NiSaṃ zu Su, Śār., 3, 32.2

29 of 71 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

निराहारस्यापि गर्भस्य वर्तने हेतुं निर्दिशन्नाह मातुर् इत्यादि ॥ (१।०)

nirāhārasyāpi garbhasya vartane hetuṃ nirdiśannāha mātur ityādi ||

मातुर्गर्भिण्या रसवहायां नाड्यां गर्भनाभिनाडी या प्रतिबद्धा सास्य गर्भस्य मातृभुक्तमाहाररसवीर्यमभिवहति प्रापयतीत्यर्थः ॥ (२।०)

māturgarbhiṇyā rasavahāyāṃ nāḍyāṃ garbhanābhināḍī yā pratibaddhā sāsya garbhasya mātṛbhuktamāhārarasavīryamabhivahati prāpayatītyarthaḥ ||

3.0३.०

नन्वङ्गप्रत्यङ्गप्रव्यक्तीभावे गर्भनाभिनाडी मातुर् आहाररसवीर्यम् अभिवहति अङ्गप्रत्यङ्गप्रव्यक्तीभावात्तु पूर्वं कथं गर्भपुष्टिः स्याद् इत्याह असंजाताङ्गप्रत्यङ्गविभागम् इत्यादि ॥ (३।०)

nanvaṅgapratyaṅgapravyaktībhāve garbhanābhināḍī mātur āhārarasavīryam abhivahati aṅgapratyaṅgapravyaktībhāvāttu pūrvaṃ kathaṃ garbhapuṣṭiḥ syād ityāha asaṃjātāṅgapratyaṅgavibhāgam ityādi ||

4.0४.०

आ निषेकात् प्रभृतीति आ समन्ततो भावेन निषेचनम् आ निषेको योनौ शुक्रस्य निषेचने तत्प्रभृति गर्भाधानं मर्यादीकृत्येत्यर्थः धमनीनामुपस्नेहो जीवयति यथा पूर्णसरःसलिलोपस्नेहस् तीरजाततरुकदम्बकं जीवयति तद्वत् प्राणधारणं करोति ॥ (४।०)

ā niṣekāt prabhṛtīti ā samantato bhāvena niṣecanam ā niṣeko yonau śukrasya niṣecane tatprabhṛti garbhādhānaṃ maryādīkṛtyetyarthaḥ dhamanīnāmupasneho jīvayati yathā pūrṇasaraḥsalilopasnehas tīrajātatarukadambakaṃ jīvayati tadvat prāṇadhāraṇaṃ karoti ||

5.1५.१

तथा च भोजः गर्भो रुणद्धि स्रोतांसि रसरक्तवहानि वै । (५।१)

tathā ca bhojaḥ garbho ruṇaddhi srotāṃsi rasaraktavahāni vai |

5.2५.२

रक्ताज्जरायुर् भवति नाडी चैव रसात्मिका ॥ (५।२)

raktājjarāyur bhavati nāḍī caiva rasātmikā ||

6.1६.१

सा नाडी गर्भमाप्नोति तया गर्भस्य वर्तनम् । (६।१)

sā nāḍī garbhamāpnoti tayā garbhasya vartanam |

6.2६.२

यद्यदश्नाति मातास्य भोजनं हि चतुर्विधम् ॥ (६।२)

yadyadaśnāti mātāsya bhojanaṃ hi caturvidham ||