उषःपानरसायनमथ प्रीतमना देवी पप्रच्छ परमेश्वरी । (१।१)

श्रीभैरवी । (१।२)

आदिभैरव देवेश सृष्टिस्थित्यन्तकारण ॥ (१।३)

सर्वज्ञ शिव लोकेश त्वत्प्रसादान्मया विभो । (२।१)

रसायनानि दिव्यानि श्रुतानि विविधानि च ॥ (२।२)

सुसाध्यं सुलभं दिव्यं सद्यः प्रत्ययकारणम् । (३।१)

बालस्त्रीषण्ढवृद्धानां रोगार्तानां विशेषतः ॥ (३।२)

योग्यं रसायनार्हाणां ब्रूहि देव कृपानिधे । (४।१)

ततः स्मेराननाम्भोजो भैरवो भवभैरवः ॥ (४।२)

श्रीभैरवः । (५।१)

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सर्वयोग्यं सुखङ्करम् । (५।२)

पावनं सुलभं चान्तर्बहिरंहोविनाशनम् ॥ (५।३)

यस्माज्जगन्ति जातानि प्राणाः प्राणभृतामपि । (६।१)

त्रायते विश्वमखिलं सर्वदेवात्मकं प्रिये ॥ (६।२)

त्रिदोषशमनं सौख्यं पथ्यं सर्वरसाधिकम् । (७।१)

षड्जीवनादिगुणयुग्रसयुक्तं बलप्रदम् ॥ (७।२)

जीवनं च बलं प्रायः प्राणिनामग्निमूलकम् । (८।१)

तस्याग्निरिन्धनं तोयं तस्मात्तोयं पिबेद्बुधः ॥ (८।२)

वैद्युतो बाडवो वह्निर्जाठरश्च त्रयोऽग्नयः । (९।१)

अबिन्धनाः स्युरन्येषां काष्ठादीनीन्धनानि हि ॥ (९।२)

तस्माद्देवि शिवं वच्मि शृणु तोयरसायनम् । (१०।१)

पूरयेन्नूतनघटे प्रातः शोध्यैश्च वारिभिः ॥ (१०।२)

गाङ्गेयैर्वाथ नादेयैस् ताटाकैर्वापि सारसैः । (११।१)

कौपैर्वा चापि वै घर्मैर्वार्षिकैर्वा यथाभवैः ॥ (११।२)

तद्घटं स्थापयेन्मञ्चे दिव्यभास्कररश्मिभिः । (१२।१)

नष्टदोषं निशायां च चन्द्रामृतकराप्लुतम् ॥ (१२।२)

एलोशीरककर्पूरचन्दनैरधिवासितम् । (१३।१)

पाटलीकेतकीजातिमल्लिकोत्पलवासितम् ॥ (१३।२)

उशीरतालवृन्तेन तोयसिक्तेन मन्द्रतः । (१४।१)

मुहुर्मुहुर्वीजितं तु हंसोदकमुदाहृतम् ॥ (१४।२)

अनुराधोदयात्पूर्वं नास्पृष्टमलमूत्रकम् । (१५।१)

पिबेत्तोयं ततः कुर्यान्मलमूत्रविसर्जनम् ॥ (१५।२)

सन्ध्यावन्दनकर्मादि कुर्वन्स्वेच्छाशनो भवेत् । (१६।१)

एकाब्दबालको नित्यं पिबेत्तोयं पलं पलम् ॥ (१६।२)

एवं षोडशवर्षान्तं प्रत्यब्दं च पलं पलम् । (१७।१)

वर्धयेत् क्रमशो धीमान्पलषोडशिकावधि ॥ (१७।२)

षोडशाब्दात्परं सेव्यं षोडशप्रसृतं जलम् । (१८।१)

एवं विंशतिवर्षान्तं नित्यं सेवेत सादरम् ॥ (१८।२)

अनेन व्याधयः सर्वे विनश्यन्ति न संशयः । (१९।१)

जीवेद्वर्षशतं बुद्धिबलेन्द्रियसुखान्वितः ॥ (१९।२)

प्रसृतं च पिबेदष्टपलं दीर्घायुषाय च । (२०।१)

यथा वह्निबलं तोयं त्र्यहाद्वा पञ्चवासरात् ॥ (२०।२)

सप्ताहाद्वा क्रमात्प्राज्ञः प्रसृतं प्रसृतं तथा । (२१।१)

पुनस्तु कुडवं वापि वर्धयेत्तच्छनैः शनैः ॥ (२१।२)

षोडशप्रसृतं यावत्तावत्सेव्यं ततः परम् । (२२।१)

यथा यथाम्बुनो वृद्धिस्तथा दोषः प्रशाम्यति ॥ (२२।२)

षण्मासं वा वत्सरं वा वाद्यन्तं वा पिबेज्जलम् । (२३।१)

यथा वृद्धिस्तथा ह्रासो यावच्चुलुकमात्रकम् ॥ (२३।२)

उपवासं दिवा रात्रौ पथ्याशी तत्परित्यजेत् । (२४।१)

आत्यन्तिके च व्यायामे सति वाञ्जलिमात्रकम् ॥ (२४।२)

पादमर्धं त्रिपादं वा यथा सेवाञ्जलिं पिबेत् । (२५।१)

मध्वाज्यतैलदुग्धाज्यजलाद्यन्यतमैर् युतम् ॥ (२५।२)

हन्याच्छीघ्रं वातरोगमथवास्यस्थभेषजैः । (२६।१)

तत्तद्रोगोपशमनं भक्षयित्वा च भेषजम् ॥ (२६।२)

ततो जलं वा प्रपिबेन्मुहूर्ते वा गते सति । (२७।१)

जीर्णे वा सलिले सेव्यं भोजनान्तेऽथवा निशि ॥ (२७।२)

ज्वरादिरोगे संजात उपवासो भवेद्यदि । (२८।१)

पिबेद् अर्धं च पूर्वस्माल्लघ्वाहारी यथासुखम् ॥ (२८।२)

उपवासो व्रतार्थं चेत् तत्क्षीरं वा पलं निशि । (२९।१)

रात्रावभोजनं देवि जठरे वारि शुष्यति ॥ (२९।२)

अर्धं वा प्राञ्जलिं वारि पिबेन्नित्यं प्रयत्नतः । (३०।१)

सर्वत्राहारसत्वाग्निसाम्यं वारि पिबेत्सुधीः ॥ (३०।२)

विण्मूत्रोत्सर्जनं ब्राह्मान्मुहूर्तात्पूर्वतो यदि । (३१।१)

ततः पीत्वैव सलिलं विण्मूत्रं च विसर्जयेत् ॥ (३१।२)

वारि पूतं विषं त्वल्पं विण्मूत्रोत्सर्जनात्परम् । (३२।१)

अज्ञातवेले रात्रौ चेत्पिबेत्तोयं पुनः प्रगे ॥ (३२।२)

पादं वाथ चतुर्थांशमञ्जलिं वा पिबेज्जलम् । (३३।१)

जलपानकल्पे पथ्यम् अपथ्यञ्चगोधूमषष्टिशाल्यन्नं यवजाङ्गलजामिषम् ॥ (३३।२)

गव्यं सर्पिर्दधि क्षीरमुदश्विन्नवनीतकम् । (३४।१)

मध्विक्षुदाडिमद्राक्षामोचखर्जूरशर्कराः ॥ (३४।२)

सहकारफलं धात्री नालिकेरजलं नवम् । (३५।१)

कूष्माण्डालाबुरुनिम्बपत्रफलानि च ॥ (३५।२)

पत्रपुष्पफलं शिग्रोर्मुद्गयूषरसौ कृतौ । (३६।१)

सुनिषण्णकगोरण्टी जीवन्तीद्वयकं तथा ॥ (३६।२)

राजवृक्षकशोथघ्नी चिल्ली वापि लघुच्छदा । (३७।१)

शतावरी तण्डुली च मत्स्याक्षी च विदारिका ॥ (३७।२)

उपोदकी च वार्त्ताकी कारवल्लीफलानि च । (३८।१)

लघुकोशातकी लक्ष्मी पटोलं तालमूलकम् ॥ (३८।२)

मोचायाः कुसुमं दण्डफलानि क्षुद्रदन्तिका । (३९।१)

सदाफलं च मत्स्याण्डी शृङ्गवेरं च सैन्धवम् ॥ (३९।२)

फलपूराम्लकं पक्वधात्रीफलम् अलर्ककः । (४०।१)

वायसी कुन्तली चैव वसुकन्यालिका तथा ॥ (४०।२)

कुस्तुम्बरी च सरसी शार्ङ्गेरी चक्रमर्दकः । (४१।१)

मण्डूकपर्णी पालक्याः पत्रं गाङ्गेरुकं तथा ॥ (४१।२)

आखुकर्णी कासमर्दपत्रं गाङ्गेरुकं तथा । (४२।१)

संस्कारार्थं च कैडर्यसैन्धवोषणजारकाः ॥ (४२।२)

सर्वेऽपि मधुरप्रायाः स्वादुशीताः सुखप्रदाः । (४३।१)

कतकस्य च पथ्यायाः शलाटुं लवणाक्तकम् ॥ (४३।२)

नीलोत्पलाब्जयोर् नालपुष्पशालूककेसराः । (४४।१)

स्नेहयुक्तं भजेत्स्नानं श्वेताम्बरधरः शुचिः ॥ (४४।२)

कस्तूरीचन्दनहिमकर्पूरैर् अनुलेपनम् । (४५।१)

मन्दानिलं पुष्पमाल्यं कौमुदीरत्नभूषणम् ॥ (४५।२)

पथ्यं रुच्यं जलीयं च स्वादुप्रायं च सद्रवम् । (४६।१)

घृतक्षीरयुतं भक्तं भुञ्जीतोदकसेवकः ॥ (४६।२)

ताम्बूलचर्वणं कुर्यात् सकर्पूरं सुखासनम् । (४७।१)

नारिकेलजलं सायं निशि क्षीरं सशर्करम् ॥ (४७।२)

शाल्मली तूलशय्या च निशि निद्रा यथासुखम् । (४८।१)

ऊनातिमात्रविष्टम्भिविबन्ध्युष्णखराणि च ॥ (४८।२)

रूक्षाहृद्यस्थिरगुरुपिच्छिलाकालभोजनम् । (४९।१)

कुल्माषबृहतीचोषद्वयालाबुनिरूढकम् ॥ (४९।२)

कुलुत्थयूषकालिङ्गगुञ्जावृक्षफलं तथा । (५०।१)

पलाण्डु लशुनं सर्वकन्दं सिद्धार्थकं तथा ॥ (५०।२)

अजाङ्गलं पलं मत्स्यं किंचित्क्षीरान्नभोजनम् । (५१।१)

अनुक्तशाकमन्नं च फलं क्षीरयुतं पलम् ॥ (५१।२)

सर्वक्षीरयुतान्सर्वान्रसानमधुरानपि । (५२।१)

तिलतैलं च तत्कल्कम् एतैः संयुक्तम् औषधम् ॥ (५२।२)

बहुभाष्यातपछायासमचिन्ताध्वरोषणम् । (५३।१)

शोकवाहनभीतिश् चालस्यात्यन्तरतं तथा ॥ (५३।२)

मूर्ध्नि भारवहश्चांभस्तरणं चोपवासकम् । (५४।१)

व्यायामेर्ष्यादिवास्वापो निशि जागरणं तथा ॥ (५४।२)

पुरोवातो हिमं धूलिर्वातप्रायस्थलं तथा । (५५।१)

धूमप्रायगृहं तल्पं कार्पासपरिकल्पितम् ॥ (५५।२)

अग्निः श्रमाम्बुजननं तथोष्णाम्बरधारणम् । (५६।१)

कौशेयधारणं तूर्वोस्ताडनं कठिनासनम् ॥ (५६।२)

उष्णालयक्षारकूपसलिलं कटुतिक्तकौ । (५७।१)

अम्लः कषायतिक्तश्च रामठं च विरूक्षकम् ॥ (५७।२)

मदिरा च वसा मज्जा मूत्रं दुष्टजलानि च । (५८।१)

मदं शीतमनारोग्यं भोजनं तैलवर्जितम् ॥ (५८।२)

अभ्यङ्गं काञ्जिकं शीतं रोगाभावे कषायकम् । (५९।१)

विदाहि शोषणं मूर्ध्नि स्नानमप्युष्णवारिभिः ॥ (५९।२)

कारणं दोषकोपानां निन्द्यमन्यद्विवर्जयेत् । (६०।१)

पीतजलजीर्णलक्षणम्स्वस्थः पीत्वा सुखासीनः सलिलं वाग्यतः शुचिः ॥ (६०।२)

विसर्जयेन्मलं मूत्रं ताम्बूलादींश्च वर्जयेत् । (६१।१)

यावज्जलं पिबेत्तावन्मूत्रं निर्याति चेत् तदा ॥ (६१।२)

जलं जीर्णं विजानीयादौषधेन विना यदा । (६२।१)

निर्गच्छेत्सलिलं पीतं तदा स्वस्थतरो मतः ॥ (६२।२)

निर्गते पीतसलिले निःशेषे क्षुत्प्रजायते । (६३।१)

तैलाभ्यङ्गं ततः कुर्याद्विहितं पथ्यमाचरेत् ॥ (६३।२)

जलाजीर्णलक्षणं तत्परिहारश्चपरिहारं विना रोगा जायन्ते नाविचारतः । (६४।१)

श्रमः क्लमश्च वमनं शिरस्तोदः शिरोभ्रमः ॥ (६४।२)

सलिलस्तम्भशोषौ चाभिष्यन्दो वेगरोधनम् । (६५।१)

गुल्मोदावर्तकौ वह्निसदनं गात्रभञ्जनम् ॥ (६५।२)

तोदो बस्तौ मेहने च वक्षणे हृदि लोचने । (६६।१)

जङ्घोद्वेष्टनकं श्वासो भुक्तिद्वेषस्त्वरोचकः ॥ (६६।२)

अश्मरी पीनसः कासस्त्वतिसारश्च दुस्तरः । (६७।१)

सकृदम्भोविशोषश् चेद् रूक्षायासादिकर्मभिः ॥ (६७।२)

स दोषो न तु विज्ञेयो दोषस्तंभोऽसकृद्यदि । (६८।१)

प्रपीते सलिले स्तब्धे चिकित्सात्र विधीयते ॥ (६८।२)

कूष्माण्डपत्रैर् उदरं बस्तिं चाच्छादयेत्सुधीः । (६९।१)

मूत्रमोचनकृल्लेपं विदध्याज्जलमुक्तये ॥ (६९।२)

यद्वाज्यधात्रीलिप्ताङ्गस्नानं कुर्याद्रसायनम् । (७०।१)

सगुडं वा पिबेत्क्षीरं तक्रं वा शर्करान्वितम् ॥ (७०।२)

नालिकेरोदकैर्वापि ससितोर्वारुबीजकम् । (७१।१)

कष्टाज्जीर्णं जलं यस्य भुक्तेः प्राक् सर्पिर् आददेत् ॥ (७१।२)

यद्वा तिष्ठेच्चिरं चाप्सु स्नायाद्धात्र्यादिभिर्हिमैः । (७२।१)

यद्वा स्तब्धे जले पीते स्वादुशीतैर्विशोधयेत् ॥ (७२।२)

कृष्णामदनसिन्धूत्थैः कल्कैर्मधुयुतैर्वमेत् । (७३।१)

पथ्याचूर्णं नालिकेरजलैः पीत्वा विरेचयेत् ॥ (७३।२)

यद्वा त्रिजातकव्योषक्रिमिघ्नामलकाब्दकैः । (७४।१)

त्रिवृत्सर्वसमा योज्या ह्येतत्सर्वसमा सिता ॥ (७४।२)

सक्षौद्रगुलिकां कृत्वा लिहेदम्भोविमुक्तये । (७५।१)

रात्रौ वरा सेविता चेत्सर्वदोषविनाशिनी ॥ (७५।२)

नाभेरधश्चार्द्रपटं क्षणमात्रं निधापयेत् । (७६।१)

अवगाहेन शीताम्भो मूर्ध्नि वा शीतवारि च ॥ (७६।२)

निक्षिपेदथवा सार्द्रसिकतातल्पशोभिते । (७७।१)

धारागृहे वा चासीत त्रपुसोर्वारुबीजकम् ॥ (७७।२)

वरीद्राक्षाम्बुना पेयं वा तु काश्मीरजं वृषम् । (७८।१)

द्राक्षारसेन वा पेयं कर्कटीबीजकानि च ॥ (७८।२)

तण्डुलक्षालनजलैर्मधुकं वाथ शर्कराम् । (७९।१)

सद्राक्षं च गुडं दार्वीं तण्डुलोदकयोगतः ॥ (७९।२)

यद्वा धात्रीफलरसैर्गोस्तनीं शर्करान्विताम् । (८०।१)

वरीं वा शर्करायुक्तां द्राक्षां वा मस्तुना सह ॥ (८०।२)

जलेन वा गुडं पेयं नालिकेरजलेन वा । (८१।१)

तुगाक्षीरीभवं कल्कं वापि कर्कारुबीजकम् ॥ (८१।२)

कल्पं वा तामलक्याश्च मूलं वा यष्टिकल्ककम् । (८२।१)

पिशाचकदलीपक्वफलं क्षौद्रसितान्वितम् ॥ (८२।२)

नालिकेरजलैर्वापि तक्रैर्वा मस्तुनापि वा । (८३।१)

रम्भाकन्दजलैर्वापि क्षीरैर्वामलकीरसैः ॥ (८३।२)

यद् वामृतारसैर् वापि कूष्माण्डस्वरसेन वा । (८४।१)

दाडिमस्य रसैर्वापि त्वभीरोश्च रसैस्तथा ॥ (८४।२)

अलाबोश्च रसैर्वापि पिबेदेलां सशर्कराम् । (८५।१)

कदलीकन्दयष्ट्याह्वश्वदंष्ट्राश्च कशेरुकाः ॥ (८५।२)

तृणपञ्चकमूलानि शुक्रा चैव शतावरी । (८६।१)

एतेषां कदलीकन्दप्रमुखानां कषायकम् ॥ (८६।२)

सक्षौद्रं ससितं वापि पेयं जलविमुक्तये । (८७।१)

उषःपानगुणाःएवं ब्राह्मे मुहूर्ते यत्पीतं वारि रसायनम् ॥ (८७।२)

दोषान् अशेषान् शमयेद् रोगानपि विनाशयेत् । (८८।१)

रक्तवातं च वातांश्च हृद्रोगं श्वासकासकम् ॥ (८८।२)

रक्तपित्तं च पित्तानि ग्रहणीछर्द्यरोचकान् । (८९।१)

क्षयमूर्च्छाकुष्ठमेहमोहगण्डार्बुदान् गदान् ॥ (८९।२)

गुल्मप्लीहाश्मरीशूलानाहाजीर्णविषूचिकाः । (९०।१)

क्रिमिं पाण्डुं कामिलां च हलीमकविसर्पकाः ॥ (९०।२)

व्रणं च श्वयथुं श्वित्रमग्निसादं त्रिधा विषम् । (९१।१)

जत्रूर्ध्वगुह्यकान् रोगान् अपस्मारं च विभ्रमम् ॥ (९१।२)

ज्वरान् आध्मानजठरमूत्राघातगुदाङ्कुरान् । (९२।१)

वलीपलितनिर्मुक्तो जीवेत्त्रिशतवत्सरम् ॥ (९२।२)

स्थिरधीर्बलवान्धीरः कान्तः कान्तामनोभवः । (९३।१)

नासापानरसायनम्नासापुटाभ्यां सलिलं यस्तु प्रातः पिबेन्नरः ॥ (९३।२)

शुक्तिमात्रं प्रतिदिनं पथ्याशी विजितेन्द्रियः । (९४।१)

इन्द्रियाणां पटुत्वं च वलीपलितनाशनम् ॥ (९४।२)

शतायुष्यम् अवाप्नोति नासारन्ध्ररसायनम् ॥ (९५।१)