ĀK, 1, 11
Select a line for its word-by-word analysis.
जीवत एव दिव्यदेहसिद्धिः; भूतकालान्तकरसःश्रीभैरवी । (१।१)
jīvata eva divyadehasiddhiḥ; bhūtakālāntakarasaḥśrībhairavī |
तद्ब्रूहि न्यूनाभ्यधिकहीनक्षीणाङ्गिनाम् अपि । (३।१)
tadbrūhi nyūnābhyadhikahīnakṣīṇāṅginām api |
सदा रोगार्तषण्डानां कृशानां भ्रान्तचेतसाम् ॥ (४।२)
sadā rogārtaṣaṇḍānāṃ kṛśānāṃ bhrāntacetasām ||
प्रमादाज्जीवशेषाणां देहसिद्धिप्रदं नृणाम् ॥ (५।२)
pramādājjīvaśeṣāṇāṃ dehasiddhipradaṃ nṛṇām ||
श्रुत्वा तद्भैरवीवाक्यं साधु पृष्टं त्वया प्रिये । (६।२)
śrutvā tadbhairavīvākyaṃ sādhu pṛṣṭaṃ tvayā priye |
तथाविधां प्रवक्ष्यामि देहसिद्धिं वरानने ॥ (६।३)
tathāvidhāṃ pravakṣyāmi dehasiddhiṃ varānane ||
पञ्चभूतात्मिकाः पञ्च कर्तव्या घुटिकाः प्रिये । (७।१)
pañcabhūtātmikāḥ pañca kartavyā ghuṭikāḥ priye |
जीवात्मिका भवेत्षष्ठी घुटिका पिण्डकोष्टयुक् ॥ (७।२)
jīvātmikā bhavetṣaṣṭhī ghuṭikā piṇḍakoṣṭayuk ||
तद्वराङ्गस्थितं रक्तं शुक्लं स्याद्व्योमसत्वकम् ॥ (८।२)
tadvarāṅgasthitaṃ raktaṃ śuklaṃ syādvyomasatvakam ||
तस्याः सद्यः प्रसूतस्य विष्ठा पुत्रस्य मारुतम् । (९।१)
tasyāḥ sadyaḥ prasūtasya viṣṭhā putrasya mārutam |
तत्त्वं स्यात्केवलं तस्या रजस्तेजात्मसत्त्वकम् ॥ (९।२)
tattvaṃ syātkevalaṃ tasyā rajastejātmasattvakam ||
तदपत्यस्य रुधिरं जलतत्त्वं प्रकीर्तितम् । (१०।१)
tadapatyasya rudhiraṃ jalatattvaṃ prakīrtitam |
तत्सूतस्य वपुः सर्वं पार्थिवं तत्त्वमुच्यते ॥ (१०।२)
tatsūtasya vapuḥ sarvaṃ pārthivaṃ tattvamucyate ||
सूतसेवकशुक्लं च जीवतत्त्वं भवेत्प्रिये । (११।१)
sūtasevakaśuklaṃ ca jīvatattvaṃ bhavetpriye |
कोटिवेधकरं सूतं कर्षं कर्षं नियोजयेत् ॥ (११।२)
koṭivedhakaraṃ sūtaṃ karṣaṃ karṣaṃ niyojayet ||
एकैकतत्त्वमध्ये तु प्रसेकं तानि मर्दयेत् । (१२।१)
ekaikatattvamadhye tu prasekaṃ tāni mardayet |
तेषां च गोलकान्कृत्वा षड्रसं स्थापयेत्पृथक् ॥ (१२।२)
teṣāṃ ca golakānkṛtvā ṣaḍrasaṃ sthāpayetpṛthak ||
कटाहं ताम्रघटितं पिण्डस्थौल्यं षडङ्गुलम् ॥ (१३।२)
kaṭāhaṃ tāmraghaṭitaṃ piṇḍasthaulyaṃ ṣaḍaṅgulam ||
धारयेन्निश्चलं सम्यक्तदन्तः पूरयेत्प्रिये ॥ (१४।२)
dhārayenniścalaṃ samyaktadantaḥ pūrayetpriye ||
अर्चयेद्दशदिक्पालान् योगिनीश्च कुमारिकाम् ॥ (१५।२)
arcayeddaśadikpālān yoginīśca kumārikām ||
श्रीगुरुं सिद्धचक्रं च भैरवं भैरवीं तथा । (१६।१)
śrīguruṃ siddhacakraṃ ca bhairavaṃ bhairavīṃ tathā |
गणाधिपं क्षेत्रपालं निजेष्टदैवतं तथा ॥ (१६।२)
gaṇādhipaṃ kṣetrapālaṃ nijeṣṭadaivataṃ tathā ||
नवग्रहाग्निविप्रांश्च दैवज्ञान् भिषगुत्तमान् । (१७।१)
navagrahāgniviprāṃśca daivajñān bhiṣaguttamān |
यक्षराक्षसगन्धर्वान्मन्त्रज्ञान्स्वजनानपि । (१८।१)
yakṣarākṣasagandharvānmantrajñānsvajanānapi |
तर्पयेन्मद्यमांसैश्च वस्त्रभूषणकाञ्चनैः ॥ (१८।२)
tarpayenmadyamāṃsaiśca vastrabhūṣaṇakāñcanaiḥ ||
तत्तत्प्रियकरैर् दिव्यैर्बलिं दिक्षु विनिक्षिपेत् । (१९।१)
tattatpriyakarair divyairbaliṃ dikṣu vinikṣipet |
चतुर्भिर्वङ्कनालैश्च धमयेत्खदिराग्निना ॥ (१९।२)
caturbhirvaṅkanālaiśca dhamayetkhadirāgninā ||
फेनहीनम् अधूमं च संतप्तं च यदा भवेत् । (२०।१)
phenahīnam adhūmaṃ ca saṃtaptaṃ ca yadā bhavet |
श्रीगुरुं निजदेवं च चन्द्रसूर्याग्नितारकाः ॥ (२०।२)
śrīguruṃ nijadevaṃ ca candrasūryāgnitārakāḥ ||
ज्ञात्वा सम्यग्द्रुतं देहं पार्थिवाख्यं रसं क्षिपेत् ॥ (२१।२)
jñātvā samyagdrutaṃ dehaṃ pārthivākhyaṃ rasaṃ kṣipet ||
धमेद्गाढं प्रयत्नेन तत्कल्कं च यदा भवेत् । (२२।१)
dhamedgāḍhaṃ prayatnena tatkalkaṃ ca yadā bhavet |
ततो ऽप्तत्त्वाख्यरसकं निक्षिपेद् रक्ततां नयेत् ॥ (२२।२)
tato 'ptattvākhyarasakaṃ nikṣiped raktatāṃ nayet ||
तेजस्तत्त्वरसं पश्चात्क्षिपेत्तन्मांसतां व्रजेत् । (२३।१)
tejastattvarasaṃ paścātkṣipettanmāṃsatāṃ vrajet |
निक्षिपेद्वायुतत्त्वाख्यं रसं तत्र विनिक्षिपेत् ॥ (२३।२)
nikṣipedvāyutattvākhyaṃ rasaṃ tatra vinikṣipet ||
शुभ्रवर्णत्वमाप्नोति ततश्चाकाशतत्त्वकम् । (२४।१)
śubhravarṇatvamāpnoti tataścākāśatattvakam |
निक्षिपेज्जीवतत्त्वाख्यं रसतत्त्वं च पार्वति ॥ (२४।२)
nikṣipejjīvatattvākhyaṃ rasatattvaṃ ca pārvati ||
रसं क्षिपेत्त्वन्ध्रितस्य स्वर्णस्य तत्समं भवेत् । (२५।१)
rasaṃ kṣipettvandhritasya svarṇasya tatsamaṃ bhavet |
सजीवो जायते सिद्धो हुंकारत्रयम् उच्चरेत् ॥ (२५।२)
sajīvo jāyate siddho huṃkāratrayam uccaret ||
बुद्ध्या जीवसमः श्रीमान्विष्णुवद्धनदोपमः ॥ (२७।२)
buddhyā jīvasamaḥ śrīmānviṣṇuvaddhanadopamaḥ ||
त्यागे रोषे च कालाग्निर्गाम्भीर्येण महोदधिः । (२८।१)
tyāge roṣe ca kālāgnirgāmbhīryeṇa mahodadhiḥ |
स्रष्टा हर्ता च गोप्ता च सर्वानुग्राहकः प्रभुः ॥ (२८।२)
sraṣṭā hartā ca goptā ca sarvānugrāhakaḥ prabhuḥ ||
दिव्यदृष्टिर् वज्रदेहः स साक्षाद्भैरवस्त्वयम् । (२९।१)
divyadṛṣṭir vajradehaḥ sa sākṣādbhairavastvayam |
वीणावेणुमृदङ्गाद्यैर् वादित्रैर् मुरजैः समम् ॥ (३१।२)
vīṇāveṇumṛdaṅgādyair vāditrair murajaiḥ samam ||
तालैर्बहुविधैश्चान्यैर्दिव्यघोषैः समाकुलम् । (३२।१)
tālairbahuvidhaiścānyairdivyaghoṣaiḥ samākulam |
गायत्किन्नरगन्धर्वैस्तथा किंपुरुषैर्युतम् ॥ (३२।२)
gāyatkinnaragandharvaistathā kiṃpuruṣairyutam ||
दिव्याम्बराश्चारुरूपा मत्तमन्मथविह्वलाः ॥ (३४।२)
divyāmbarāścārurūpā mattamanmathavihvalāḥ ||
दिव्याङ्गनास्तदा चैनं समाश्रित्य ब्रुवन्ति च । (३५।१)
divyāṅganāstadā cainaṃ samāśritya bruvanti ca |
किं कर्म सिद्धसंखेदास् त्वादेशो देव दीयताम् ॥ (३५।२)
kiṃ karma siddhasaṃkhedās tvādeśo deva dīyatām ||
यत्र यास्यति तत्रैव चानुयामो वयं वृताः ॥ (३६।२)
yatra yāsyati tatraiva cānuyāmo vayaṃ vṛtāḥ ||
दिव्यालयांश्च विविधान्हेममाणिक्यमण्डितान् । (३७।१)
divyālayāṃśca vividhānhemamāṇikyamaṇḍitān |
दिव्यानि स्नानपानानि स्वीकुर्वाणो मुहुर्मुहुः ॥ (३७।२)
divyāni snānapānāni svīkurvāṇo muhurmuhuḥ ||
वज्र्यादिसर्वलोकेषु स्वेच्छया विहरत्यसौ । (३८।१)
vajryādisarvalokeṣu svecchayā viharatyasau |
पूज्यते देवसिद्धौघैः यथायं भैरवस्तथा ॥ (३८।२)
pūjyate devasiddhaughaiḥ yathāyaṃ bhairavastathā ||
भुञ्जानः सर्वभोगांश्च क्षुत्पिपासाविवर्जितः । (३९।१)
bhuñjānaḥ sarvabhogāṃśca kṣutpipāsāvivarjitaḥ |
योगिनीशतसाहस्रं भोक्ता संचिन्तयन् सुखम् ॥ (३९।२)
yoginīśatasāhasraṃ bhoktā saṃcintayan sukham ||
महाकल्पान्तकालेऽपि प्रक्षीणेऽस्मिन्वरानने । (४०।१)
mahākalpāntakāle'pi prakṣīṇe'sminvarānane |
लीयते परमे व्योम्नि लीयन्ते यत्र देवताः ॥ (४०।२)
līyate parame vyomni līyante yatra devatāḥ ||
अभेद्यो ऽयम् अखण्ड्यश्च त्वदाह्यो भवति प्रिये ॥ (४१।२)
abhedyo 'yam akhaṇḍyaśca tvadāhyo bhavati priye ||
वक्ष्यते मन्त्रराजोऽयं रससिद्धिप्रदायकः ॥ (४२।२)
vakṣyate mantrarājo'yaṃ rasasiddhipradāyakaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.