आनन्दकन्दĀnandakanda

ĀK, 1, 6

6 of 35 · 260 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

देहवेधक्रमःप्रणम्य शिरसा शम्भुं पप्रच्छ गिरिजात्मजा । (१।१)

dehavedhakramaḥpraṇamya śirasā śambhuṃ papraccha girijātmajā |

1.2१.२

श्रीभैरवी । (१।२)

śrībhairavī |

1.3१.३

देहवेधस्त्वया पूर्वं संक्षेपात् कथितः प्रभो ॥ (१।३)

dehavedhastvayā pūrvaṃ saṃkṣepāt kathitaḥ prabho ||

2.1२.१

तं देहवेधम् आचक्ष्व सम्यक् जानाम्यहं यथा । (२।१)

taṃ dehavedham ācakṣva samyak jānāmyahaṃ yathā |

2.2२.२

श्रीभैरवः । (२।२)

śrībhairavaḥ |

2.3२.३

देवि प्रवक्ष्यामि देवानामपि दुर्लभम् ॥ (२।३)

devi pravakṣyāmi devānāmapi durlabham ||

3.1३.१

योगिनां भोगयुक्तानां देहवेधं सुरेश्वरि । (३।१)

yogināṃ bhogayuktānāṃ dehavedhaṃ sureśvari |

3.2३.२

पाचनादि प्रकुर्वीत पञ्चकर्मविधानतः ॥ (३।२)

pācanādi prakurvīta pañcakarmavidhānataḥ ||

4.1४.१

पञ्चकर्माणि; १। पाचनम्लवणादिसमुत्क्लिष्टान् दोषान् संशोधयेत् क्रमात् । (४।१)

pañcakarmāṇi; 1. pācanamlavaṇādisamutkliṣṭān doṣān saṃśodhayet kramāt |

4.2४.२

ततो जीर्णरसं चाद्यात् क्रमाद् एवं सुरेश्वरि ॥ (४।२)

tato jīrṇarasaṃ cādyāt kramād evaṃ sureśvari ||

5.1५.१

लघ्वाहारो दिवा भूत्वा क्षुद्राधान्याकनागरम् । (५।१)

laghvāhāro divā bhūtvā kṣudrādhānyākanāgaram |

5.2५.२

एतत्त्रयं पलोन्मेयम् उदकेष्ववलोडयेत् ॥ (५।२)

etattrayaṃ palonmeyam udakeṣvavaloḍayet ||

6.1६.१

अष्टावशिष्टं संक्वाथ्य प्रतिरात्रं पिबेत्त्र्यहम् । (६।१)

aṣṭāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya pratirātraṃ pibettryaham |

6.2६.२

अनन्तरं वराक्वाथं पूर्ववत् त्रिदिनं पिबेत् ॥ (६।२)

anantaraṃ varākvāthaṃ pūrvavat tridinaṃ pibet ||

7.1७.१

इति पाचनम् आतन्याद् अथ स्नेहनम् आचरेत् । (७।१)

iti pācanam ātanyād atha snehanam ācaret |

7.2७.२

२। स्नेहनम्घृतौदनं छागरसं दिवा भुञ्जीत मात्रया ॥ (७।२)

2. snehanamghṛtaudanaṃ chāgarasaṃ divā bhuñjīta mātrayā ||

8.1८.१

आज्यान्नं वा मुद्गरसं लघ्वाशी स्याद्दिने सुधीः । (८।१)

ājyānnaṃ vā mudgarasaṃ laghvāśī syāddine sudhīḥ |

8.2८.२

रात्रौ पिबेद्घृतं गव्यं सैन्धवेन समन्वितम् ॥ (८।२)

rātrau pibedghṛtaṃ gavyaṃ saindhavena samanvitam ||

9.1९.१

निष्कमेकं सैन्धवं च घृतं निष्कचतुष्टयम् । (९।१)

niṣkamekaṃ saindhavaṃ ca ghṛtaṃ niṣkacatuṣṭayam |

9.2९.२

भृङ्गामलकतैलेन सर्वाङ्गम् अभिषेचयेत् ॥ (९।२)

bhṛṅgāmalakatailena sarvāṅgam abhiṣecayet ||

10.1१०.१

एवं सप्तदिनं कुर्यात् स्नेहनं परमं हितम् । (१०।१)

evaṃ saptadinaṃ kuryāt snehanaṃ paramaṃ hitam |

10.2१०.२

३। स्वेदनम्मत्स्यमांसं माषतिलयवजामलसक्तवः ॥ (१०।२)

3. svedanammatsyamāṃsaṃ māṣatilayavajāmalasaktavaḥ ||

11.1११.१

सर्वम् एतद् भवेत् प्रस्थम् एकाष्ठीलागरूबला । (११।१)

sarvam etad bhavet prastham ekāṣṭhīlāgarūbalā |

11.2११.२

रास्ना व्याघ्री घनापत्रं कौशिकातिविषा निशा ॥ (११।२)

rāsnā vyāghrī ghanāpatraṃ kauśikātiviṣā niśā ||

12.1१२.१

सर्वमेतद्द्वयपलं तक्रक्षीराम्बुकांजिकम् । (१२।१)

sarvametaddvayapalaṃ takrakṣīrāmbukāṃjikam |

12.2१२.२

द्व्याढके निक्षिपेत् सर्वं मृत्पात्रे क्वाथयेत् सुधीः ॥ (१२।२)

dvyāḍhake nikṣipet sarvaṃ mṛtpātre kvāthayet sudhīḥ ||

13.1१३.१

कुर्यात् तस्योष्मणा गात्रं स्विन्नं द्विघटिकावधि । (१३।१)

kuryāt tasyoṣmaṇā gātraṃ svinnaṃ dvighaṭikāvadhi |

13.2१३.२

एवं सप्तदिनं कुर्यात् स्वेदनं परमं हितम् ॥ (१३।२)

evaṃ saptadinaṃ kuryāt svedanaṃ paramaṃ hitam ||

14.1१४.१

४ वमनम्मदनस्य फलं चैकं पाठा षोडशिकं जलम् । (१४।१)

4 vamanammadanasya phalaṃ caikaṃ pāṭhā ṣoḍaśikaṃ jalam |

14.2१४.२

पादावशिष्टं संक्वाथ्य तज्जले वस्त्रशोधिते ॥ (१४।२)

pādāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya tajjale vastraśodhite ||

15.1१५.१

पिप्पलीन्द्रयवा यष्टिलवणं कर्षमात्रकम् । (१५।१)

pippalīndrayavā yaṣṭilavaṇaṃ karṣamātrakam |

15.2१५.२

निक्षिपेच्च पिबेत् प्रातर् वान्तिः स्यात् सर्वरोगहा ॥ (१५।२)

nikṣipecca pibet prātar vāntiḥ syāt sarvarogahā ||

16.1१६.१

५। विरेचनम्सूतटङ्कणगन्धाश्म त्रिकटुं त्रिफलां समम् । (१६।१)

5. virecanamsūtaṭaṅkaṇagandhāśma trikaṭuṃ triphalāṃ samam |

16.2१६.२

एतैः समं तु जेपालं श्लक्ष्णं तत् परिमर्दयेत् ॥ (१६।२)

etaiḥ samaṃ tu jepālaṃ ślakṣṇaṃ tat parimardayet ||

17.1१७.१

गुञ्जाद्वितयमात्रं तु गुडेन सह भक्षयेत् । (१७।१)

guñjādvitayamātraṃ tu guḍena saha bhakṣayet |

17.2१७.२

विरेचनम् इति प्रोक्तं सर्वव्याधिविनाशनम् ॥ (१७।२)

virecanam iti proktaṃ sarvavyādhivināśanam ||

18.1१८.१

पञ्चकर्मेति कथितं क्रमात् कुर्याद् विरेचने । (१८।१)

pañcakarmeti kathitaṃ kramāt kuryād virecane |

18.2१८.२

दोषशोधकयोगाःकेतकीस्तनजम्बीरं प्रत्यहं कुडुवं पिबेत् ॥ (१८।२)

doṣaśodhakayogāḥketakīstanajambīraṃ pratyahaṃ kuḍuvaṃ pibet ||

19.1१९.१

सप्तवासरपर्यन्तं प्रातर् लवणदोषहृत् । (१९।१)

saptavāsaraparyantaṃ prātar lavaṇadoṣahṛt |

19.2१९.२

सलिले षोडशपले त्रिफलैकपलं क्षिपेत् ॥ (१९।२)

salile ṣoḍaśapale triphalaikapalaṃ kṣipet ||

20.1२०.१

क्वाथयेत् पादशेषं तत् तस्मिन् शीते मधोः पलम् । (२०।१)

kvāthayet pādaśeṣaṃ tat tasmin śīte madhoḥ palam |

20.2२०.२

पिबेत् प्रभाते त्रिदिनं क्षारदोषहरं परम् ॥ (२०।२)

pibet prabhāte tridinaṃ kṣāradoṣaharaṃ param ||

21.1२१.१

विडङ्गं सवचाकुष्ठं केतकीस्तनसंयुतम् । (२१।१)

viḍaṅgaṃ savacākuṣṭhaṃ ketakīstanasaṃyutam |

21.2२१.२

क्वथितं त्रिदिनं पीतमम्लदोषहरं पिबेत् ॥ (२१।२)

kvathitaṃ tridinaṃ pītamamladoṣaharaṃ pibet ||

22.1२२.१

अथवा तिन्त्रिणीक्षारसलिलं पलमात्रकम् । (२२।१)

athavā tintriṇīkṣārasalilaṃ palamātrakam |

22.2२२.२

यवक्षारसिताकर्षं संयोज्य त्रिदिनं पिबेत् ॥ (२२।२)

yavakṣārasitākarṣaṃ saṃyojya tridinaṃ pibet ||

23.1२३.१

अम्लदोषविनाशो ऽयं कथितश्च रसायने । (२३।१)

amladoṣavināśo 'yaṃ kathitaśca rasāyane |

23.2२३.२

वचाबिडालपालाशबीजजन्तुघ्नकर्षकम् ॥ (२३।२)

vacābiḍālapālāśabījajantughnakarṣakam ||

24.1२४.१

कर्षं गुडं च तत् सर्वं भक्षयेद् उष्णवारि च । (२४।१)

karṣaṃ guḍaṃ ca tat sarvaṃ bhakṣayed uṣṇavāri ca |

24.2२४.२

पिबेत् प्रातस्त्रिदिवसं भवेत् तत् क्रिमिपातनम् ॥ (२४।२)

pibet prātastridivasaṃ bhavet tat krimipātanam ||

25.1२५.१

श्यामावह्निविडङ्गानि वाशा त्र्यूषं फलत्रयम् । (२५।१)

śyāmāvahniviḍaṅgāni vāśā tryūṣaṃ phalatrayam |

25.2२५.२

सैन्धवं देवदारुं च मुस्ता चैतत्समं समम् ॥ (२५।२)

saindhavaṃ devadāruṃ ca mustā caitatsamaṃ samam ||

26.1२६.१

घृतैः कर्षं लिहेत् प्रातः सप्ताहात् सर्वरोगजित् । (२६।१)

ghṛtaiḥ karṣaṃ lihet prātaḥ saptāhāt sarvarogajit |

26.2२६.२

एवं कृत्वा देहशुद्धिं शाल्यन्नं क्षीरभोजनम् ॥ (२६।२)

evaṃ kṛtvā dehaśuddhiṃ śālyannaṃ kṣīrabhojanam ||

27.1२७.१

सम्यग्जातबलो भूत्वा ततः कुर्याद् रसायनम् । (२७।१)

samyagjātabalo bhūtvā tataḥ kuryād rasāyanam |

27.2२७.२

रसायनोपयोगःक्षीराज्यामलकरसक्षौद्रैः सुरतरूद्भवम् ॥ (२७।२)

rasāyanopayogaḥkṣīrājyāmalakarasakṣaudraiḥ suratarūdbhavam ||

28.1२८.१

तैलं निर्मथ्य तत्सर्वं द्विपलं प्रत्यहं पिबेत् । (२८।१)

tailaṃ nirmathya tatsarvaṃ dvipalaṃ pratyahaṃ pibet |

28.2२८.२

मासेन कान्तिर्मेधा च भवत्येव न संशयः ॥ (२८।२)

māsena kāntirmedhā ca bhavatyeva na saṃśayaḥ ||

29.1२९.१

द्वितीयमासि पूर्वोक्तं तत् पिबेत् तच्चतुःपलम् । (२९।१)

dvitīyamāsi pūrvoktaṃ tat pibet taccatuḥpalam |

29.2२९.२

तेन शाम्यन्ति दोषाश्च विकारा नेत्रसम्भवाः ॥ (२९।२)

tena śāmyanti doṣāśca vikārā netrasambhavāḥ ||

30.1३०.१

पुनस्तृतीये मासे तु सेव्यं षट्पलमात्रकम् । (३०।१)

punastṛtīye māse tu sevyaṃ ṣaṭpalamātrakam |

30.2३०.२

तेनामरवपुर् भूयान्महातेजा भवेद् ध्रुवम् ॥ (३०।२)

tenāmaravapur bhūyānmahātejā bhaved dhruvam ||

31.1३१.१

आरोटरससेवाक्रमःअथारोटरसः सेव्यः क्रमेण परमेश्वरि । (३१।१)

āroṭarasasevākramaḥathāroṭarasaḥ sevyaḥ krameṇa parameśvari |

31.2३१.२

अयःशुल्बाभ्रताप्येभ्यः पातितो मारितः क्रमात् ॥ (३१।२)

ayaḥśulbābhratāpyebhyaḥ pātito māritaḥ kramāt ||

32.1३२.१

अयमारोटकरसो देहसिद्धिकरः परः । (३२।१)

ayamāroṭakaraso dehasiddhikaraḥ paraḥ |

32.2३२.२

स्वेदनाद्यैश्च संस्कारैः सप्तभिः संस्कृतो रसः ॥ (३२।२)

svedanādyaiśca saṃskāraiḥ saptabhiḥ saṃskṛto rasaḥ ||

33.1३३.१

मूर्छितो रञ्जितो देवि सूतस् त्वारोटकः स्मृतः । (३३।१)

mūrchito rañjito devi sūtas tvāroṭakaḥ smṛtaḥ |

33.2३३.२

रसायने रोगशान्त्यां श्रेष्ठः सर्वगुणप्रदः ॥ (३३।२)

rasāyane rogaśāntyāṃ śreṣṭhaḥ sarvaguṇapradaḥ ||

34.1३४.१

कान्ताभ्रसत्वारोटाश्च समं गुञ्जाद्वयोन्मितम् । (३४।१)

kāntābhrasatvāroṭāśca samaṃ guñjādvayonmitam |

34.2३४.२

मध्वाज्यत्रिफलाभिश्च मासमेकं भजेदिति ॥ (३४।२)

madhvājyatriphalābhiśca māsamekaṃ bhajediti ||

35.1३५.१

एवं क्रमेण संसेव्यं द्वित्रिवेदेषुषट्क्रमात् । (३५।१)

evaṃ krameṇa saṃsevyaṃ dvitrivedeṣuṣaṭkramāt |

35.2३५.२

एवं षोडशमासान्तं गुञ्जाषोडशमात्रकम् ॥ (३५।२)

evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ guñjāṣoḍaśamātrakam ||

36.1३६.१

आरोटकरसे चेत्थं कुर्यान्मत्प्राणवल्लभे । (३६।१)

āroṭakarase cetthaṃ kuryānmatprāṇavallabhe |

36.2३६.२

वलीपलितनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदः शतम् ॥ (३६।२)

valīpalitanirmukto jīvecca śaradaḥ śatam ||

37.1३७.१

आरोटरसःकान्तसत्त्वाभ्रसत्त्वं च स्वर्णजीर्णरसस्तथा । (३७।१)

āroṭarasaḥkāntasattvābhrasattvaṃ ca svarṇajīrṇarasastathā |

37.2३७.२

सर्वमेतत् समीकृत्य भजेद् आरोटकं तथा ॥ (३७।२)

sarvametat samīkṛtya bhajed āroṭakaṃ tathā ||

38.1३८.१

क्षेत्रीकरणमेतद्धि सहस्रायुष्यकारकम् । (३८।१)

kṣetrīkaraṇametaddhi sahasrāyuṣyakārakam |

38.2३८.२

अभूमौ योजितः सूतो न प्ररोहति कुत्रचित् ॥ (३८।२)

abhūmau yojitaḥ sūto na prarohati kutracit ||

39.1३९.१

तस्मात्क्षेत्रमकृत्वैव योजयेद् यस्तु सूतकम् । (३९।१)

tasmātkṣetramakṛtvaiva yojayed yastu sūtakam |

39.2३९.२

न प्ररोहेदस्य शुभं बीजम् इवोषरे ॥ (३९।२)

na prarohedasya śubhaṃ bījam ivoṣare ||

40.1४०.१

खोटबद्धरससेवाक्रमःपूर्वोक्तखोटबद्धस्य सूतस्य विधिम् उत्तमम् । (४०।१)

khoṭabaddharasasevākramaḥpūrvoktakhoṭabaddhasya sūtasya vidhim uttamam |

40.2४०.२

क्रामणं च क्रमाद्वक्ष्ये तथा विधिनिषेधनम् ॥ (४०।२)

krāmaṇaṃ ca kramādvakṣye tathā vidhiniṣedhanam ||

41.1४१.१

शृणु पार्वति यत्नेन त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम् । (४१।१)

śṛṇu pārvati yatnena tvatprītyā kathayāmyaham |

41.2४१.२

कान्ताभ्रस्वर्णवज्राणि रसस्य क्रामणं परम् ॥ (४१।२)

kāntābhrasvarṇavajrāṇi rasasya krāmaṇaṃ param ||

42.1४२.१

क्रामणेन विना सूतो न सिध्येद् देहलोहयोः । (४२।१)

krāmaṇena vinā sūto na sidhyed dehalohayoḥ |

42.2४२.२

गुञ्जामात्रं खोटबद्धं क्रामणक्षौद्रसंयुतम् ॥ (४२।२)

guñjāmātraṃ khoṭabaddhaṃ krāmaṇakṣaudrasaṃyutam ||

43.1४३.१

मासमेकं भजेद् इत्थं पुनर् विधिक्रमेण वै । (४३।१)

māsamekaṃ bhajed itthaṃ punar vidhikrameṇa vai |

43.2४३.२

मासषोडशपर्यन्तं यथारोटरसस्तथा ॥ (४३।२)

māsaṣoḍaśaparyantaṃ yathāroṭarasastathā ||

44.1४४.१

स शतायुष्यम् आप्नोति सर्वरोगविवर्जितः । (४४।१)

sa śatāyuṣyam āpnoti sarvarogavivarjitaḥ |

44.2४४.२

पलमात्रोपयोगेन व्याधिभिर् नाभिभूयते ॥ (४४।२)

palamātropayogena vyādhibhir nābhibhūyate ||

45.1४५.१

द्वितीये शुक्रवृद्धिः स्यात् तृतीये बलवान् भवेत् । (४५।१)

dvitīye śukravṛddhiḥ syāt tṛtīye balavān bhavet |

45.2४५.२

चतुर्थे पलितं हन्ति वलिं जयति पञ्चमे ॥ (४५।२)

caturthe palitaṃ hanti valiṃ jayati pañcame ||

46.1४६.१

षष्ठे श्रुतिधरो वाग्मी सप्तमे नेत्ररोगहृत् । (४६।१)

ṣaṣṭhe śrutidharo vāgmī saptame netrarogahṛt |

46.2४६.२

अष्टमे तार्क्ष्यदृष्टिः स्याद् ब्रह्मायुर्ब्रह्मविक्रमः ॥ (४६।२)

aṣṭame tārkṣyadṛṣṭiḥ syād brahmāyurbrahmavikramaḥ ||

47.1४७.१

उपयुञ्ज्यान्नवपलं सिद्धिमेलापकं भवेत् । (४७।१)

upayuñjyānnavapalaṃ siddhimelāpakaṃ bhavet |

47.2४७.२

विनियुञ्ज्याद् दशपलं द्वितीयः शङ्करो भवेत् ॥ (४७।२)

viniyuñjyād daśapalaṃ dvitīyaḥ śaṅkaro bhavet ||

48.1४८.१

सहस्रायुष्यकरं सूतं माषमात्रं भजेन्नरः । (४८।१)

sahasrāyuṣyakaraṃ sūtaṃ māṣamātraṃ bhajennaraḥ |

48.2४८.२

अयुतायुष्करं सूतं यवमात्रं भजेत्प्रिये ॥ (४८।२)

ayutāyuṣkaraṃ sūtaṃ yavamātraṃ bhajetpriye ||

49.1४९.१

लक्षायुष्यकरं सूतं व्रीहिमात्रं भजेत्सुधीः । (४९।१)

lakṣāyuṣyakaraṃ sūtaṃ vrīhimātraṃ bhajetsudhīḥ |

49.2४९.२

कोट्यां भजेत् सूतं खादयन् मुद्गमात्रकम् ॥ (४९।२)

koṭyāṃ bhajet sūtaṃ khādayan mudgamātrakam ||

50.1५०.१

एतत् सर्वं रसानां तु क्रामणं पूर्ववद् भवेत् । (५०।१)

etat sarvaṃ rasānāṃ tu krāmaṇaṃ pūrvavad bhavet |

50.2५०.२

सहस्रायुःप्रदः सूतो ब्रह्मत्वं विदधाति सः ॥ (५०।२)

sahasrāyuḥpradaḥ sūto brahmatvaṃ vidadhāti saḥ ||

51.1५१.१

अयुतायुष्करः सूतो विष्णुतां प्रददाति च । (५१।१)

ayutāyuṣkaraḥ sūto viṣṇutāṃ pradadāti ca |

51.2५१.२

लक्षायुष्यकरः सूतो रुद्रत्वम् उपपादयेत् ॥ (५१।२)

lakṣāyuṣyakaraḥ sūto rudratvam upapādayet ||

52.1५२.१

कोट्यायुष्यप्रदः सूतः शिवत्वं विदधाति च । (५२।१)

koṭyāyuṣyapradaḥ sūtaḥ śivatvaṃ vidadhāti ca |

52.2५२.२

माक्षीकजीर्णसूतस्तु धनदत्वं ददाति वै ॥ (५२।२)

mākṣīkajīrṇasūtastu dhanadatvaṃ dadāti vai ||

53.1५३.१

इन्द्रत्वं विमलाजीर्णस्त्वभ्रजीर्णोऽर्कतां ददेत् । (५३।१)

indratvaṃ vimalājīrṇastvabhrajīrṇo'rkatāṃ dadet |

53.2५३.२

ब्रह्मतां शुल्बजीर्णश्च विष्णुतां तारजारितः ॥ (५३।२)

brahmatāṃ śulbajīrṇaśca viṣṇutāṃ tārajāritaḥ ||

54.1५४.१

रुद्रता हेमजीर्णे स्यादीशत्वं वज्रजारिते । (५४।१)

rudratā hemajīrṇe syādīśatvaṃ vajrajārite |

54.2५४.२

सदाशिवत्वं च ददेत्पारदो द्रुतिजारितः ॥ (५४।२)

sadāśivatvaṃ ca dadetpārado drutijāritaḥ ||

55.1५५.१

सच्चिदानन्दरूपत्वं सूतको बीजजारितः । (५५।१)

saccidānandarūpatvaṃ sūtako bījajāritaḥ |

55.2५५.२

सामान्येन तु तीक्ष्णेन रुद्रत्वं प्राप्नुयान्नरः ॥ (५५।२)

sāmānyena tu tīkṣṇena rudratvaṃ prāpnuyānnaraḥ ||

56.1५६.१

एवं यो लोहजीर्णं तु भक्षयेद् भस्मसूतकम् । (५६।१)

evaṃ yo lohajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam |

56.2५६.२

जलेन जलरूपी स्यात्स्थलेन स्थलतां व्रजेत् ॥ (५६।२)

jalena jalarūpī syātsthalena sthalatāṃ vrajet ||

57.1५७.१

तेजस्त्वं तेजसा देवि वायुना वायुरूपभाक् । (५७।१)

tejastvaṃ tejasā devi vāyunā vāyurūpabhāk |

57.2५७.२

कर्ता हर्ता स्वयं साक्षाच्छापानुग्रहकारकः ॥ (५७।२)

kartā hartā svayaṃ sākṣācchāpānugrahakārakaḥ ||

58.1५८.१

यत्र मूत्रपुरीषं तु साधकस्तु परित्यजेत् । (५८।१)

yatra mūtrapurīṣaṃ tu sādhakastu parityajet |

58.2५८.२

पाषाणं मृण्मयं तत्र स्पृष्टं भवति काञ्चनम् ॥ (५८।२)

pāṣāṇaṃ mṛṇmayaṃ tatra spṛṣṭaṃ bhavati kāñcanam ||

59.1५९.१

प्रस्वेदात् तस्य गात्रस्य लोहान्यष्टौ च वेधयेत् । (५९।१)

prasvedāt tasya gātrasya lohānyaṣṭau ca vedhayet |

59.2५९.२

तत्सर्वं कनकं दिव्यं भक्षिते द्वादशे पले ॥ (५९।२)

tatsarvaṃ kanakaṃ divyaṃ bhakṣite dvādaśe pale ||

60.1६०.१

अथवा तारजीर्णं तु भक्षयेद् भस्मसूतकम् । (६०।१)

athavā tārajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam |

60.2६०.२

शुल्बारं वङ्गघोषं च तत्स्वेदात् तारता भवेत् ॥ (६०।२)

śulbāraṃ vaṅgaghoṣaṃ ca tatsvedāt tāratā bhavet ||

61.1६१.१

अथवा तीक्ष्णजीर्णं तु भक्षयेद् भस्मसूतकम् । (६१।१)

athavā tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam |

61.2६१.२

मूत्रेण तस्य स्पृष्टं तु वङ्गं व्रजति तारताम् ॥ (६१।२)

mūtreṇa tasya spṛṣṭaṃ tu vaṅgaṃ vrajati tāratām ||

62.1६२.१

एकैकेन निषेकेन स्तम्भनं नागवङ्गयोः । (६२।१)

ekaikena niṣekena stambhanaṃ nāgavaṅgayoḥ |

62.2६२.२

गुञ्जामात्रं रसं देवि हेमजीर्णं तु भक्षयेत् ॥ (६२।२)

guñjāmātraṃ rasaṃ devi hemajīrṇaṃ tu bhakṣayet ||

63.1६३.१

द्विगुञ्जं तारजीर्णस्य रविजीर्णस्य च त्रयम् । (६३।१)

dviguñjaṃ tārajīrṇasya ravijīrṇasya ca trayam |

63.2६३.२

तीक्ष्णाभ्रकान्तमाषैकं गुंजैका द्वेऽथवा भवेत् ॥ (६३।२)

tīkṣṇābhrakāntamāṣaikaṃ guṃjaikā dve'thavā bhavet ||

64.1६४.१

वज्रवैक्रान्तजीर्णं तु भक्षयेत् सर्षपोन्मितम् । (६४।१)

vajravaikrāntajīrṇaṃ tu bhakṣayet sarṣaponmitam |

64.2६४.२

नागवङ्गवसाकीटविषोपविषसंयुतम् ॥ (६४।२)

nāgavaṅgavasākīṭaviṣopaviṣasaṃyutam ||

65.1६५.१

मूत्रयुक्तं हठाद् बद्धं त्यजेत् कल्कं रसायने । (६५।१)

mūtrayuktaṃ haṭhād baddhaṃ tyajet kalkaṃ rasāyane |

65.2६५.२

हेमतारप्रवेशेन जातो योऽग्निसहः क्रमात् ॥ (६५।२)

hematārapraveśena jāto yo'gnisahaḥ kramāt ||

66.1६६.१

बद्धश्च रसराजोऽयं देहसिद्धिप्रदो भवेत् । (६६।१)

baddhaśca rasarājo'yaṃ dehasiddhiprado bhavet |

66.2६६.२

वज्रायस्कान्तमाक्षीकवैक्रान्ताभ्रककाञ्चनम् ॥ (६६।२)

vajrāyaskāntamākṣīkavaikrāntābhrakakāñcanam ||

67.1६७.१

एतैर्जीर्णो यथालाभं रसः शस्तो रसायने । (६७।१)

etairjīrṇo yathālābhaṃ rasaḥ śasto rasāyane |

67.2६७.२

षड् एवोपरसाश्चैव भक्षणार्थं रसायने ॥ (६७।२)

ṣaḍ evoparasāścaiva bhakṣaṇārthaṃ rasāyane ||

68.1६८.१

भस्मनस्तीक्ष्णजीर्णस्य पलम् एकं तु भक्षयेत् । (६८।१)

bhasmanastīkṣṇajīrṇasya palam ekaṃ tu bhakṣayet |

68.2६८.२

दशवर्षसहस्राणि वज्रकायः स जीवति ॥ (६८।२)

daśavarṣasahasrāṇi vajrakāyaḥ sa jīvati ||

69.1६९.१

एवं च द्वादशपलं तीक्ष्णजीर्णस्य भक्षयेत् । (६९।१)

evaṃ ca dvādaśapalaṃ tīkṣṇajīrṇasya bhakṣayet |

69.2६९.२

एवं जीवन्महाकल्पं प्रलयान्ते शिवं व्रजेत् ॥ (६९।२)

evaṃ jīvanmahākalpaṃ pralayānte śivaṃ vrajet ||

70.1७०.१

भस्मनः शुल्बजीर्णस्य पलेन ब्राह्ममायुषम् । (७०।१)

bhasmanaḥ śulbajīrṇasya palena brāhmamāyuṣam |

70.2७०.२

द्विपले वैष्णवायुष्यं रुद्रायुस्त्रिपलेन तु ॥ (७०।२)

dvipale vaiṣṇavāyuṣyaṃ rudrāyustripalena tu ||

71.1७१.१

चतुर्थे तु पले देवि शिवत्वं प्राप्नुयान्नरः । (७१।१)

caturthe tu pale devi śivatvaṃ prāpnuyānnaraḥ |

71.2७१.२

हेमजीर्णे भस्मसूते त्रिपले भक्षिते क्रमात् ॥ (७१।२)

hemajīrṇe bhasmasūte tripale bhakṣite kramāt ||

72.1७२.१

अष्टाशीतिसहस्राणि योगिन्यो मददर्पिताः । (७२।१)

aṣṭāśītisahasrāṇi yoginyo madadarpitāḥ |

72.2७२.२

तस्य तिष्ठन्ति किंकर्यः कामरूपी भवेन्नरः ॥ (७२।२)

tasya tiṣṭhanti kiṃkaryaḥ kāmarūpī bhavennaraḥ ||

73.1७३.१

यद् यद् भावयते रूपं तत्तद्रूपधरो भवेत् । (७३।१)

yad yad bhāvayate rūpaṃ tattadrūpadharo bhavet |

73.2७३.२

यत्र यत्र विलीयन्ते सिद्धिस्तत्रैव लीयते ॥ (७३।२)

yatra yatra vilīyante siddhistatraiva līyate ||

74.1७४.१

मिते पले द्वादशभिर् हेमभस्मनि भक्षिते । (७४।१)

mite pale dvādaśabhir hemabhasmani bhakṣite |

74.2७४.२

गुंजैकमात्रं देवेशि ज्ञात्वा चाग्निबलं निजम् ॥ (७४।२)

guṃjaikamātraṃ deveśi jñātvā cāgnibalaṃ nijam ||

75.1७५.१

घृतेन मधुना चाद्यात् ताम्बूलं कामिनीं भजेत् । (७५।१)

ghṛtena madhunā cādyāt tāmbūlaṃ kāminīṃ bhajet |

75.2७५.२

एको हि दोषः सूक्ष्मोऽपि भक्षिते भस्मसूतके ॥ (७५।२)

eko hi doṣaḥ sūkṣmo'pi bhakṣite bhasmasūtake ||

76.1७६.१

त्रिःसप्ताहाद्वरारोहे कामान्धो जायते नरः । (७६।१)

triḥsaptāhādvarārohe kāmāndho jāyate naraḥ |

76.2७६.२

कामिनीनां सहस्रं तु क्षोभयेद् दिवसान्तरे ॥ (७६।२)

kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayed divasāntare ||

77.1७७.१

नारीसङ्गाद् वरारोहे देहे क्रामति सूतकः । (७७।१)

nārīsaṅgād varārohe dehe krāmati sūtakaḥ |

77.2७७.२

नारीसङ्गाद् विना देवि ह्यजीर्णं तस्य जीर्यते ॥ (७७।२)

nārīsaṅgād vinā devi hyajīrṇaṃ tasya jīryate ||

78.1७८.१

मैथुनाच्चलिते शुक्ले त्रिसप्ताहाद् अधः कृतात् । (७८।१)

maithunāccalite śukle trisaptāhād adhaḥ kṛtāt |

78.2७८.२

जायते प्राणसंदेहस् तावन्मैथुनं त्यजेत् ॥ (७८।२)

jāyate prāṇasaṃdehas tāvanmaithunaṃ tyajet ||

79.1७९.१

युवत्या जल्पनं कार्यं युवत्या चाङ्गमर्दनम् । (७९।१)

yuvatyā jalpanaṃ kāryaṃ yuvatyā cāṅgamardanam |

79.2७९.२

यस्याः स्पर्शनमात्रेण रसः क्रामति विग्रहे ॥ (७९।२)

yasyāḥ sparśanamātreṇa rasaḥ krāmati vigrahe ||

80.1८०.१

यथा तथा ह्लादयते सुस्त्रीरूपनिरीक्षणम् । (८०।१)

yathā tathā hlādayate sustrīrūpanirīkṣaṇam |

80.2८०.२

तथा क्रामति देवेशि सूतकोऽसौ ततः क्षणात् ॥ (८०।२)

tathā krāmati deveśi sūtako'sau tataḥ kṣaṇāt ||

81.1८१.१

अश्वत्थसदृशो यस्या आधारश्च समः शुभः । (८१।१)

aśvatthasadṛśo yasyā ādhāraśca samaḥ śubhaḥ |

81.2८१.२

तादृशस्तु भगो देवि भाजने तु रसायने ॥ (८१।२)

tādṛśastu bhago devi bhājane tu rasāyane ||

82.1८२.१

निर्मांसश्चैव दीर्घश्च भगः शुष्कशिरास्तथा । (८२।१)

nirmāṃsaścaiva dīrghaśca bhagaḥ śuṣkaśirāstathā |

82.2८२.२

दुःखदारिद्र्यकर्तारं वर्जयेत्तं रसायने ॥ (८२।२)

duḥkhadāridryakartāraṃ varjayettaṃ rasāyane ||

83.1८३.१

पक्षे शुक्ले शुभदिने चन्द्रताराबलान्विते । (८३।१)

pakṣe śukle śubhadine candratārābalānvite |

83.2८३.२

सुमुहूर्ते चिन्त्य शिवानलविप्रगुरून्द्विजः ॥ (८३।२)

sumuhūrte cintya śivānalavipragurūndvijaḥ ||

84.1८४.१

संतुष्टः सुमना भूत्वा रसं सेवेत सिद्धिदम् । (८४।१)

saṃtuṣṭaḥ sumanā bhūtvā rasaṃ seveta siddhidam |

84.2८४.२

पयसा हेमशुण्ठीभ्यां नस्यं क्रामणमुत्तमम् ॥ (८४।२)

payasā hemaśuṇṭhībhyāṃ nasyaṃ krāmaṇamuttamam ||

85.1८५.१

हेमादि षड्लोहकृतम् अञ्जनं क्रामणं परम् । (८५।१)

hemādi ṣaḍlohakṛtam añjanaṃ krāmaṇaṃ param |

85.2८५.२

रससेवायां पथ्यापथ्यमतः परं प्रवक्ष्यामि रससेवाहिताहितम् ॥ (८५।२)

rasasevāyāṃ pathyāpathyamataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasasevāhitāhitam ||

86.1८६.१

रक्तशाल्यन्नगोधूमं गव्यं क्षीरं घृतं दधि । (८६।१)

raktaśālyannagodhūmaṃ gavyaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ dadhi |

86.2८६.२

जाङ्गलं पललं मुद्गं शर्करा मधु सैन्धवम् ॥ (८६।२)

jāṅgalaṃ palalaṃ mudgaṃ śarkarā madhu saindhavam ||

87.1८७.१

हंसोदकं वास्तुकं च मेघनादः पुनर्नवा । (८७।१)

haṃsodakaṃ vāstukaṃ ca meghanādaḥ punarnavā |

87.2८७.२

पटोलालाबुकदलीधान्यकेक्षुकदाडिमम् ॥ (८७।२)

paṭolālābukadalīdhānyakekṣukadāḍimam ||

88.1८८.१

नालिकेराम्बु विश्वं च सदा ताम्बूलचर्वणम् । (८८।१)

nālikerāmbu viśvaṃ ca sadā tāmbūlacarvaṇam |

88.2८८.२

गन्धसारं कुङ्कुमं च मृगनाभिं विलेपयेत् ॥ (८८।२)

gandhasāraṃ kuṅkumaṃ ca mṛganābhiṃ vilepayet ||

89.1८९.१

सुरभीणि सुपुष्पाणि मृदुशय्येष्टकामिनीः । (८९।१)

surabhīṇi supuṣpāṇi mṛduśayyeṣṭakāminīḥ |

89.2८९.२

शिवात्मज्ञानकथनं मृदुभाषा सुखासिका ॥ (८९।२)

śivātmajñānakathanaṃ mṛdubhāṣā sukhāsikā ||

90.1९०.१

दिव्याम्बराणि शुद्धानि छाया चाल्पविपर्यटम् । (९०।१)

divyāmbarāṇi śuddhāni chāyā cālpaviparyaṭam |

90.2९०.२

मृत्युञ्जयजपो हर्षो मन्दहासश्च शुद्धता ॥ (९०।२)

mṛtyuñjayajapo harṣo mandahāsaśca śuddhatā ||

91.1९१.१

नर्तनालोकनं गीतश्रवणं शिवपूजनम् । (९१।१)

nartanālokanaṃ gītaśravaṇaṃ śivapūjanam |

91.2९१.२

देवाग्निगुरुविप्राणां वन्दनं श्रुतिपालनम् ॥ (९१।२)

devāgniguruviprāṇāṃ vandanaṃ śrutipālanam ||

92.1९२.१

समाधिः प्राणिकरुणा सत्यवाक्यं हितं प्रियम् । (९२।१)

samādhiḥ prāṇikaruṇā satyavākyaṃ hitaṃ priyam |

92.2९२.२

वाग्देहमनसा चेष्टा यथा दुःखनिरोधिनी ॥ (९२।२)

vāgdehamanasā ceṣṭā yathā duḥkhanirodhinī ||

93.1९३.१

एतत्सर्वं रसेन्द्रस्य क्रामणं कथितं प्रिये । (९३।१)

etatsarvaṃ rasendrasya krāmaṇaṃ kathitaṃ priye |

93.2९३.२

अहितं रससेवायाः कथयामि शृणु प्रिये ॥ (९३।२)

ahitaṃ rasasevāyāḥ kathayāmi śṛṇu priye ||

94.1९४.१

अत्यशनं चातिपानम् अतिनिद्रातिजागरम् । (९४।१)

atyaśanaṃ cātipānam atinidrātijāgaram |

94.2९४.२

अकाले भोजनं स्त्रीणामतिसङ्गोऽप्यसङ्गिता ॥ (९४।२)

akāle bhojanaṃ strīṇāmatisaṅgo'pyasaṅgitā ||

95.1९५.१

अस्थानमदहासाश्च हर्षः कोपोऽधिकस्पृहा । (९५।१)

asthānamadahāsāśca harṣaḥ kopo'dhikaspṛhā |

95.2९५.२

बहुजल्पो जलक्रीडा दुःखम् अत्यन्तचिन्तनम् ॥ (९५।२)

bahujalpo jalakrīḍā duḥkham atyantacintanam ||

96.1९६.१

कलिङ्गं कारवेल्लं च कूष्माण्डः कर्कटी तथा । (९६।१)

kaliṅgaṃ kāravellaṃ ca kūṣmāṇḍaḥ karkaṭī tathā |

96.2९६.२

काकमाची कुलत्थं च कार्कोटी च कुसुम्भिका ॥ (९६।२)

kākamācī kulatthaṃ ca kārkoṭī ca kusumbhikā ||

97.1९७.१

तिलातसीतैलमाषकपोतकमसूरकाः । (९७।१)

tilātasītailamāṣakapotakamasūrakāḥ |

97.2९७.२

तक्रभक्तं च सौवीरं तिक्तकट्वम्ललावणम् ॥ (९७।२)

takrabhaktaṃ ca sauvīraṃ tiktakaṭvamlalāvaṇam ||

98.1९८.१

क्षारं क्षौद्रं पिच्छिलं च पित्तलं च परूषकम् । (९८।१)

kṣāraṃ kṣaudraṃ picchilaṃ ca pittalaṃ ca parūṣakam |

98.2९८.२

माहिषीः क्षीरविकृतीर् विदरं सहकारकम् ॥ (९८।२)

māhiṣīḥ kṣīravikṛtīr vidaraṃ sahakārakam ||

99.1९९.१

नारङ्गबिल्वलिकुचशिग्रुनैवेद्यभोजनम् । (९९।१)

nāraṅgabilvalikucaśigrunaivedyabhojanam |

99.2९९.२

अग्निस्पर्शनम् अङ्घ्रिभ्यां ताडनं गोद्विजन्मनोः ॥ (९९।२)

agnisparśanam aṅghribhyāṃ tāḍanaṃ godvijanmanoḥ ||

100.1१००.१

कुमारीबालतुरगपश्वादीनां च ताडनम् । (१००।१)

kumārībālaturagapaśvādīnāṃ ca tāḍanam |

100.2१००.२

पातकं प्राणिहिंसा च छेदनं भूरुहाम् अपि ॥ (१००।२)

pātakaṃ prāṇihiṃsā ca chedanaṃ bhūruhām api ||

101.1१०१.१

अक्षादिसप्तव्यसनं छायाश्वत्थकपित्थयोः । (१०१।१)

akṣādisaptavyasanaṃ chāyāśvatthakapitthayoḥ |

101.2१०१.२

लिङ्गस्त्रीनरखट्वानां तथा द्वीपिविभीतयोः ॥ (१०१।२)

liṅgastrīnarakhaṭvānāṃ tathā dvīpivibhītayoḥ ||

102.1१०२.१

चतुष्पथातिनिर्विक्तस्थाने विण्मूत्रमोचनम् । (१०२।१)

catuṣpathātinirviktasthāne viṇmūtramocanam |

102.2१०२.२

शिवद्विजगुरुस्त्रीणां वीरयोनियतात्मनाम् ॥ (१०२।२)

śivadvijagurustrīṇāṃ vīrayoniyatātmanām ||

103.1१०३.१

समयश्रुतिसूतानां नदीतीर्थाम्भसां नृणाम् । (१०३।१)

samayaśrutisūtānāṃ nadītīrthāmbhasāṃ nṛṇām |

103.2१०३.२

पलाण्डुहिङ्गुलशुनराजिकाबृहतीद्वयम् ॥ (१०३।२)

palāṇḍuhiṅgulaśunarājikābṛhatīdvayam ||

104.2१०४.२

सुप्तिर् मद्यासवौ ताम्रचूडश्च जलजामिषम् ॥ (१०४।२)

suptir madyāsavau tāmracūḍaśca jalajāmiṣam ||

105.1१०५.१

तीक्ष्णोष्णगुरुविष्टम्भिरूक्षशुष्कामिषं मधु । (१०५।१)

tīkṣṇoṣṇaguruviṣṭambhirūkṣaśuṣkāmiṣaṃ madhu |

105.2१०५.२

कदलीपत्रकांस्येषु भोजनं घर्मसेवनम् ॥ (१०५।२)

kadalīpatrakāṃsyeṣu bhojanaṃ gharmasevanam ||

106.1१०६.१

एतानि द्रव्यजालानि निषिद्धानि रसायने । (१०६।१)

etāni dravyajālāni niṣiddhāni rasāyane |

106.2१०६.२

अपथ्यजनिता रोगाःसेवेत चेत्प्रमादेन विकृतिर्जायते क्षणात् ॥ (१०६।२)

apathyajanitā rogāḥseveta cetpramādena vikṛtirjāyate kṣaṇāt ||

107.1१०७.१

रसाजीर्णे भवेत्कान्ते शोषो मूर्च्छा भ्रमो ज्वरः । (१०७।१)

rasājīrṇe bhavetkānte śoṣo mūrcchā bhramo jvaraḥ |

107.2१०७.२

क्लमः कम्पः शकृन्मूत्ररोधनं शूलवेपथुः ॥ (१०७।२)

klamaḥ kampaḥ śakṛnmūtrarodhanaṃ śūlavepathuḥ ||

108.1१०८.१

अनिद्रालस्यहिक्का च कासश्वासविजृम्भिकाः । (१०८।१)

anidrālasyahikkā ca kāsaśvāsavijṛmbhikāḥ |

108.2१०८.२

अरोचकातिसारश्च लिङ्गस्तम्भो ऽक्षिकुक्षिषु ॥ (१०८।२)

arocakātisāraśca liṅgastambho 'kṣikukṣiṣu ||

109.1१०९.१

वक्षःकर्णोदराङ्घ्रौ च मेढ्रे शिरसि सन्धिषु । (१०९।१)

vakṣaḥkarṇodarāṅghrau ca meḍhre śirasi sandhiṣu |

109.2१०९.२

दाहोऽङ्गभङ्गसर्वेऽन्ये व्याधयः सम्भवन्ति वै ॥ (१०९।२)

dāho'ṅgabhaṅgasarve'nye vyādhayaḥ sambhavanti vai ||

110.1११०.१

रसाजीर्णप्रशान्त्यर्थं योगोऽयं कथ्यते मया । (११०।१)

rasājīrṇapraśāntyarthaṃ yogo'yaṃ kathyate mayā |

110.2११०.२

राजकोशातकी पुङ्खा गरुडी कारवल्लिका ॥ (११०।२)

rājakośātakī puṅkhā garuḍī kāravallikā ||

111.1१११.१

कार्कोटी काकमाची च देवदाली पराजिता । (१११।१)

kārkoṭī kākamācī ca devadālī parājitā |

111.2१११.२

सर्वम् एतच्चैकपलं गोमूत्रे तु चतुष्पले ॥ (१११।२)

sarvam etaccaikapalaṃ gomūtre tu catuṣpale ||

112.1११२.१

क्वाथयेत् पादशेषं तु कार्षिकं स्वच्छसैन्धवम् । (११२।१)

kvāthayet pādaśeṣaṃ tu kārṣikaṃ svacchasaindhavam |

112.2११२.२

निक्षिपेत् तत् पिबेत् क्वाथं रसाजीर्णे हितंकरम् ॥ (११२।२)

nikṣipet tat pibet kvāthaṃ rasājīrṇe hitaṃkaram ||

113.1११३.१

सुखीभवेत् त्रिदिवसे रसस्य क्रामणं भवेत् । (११३।१)

sukhībhavet tridivase rasasya krāmaṇaṃ bhavet |

113.2११३.२

रसो व्यथयते तत्तदङ्गं संपरिमर्दयेत् ॥ (११३।२)

raso vyathayate tattadaṅgaṃ saṃparimardayet ||

114.1११४.१

वा स्तनेन च तन्वङ्ग्या निर्व्यथः क्रमते रसः । (११४।१)

vā stanena ca tanvaṅgyā nirvyathaḥ kramate rasaḥ |

114.2११४.२

सप्तधातुवेधःत्वग्वेधः प्रथमं देवि रक्तवेधो द्वितीयकः ॥ (११४।२)

saptadhātuvedhaḥtvagvedhaḥ prathamaṃ devi raktavedho dvitīyakaḥ ||

115.1११५.१

तृतीयो मांसवेधः स्यान्मेदोवेधश्चतुर्थकः । (११५।१)

tṛtīyo māṃsavedhaḥ syānmedovedhaścaturthakaḥ |

115.2११५.२

अस्थिवेधः पञ्चमः स्यात्षष्ठो मज्जात्मको भवेत् ॥ (११५।२)

asthivedhaḥ pañcamaḥ syātṣaṣṭho majjātmako bhavet ||

116.1११६.१

सप्तमः शुक्लवेधः स्यात् नाडीवेधस्तथाष्टमः । (११६।१)

saptamaḥ śuklavedhaḥ syāt nāḍīvedhastathāṣṭamaḥ |

116.2११६.२

नवमश्चक्षुषो वेधो दशमः सर्ववेधकः ॥ (११६।२)

navamaścakṣuṣo vedho daśamaḥ sarvavedhakaḥ ||

117.1११७.१

रसवेधेन भुजगः स्वर्णं स्याद् रक्तवेधतः । (११७।१)

rasavedhena bhujagaḥ svarṇaṃ syād raktavedhataḥ |

117.2११७.२

त्रपु स्वर्णं भवेन्मांसवेधात् तीक्ष्णं च काञ्चनम् ॥ (११७।२)

trapu svarṇaṃ bhavenmāṃsavedhāt tīkṣṇaṃ ca kāñcanam ||

118.1११८.१

मेदोवेधेन शुल्बं तु स्वर्णं स्यादस्थिवेधतः । (११८।१)

medovedhena śulbaṃ tu svarṇaṃ syādasthivedhataḥ |

118.2११८.२

रूप्यं स्वर्णं भवेन्मज्जवेधाल्लोहानि कांचनम् ॥ (११८।२)

rūpyaṃ svarṇaṃ bhavenmajjavedhāllohāni kāṃcanam ||

119.1११९.१

शुक्लवेधेन मृत्पात्रं काञ्चनं भवति प्रिये । (११९।१)

śuklavedhena mṛtpātraṃ kāñcanaṃ bhavati priye |

119.2११९.२

वज्रजीर्णो वीर्यवेधी मज्जामभ्रकजारितः ॥ (११९।२)

vajrajīrṇo vīryavedhī majjāmabhrakajāritaḥ ||

120.1१२०.१

हेमजीर्णस्त्वस्थिवेधी रूप्यजीर्णो रसं प्रिये । (१२०।१)

hemajīrṇastvasthivedhī rūpyajīrṇo rasaṃ priye |

120.2१२०.२

मेदोवेधी ताप्यजीर्णो मांसवेधी तु पारदः ॥ (१२०।२)

medovedhī tāpyajīrṇo māṃsavedhī tu pāradaḥ ||

121.1१२१.१

शुल्बजीर्णो रक्तवेधी कान्तजीर्णो रसात्मकः । (१२१।१)

śulbajīrṇo raktavedhī kāntajīrṇo rasātmakaḥ |

121.2१२१.२

तीक्ष्णबद्धेन नीलाभस् ताम्रेणारुणसप्रभः ॥ (१२१।२)

tīkṣṇabaddhena nīlābhas tāmreṇāruṇasaprabhaḥ ||

122.1१२२.१

रजतेनेन्दुसंकाशो हेम्ना काञ्चनसप्रभः । (१२२।१)

rajatenendusaṃkāśo hemnā kāñcanasaprabhaḥ |

122.2१२२.२

धूमावलोकी वक्त्रस्थो मासात्खेचरतां नयेत् ॥ (१२२।२)

dhūmāvalokī vaktrastho māsātkhecaratāṃ nayet ||

123.1१२३.१

स्पर्शवेधी तु वक्त्रस्थो द्विमासात्सिद्धिदायकः । (१२३।१)

sparśavedhī tu vaktrastho dvimāsātsiddhidāyakaḥ |

123.2१२३.२

शतकोटिस्त्रिभिर्मासैश् चतुर्भिर् दशकोटिकृत् ॥ (१२३।२)

śatakoṭistribhirmāsaiś caturbhir daśakoṭikṛt ||

124.1१२४.१

पञ्चभिः कोटिवेधी स्याद् अष्टभिश्चायुतं पुनः । (१२४।१)

pañcabhiḥ koṭivedhī syād aṣṭabhiścāyutaṃ punaḥ |

124.2१२४.२

साहस्रं नवभिर्मासैर् दशमासे शतं पुनः ॥ (१२४।२)

sāhasraṃ navabhirmāsair daśamāse śataṃ punaḥ ||

125.1१२५.१

तस्य मूत्रपुरीषैस्तु श्लेष्मणाङ्गमलैस् तथा । (१२५।१)

tasya mūtrapurīṣaistu śleṣmaṇāṅgamalais tathā |

125.2१२५.२

लेपाद्धेमत्वम् आयान्ति यानि लोहानि भूतले ॥ (१२५।२)

lepāddhematvam āyānti yāni lohāni bhūtale ||

126.1१२६.१

चतुःषष्ट्यंशतो वेधी मासम् एकादशस्य तु । (१२६।१)

catuḥṣaṣṭyaṃśato vedhī māsam ekādaśasya tu |

126.2१२६.२

द्वात्रिंशकवेधी तु वर्षाद् देहं तु वेधयेत् ॥ (१२६।२)

dvātriṃśakavedhī tu varṣād dehaṃ tu vedhayet ||

127.1१२७.१

सर्वरोगैर् विनिर्मुक्तो वलीपलितवर्जितः । (१२७।१)

sarvarogair vinirmukto valīpalitavarjitaḥ |

127.2१२७.२

नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते ॥ (१२७।२)

nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate ||

128.1१२८.१

वायुवेगी महातेजाः कामदेव इवापरः । (१२८।१)

vāyuvegī mahātejāḥ kāmadeva ivāparaḥ |

128.2१२८.२

इच्छया जायते दृश्योऽप्यदृश्यचैव जायते ॥ (१२८।२)

icchayā jāyate dṛśyo'pyadṛśyacaiva jāyate ||

129.1१२९.१

यस्य संस्पर्शमात्रेण सर्वलोहानि काञ्चनम् । (१२९।१)

yasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam |

129.2१२९.२

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ (१२९।२)

tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame ||

130.1१३०.१

देवा यत्र विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ (१३०।१)

devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ĀK, 1, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit