ĀK, 1, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
रसायनसेवासूतो वज्रं सुवर्णं च कान्तलोहं तथाभ्रकम् । (१।१)
rasāyanasevāsūto vajraṃ suvarṇaṃ ca kāntalohaṃ tathābhrakam |
पञ्चैतान्यमृतानि स्युः कल्पितानि नृणां मया ॥ (१।२)
pañcaitānyamṛtāni syuḥ kalpitāni nṛṇāṃ mayā ||
मत्तकाशिनि यो वेत्ति सोऽपि साक्षान्महेश्वरः । (२।१)
mattakāśini yo vetti so'pi sākṣānmaheśvaraḥ |
तेन युक्तास्तु वज्राद्याः सिद्धिदाः स्युर्न संशयः । (३।१)
tena yuktāstu vajrādyāḥ siddhidāḥ syurna saṃśayaḥ |
स्त्रीक्लीबबालकानां च न हि योज्यं रसायनम् । (४।१)
strīklībabālakānāṃ ca na hi yojyaṃ rasāyanam |
बालाः पञ्चदशाब्दा ये कुमारांस्त्रिंशदब्दकाः ॥ (४।२)
bālāḥ pañcadaśābdā ye kumārāṃstriṃśadabdakāḥ ||
यथोक्तकाले सिद्धिः स्यात्कुमारस्य रसायनात् । (६।१)
yathoktakāle siddhiḥ syātkumārasya rasāyanāt |
तस्माद्द्विगुणकालेन यूनः सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् ॥ (६।२)
tasmāddviguṇakālena yūnaḥ siddhirbhaveddhruvam ||
तस्मात्त्रिगुणकालेन वृद्धः सिद्धिमवाप्नुयात् । (७।१)
tasmāttriguṇakālena vṛddhaḥ siddhimavāpnuyāt |
ज्ञातव्याः क्रमशो देवि ह्युत्तमो मध्यमोऽधमः ॥ (७।२)
jñātavyāḥ kramaśo devi hyuttamo madhyamo'dhamaḥ ||
रसायनसेवाक्रमःपूर्वम् अभ्रकमश्नीयात्ततः कान्तरसायनम् । (८।१)
rasāyanasevākramaḥpūrvam abhrakamaśnīyāttataḥ kāntarasāyanam |
घनायस्कान्तहीरं च हेमवज्रं ततो भवेत् ॥ (१०।२)
ghanāyaskāntahīraṃ ca hemavajraṃ tato bhavet ||
पश्चादभ्रस्वर्णवज्रं कान्ताष्टापदवज्रकम् । (११।१)
paścādabhrasvarṇavajraṃ kāntāṣṭāpadavajrakam |
तथाभ्ररसयोगं स्यात्ततः कान्तरसं भवेत् । (१२।१)
tathābhrarasayogaṃ syāttataḥ kāntarasaṃ bhavet |
घनकान्तस्वर्णवज्ररसम् अस्मात्परं न हि ॥ (१५।२)
ghanakāntasvarṇavajrarasam asmātparaṃ na hi ||
रसा द्विद्व्यौषधभवास्त्रित्र्यौषधभवा दश । (१७।१)
rasā dvidvyauṣadhabhavāstritryauṣadhabhavā daśa |
चतुश्चतुर्भवाः पञ्च त्वेकः पञ्चौषधोद्भवः ॥ (१७।२)
catuścaturbhavāḥ pañca tvekaḥ pañcauṣadhodbhavaḥ ||
रसस्य क्रामणं वज्रं हेमकान्तघनं भवेत् ॥ (१९।२)
rasasya krāmaṇaṃ vajraṃ hemakāntaghanaṃ bhavet ||
वज्रसंक्रामणं हेम कान्तं व्योम भवेत्प्रिये । (२०।१)
vajrasaṃkrāmaṇaṃ hema kāntaṃ vyoma bhavetpriye |
हेम्नः कान्तभवं योज्यं कान्तस्य क्रामणं घनम् ॥ (२०।२)
hemnaḥ kāntabhavaṃ yojyaṃ kāntasya krāmaṇaṃ ghanam ||
अभ्रस्य क्रामणं चाभ्रसत्त्वं सिद्धिप्रदं यतः । (२१।१)
abhrasya krāmaṇaṃ cābhrasattvaṃ siddhipradaṃ yataḥ |
एकैकौषधसेवायां यथोक्तं क्रामणं भवेत् ॥ (२१।२)
ekaikauṣadhasevāyāṃ yathoktaṃ krāmaṇaṃ bhavet ||
युक्तो द्वित्रिचतुःपञ्चभैषज्यैः क्रामणं न हि । (२२।१)
yukto dvitricatuḥpañcabhaiṣajyaiḥ krāmaṇaṃ na hi |
त्रिफलामधुसर्पींषि सामान्यक्रामणं भवेत् ॥ (२२।२)
triphalāmadhusarpīṃṣi sāmānyakrāmaṇaṃ bhavet ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.