आनन्दकन्दĀnandakanda

ĀK, 1, 13

13 of 35 · 78 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गन्धकःश्रीभैरवी । (१।१)

gandhakaḥśrībhairavī |

1.2१.२

प्रणम्य शिरसा शम्भुमस्तौषीत्परमेश्वरी । (१।२)

praṇamya śirasā śambhumastauṣītparameśvarī |

1.3१.३

श्रुतं तव प्रसादेन दिव्यं सर्वरसायनम् ॥ (१।३)

śrutaṃ tava prasādena divyaṃ sarvarasāyanam ||

2.1२.१

उत्पत्तिं गन्धकस्यापि जातिं संशोधनं तथा । (२।१)

utpattiṃ gandhakasyāpi jātiṃ saṃśodhanaṃ tathā |

2.2२.२

सेवां रसायनफलं क्रमाद्ब्रूहि महेश्वर ॥ (२।२)

sevāṃ rasāyanaphalaṃ kramādbrūhi maheśvara ||

3.1३.१

श्रीभैरवः । (३।१)

śrībhairavaḥ |

3.2३.२

देवि शृणु प्रवक्ष्यामि गन्धकस्य रसायनम् । (३।२)

devi śṛṇu pravakṣyāmi gandhakasya rasāyanam |

3.3३.३

श्वेतद्वीपे पुरा देवि लताकल्पद्रुमोज्ज्वले ॥ (३।३)

śvetadvīpe purā devi latākalpadrumojjvale ||

4.1४.१

नानामणिगणाकीर्णे नानापुष्पफलाकुले । (४।१)

nānāmaṇigaṇākīrṇe nānāpuṣpaphalākule |

4.2४.२

सिद्धविद्याधरस्त्रीभिः किन्नर्यप्सरसां गणैः ॥ (४।२)

siddhavidyādharastrībhiḥ kinnaryapsarasāṃ gaṇaiḥ ||

5.1५.१

अनेकनिर्जरस्त्रीभिः क्रीडन्ती त्वं मदोल्लसा । (५।१)

anekanirjarastrībhiḥ krīḍantī tvaṃ madollasā |

5.2५.२

वेणुवीणाविनोदेन वाद्यनादैर्मनोहरैः ॥ (५।२)

veṇuvīṇāvinodena vādyanādairmanoharaiḥ ||

6.1६.१

तालैर् झल्लरिकाढक्कानिनादैः करतालकैः । (६।१)

tālair jhallarikāḍhakkāninādaiḥ karatālakaiḥ |

6.2६.२

अत्यानन्देन देवेशि नृत्यन्ती त्वं सुरार्चिते ॥ (६।२)

atyānandena deveśi nṛtyantī tvaṃ surārcite ||

7.1७.१

तदा ऋतुमती जाता सुस्राव च रजो महत् । (७।१)

tadā ṛtumatī jātā susrāva ca rajo mahat |

7.2७.२

सुगन्धिना तद्रजसा त्वद्वस्त्रं रक्ततां ययौ ॥ (७।२)

sugandhinā tadrajasā tvadvastraṃ raktatāṃ yayau ||

8.1८.१

विहाय तद्रक्तवस्त्रं स्नात्वा क्षीरमहोदधौ । (८।१)

vihāya tadraktavastraṃ snātvā kṣīramahodadhau |

8.2८.२

अनेकामरकान्ताभिर् वृता कैलासमाव्रजः ॥ (८।२)

anekāmarakāntābhir vṛtā kailāsamāvrajaḥ ||

9.1९.१

वायुना तद्रजोवस्त्रं क्षिप्तं क्षीरमहोदधौ । (९।१)

vāyunā tadrajovastraṃ kṣiptaṃ kṣīramahodadhau |

9.2९.२

मग्नं तत्रैव तद्वस्त्रं चिरकालं सुरेश्वरि ॥ (९।२)

magnaṃ tatraiva tadvastraṃ cirakālaṃ sureśvari ||

10.1१०.१

मथ्यमानान्महाम्भोधेर् अमृतेन सहोद्भवम् । (१०।१)

mathyamānānmahāmbhodher amṛtena sahodbhavam |

10.2१०.२

श्लाघ्येन निजगन्धेन मोदयन्नसुरान्सुरान् ॥ (१०।२)

ślāghyena nijagandhena modayannasurānsurān ||

11.1११.१

तेनैव नाम्ना ऊचुस्ते शक्राद्याः सुरपुङ्गवाः । (११।१)

tenaiva nāmnā ūcuste śakrādyāḥ surapuṅgavāḥ |

11.2११.२

गन्धकोऽयं भवत्वस्य नाम्ना जातं तु मत्प्रिये ॥ (११।२)

gandhako'yaṃ bhavatvasya nāmnā jātaṃ tu matpriye ||

12.1१२.१

चतुर्विधं शोणितं ते दिव्यं बलकरं परम् । (१२।१)

caturvidhaṃ śoṇitaṃ te divyaṃ balakaraṃ param |

12.2१२.२

समर्थोऽयं गन्धकस्तु रसबन्धे च जारणे ॥ (१२।२)

samartho'yaṃ gandhakastu rasabandhe ca jāraṇe ||

13.1१३.१

रसेन्द्रे ये गुणाः सन्ति ते गुणाः सन्ति गन्धके । (१३।१)

rasendre ye guṇāḥ santi te guṇāḥ santi gandhake |

13.2१३.२

इत्यूचुर् इन्द्रप्रमुखा हृष्टा गन्धकगन्धतः ॥ (१३।२)

ityūcur indrapramukhā hṛṣṭā gandhakagandhataḥ ||

14.1१४.१

तदा प्रभृति लोकेऽस्मिन्ख्यातोऽयं गन्धकः प्रिये । (१४।१)

tadā prabhṛti loke'sminkhyāto'yaṃ gandhakaḥ priye |

14.2१४.२

जपाकुसुमसङ्काशः क्षत्रियश्चोत्तमः प्रिये ॥ (१४।२)

japākusumasaṅkāśaḥ kṣatriyaścottamaḥ priye ||

15.1१५.१

पीतो वैश्यो मध्यमः स्याच्छ्वेतो विप्रोऽधमः स्मृतः । (१५।१)

pīto vaiśyo madhyamaḥ syācchveto vipro'dhamaḥ smṛtaḥ |

15.2१५.२

कृष्णवर्णो भवेच्छूद्रः प्रिये स्यादधमाधमः ॥ (१५।२)

kṛṣṇavarṇo bhavecchūdraḥ priye syādadhamādhamaḥ ||

16.1१६.१

रक्तवर्णं लोहवेधि पीतवर्णं रसायनम् । (१६।१)

raktavarṇaṃ lohavedhi pītavarṇaṃ rasāyanam |

16.2१६.२

श्वेतवर्णं च भैषज्ये कृष्णं कुष्ठादिलेपने ॥ (१६।२)

śvetavarṇaṃ ca bhaiṣajye kṛṣṇaṃ kuṣṭhādilepane ||

17.1१७.१

गन्धकशुद्धिःअथ वक्ष्ये गन्धकस्य शोधनं सिद्धिदायकम् । (१७।१)

gandhakaśuddhiḥatha vakṣye gandhakasya śodhanaṃ siddhidāyakam |

17.2१७.२

तिलपर्ण्यजमोदाश्च ब्राह्मी भृङ्गी च धुत्तुरः ॥ (१७।२)

tilaparṇyajamodāśca brāhmī bhṛṅgī ca dhutturaḥ ||

18.1१८.१

एतेषां च रसैर् भाव्यं चूर्णितं गन्धकं दिनम् । (१८।१)

eteṣāṃ ca rasair bhāvyaṃ cūrṇitaṃ gandhakaṃ dinam |

18.2१८.२

कान्तपात्रे विनिक्षिप्य समांशाज्येन पाचयेत् ॥ (१८।२)

kāntapātre vinikṣipya samāṃśājyena pācayet ||

19.1१९.१

मृद्वग्निना तु तत्पक्त्वा ह्यजाक्षीरे विनिक्षिपेत् । (१९।१)

mṛdvagninā tu tatpaktvā hyajākṣīre vinikṣipet |

19.2१९.२

गोक्षीराज्यैः किंचिदूनं स्थाल्या वक्त्रं तु बन्धयेत् ॥ (१९।२)

gokṣīrājyaiḥ kiṃcidūnaṃ sthālyā vaktraṃ tu bandhayet ||

20.1२०.१

स्वच्छांशुकेन बद्धस्य चूर्णं तदुपरि क्षिपेत् । (२०।१)

svacchāṃśukena baddhasya cūrṇaṃ tadupari kṣipet |

20.2२०.२

तदूर्ध्वं श्रावकं रुद्ध्वा तत्स्थाप्यं गर्तकान्तरे ॥ (२०।२)

tadūrdhvaṃ śrāvakaṃ ruddhvā tatsthāpyaṃ gartakāntare ||

21.1२१.१

वनोत्पलैर् मृदुपुटं दत्त्वा द्रवति गन्धकम् । (२१।१)

vanotpalair mṛdupuṭaṃ dattvā dravati gandhakam |

21.2२१.२

पुनश्च तिलपर्ण्याद्यैर्भावयेच्छोषयेत् त्रिधा ॥ (२१।२)

punaśca tilaparṇyādyairbhāvayecchoṣayet tridhā ||

22.1२२.१

द्रावयेत्तत्समादाय मत्स्यपित्तेन सप्तधा । (२२।१)

drāvayettatsamādāya matsyapittena saptadhā |

22.2२२.२

भावयेज्जालिनीबीजचूर्णैस् तत् परिपेषयेत् ॥ (२२।२)

bhāvayejjālinībījacūrṇais tat paripeṣayet ||

23.1२३.१

ततो भृङ्गद्रवैर्भाव्यं सप्तकृत्वस्तपे खरे । (२३।१)

tato bhṛṅgadravairbhāvyaṃ saptakṛtvastape khare |

23.2२३.२

जलैः प्रक्षाल्य तत् सम्यक् शोषयेत्तत्पुनः पचेत् ॥ (२३।२)

jalaiḥ prakṣālya tat samyak śoṣayettatpunaḥ pacet ||

24.1२४.१

मृद्वग्निना कान्तपात्रे घृताक्ते तु क्षणं ततः । (२४।१)

mṛdvagninā kāntapātre ghṛtākte tu kṣaṇaṃ tataḥ |

24.2२४.२

भृङ्गराजद्रवे क्षिप्त्वा शुद्धं तद्गन्धकं भवेत् ॥ (२४।२)

bhṛṅgarājadrave kṣiptvā śuddhaṃ tadgandhakaṃ bhavet ||

25.1२५.१

रसे रसायने योगे योज्यं सुखकरं भवेत् । (२५।१)

rase rasāyane yoge yojyaṃ sukhakaraṃ bhavet |

25.2२५.२

गन्धकरसायनम्पूर्वोक्तवद् देहशुद्धिं कुर्याद्वान्तिविरेचनैः ॥ (२५।२)

gandhakarasāyanampūrvoktavad dehaśuddhiṃ kuryādvāntivirecanaiḥ ||

26.1२६.१

सुमुहूर्ते सुनक्षत्रे पूजयित्वा परं शिवम् । (२६।१)

sumuhūrte sunakṣatre pūjayitvā paraṃ śivam |

26.2२६.२

गणाधिपं क्षेत्रपालं श्रीगुरुं भिषजं क्रमात् ॥ (२६।२)

gaṇādhipaṃ kṣetrapālaṃ śrīguruṃ bhiṣajaṃ kramāt ||

27.1२७.१

निष्कैकं त्रिफलाचूर्णं निष्कमेकं च गुग्गुलुम् । (२७।१)

niṣkaikaṃ triphalācūrṇaṃ niṣkamekaṃ ca guggulum |

27.2२७.२

गुञ्जोन्मेयं शुद्धगन्धं लिहेदेरण्डतैलतः ॥ (२७।२)

guñjonmeyaṃ śuddhagandhaṃ lihederaṇḍatailataḥ ||

28.1२८.१

गुञ्जावृद्धिक्रमेणैव सेव्यं तत्प्रतिवासरम् । (२८।१)

guñjāvṛddhikrameṇaiva sevyaṃ tatprativāsaram |

28.2२८.२

दिनषोडशपर्यन्तं गुञ्जाषोडशमात्रकम् ॥ (२८।२)

dinaṣoḍaśaparyantaṃ guñjāṣoḍaśamātrakam ||

29.1२९.१

तदा षोडशघस्रान्ते सेव्यं तत्प्रतिवासरम् । (२९।१)

tadā ṣoḍaśaghasrānte sevyaṃ tatprativāsaram |

29.2२९.२

गुञ्जाषोडशिकोन्मेयम् अपूर्वं त्रिफलां परम् ॥ (२९।२)

guñjāṣoḍaśikonmeyam apūrvaṃ triphalāṃ param ||

30.1३०.१

एतस्मादधिका वृद्धिर्न कार्या सिद्धिलिप्सुना । (३०।१)

etasmādadhikā vṛddhirna kāryā siddhilipsunā |

30.2३०.२

एवं मासप्रयोगेण कुष्ठमष्टादशं हरेत् ॥ (३०।२)

evaṃ māsaprayogeṇa kuṣṭhamaṣṭādaśaṃ haret ||

31.1३१.१

तथा प्रमेहान् गुल्मानि कासश्वासक्षयज्वरान् । (३१।१)

tathā pramehān gulmāni kāsaśvāsakṣayajvarān |

31.2३१.२

व्रणान्भगन्दरादींश्चाशीतिवातोद्भवान्गदान् ॥ (३१।२)

vraṇānbhagandarādīṃścāśītivātodbhavāngadān ||

32.1३२.१

मासद्वयप्रयोगेण बहुकान्तिं प्रयच्छति । (३२।१)

māsadvayaprayogeṇa bahukāntiṃ prayacchati |

32.2३२.२

सर्वव्याधिप्रशमनं भवेन्मासत्रयात्प्रिये ॥ (३२।२)

sarvavyādhipraśamanaṃ bhavenmāsatrayātpriye ||

33.1३३.१

ततः षण्मासयोगेन वृद्धो यौवनमाप्नुयात् । (३३।१)

tataḥ ṣaṇmāsayogena vṛddho yauvanamāpnuyāt |

33.2३३.२

एवमब्दप्रयोगेण सिद्धो भवति शाम्भवि ॥ (३३।२)

evamabdaprayogeṇa siddho bhavati śāmbhavi ||

34.1३४.१

तन्मूत्रमलयोगेन ताम्रं काञ्चनतां व्रजेत् । (३४।१)

tanmūtramalayogena tāmraṃ kāñcanatāṃ vrajet |

34.2३४.२

विधिं च प्रतिषेधं च कुर्यात्पूर्वोक्तवत्सुधीः ॥ (३४।२)

vidhiṃ ca pratiṣedhaṃ ca kuryātpūrvoktavatsudhīḥ ||

35.1३५.१

रसादि पुण्यममलं यः सेवेत रसायनम् । (३५।१)

rasādi puṇyamamalaṃ yaḥ seveta rasāyanam |

35.2३५.२

स एव कृतकृत्यः स्याद्दैवतैरपि पूज्यते ॥ (३५।२)

sa eva kṛtakṛtyaḥ syāddaivatairapi pūjyate ||

36.1३६.१

सर्वतीर्थेषु संस्नातः सर्वव्रतफलान्वितः । (३६।१)

sarvatīrtheṣu saṃsnātaḥ sarvavrataphalānvitaḥ |

36.2३६.२

अश्वमेधादियज्ञानां सर्वेषां फलमाप्नुयात् ॥ (३६।२)

aśvamedhādiyajñānāṃ sarveṣāṃ phalamāpnuyāt ||

37.1३७.१

धन्यः पुण्यतमः श्रेष्ठः श्लाघनीयो मनीषिभिः । (३७।१)

dhanyaḥ puṇyatamaḥ śreṣṭhaḥ ślāghanīyo manīṣibhiḥ |

37.2३७.२

स योगविज्ञः सर्वज्ञः सर्वानुग्राहकः प्रभुः ॥ (३७।२)

sa yogavijñaḥ sarvajñaḥ sarvānugrāhakaḥ prabhuḥ ||

38.1३८.१

शुद्धः सर्वगतः शान्तः शूरः सत्वगुणोज्ज्वलः । (३८।१)

śuddhaḥ sarvagataḥ śāntaḥ śūraḥ satvaguṇojjvalaḥ |

38.2३८.२

तस्य देहलयो नास्ति ह्यदृश्यः शिवतां व्रजेत् ॥ (३८।२)

tasya dehalayo nāsti hyadṛśyaḥ śivatāṃ vrajet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ĀK, 1, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit