शिवसूत्रवार्तिकŚivasūtravārtika

ŚSūtraV zu ŚSūtra, 2, 7.1

25 of 73 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

मन्त्रमुद्रानुसंधानसंततोद्युक्तचेतसः ॥ (१।०)

mantramudrānusaṃdhānasaṃtatodyuktacetasaḥ ||

2.0२.०

भवत्य् उक्तगुरोः प्रीतात् साधकस्येति शिष्यते ॥ (२।०)

bhavaty uktaguroḥ prītāt sādhakasyeti śiṣyate ||

3.0३.०

अथाद्यास् तिथयः सर्वे स्वरा बिन्द्ववसानगाः ॥ (३।०)

athādyās tithayaḥ sarve svarā bindvavasānagāḥ ||

4.0४.०

तदन्तः कालयोगेन सोमसूर्यौ प्रकीर्तितौ ॥ (४।०)

tadantaḥ kālayogena somasūryau prakīrtitau ||

5.0५.०

पृथिव्यादीनि तत्त्वानि पुरुषान्तानि पञ्चसु ॥ (५।०)

pṛthivyādīni tattvāni puruṣāntāni pañcasu ||

6.0६.०

क्रमात् कादिषु वर्गेषु मकारान्तेषु सुव्रते ॥ (६।०)

kramāt kādiṣu vargeṣu makārānteṣu suvrate ||

7.0७.०

वाय्वग्निसलिलेन्द्राणां धारणानां चतुष्टयम् ॥ (७।०)

vāyvagnisalilendrāṇāṃ dhāraṇānāṃ catuṣṭayam ||

8.0८.०

तदूर्ध्वे शादि विख्यातं पुरस्ताद् ब्रह्मपञ्चकम् ॥ (८।०)

tadūrdhve śādi vikhyātaṃ purastād brahmapañcakam ||

9.0९.०

अमूला तत्क्रमाज् ज्ञेया क्षान्ता सृष्टिर् उदाहृता ॥ (९।०)

amūlā tatkramāj jñeyā kṣāntā sṛṣṭir udāhṛtā ||

10.0१०.०

सर्वेषां चैव मन्त्राणां विद्यानां च यशस्विनि ॥ (१०।०)

sarveṣāṃ caiva mantrāṇāṃ vidyānāṃ ca yaśasvini ||

11.0११.०

इयं योनिः समाख्याता सर्वतन्त्रेषु सर्वदा ॥ (११।०)

iyaṃ yoniḥ samākhyātā sarvatantreṣu sarvadā ||

12.0१२.०

इति श्रीत्रीशिकाशास्त्रप्रोक्तन्यायेन मातृका ॥ (१२।०)

iti śrītrīśikāśāstraproktanyāyena mātṛkā ||

13.0१३.०

अकारादिविसर्गान्तस्वरषोडशगर्भिणी ॥ (१३।०)

akārādivisargāntasvaraṣoḍaśagarbhiṇī ||

14.0१४.०

अत एवादिबिन्द्वन्तदशपञ्चतिथिक्रमा ॥ (१४।०)

ata evādibindvantadaśapañcatithikramā ||

15.0१५.०

तदात्मकतदुत्तीर्णबिन्दुद्वंद्वविभूषिता ॥ (१५।०)

tadātmakataduttīrṇabindudvaṃdvavibhūṣitā ||

16.0१६.०

अत एव जगत् सर्वं सृजत्य् अन्तर् अनुत्तरे ॥ (१६।०)

ata eva jagat sarvaṃ sṛjaty antar anuttare ||

17.0१७.०

तत् पञ्चदशकस्यान्तरुद्धृतैः पञ्चभिः स्वरैः ॥ (१७।०)

tat pañcadaśakasyāntaruddhṛtaiḥ pañcabhiḥ svaraiḥ ||

18.0१८.०

अ इ उ ऋ ᄆ विन्यासैः कादिमान्तं च वाचकम् ॥ (१८।०)

a i u ṛ ᄆ vinyāsaiḥ kādimāntaṃ ca vācakam ||

19.0१९.०

क्षित्यादिपुरुषान्तं च वाच्यं तत्त्वकदम्बकम् ॥ (१९।०)

kṣityādipuruṣāntaṃ ca vācyaṃ tattvakadambakam ||

20.0२०.०

पञ्चपञ्चकभेदेन पञ्चपञ्चविजृम्भितम् ॥ (२०।०)

pañcapañcakabhedena pañcapañcavijṛmbhitam ||

21.0२१.०

बहिश् चानुत्तराद् एव सृजती विश्वम् ईदृशम् ॥ (२१।०)

bahiś cānuttarād eva sṛjatī viśvam īdṛśam ||

22.0२२.०

वाय्वग्निसलिलेन्द्राणां क्रमाद् यरलवात्मनाम् ॥ (२२।०)

vāyvagnisalilendrāṇāṃ kramād yaralavātmanām ||

23.0२३.०

अनुत्तरेच्छोन्मेषाख्यत्रितयान्योन्यसंधितः ॥ (२३।०)

anuttarecchonmeṣākhyatritayānyonyasaṃdhitaḥ ||

24.0२४.०

किंचानुत्तरषण्ढाख्यद्वयसंधिवशाद् अपि ॥ (२४।०)

kiṃcānuttaraṣaṇḍhākhyadvayasaṃdhivaśād api ||

25.0२५.०

उत्थितानां कलाविद्यामायारागाभिधायिनाम् ॥ (२५।०)

utthitānāṃ kalāvidyāmāyārāgābhidhāyinām ||

26.0२६.०

स्वरूपगोपनात् सर्वकर्तृत्वाद्यपसारतः ॥ (२६।०)

svarūpagopanāt sarvakartṛtvādyapasārataḥ ||

27.0२७.०

खण्डितस्य पशोः किंचित्कर्तृत्वादिप्रदायिनाम् ॥ (२७।०)

khaṇḍitasya paśoḥ kiṃcitkartṛtvādipradāyinām ||

28.0२८.०

मायोर्ध्वशुद्धविद्यादितत्त्वारोहनिरोधनात् ॥ (२८।०)

māyordhvaśuddhavidyāditattvārohanirodhanāt ||

29.0२९.०

मूलाद् अधो ऽवरोहस्य निरोधाच् च त्रिशङ्कुवत् ॥ (२९।०)

mūlād adho 'varohasya nirodhāc ca triśaṅkuvat ||

30.0३०.०

मध्ये संस्थापितस्यास्य धारणाद् धारणात्मनाम् ॥ (३०।०)

madhye saṃsthāpitasyāsya dhāraṇād dhāraṇātmanām ||

31.0३१.०

यतिस् तु भावाभावानां व्यवस्थोदयदायिनी ॥ (३१।०)

yatis tu bhāvābhāvānāṃ vyavasthodayadāyinī ||

32.0३२.०

कालो ऽपि तां महामायां स्वतन्त्राम् अनुवर्तते ॥ (३२।०)

kālo 'pi tāṃ mahāmāyāṃ svatantrām anuvartate ||

33.0३३.०

इत्युक्त्या कालनियतियुक्तत्वात् षड्विधात्मनाम् ॥ (३३।०)

ityuktyā kālaniyatiyuktatvāt ṣaḍvidhātmanām ||

34.0३४.०

स्फारयन्ती वपुः पश्चात् तदूर्ध्वं शादिपञ्चकम् ॥ (३४।०)

sphārayantī vapuḥ paścāt tadūrdhvaṃ śādipañcakam ||

35.0३५.०

सद्योजातादिकेशानपर्यन्तब्रह्मविग्रहम् ॥ (३५।०)

sadyojātādikeśānaparyantabrahmavigraham ||

36.0३६.०

सूक्ष्मरूपमहीवारिवह्निवायुनभोमयम् ॥ (३६।०)

sūkṣmarūpamahīvārivahnivāyunabhomayam ||

37.0३७.०

क्रमेण शुद्धविद्येशसादशक्तिशिवात्मकम् ॥ (३७।०)

krameṇa śuddhavidyeśasādaśaktiśivātmakam ||

38.0३८.०

विस्फारयन्ती स्वान्तःस्थं विसर्गकलया बहिः ॥ (३८।०)

visphārayantī svāntaḥsthaṃ visargakalayā bahiḥ ||

39.0३९.०

कादिसान्ताक्षरान्तस्थः क्षकारो ऽप्य् अन्तिमो यतः ॥ (३९।०)

kādisāntākṣarāntasthaḥ kṣakāro 'py antimo yataḥ ||

40.0४०.०

अतो ऽकारहकाराभ्याम् अहम् इत्य् अपृथक्तया ॥ (४०।०)

ato 'kārahakārābhyām aham ity apṛthaktayā ||

41.0४१.०

प्रपञ्चं शिवशक्तिभ्यां क्रोडीकृत्य प्रकाशते ॥ (४१।०)

prapañcaṃ śivaśaktibhyāṃ kroḍīkṛtya prakāśate ||

42.0४२.०

अस्यास् त्व् एवंप्रभावायाश् चक्रं यत् तद् इहोदितम् ॥ (४२।०)

asyās tv evaṃprabhāvāyāś cakraṃ yat tad ihoditam ||

43.0४३.०

अनुत्तरेच्छोन्मेषादिस्पन्दशक्तिकदम्बकम् ॥ (४३।०)

anuttarecchonmeṣādispandaśaktikadambakam ||

44.0४४.०

तत्संबोधश् चिदानन्दघनस्वात्मानुसंहितिः ॥ (४४।०)

tatsaṃbodhaś cidānandaghanasvātmānusaṃhitiḥ ||

45.0४५.०

अथेदृङ्मातृकाचक्रसम्बोधोद्बोधितात्मनः ॥ (४५।०)

athedṛṅmātṛkācakrasambodhodbodhitātmanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚSūtraV zu ŚSūtra, 2, 7.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit