निबन्धसंग्रहNibandhasaṃgraha

NiSaṃ zu Su, Śār., 3, 3.1

7 of 71 · 8 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

गर्भस्य शुक्रार्तवमूलत्वाच्छुक्रार्तवयोः स्वरूपमाह सौम्यम् इत्यादि ॥ (१।०)

garbhasya śukrārtavamūlatvācchukrārtavayoḥ svarūpamāha saumyam ityādi ||

2.0२.०

सौम्यं सोमगुणभूयिष्ठम् ॥ (२।०)

saumyaṃ somaguṇabhūyiṣṭham ||

3.0३.०

आग्नेयम् अग्निगुणभूयिष्ठम् ॥ (३।०)

āgneyam agniguṇabhūyiṣṭham ||

4.0४.०

ननु सर्वं पाञ्चभौतिकं तत् कथं भूतद्वयेनारम्भ इत्याहेतरेषाम् इत्यादि ॥ (४।०)

nanu sarvaṃ pāñcabhautikaṃ tat kathaṃ bhūtadvayenārambha ityāhetareṣām ityādi ||

5.0५.०

इतरेषां पृथिवीवाय्वाकाशानाम् अणुना विशेषेण सूक्ष्मप्रकारेण सांनिध्यम् आश्रितत्वम् अस्ति ॥ (५।०)

itareṣāṃ pṛthivīvāyvākāśānām aṇunā viśeṣeṇa sūkṣmaprakāreṇa sāṃnidhyam āśritatvam asti ||

6.0६.०

कुत इत्याह परस्परोपकारादित्यादि ॥ (६।०)

kuta ityāha parasparopakārādityādi ||

7.0७.०

भूजलानलानिलाकाशानां धारणसंहननपरिणामव्यूहावकाशदानैः परस्परमुपकारस्तस्मात् यथा पार्थिवद्रव्ये पृथिव्याख्यं भूतं बलवदेकं शेषाणि सलिलादीनि चत्वारि दुर्बलान्याश्रयदानेनानुगृह्णाति द्रव्यान्तरे तु सलिलादिभिर् अपि चतुर्भिर् बलवद्भिर् दुर्बलं पृथिवीभूतमनुगृह्यते एवंविधात् परस्परानुग्रहाच्च ॥ (७।०)

bhūjalānalānilākāśānāṃ dhāraṇasaṃhananapariṇāmavyūhāvakāśadānaiḥ parasparamupakārastasmāt yathā pārthivadravye pṛthivyākhyaṃ bhūtaṃ balavadekaṃ śeṣāṇi salilādīni catvāri durbalānyāśrayadānenānugṛhṇāti dravyāntare tu salilādibhir api caturbhir balavadbhir durbalaṃ pṛthivībhūtamanugṛhyate evaṃvidhāt parasparānugrahācca ||

8.0८.०

परस्परानुप्रवेशश् चान्योन्यानुप्रविष्टानि सर्वाण्येतानि निर्दिशेत् इत्यनेन प्राग् एव प्रतिपादितस् तस्मात् ॥ (८।०)

parasparānupraveśaś cānyonyānupraviṣṭāni sarvāṇyetāni nirdiśet ityanena prāg eva pratipāditas tasmāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

NiSaṃ zu Su, Śār., 3, 3.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit