NiSaṃ zu Su, Sū., 14, 17.1
Select a line for its word-by-word analysis.
यदि मासेन रसः शुक्रीभवति तर्हि वाजीकरीणां महौषधीनां प्रयोगो निष्फलः स्याद् इत्याह वाजीकरण्य इत्यादि ॥ (१।०)
yadi māsena rasaḥ śukrībhavati tarhi vājīkarīṇāṃ mahauṣadhīnāṃ prayogo niṣphalaḥ syād ityāha vājīkaraṇya ityādi ||
वाजीकरण्यस्त्वोषधय इति याभिर् ओषधिभिः स्त्रीषु नरो वाजीव समर्थो भवति ता वाजीकरण्यः ॥ (२।०)
vājīkaraṇyastvoṣadhaya iti yābhir oṣadhibhiḥ strīṣu naro vājīva samartho bhavati tā vājīkaraṇyaḥ ||
स्वबलगुणोत्कर्षादिति स्वशब्दो बलगुणाभ्यां सह प्रत्येकं सम्बध्यते उत्कर्षशब्दो ऽपि ॥ (३।०)
svabalaguṇotkarṣāditi svaśabdo balaguṇābhyāṃ saha pratyekaṃ sambadhyate utkarṣaśabdo 'pi ||
अत्र काश्चिद् ओषधयः स्वबलोत्कर्षात् काश्चित् स्वगुणोत्कर्षात् काश्चित् स्वबलगुणोत्कर्षात् ॥ (४।०)
atra kāścid oṣadhayaḥ svabalotkarṣāt kāścit svaguṇotkarṣāt kāścit svabalaguṇotkarṣāt ||
तत्र संकल्पपादलेपविशिष्टकान्तास्पर्शादयः स्वबलोत्कर्षात् स्वप्रभावोत्कर्षाद् इत्यर्थः घृतक्षीरादयः स्वगुणोत्कर्षात् स्वस्नेहाद्युत्कर्षाद् इत्यर्थः माषादयः स्वबलगुणोत्कर्षात् स्वप्रभावस्नेहाद्युत्कर्षाद् इत्यर्थः उत्कर्ष आधिक्यम् ॥ (५।०)
tatra saṃkalpapādalepaviśiṣṭakāntāsparśādayaḥ svabalotkarṣāt svaprabhāvotkarṣād ityarthaḥ ghṛtakṣīrādayaḥ svaguṇotkarṣāt svasnehādyutkarṣād ityarthaḥ māṣādayaḥ svabalaguṇotkarṣāt svaprabhāvasnehādyutkarṣād ityarthaḥ utkarṣa ādhikyam ||
वाजीकरण्य इति बहुवचनमाद्यर्थे तेन बल्यबृंहणीयजीवनसंग्रहणादयोऽपि तद्वद्वाच्या इति ॥ (६।०)
vājīkaraṇya iti bahuvacanamādyarthe tena balyabṛṃhaṇīyajīvanasaṃgrahaṇādayo'pi tadvadvācyā iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.