शिवसूत्रवार्तिकŚivasūtravārtika
ŚSūtraV zu ŚSūtra, 2, 7.1
Select a line for its word-by-word analysis.
भवत्य् उक्तगुरोः प्रीतात् साधकस्येति शिष्यते ॥ (२।०)
bhavaty uktaguroḥ prītāt sādhakasyeti śiṣyate ||
अथाद्यास् तिथयः सर्वे स्वरा बिन्द्ववसानगाः ॥ (३।०)
athādyās tithayaḥ sarve svarā bindvavasānagāḥ ||
पृथिव्यादीनि तत्त्वानि पुरुषान्तानि पञ्चसु ॥ (५।०)
pṛthivyādīni tattvāni puruṣāntāni pañcasu ||
क्रमात् कादिषु वर्गेषु मकारान्तेषु सुव्रते ॥ (६।०)
kramāt kādiṣu vargeṣu makārānteṣu suvrate ||
वाय्वग्निसलिलेन्द्राणां धारणानां चतुष्टयम् ॥ (७।०)
vāyvagnisalilendrāṇāṃ dhāraṇānāṃ catuṣṭayam ||
तदूर्ध्वे शादि विख्यातं पुरस्ताद् ब्रह्मपञ्चकम् ॥ (८।०)
tadūrdhve śādi vikhyātaṃ purastād brahmapañcakam ||
अमूला तत्क्रमाज् ज्ञेया क्षान्ता सृष्टिर् उदाहृता ॥ (९।०)
amūlā tatkramāj jñeyā kṣāntā sṛṣṭir udāhṛtā ||
सर्वेषां चैव मन्त्राणां विद्यानां च यशस्विनि ॥ (१०।०)
sarveṣāṃ caiva mantrāṇāṃ vidyānāṃ ca yaśasvini ||
इयं योनिः समाख्याता सर्वतन्त्रेषु सर्वदा ॥ (११।०)
iyaṃ yoniḥ samākhyātā sarvatantreṣu sarvadā ||
इति श्रीत्रीशिकाशास्त्रप्रोक्तन्यायेन मातृका ॥ (१२।०)
iti śrītrīśikāśāstraproktanyāyena mātṛkā ||
अत एव जगत् सर्वं सृजत्य् अन्तर् अनुत्तरे ॥ (१६।०)
ata eva jagat sarvaṃ sṛjaty antar anuttare ||
तत् पञ्चदशकस्यान्तरुद्धृतैः पञ्चभिः स्वरैः ॥ (१७।०)
tat pañcadaśakasyāntaruddhṛtaiḥ pañcabhiḥ svaraiḥ ||
अ इ उ ऋ ᄆ विन्यासैः कादिमान्तं च वाचकम् ॥ (१८।०)
a i u ṛ ᄆ vinyāsaiḥ kādimāntaṃ ca vācakam ||
क्षित्यादिपुरुषान्तं च वाच्यं तत्त्वकदम्बकम् ॥ (१९।०)
kṣityādipuruṣāntaṃ ca vācyaṃ tattvakadambakam ||
बहिश् चानुत्तराद् एव सृजती विश्वम् ईदृशम् ॥ (२१।०)
bahiś cānuttarād eva sṛjatī viśvam īdṛśam ||
वाय्वग्निसलिलेन्द्राणां क्रमाद् यरलवात्मनाम् ॥ (२२।०)
vāyvagnisalilendrāṇāṃ kramād yaralavātmanām ||
अनुत्तरेच्छोन्मेषाख्यत्रितयान्योन्यसंधितः ॥ (२३।०)
anuttarecchonmeṣākhyatritayānyonyasaṃdhitaḥ ||
खण्डितस्य पशोः किंचित्कर्तृत्वादिप्रदायिनाम् ॥ (२७।०)
khaṇḍitasya paśoḥ kiṃcitkartṛtvādipradāyinām ||
मायोर्ध्वशुद्धविद्यादितत्त्वारोहनिरोधनात् ॥ (२८।०)
māyordhvaśuddhavidyāditattvārohanirodhanāt ||
मूलाद् अधो ऽवरोहस्य निरोधाच् च त्रिशङ्कुवत् ॥ (२९।०)
mūlād adho 'varohasya nirodhāc ca triśaṅkuvat ||
मध्ये संस्थापितस्यास्य धारणाद् धारणात्मनाम् ॥ (३०।०)
madhye saṃsthāpitasyāsya dhāraṇād dhāraṇātmanām ||
कालो ऽपि तां महामायां स्वतन्त्राम् अनुवर्तते ॥ (३२।०)
kālo 'pi tāṃ mahāmāyāṃ svatantrām anuvartate ||
इत्युक्त्या कालनियतियुक्तत्वात् षड्विधात्मनाम् ॥ (३३।०)
ityuktyā kālaniyatiyuktatvāt ṣaḍvidhātmanām ||
स्फारयन्ती वपुः पश्चात् तदूर्ध्वं शादिपञ्चकम् ॥ (३४।०)
sphārayantī vapuḥ paścāt tadūrdhvaṃ śādipañcakam ||
विस्फारयन्ती स्वान्तःस्थं विसर्गकलया बहिः ॥ (३८।०)
visphārayantī svāntaḥsthaṃ visargakalayā bahiḥ ||
कादिसान्ताक्षरान्तस्थः क्षकारो ऽप्य् अन्तिमो यतः ॥ (३९।०)
kādisāntākṣarāntasthaḥ kṣakāro 'py antimo yataḥ ||
अतो ऽकारहकाराभ्याम् अहम् इत्य् अपृथक्तया ॥ (४०।०)
ato 'kārahakārābhyām aham ity apṛthaktayā ||
प्रपञ्चं शिवशक्तिभ्यां क्रोडीकृत्य प्रकाशते ॥ (४१।०)
prapañcaṃ śivaśaktibhyāṃ kroḍīkṛtya prakāśate ||
अस्यास् त्व् एवंप्रभावायाश् चक्रं यत् तद् इहोदितम् ॥ (४२।०)
asyās tv evaṃprabhāvāyāś cakraṃ yat tad ihoditam ||
तत्संबोधश् चिदानन्दघनस्वात्मानुसंहितिः ॥ (४४।०)
tatsaṃbodhaś cidānandaghanasvātmānusaṃhitiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.