu Su, Śār., 3, 28.2

26 of 71 · 24 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

इदानीं दौर्हृदविशेषैर् गुणविशेषाक्रान्तानाम् अपत्यानाम् उत्पत्तिं सूचयन्नाह राजसंदर्शने इत्यादि ॥ (१।०)

idānīṃ daurhṛdaviśeṣair guṇaviśeṣākrāntānām apatyānām utpattiṃ sūcayannāha rājasaṃdarśane ityādi ||

2.0२.०

महाभागं महापुण्यवन्तम् ॥ (२।०)

mahābhāgaṃ mahāpuṇyavantam ||

3.0३.०

दुकूलेत्यादि ॥ (३।०)

dukūletyādi ||

4.0४.०

दुकूलपट्टः पट्टवस्त्रं कौशेयं त्रसरतन्तुजातम् ॥ (४।०)

dukūlapaṭṭaḥ paṭṭavastraṃ kauśeyaṃ trasaratantujātam ||

5.0५.०

भूषणानि मुक्ताहारप्रभृतीनि ॥ (५।०)

bhūṣaṇāni muktāhāraprabhṛtīni ||

6.0६.०

ललितं शृङ्गारचेष्टायुक्तम् ॥ (६।०)

lalitaṃ śṛṅgāraceṣṭāyuktam ||

7.0७.०

दुकूले पट्टकौशेये भूषणादिषु इति केचित् पठन्ति तत्र दुकूलं सूक्ष्मं वस्त्रं पट्टं पट्टवस्त्रम् ॥ (७।०)

dukūle paṭṭakauśeye bhūṣaṇādiṣu iti kecit paṭhanti tatra dukūlaṃ sūkṣmaṃ vastraṃ paṭṭaṃ paṭṭavastram ||

8.0८.०

आश्रमे इत्यादि ॥ (८।०)

āśrame ityādi ||

9.0९.०

यस्या आश्रमे तपस्विनाम् अधिष्ठाने श्रद्धा भवेत् सा एवंभूतं जनयेद् इति पिण्डार्थः ॥ (९।०)

yasyā āśrame tapasvinām adhiṣṭhāne śraddhā bhavet sā evaṃbhūtaṃ janayed iti piṇḍārthaḥ ||

10.0१०.०

संयतात्मानं संयतेन्द्रियम् ॥ (१०।०)

saṃyatātmānaṃ saṃyatendriyam ||

11.0११.०

देवताप्रतिमायाम् इत्यादि ॥ (११।०)

devatāpratimāyām ityādi ||

12.0१२.०

पार्षदोपमम् इति पार्षदेषु सभापुरुषेषूपमा यस्य स तथा तम् ॥ (१२।०)

pārṣadopamam iti pārṣadeṣu sabhāpuruṣeṣūpamā yasya sa tathā tam ||

13.0१३.०

दर्शने इत्यादि ॥ (१३।०)

darśane ityādi ||

14.0१४.०

व्याला व्याघ्रादयो हिंस्राः पशवः ॥ (१४।०)

vyālā vyāghrādayo hiṃsrāḥ paśavaḥ ||

15.0१५.०

गोधेत्यादि ॥ (१५।०)

godhetyādi ||

16.0१६.०

सुषुप्सुं स्वप्तुम् इच्छुम् ॥ (१६।०)

suṣupsuṃ svaptum icchum ||

17.0१७.०

धारणात्मकं हृदयगृहीतवस्तूनाम् अमोचकम् ॥ (१७।०)

dhāraṇātmakaṃ hṛdayagṛhītavastūnām amocakam ||

18.0१८.०

वराहमांसादिति अभिलषितात् इति शेषः ॥ (१८।०)

varāhamāṃsāditi abhilaṣitāt iti śeṣaḥ ||

19.0१९.०

मार्गादित्यादि मार्गात् मृगमांसात् ॥ (१९।०)

mārgādityādi mārgāt mṛgamāṃsāt ||

20.0२०.०

विक्रान्तमुद्योगिनं जङ्घालं वेगवन्तम् ॥ (२०।०)

vikrāntamudyoginaṃ jaṅghālaṃ vegavantam ||

21.0२१.०

सृमरादित्यादि सृमरो महाशूकरः अन्ये महाश्वाकारश् चमरानूकः ॥ (२१।०)

sṛmarādityādi sṛmaro mahāśūkaraḥ anye mahāśvākāraś camarānūkaḥ ||

22.0२२.०

नित्यभीतं च तैत्तिरात् इत्यत्र नित्यं शीलं च तैत्तिरात् इत्यपरे शीलं शीलवन्तम् ॥ (२२।०)

nityabhītaṃ ca taittirāt ityatra nityaṃ śīlaṃ ca taittirāt ityapare śīlaṃ śīlavantam ||

23.0२३.०

अनुक्तदौर्हृदसंग्रहार्थं श्लोकम् आहातो ऽनुक्तेष्विति ॥ (२३।०)

anuktadaurhṛdasaṃgrahārthaṃ ślokam āhāto 'nukteṣviti ||

24.0२४.०

यादृशेषु दौर्हृदं श्रद्धां समभिध्याति चेतसि करोति तेन समानमित्यर्थः ॥ (२४।०)

yādṛśeṣu daurhṛdaṃ śraddhāṃ samabhidhyāti cetasi karoti tena samānamityarthaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

NiSaṃ zu Su, Śār., 3, 28.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit