निबन्धसंग्रहNibandhasaṃgraha

NiSaṃ zu Su, Sū., 24, 11.2

13 of 71 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

प्रतिपाद्य व्याधीनां दोषाणां च कार्यकारणसम्बन्धं पुनरन्यथा जिज्ञास्यमाह भूय इत्यादि ॥ (१।०)

pratipādya vyādhīnāṃ doṣāṇāṃ ca kāryakāraṇasambandhaṃ punaranyathā jijñāsyamāha bhūya ityādi ||

2.0२.०

भूयःशब्दः पुनरर्थे ॥ (२।०)

bhūyaḥśabdaḥ punararthe ||

3.0३.०

जिज्ञास्यं ज्ञातुम् अभिलषणीयम् ॥ (३।०)

jijñāsyaṃ jñātum abhilaṣaṇīyam ||

4.0४.०

एतेनैतदुक्तं भवति प्राक्किल व्याधीनां वातादिकृत्यं जिज्ञासितम् अत्रान्यत् पुनरपि ज्ञातुमेष्टव्यमित्यर्थः अन्ये भूयो बहुतरमिति व्याख्यानयन्ति ॥ (४।०)

etenaitaduktaṃ bhavati prākkila vyādhīnāṃ vātādikṛtyaṃ jijñāsitam atrānyat punarapi jñātumeṣṭavyamityarthaḥ anye bhūyo bahutaramiti vyākhyānayanti ||

5.0५.०

केचित् भूयो ऽत्र जिज्ञास्यते इति पठन्ति ॥ (५।०)

kecit bhūyo 'tra jijñāsyate iti paṭhanti ||

6.0६.०

नित्यः संश्लेष इति सर्वदा अपृथक्त्वं यथा सूर्यातपयोश् चन्द्रज्योत्स्नयोः पावकोष्णत्वयोरिति ॥ (६।०)

nityaḥ saṃśleṣa iti sarvadā apṛthaktvaṃ yathā sūryātapayoś candrajyotsnayoḥ pāvakoṣṇatvayoriti ||

7.0७.०

परिच्छेदो विश्लेषः पृथक्त्वं यथा पटुकविन्दकयोर् घटकुम्भकारयोः कुण्डलसुवर्णकारयोरित्यादि ॥ (७।०)

paricchedo viśleṣaḥ pṛthaktvaṃ yathā paṭukavindakayor ghaṭakumbhakārayoḥ kuṇḍalasuvarṇakārayorityādi ||

8.0८.०

अथाप्यन्यथेति कोऽर्थः अनित्यः संश्लेषः ॥ (८।०)

athāpyanyatheti ko'rthaḥ anityaḥ saṃśleṣaḥ ||

9.0९.०

पूर्वपक्षमाशङ्का समाधानमाह अत्रोच्यत इत्यादि ॥ (९।०)

pūrvapakṣamāśaṅkā samādhānamāha atrocyata ityādi ||

10.0१०.०

प्रत्याख्यायेति परित्यज्येत्यर्थः ॥ (१०।०)

pratyākhyāyeti parityajyetyarthaḥ ||

11.0११.०

ननु यदि दोषान् परित्यज्य ज्वरादयो न भवन्ति तर्हि सम्बन्धो ऽस्तीत्याशङ्कानिराकरणायाह अथ च न सम्बन्ध इति ॥ (११।०)

nanu yadi doṣān parityajya jvarādayo na bhavanti tarhi sambandho 'stītyāśaṅkānirākaraṇāyāha atha ca na sambandha iti ||

12.0१२.०

सर्वदा इति शेषः ॥ (१२।०)

sarvadā iti śeṣaḥ ||

13.0१३.०

कथं न सर्वदा सम्बन्ध इत्यत्र दृष्टान्तमाह विद्युद्वातेत्यादि ॥ (१३।०)

kathaṃ na sarvadā sambandha ityatra dṛṣṭāntamāha vidyudvātetyādi ||

14.0१४.०

आकाशशब्देनाकाशस्थो मेघ उच्यते सत्यप्याकाश इति विद्यमानेऽपि जलद इत्यर्थः ॥ (१४।०)

ākāśaśabdenākāśastho megha ucyate satyapyākāśa iti vidyamāne'pi jalada ityarthaḥ ||

15.0१५.०

निमित्तत इति सामग्रीत इत्यर्थः ॥ (१५।०)

nimittata iti sāmagrīta ityarthaḥ ||

16.0१६.०

तत एवेति तस्याः सामग्र्या एवेत्यर्थः ॥ (१६।०)

tata eveti tasyāḥ sāmagryā evetyarthaḥ ||

17.0१७.०

अपरदृष्टान्तमाह तरंगबुद्बुदादय इति ॥ (१७।०)

aparadṛṣṭāntamāha taraṃgabudbudādaya iti ||

18.0१८.०

तरंगः जललहरी ॥ (१८।०)

taraṃgaḥ jalalaharī ||

19.0१९.०

शाश्वतिक इति नित्य इत्यर्थः ॥ (१९।०)

śāśvatika iti nitya ityarthaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

NiSaṃ zu Su, Sū., 24, 11.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit