रससंकाराःश्रीभैरवी । (१।१)

रससंस्कारमीश त्वं यथावत्कथयस्व मे । (१।२)

श्रीभैरवः । (१।३)

अष्टादश स्युः संस्कारा रसस्य परमेश्वरि ॥ (१।४)

तान्सिद्धसाधकाभ्यर्च्ये यथावत्कथयामि ते । (२।१)

अथादौ स्वेदनं कर्म द्वितीयं मर्दनं प्रिये ॥ (२।२)

मूर्छा तृतीयमुत्थानं चतुर्थं पातनं शिवे । (३।१)

पञ्चमं रोधनं षष्ठं नियामं सप्तमं स्मृतम् ॥ (३।२)

दीपनं चाष्टमं देवि नवमं चानुवासनम् । (४।१)

दशमं चारणं देवि जारणं रुद्रसंख्यकम् ॥ (४।२)

गर्भद्रुतिर्द्वादशी स्यात् बाह्यद्रुतिस्त्रयोदशी । (५।१)

चतुर्दशं स्याद्रागाख्यं सारणा दशपञ्चमी ॥ (५।२)

अनुसारणा षोडशी च विख्याता प्रतिसारणा । (६।१)

सप्तदशी चाष्टदशं वेधनं देहलोहयोः ॥ (६।२)

रससंस्कारप्रकारःअथ वक्ष्यामि संस्कारान् रसराजस्य पार्वति । (७।१)

लिङ्गस्य दक्षिणे भागे लिखेत् षट्कोणमण्डले ॥ (७।२)

तद्बहिश्चाष्टपत्रं च कमलं चतुरश्रकम् । (८।१)

दिग्द्वारशोभितं तस्य कर्णिकायां न्यसेच्छिवे ॥ (८।२)

ताम्रजं कान्तजं वापि खल्वं तु स्वर्णरेखितम् । (९।१)

तन्मध्ये रसराजं तु पलानां शतमात्रकम् ॥ (९।२)

तदर्धं वा तदर्धं वा क्षिप्त्वा भक्त्या प्रपूजयेत् । (१०।१)

साधको रसराजस्य ततः संस्कारमाचरेत् ॥ (१०।२)

स्वेदनम्, धान्याम्लसन्धानप्रकारःयवगोधूमकलममाषमुद्गचणादिभिः । (११।१)

श्यामाककोद्रवाद्यैश्च नानाधान्यैश्च निस्तुषैः ॥ (११।२)

धान्यं चतुर्गुणजले मृद्घटे निक्षिपेत्प्रिये । (१२।१)

प्राप्नोति यावदम्लत्वं तावद्यत्नेन रक्षयेत् ॥ (१२।२)

तन्मध्ये हंसपादीं च मीनाक्षीं द्विपुनर्नवाम् । (१३।१)

चित्रकं भृङ्गराजं च विष्णुक्रान्तां शतावरीम् ॥ (१३।२)

सर्पाक्षीं गिरिकर्णीं च मुण्डीं च सहदेविकाम् । (१४।१)

त्रिफलां खण्डशः कृत्वा सर्वानेतान्विनिक्षिपेत् ॥ (१४।२)

धान्यस्य च चतुर्थांशान् धान्याम्लमिदमुत्तमम् । (१५।१)

स्वेदनादिषु कार्येषु पारदस्य विशिष्यते ॥ (१५।२)

आतप्ते कान्तजे खल्वे रसराजं विनिक्षिपेत् । (१६।१)

चूर्णं च गृहधूमं च चित्रकं त्रिफलां गुडम् ॥ (१६।२)

दग्धोर्णामिष्टकां कन्यां लवणं बृहतीद्वयम् । (१७।१)

मागधीं राजिकां चैव वन्ध्यां कर्कोटकीं तथा ॥ (१७।२)

एतान्कलांशान्सूतस्य तस्मिन्क्षिप्त्वा विमर्दयेत् । (१८।१)

दत्त्वा दत्त्वाथ धान्याम्लमेवं कृत्वा दिनत्रयम् ॥ (१८।२)

सम्यक् सोष्णारनालेन रसं प्रक्षालयेत्प्रिये । (१९।१)

पटुं राजीं त्रिकटुकं मूलकं चित्रकं वराम् ॥ (१९।२)

पुनर्नवां मेषशृङ्गीं मेघनादं दुरालभाम् । (२०।१)

आर्द्रकं रजनीं नागबलां च नवसारकम् ॥ (२०।२)

समं धान्याम्लकैः पिष्ट्वा श्लक्ष्णं वस्त्रे प्रलेपयेत् । (२१।१)

यावदङ्गुलिमात्रं च तस्मिन्पूर्वरसं क्षिपेत् ॥ (२१।२)

तद्बद्ध्वा ताम्रजे पात्रे क्षिप्त्वा धान्याम्लपूरिते । (२२।१)

घटे दोलाख्ययन्त्रे च स्वेदयेत्तमहर्निशम् ॥ (२२।२)

तमुद्धृत्य पुनः सोष्णैर् आरनालैः शरावके । (२३।१)

प्रक्षालयेत्सूतराजमेवं कुर्यात्त्रिसप्तधा ॥ (२३।२)

प्रस्वेदितं सूतराजं ततः संमर्दयेत् प्रिये । (२४।१)

मर्दनमथातो मर्दनं कर्म वक्ष्यामि शृणु भैरवि ॥ (२४।२)

चूर्णादिपूर्ववद्द्रव्यं विशालां राजवृक्षकम् । (२५।१)

अङ्कोलं कृष्णधुत्तूरं त्रिकटुं च समं समम् ॥ (२५।२)

सर्वं सूतकलांशं च तप्तखल्वे रसं क्षिपेत् । (२६।१)

मर्दयेत् पूर्वधान्याम्लैर् दिवारात्रं पुनश्च तम् ॥ (२६।२)

क्षालयेन्मृण्मये पात्रे ततः सोष्णारनालकैः । (२७।१)

मर्दनं क्षालनं चैवमेकविंशतिवासरम् ॥ (२७।२)

एवं विमर्दितं सूतं समादायाथ मूर्छयेत् । (२८।१)

अभ्रजीर्णोऽथवा बीजजीर्णः सूतोऽपि मर्द्यते ॥ (२८।२)

चूर्णादिपूर्वद्रव्यैश्च रागान् गृह्णाति निर्मलः । (२९।१)

मूर्च्छाअथ मूर्छां प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं सावधानतः ॥ (२९।२)

राजिका मेषशृङ्गी च चित्रकं च फलत्रयम् । (३०।१)

क्षीरकन्दं सूरणं च सर्पाक्षी काकमाचिका ॥ (३०।२)

नीला वचा बला कन्या कृष्णोन्मत्तस्तथाकुली । (३१।१)

श्वेतापराजिताङ्कोलं गोजिह्वा गरुडी तथा ॥ (३१।२)

एतेषां स्वरसैर्मर्द्यो रविक्षीरेण पारदः । (३२।१)

व्यस्तानां वा समस्तानां रसैरेषां दिनावधि ॥ (३२।२)

मर्दयेत्तप्तखल्वे च मूषायां तं रसं क्षिपेत् । (३३।१)

निरुध्य भूधरे यन्त्रे विपचेत्तं पुनः प्रिये ॥ (३३।२)

राजिकाद्यौषधभवै रसैस् त्रिः सप्तवासरम् । (३४।१)

मर्दनं भूधरे पाकं कुर्यात्संमूर्छितो रसः ॥ (३४।२)

भवेत्तदुत्थानविधिं प्रकुर्वीत सुरार्चिते । (३५।१)

उत्थापनविधिःएवं संमूर्छितं सूतं क्षालयेत्कांजिकेन च ॥ (३५।२)

सोष्णेन वारिणा वापि सूतमुत्थापयेत्प्रिये । (३६।१)

पातनायन्त्रयोगे वा रसस्योत्थापनं भवेत् ॥ (३६।२)

पातनम्पातनं त्रिविधं प्रोक्तं रसराजस्य पार्वति । (३७।१)

ऊर्ध्वपातमधःपातं तिर्यक्पातनमुच्यते ॥ (३७।२)

ऊर्ध्वपातनविधिःरसस्य पातनं वक्ष्ये पाठा ब्राह्मी च चित्रकम् । (३८।१)

शाङ्गेरी काकमाची च मण्डूकी गिरिकर्णिका ॥ (३८।२)

कुमारी च जया भृङ्गी गोजिह्वा शङ्खपुष्पिका । (३९।१)

भूपाटली च निर्गुण्डी काकजङ्घा शतावरी ॥ (३९।२)

आर्द्रकं देवदाली च तिलपर्णी च नीलिका । (४०।१)

आरग्वधः क्षीरकन्दमङ्कोलो देवदारु च ॥ (४०।२)

एषां रसैः समस्तानां व्यस्तानां वा दिनं रसम् । (४१।१)

मर्दयेत्तप्तखल्वे तत् शुल्बं सूतचतुर्थकम् ॥ (४१।२)

तं पिष्ट्वा पातयेद्यन्त्रे ह्यूर्ध्वपातनके दिनम् । (४२।१)

ऊर्ध्वलग्नं रसं शुद्धं तमादायाथ मर्दयेत् ॥ (४२।२)

पूर्वोदितौषधरसैः पूर्ववत् शुल्बसंयुतम् । (४३।१)

पातयेन्मर्दयेदेवं सप्तधैवं पुनः पुनः ॥ (४३।२)

ऊर्ध्वपातनसंशुद्धं पारदं पातयेदधः । (४४।१)

अधःपातनविधिःअथाधःपातनं वक्ष्ये त्र्यूषणं लवणं वराम् ॥ (४४।२)

चित्रकं राजिकां शिग्रुं सर्वं सूतसमं क्षिपेत् । (४५।१)

मर्दयेत्तप्तखल्वे च रसं धान्याम्लकेन च ॥ (४५।२)

तत्कल्केन लिपेदूर्ध्वं भाण्डं सम्यक् निरोधयेत् । (४६।१)

ऊर्ध्वभाण्डस्य पृष्ठे तु दद्याल्लघुपुटं ततः ॥ (४६।२)

इत्यधःपातनं कुर्यात्सप्तवारं पुनः पुनः । (४७।१)

अधःपातनशुद्धस्य तिर्यक्पातनमाचरेत् ॥ (४७।२)

तिर्यक्पातनविधिःवक्ष्यामि तिर्यक्पतनं सूतं धान्याभ्रकं समम् । (४८।१)

धान्याम्लैर्मर्दयेद्यामं तिर्यक्पातनयन्त्रके ॥ (४८।२)

चण्डाग्निना पचेदेवं सप्तवारं पुनः पुनः । (४९।१)

एवं त्रिधा पातितं च ततः सूतं निरोधयेत् ॥ (४९।२)

अभ्रकं वाथ गन्धं वा माक्षिकं विमलामपि । (५०।१)

स्वर्णं वा रजतं वापि कान्तं वा तीक्ष्णमेव वा ॥ (५०।२)

प्रत्येकं शोधितं देयं ताम्रवत्पादमात्रकम् । (५१।१)

पाठादिकरसैः कुर्यान्मर्दनं पातनं क्रमात् ॥ (५१।२)

यद्यद्द्रव्यान्वितः सूतस् तत्तद्द्रव्यगुणप्रदः । (५२।१)

पातने ताम्रयोगेन नागवङ्गौ त्यजेद्रसः ॥ (५२।२)

अथवा दीपिकायन्त्रे शुद्धः स्यात्पातितो रसः । (५३।१)

निरोधनम्कदर्थितो भवेत्सूतः स्वेदाद्यैः पञ्चकर्मभिः ॥ (५३।२)

आप्यायनार्थं सूतस्य कर्म कुर्यान्निरोधनम् । (५४।१)

अथ कर्म निरोधाख्यं पेषयेल्लवणं जलैः ॥ (५४।२)

स्थालीमध्ये रसं क्षिप्त्वा तदूर्ध्वं लवणं क्षिपेत् । (५५।१)

किंचिज् जलं च निवपेत्तं शरावेण रोधयेत् ॥ (५५।२)

कुर्यात्सम्यक् सन्धिलेपं तदूर्ध्वं च पुटेल्लघु । (५६।१)

एवं निरोधनं कर्म विदध्यात्सप्तधा प्रिये ॥ (५६।२)

आप्यायितो भवेत्सूतोऽनेन षण्डत्ववर्जितः । (५७।१)

निरोधकर्मसिद्धोऽसौ वीर्यवान् सुनियम्यते ॥ (५७।२)

नियामनमथो नियामनं कर्म कथयामि वरानने । (५८।१)

यवचिञ्चा क्षीरकन्दं सर्पाक्षी पटु भृङ्गराट् ॥ (५८।२)

वन्ध्या कर्कोटकी निम्बः सर्वं धान्याम्लपेषितम् । (५९।१)

कृत्वालोड्यारनालेन तद्द्रवैः स्वेदयेद्दिनम् ॥ (५९।२)

यन्त्रे नियामके सप्तवासरं तं च दीपयेत् । (६०।१)

दीपनमथातो दीपनं कर्म वदामि तव पार्वति ॥ (६०।२)

स्वर्णपुष्पी च मरीचं त्रिक्षारं पञ्चपुष्पिका । (६१।१)

भूखगः पञ्चलवणं राजिका शिग्रुमूलकम् ॥ (६१।२)

कासीसं विजया कन्या पातालगरुडी कणा । (६२।१)

क्षीरकन्दं च कर्कोटी गिरिकर्णी जया मधु ॥ (६२।२)

चित्रकं काकजङ्घा च सर्वमम्लगणेन च । (६३।१)

कल्कयेत्पारदं तेन मर्दयेत्तद्द्रवैरपि ॥ (६३।२)

डोलायन्त्रे पचेदेकदिनमेवं च सप्तधा । (६४।१)

मर्दनं पाचनं कुर्यात् ग्रासार्थी दीपितो रसः ॥ (६४।२)

एवं प्रदीपितं सूतं शुद्धं तमनुवासयेत् । (६५।१)

अनुवासनमथानुवासनं कर्म मृत्पात्रे दीपितं रसम् ॥ (६५।२)

क्षिप्त्वा जम्बीरजद्रावैस्तीव्रघर्मेऽनुवासयेत् । (६६।१)

एवं सप्तदिनं कुर्यात्ततश्चारणमाचरेत् ॥ (६६।२)

नवभिः स्वेदनाद्यैश्च शुद्धः स्यात्कर्मभिः प्रिये । (६७।१)

पारदः सर्वरोगघ्नः सप्तकञ्चुकवर्जितः ॥ (६७।२)

श्रीभैरवी । (६८।१)

स्वेदनादीनि कर्माणि श्रुतानि वद शङ्कर । (६८।२)

त्वत्प्रसादाद् असंदेहं संशृण्वे चारणादिकम् ॥ (६८।३)

श्रीभैरवः । (६९।१)

साधु पृष्टं महाभागे शृणु तच्चारणादिकम् । (६९।२)

चारणविधिःअथाभ्रचारणं कर्म वक्ष्यामि परमेश्वरि ॥ (६९।३)

समुखे वा निर्मुखे वा रसे वा वासनामुखे । (७०।१)

गगनं चारयेद्गर्भपिष्टिग्रासक्रमैः क्रमात् ॥ (७०।२)

समुखचारणमत्रादौ कथ्यते देवि समुखं चारणं स्फुटम् । (७१।१)

समुखो ग्रसति ग्रासं निर्मुखो ग्रसनाक्षमः ॥ (७१।२)

तस्मात्परं रसेन्द्रस्य मुखीकरणमाचरेत् । (७२।१)

प्रथमो मुखीकरणप्रकारःइष्टकामध्यभागे तु गम्भीरं वर्तुलं समम् ॥ (७२।२)

गर्तं कृत्वा तत्र सूतं प्रक्षिपेदनुवासितम् । (७३।१)

निरुन्ध्यात्स्वच्छवस्त्रेण रसस्य दशमांशकम् ॥ (७३।२)

गन्धं तदूर्ध्वं निक्षिप्य शरावेण निरोधयेत् । (७४।१)

तत्पृष्ठेऽल्पपुटं दद्यात् गन्धे जीर्णे पुनः पुनः ॥ (७४।२)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा शतगुणं चारयेत्पातयेदिति । (७५।१)

चतुर्गुणे सान्द्रवस्त्रे गालयेत्तं रसेश्वरम् ॥ (७५।२)

वेणौ क्षिप्त्वा निरुध्यास्यं पचेद्गोमूत्रपूरिते । (७६।१)

भाण्डे त्रिसप्तदिवसं पुनस्तं तप्तखल्वके ॥ (७६।२)

जम्बीरमातुलुङ्गाम्लवेतसैर् भूखगैस् त्र्यहम् । (७७।१)

भूनागैश्च त्र्यहं मर्द्यं तं पश्चादिष्टकोदरे ॥ (७७।२)

एकैकं गर्तमादद्याद्धान्याभ्रं गन्धकं तथा । (७८।१)

प्रत्येकं दशनिष्कं च यामं जम्बीरमर्दितम् ॥ (७८।२)

अनेन लेपयेद् गर्तद्वयम् एकेष्टकान्तरे । (७९।१)

गर्ते क्षिप्त्वाथ तं तं विंशन्निष्कं तदूर्ध्वतः ॥ (७९।२)

अपराम् इष्टकां दद्यात् तत्सन्धिं लोणमृत्स्नया । (८०।१)

दृढं लिप्त्वाथ दीपाग्नौ पचेत्सप्तदिनावधि ॥ (८०।२)

इष्टकां स्वाङ्गशीतां ताम् अवतार्य हरेद्रसम् । (८१।१)

किट्टहीनं पुनरपि कुर्यादित्थं त्रिवारकम् ॥ (८१।२)

एवं कृते रसेन्द्रस्य सुखं स्याद्देवसंज्ञकम् । (८२।१)

द्वितीयो मुखीकरणप्रकारःपुनरन्यं प्रवक्ष्यामि मुखीकरणमुत्तमम् ॥ (८२।२)

रसेन्द्रं जीविभूनागसमं संमर्दयेत्त्र्यहम् । (८३।१)

तत्क्षिपेत् भूलतालिप्तमूषायां संनिवेशयेत् ॥ (८३।२)

तदूर्ध्वं भूलताकल्कं क्षिप्त्वा रुद्ध्वा विशोषयेत् । (८४।१)

आर्द्रगोमयलिप्तां तां पादमग्नां निवेशयेत् ॥ (८४।२)

तद्गर्ते च पुटं देयं तुषकारीषवह्निना । (८५।१)

दिनान्ते तत्समुद्धृत्य पूर्ववन्मर्दयेत्पचेत् ॥ (८५।२)

त्रिंशद्वारं पुनः कुर्यादित्थं वह्निमुखो रसः । (८६।१)

ग्रसते गुह्यसूतोऽयं सर्वसिद्धिप्रदो भवेत् ॥ (८६।२)

तृतीयो मुखीकरणप्रकारःपुनरन्यं प्रवक्ष्यामि मुखीकरणमुत्तमम् । (८७।१)

गोमूत्रपूरिते भाण्डे डोलायन्त्रे पचेद्रसम् ॥ (८७।२)

त्रिः सप्तवारं सम्यक्च रन्ध्रितं वेणुनालके । (८८।१)

मुखं भवति सूतस्य चारणार्हं वरानने ॥ (८८।२)

चतुर्थो मुखीकरणप्रकारःइष्टकाद्वयमध्ये च गर्तं तु चतुरङ्गुलम् । (८९।१)

दशनिष्कं शुद्धगन्धं धान्याभ्रं दशनिष्ककम् ॥ (८९।२)

जम्बीरनीरैः संमर्द्य यामं कल्केन तेन च । (९०।१)

गर्तद्वयं समांशेन लिप्त्वा गर्ते विनिक्षिपेत् ॥ (९०।२)

वासितं रसराजं तं विंशन्निष्कं तदूर्ध्वतः । (९१।१)

इष्टकामपरां न्यस्य श्लक्ष्णमृल्लवणैर्दृढम् ॥ (९१।२)

लेपयेदथ दीपाग्निमधः प्रज्वालयेत्प्रिये । (९२।१)

अनुस्यूतं सप्तरात्रं स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् ॥ (९२।२)

किट्टं विहाय तं सूतं पूर्ववच्च त्रिवारकम् । (९३।१)

कुर्यादेवं हि सूतस्य मुखं भवति शोभनम् ॥ (९३।२)

निर्मुखचारणाप्रकारःदिव्यौषधिप्रभावेन रसश्चरति निर्मुखः । (९४।१)

अथवा वज्रवैक्रान्तस्पर्शाद् अभ्रादिकं चरेत् ॥ (९४।२)

पारदस्य चतुःषष्टिनिष्कं वैक्रान्तभस्म च । (९५।१)

चतुर्निष्कं वज्रभस्म निष्कं दिव्यौषधिद्रवैः ॥ (९५।२)

सर्वं सप्तदिनं मर्द्य स रसोऽभ्रादिकं चरेत् । (९६।१)

वासनामुखचारणम्गन्धकं जारयेत्सूते दोलाख्ये पूर्वभाषिते ॥ (९६।२)

यन्त्रे च षोडशगुणं रसः स्याद्वासनामुखः । (९७।१)

अभ्रकाभिषेकः चारणीयाभ्रकस्य संस्कारःचारणार्हाभ्रकस्याहम् अभिषेकं वदामि ते ॥ (९७।२)

प्रथमः प्रकारःमृतमभ्रं तु रुधिरैः क्षारैर् जलकणैर् अपि । (९८।१)

सृष्टित्रयैस् तुम्बुरुभिर् मर्दयेद् अम्लवर्गकैः ॥ (९८।२)

सप्ताहं तच्चरेत्सूतः समुखो निर्मुखोऽथवा । (९९।१)

द्वितीयः प्रकारःमृतमभ्रं च कदली मूलकं च शतावरी ॥ (९९।२)

पुनर्नवा मेघनादो यवचिञ्चा च शिग्रुकः । (१००।१)

सूरणं च रसैरेषां मर्दयेद्भावयेत्प्रिये ॥ (१००।२)

सप्ताहं तच्चरेत्सूतः समुखो निर्मुखोऽथवा । (१०१।१)

तृतीयः प्रकारःशुल्वपात्रे तु लवणसर्जिटङ्कणभूखगान् ॥ (१०१।२)

क्षिप्त्वारनालं त्रिदिनं कुर्यात्पर्युषितं यथा । (१०२।१)

तस्मिन्नागं तु विद्राव्य ढालयेच्छतधा प्रिये ॥ (१०२।२)

रौप्यकर्मणि वङ्गस्य तद्द्रवैर्भावयेद् घनम् । (१०३।१)

सप्ताहं तच्चरेत् सूतः समुखो निर्मुखोऽथवा ॥ (१०३।२)

चतुर्थः प्रकारःधान्याभ्रमर्कक्षीरेण मर्दयेदेकवासरम् । (१०४।१)

निरुध्य संपुटे पच्यात्कपोताख्ये पुटे पुनः ॥ (१०४।२)

चतुर्वारं पुटेदेवं मर्दयेच्च पुनस्तथा । (१०५।१)

रम्भाद्रवैस्त्रिधा मर्द्यं मूलकस्य द्रवैस्त्रिधा ॥ (१०५।२)

काकमाची मेघनादो मत्स्याक्षी च पुनर्नवा । (१०६।१)

अपामार्गश्चित्रकं च विदारी भृङ्गराण्मुनिः ॥ (१०६।२)

चतुर्वारं पचेदेवं मर्दयेच्च पुनस्तथा । (१०७।१)

एतैरेकैकधा मर्द्यं पुटपाकं पृथक् पृथक् ॥ (१०७।२)

तदभ्रकं भावयेच्च मुसली यवचिञ्चिकाः । (१०८।१)

तण्डुली कदली शिग्रुर्वरी चार्कः पुनर्नवा ॥ (१०८।२)

एकैकैश्च द्रवैर्भाव्यमेकैकं दिवसं पृथक् । (१०९।१)

तदभ्रकं पारदेन्द्रश्चरत्येव सुरार्चिते ॥ (१०९।२)

पञ्चमः प्रकारःधान्याभ्रं रविदुग्धेन मर्दयेद्याममात्रकम् । (११०।१)

तदभ्रं संपुटे रुद्ध्वा कपोताख्यपुटे पचेत् ॥ (११०।२)

वारांश्चतुर्दशैवं स्यात्ततो रम्भार्कपीलुकाः । (१११।१)

नागवल्ली च मुसली कुबेराक्षी च शिग्रुकः ॥ (१११।२)

तुम्बी तुम्बुरुर् अङ्कोलबलापामार्गकाः प्रिये । (११२।१)

गृहीत्वैषामेकरसं सव्योषं च सकांजिकम् ॥ (११२।२)

भाण्डमध्ये विनिक्षिप्य डोलायन्त्रे पचेत्त्र्यहम् । (११३।१)

पूर्वाभ्रं च ततस्तस्मात्समुद्धृत्याथ साधयेत् ॥ (११३।२)

टङ्कणं तुवरी सिन्धुकासीसं च समं समम् । (११४।१)

अभ्रकस्य दशांशं तु सर्वमेतद्विमर्दयेत् ॥ (११४।२)

तदभ्रकं चरेत्सूतः समुखो निर्मुखोऽथवा । (११५।१)

षष्टः प्रकारःमुण्डीद्रवे तु शतधा द्रुतं नागं प्रढालयेत् ॥ (११५।२)

तद्द्रवेण च धान्याभ्रं मर्दयेत्संपुटे क्षिपेत् । (११६।१)

रुद्ध्वा पचेत्कपोताख्ये पुटे चैवं तु सप्तधा ॥ (११६।२)

आर्द्रकस्य द्रवैरेवं सप्तधा चित्रकद्रवैः । (११७।१)

तत्समं गन्धकं दत्त्वा मर्दयेद् भावयेत् क्रमात् ॥ (११७।२)

प्रागुक्तमुण्डीस्वरसैर् बीजपूररसेन च । (११८।१)

स्तन्यैरेकदिनं भाव्यं तदभ्रं च चरेद्रसः ॥ (११८।२)

एवं सर्वाणि बीजानि सत्त्वं चाभ्रकस्य च । (११९।१)

स्वर्णादिसर्वलोहानि सत्वानि विविधानि च ॥ (११९।२)

द्वन्द्वानि सर्वरत्नानि यद्यत्स्याच्चारणार्हकम् । (१२०।१)

तत् तत् पिष्ट्वाभ्रवत् कार्यं तत्तच्चरति पारदः ॥ (१२०।२)

सप्तमः प्रकारःतिलपर्णीरसैः पिष्ट्वा धान्याभ्रं पुटयेत् त्रिधा । (१२१।१)

सप्तधा भावयेदस्य मर्दनेन च पारदः ॥ (१२१।२)

पिष्टतां याति सहसा गगनं चरति क्षणात् । (१२२।१)

अष्टमः प्रकारःत्रिक्षारं पञ्चलवणं काङ्क्षी कासीसटङ्कणम् ॥ (१२२।२)

भूखगं हेममाक्षीकं सौराष्ट्री वत्सनाभकम् । (१२३।१)

तुवरी वेतसाम्लं च सर्वमेतत्समांशकम् ॥ (१२३।२)

तत्समांशं तु धान्याभ्रं धान्याम्लैर्मर्दयेद्दिनम् । (१२४।१)

अर्कक्षीरं भृङ्गराजो मेघनादः पुनर्नवा ॥ (१२४।२)

मूलकं चित्रकं रंभा काकमाची शतावरी । (१२५।१)

अपामार्गस्तालमूली विदारी तण्डुली मुनिः ॥ (१२५।२)

मीनाक्षी शिग्रु बृहती कुमारी यवचिञ्चिका । (१२६।१)

बला तुम्बी कुबेराक्षी व्योषं तुम्बुरुपीलुनी ॥ (१२६।२)

अङ्कोलः फणिवल्ली च सर्वमेतत्समांशकम् । (१२७।१)

संपेष्य कल्कयेद्देवि धान्याम्ले तच्चतुर्गुणे ॥ (१२७।२)

द्रुतं नागं शतं वारान्क्षिपेत्तस्मिन्पुनः पुनः । (१२८।१)

कल्कद्रवेण पूर्वाभ्रं यामं संमर्दयेद्दृढम् ॥ (१२८।२)

कपोताख्ये पुटे पच्यादेवं विंशतिवारकम् । (१२९।१)

तत्तुल्यं गन्धकं दत्त्वा पूर्वोक्तैरौषधद्रवैः ॥ (१२९।२)

सस्तन्यैर् बीजपूरोत्थैर् द्रवैर् भाव्यं त्रिवासरम् । (१३०।१)

एतदभ्रं तु सूतस्य चारणे परमं हितम् ॥ (१३०।२)

द्वंद्वितं व्योमसत्वं च बीजानि विविधानि च । (१३१।१)

हेमादिसर्वलोहानि रत्नानि विविधानि च ॥ (१३१।२)

द्वंद्वितं वज्रबीजं च चारणायां विधीयते । (१३२।१)

समस्तमेतत्पूर्वोक्तप्रकारेणैव कारयेत् ॥ (१३२।२)

तदा रसेन्द्रश्चरति तत्सर्वं चारणोचितः । (१३३।१)

नवमः प्रकारःपात्रे तु कासीसं कांक्षी माक्षीकगन्धकम् ॥ (१३३।२)

क्षारत्रयं पञ्चलोणम् अम्लयुक्तं क्षणं क्षिपेत् । (१३४।१)

दिव्याभिषेकयोगोक्तं शतधा ढालयेदहिम् ॥ (१३४।२)

वङ्गं वानेन वस्तूनि चारणार्हाणि भावयेत् । (१३५।१)

वरी पुनर्नवा रंभा गवाक्षी यवचिञ्चिका ॥ (१३५।२)

शिग्रुका मेघनादश्च रसैरेषां विभावयेत् । (१३६।१)

वज्राभ्रकं क्रमेणैव सप्ताहं सुरवन्दिते ॥ (१३६।२)

तदभ्रकं नागवल्ल्या कोबेर्या शिग्रुकस्य वा । (१३७।१)

बाणाङ्कोलबलारंभास्फोतानां पीलुकस्य वा ॥ (१३७।२)

अलम्बुषाहिमरुचामुसलीतुम्बुरोर् अपि । (१३८।१)

अथवा खरमञ्जर्यास्तिक्तशाकस्य वा प्रिये ॥ (१३८।२)

एकेनैषां रसेनैव व्योषसर्षपसंयुतम् । (१३९।१)

स्विन्नं त्रिदिवसं कुर्यात्तस्मिन्टङ्कणसैन्धवम् ॥ (१३९।२)

कासीसं तुवरीं क्षिप्त्वा पूर्वाभिषवयोगतः । (१४०।१)

एतदभ्रं चरेत्सूतः समुखो निर्मुखोऽथवा ॥ (१४०।२)

तदभ्रकप्रभावेन गोलकः सिद्धिदो भवेत् । (१४१।१)

दशमः प्रकारःधान्याम्लैरम्लवर्गैश्च स्वेदयेदभ्रकं दिनम् ॥ (१४१।२)

ततः स्नुक्क्षीरतो मर्द्यं कपोताख्ये पुटे दहेत् । (१४२।१)

मुनित्रयं मेघनादं रम्भाकन्दं च मूलकम् ॥ (१४२।२)

मत्स्याक्षी शृङ्गिवेरं च काकमाची पुनर्नवा । (१४३।१)

अपामार्गस् त्व् अरूपूगश्चैतेषां तु रसेन च ॥ (१४३।२)

एकैकेन पुनर्दद्यादेकैकं पूर्वमभ्रकम् । (१४४।१)

डोलायन्त्रे स्नुहीक्षीरयुक्तमेकदिनं पचेत् ॥ (१४४।२)

ततश्छायागते शुष्के घनेऽस्मिन्नवसारकम् । (१४५।१)

निम्बं वचां च कासीसं चणकाम्लं पृथक्पृथक् ॥ (१४५।२)

अभ्रस्य षोडशांशं च निक्षिपेत्ताम्रभाजने । (१४६।१)

घर्षयेत्तच्चरेत्सूतो लोहपात्रस्य योगतः ॥ (१४६।२)

एकादशः प्रकारःधान्याभ्रं मर्दयेत्सोमवल्लीतोयैर्दिनं दृढम् । (१४७।१)

पुटेदेवं त्रिधा पश्चात् सोमवल्ल्या रसेन च ॥ (१४७।२)

भावयेत्सप्तधा देवि रसश्चरति तद्घनम् । (१४८।१)

द्वादशः प्रकारःसारनाले तु शतधा निषिच्य तमनेन च ॥ (१४८।२)

शतधा प्लावयेदभ्रं ताम्रवासनया सह । (१४९।१)

खलल्यां तच्चरेत्सूतो नात्र कार्या विचारणा ॥ (१४९।२)

गन्धकभावनाचारणार्थस्य गन्धस्य भावनां शृणु पार्वति । (१५०।१)

सौराष्ट्रं चाजमोदं च सर्जीं सीसमेव च ॥ (१५०।२)

मर्दयेच्छिग्रुतोयेन गन्धकं तेन भावयेत् । (१५१।१)

सप्ताहं मर्दितं गन्धं चारयेत्पारदस्य च ॥ (१५१।२)

रागं धत्ते रसेन्द्रस्य बीजानां पाकजारणे । (१५२।१)

पक्षच्छेदे रसेन्द्रस्य श्रेष्ठः स्यात् सर्वकर्मणि ॥ (१५२।२)

पलाशपुष्पस्वरसैः शाकवृक्षच्छदद्रवैः । (१५३।१)

विष्णुक्रान्ताद्रवैर्गन्धं भावयेत्सप्तवासरम् ॥ (१५३।२)

तं गन्धं चारयेत्सूते इष्टकायन्त्रयोगतः । (१५४।१)

अम्रचारणे श्रेष्ठा दिव्यमूल्यःअथाभ्रचारणे श्रेष्ठा दिव्यमूलीर्वदामि ते ॥ (१५४।२)

वज्री रंभा हंसपदी चिञ्चिका व्याघ्रपादिका । (१५५।१)

मण्डूकी बृहती पुङ्खा कुमारी लाङ्गली तथा ॥ (१५५।२)

सर्पाक्षी चाग्निधमनी शङ्खपुष्पीन्द्रवारुणी । (१५६।१)

षण्डजारी च कर्कोटी विख्याता दिव्यमूलिका ॥ (१५६।२)

गन्धकाभ्रकचारणमथातश्चारणं कर्म प्रवक्ष्यामि समासतः । (१५७।१)

धान्याभ्रकं द्रुते गन्धे समं क्षिप्त्वा नियोजयेत् ॥ (१५७।२)

ख्यातो गन्धाभ्रयोगोऽयं श्रेष्ठश्चारणकर्मणि । (१५८।१)

समुखं निर्मुखं वापि पारदं दशनिष्ककम् ॥ (१५८।२)

गन्धाभ्रयोगनिष्के द्वे पिष्टं कुर्याद्यथा तथा । (१५९।१)

तं पिष्टं नागपिष्ट्याथ समया परिवेष्टयेत् ॥ (१५९।२)

हेमकर्मणि वङ्गस्य पिष्ट्या रजतकर्मणि । (१६०।१)

ताम्रपिष्ट्या देहसिद्धौ वेष्टयेत्परमेश्वरि ॥ (१६०।२)

तां पिष्टिं विद्रुते गन्धे विपचेद्दिवसत्रयम् । (१६१।१)

तां पिष्टिं दीपिकायन्त्रे पाचयेत्पातयेदधः ॥ (१६१।२)

तं रसं पूर्ववत्पिष्टिं कुर्याद्वेष्टनवर्जिताम् । (१६२।१)

त्रिदिनं विद्रुते गन्धे विपचेत्पातयेदधः ॥ (१६२।२)

तं रसं तप्तखल्वे तु चतुःषष्टिगुणं क्षिपेत् । (१६३।१)

भागैकमभिषिक्ताभ्रं मर्द्यं दिव्यौषधैर्दिनम् ॥ (१६३।२)

तत्क्षिपेच्चारणायन्त्रे जम्बीररससंयुते । (१६४।१)

तीव्रातपे दिनं स्थाप्यं सूतश्चरति तद्घनम् ॥ (१६४।२)

एवं पुनः पुनर्गर्भपिष्टीग्रासक्रमात्मकम् । (१६५।१)

पत्त्राभ्रचारणं प्रोक्तमेवं सत्वाभ्रचारणम् ॥ (१६५।२)

एवं कुर्याद् यथाशक्यं चारणं परमेश्वरि । (१६६।१)

रसेऽभ्रं चारयेत्पूर्वं चतुःषष्टितमांशकम् ॥ (१६६।२)

द्वात्रिंशत्तमभागं स्यात्तदेतत्षोडशांशकम् । (१६७।१)

अष्टमांशं चतुर्थांशं द्वितीयांशं समं क्रमात् ॥ (१६७।२)

द्विगुणं चतुर्गुणं चाष्टगुणं षोडशकं गुणम् । (१६८।१)

द्वात्रिंशद्गुणमेवं स्यात्चतुःषष्टिगुणं क्रमात् ॥ (१६८।२)

पक्षच्छेदस्त्वदोषत्वं लघुता ग्रासयोग्यता । (१६९।१)

मुखिताग्निसहत्वं च व्यापित्वं गतिहीनता ॥ (१६९।२)

रसेन्द्रस्यानवस्थत्वं च भवेदभ्रकचारणात् । (१७०।१)

जारणायस्याहमपि तुष्टः स्यां तस्य सूतेन्द्रजारणे ॥ (१७०।२)

मतिर्भवेन्न सन्देहो जारणा भुक्तिमुक्तिदा । (१७१।१)

दुर्लभा जारणा देवि विना भाग्यं न लभ्यते ॥ (१७१।२)

जारणा द्विविधा बालजारणा वृद्धजारणा । (१७२।१)

जारणे क्रमःगगनं जारयेत्पूर्वं सर्वसत्वान्यतः परम् ॥ (१७२।२)

द्वंद्वानि सर्वलोहानि पक्वबीजानि भैरवि । (१७३।१)

पद्मरागादिरत्नानि जारयेच्च यथाक्रमम् ॥ (१७३।२)

जारणाय अभ्रकसत्वनिर्माणप्रकारः, प्रथमः प्रकारःजारणार्हं व्योमसत्वं रसराजस्य वक्ष्यते । (१७४।१)

धान्याभ्रकं च विधिवन्मारयेद्वज्रसंज्ञकम् ॥ (१७४।२)

अभिषेकं पूर्ववत् स्यात् तस्मिन् ताप्यं दशांशकम् । (१७५।१)

पञ्चमाहिषगव्यश्च मर्दयेत्कर्षसन्निभाः ॥ (१७५।२)

कुर्वीत वटिकाः कोष्ठीयन्त्रे सत्वं विपातयेत् । (१७६।१)

सत्वस्य च चतुर्थांशं ताप्ये मूषागतं धमेत् ॥ (१७६।२)

एवं कृत्वा चतुर्वारं तत्सत्वं रसजारणे । (१७७।१)

रसायने च भैषज्ये श्रेष्ठं सकलकर्मणि ॥ (१७७।२)

द्वितीयः प्रकारःमृताभ्रं तच्चतुर्थांशं नागं तत्पादमाक्षिकम् । (१७८।१)

पञ्चभिर्माहिषैर्गव्यैः पातयेत्सत्त्वमुज्ज्वलम् ॥ (१७८।२)

तत्सत्वं तच्चतुर्थांशं माक्षिकं तत्समां शिलाम् । (१७९।१)

धमेत्प्रलिप्तमूषायां सत्वं स्याद्धेमसन्निभम् ॥ (१७९।२)

एवं कुर्याच्चतुर्वारं तत्सत्वं ग्रसते रसः । (१८०।१)

तृतीयः प्रकारःमृताभ्रकं षोडशांशं तच्चतुर्थांशकं त्रपु ॥ (१८०।२)

तत्समं तालकं क्षिप्त्वा पञ्चमाहिषगव्यतः । (१८१।१)

सत्त्वं निपातयेत्तच्च चतुर्थं हरितालकम् ॥ (१८१।२)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा चतुर्वारं तत्सत्वं ग्रसते रसः । (१८२।१)

चतुर्थः प्रकारः, अभ्रकसत्त्वमृदूकरणम्वज्रमूषागतं कृत्वा घनसत्वं च तत्समम् ॥ (१८२।२)

कचं च टङ्कणं क्षिप्त्वा रुद्ध्वा तीव्राग्निना धमेत् । (१८३।१)

तत्क्षिपेदम्लवर्गेण चिञ्चाबीजं स्नुहीदलम् ॥ (१८३।२)

पिष्ट्वा तस्मिन्पुनस्तद्वत्काचटङ्कणयोगतः । (१८४।१)

धमेदेवं सप्तवारं सेचनं च पुनः पुनः ॥ (१८४।२)

तदभ्रसत्त्वं शुभ्रं स्यान्मृदु स्याच्चारणोदितम् । (१८५।१)

पञ्चमः प्रकारःरसेन्द्रं टङ्कणं ताप्यं भागैकैकं पृथक्पृथक् ॥ (१८५।२)

त्रिभागं शोधितं नागं मृताभ्रं दशभागकम् । (१८६।१)

यवक्षारं च दग्धोर्णां सर्जक्षारं च गुग्गुलुम् ॥ (१८६।२)

अजापञ्चाङ्गसंयुक्तम् अम्लमूत्रगणैर्युतम् । (१८७।१)

मर्दयेत्पूर्ववत्सत्वं पातयेन्मृदु निर्मलम् ॥ (१८७।२)

द्वन्द्वमेलापनाय मूषालेपः: प्रथमः प्रकारःद्वन्द्वमेलापने मूषालेपं वक्ष्यामि पार्वति ॥ (१८८।१)

मेषशृङ्गं खुरं गुञ्जा टङ्कणं च विषं समम् । (१८९।१)

स्थूलभेकस्य वसया पिष्ट्वा मूषां प्रलेपयेत् ॥ (१८९।२)

मिलन्ति सर्वसत्वानि मूषायां चूर्णितानि च । (१९०।१)

गुग्गुलुं धातकीपुष्पं गुडं क्षारत्रयं समम् ॥ (१९०।२)

स्तन्यैः पिष्ट्वाथ मूषायां लेपनं द्वन्द्वमेलनम् । (१९१।१)

द्वितीयः प्रकारःअश्मभेदी लाङ्गली च भूलता च मरीचकः ॥ (१९१।२)

कार्पासस्य फलं शक्रगोपश्चैतांश्च मर्दयेत् । (१९२।१)

नारीस्तन्येन तेनैव मूषामन्तः प्रलेपयेत् ॥ (१९२।२)

तस्यां मिलन्ति सत्वानि सर्वाणि च महारसाः । (१९३।१)

हेममुख्यानि लोहानि चण्डाग्निधमनेन च ॥ (१९३।२)

तृतीयः प्रकारःचुचुन्दर्याश्च पिशितं टङ्कणं च विषं समम् । (१९४।१)

मर्दयित्वा च मूषान्तर्लेपयेत्तत्र निक्षिपेत् ॥ (१९४।२)

द्वन्द्वयोग्यं तु यद्यत्स्यात्तत्सर्वं धमनान्मिलेत् । (१९५।१)

चतुर्थः प्रकारःभस्मीकृतमपामार्गं कङ्गुणीतैलमर्दितम् ॥ (१९५।२)

मूषायां लेपयेत्तेन द्वन्द्वद्रव्यं विनिक्षिपेत् । (१९६।१)

मिलेत्तीव्राग्निधमनात्तत्तन्मारकवापनात् ॥ (१९६।२)

द्वन्द्वमेलापनमत एव प्रवक्ष्यामि द्वन्द्वमेलापनं शृणु । (१९७।१)

वर्षाभूकदलीकन्दकाकमाचीपुनर्नवम् ॥ (१९७।२)

स्वर्णं नरकपालं च गुञ्जा टङ्कणमभ्रकम् । (१९८।१)

सत्वं मूषागतं ध्मातं हेमाभ्रं मिलति क्षणात् ॥ (१९८।२)

अभ्रकं चूर्णयित्वा तु काकमाचीरसप्लुतम् । (१९९।१)

कपित्थतोयसंयुक्तं सूतटङ्कणसंयुतम् ॥ (१९९।२)

वङ्गपत्रान्तरे न्यस्तं ध्मातं वङ्गाभ्रकं मिलेत् । (२००।१)

आवर्त्य कटुतैलेन भस्मापामार्गजं क्षिपेत् ॥ (२००।२)

हेमाभ्रं नागताप्येन ताराभ्रं हरितालकात् । (२०१।१)

गन्धकेन तु शुल्वाभ्रं तीक्ष्णाभ्रं सिन्धुहिङ्गुलात् ॥ (२०१।२)

वङ्गाभ्रं हरितालेन नागाभ्रं शिलया मिलेत् । (२०२।१)

लाङ्गली चमरीकेशाः कार्पासास्थि कुलत्थकम् ॥ (२०२।२)

भूलता चाश्मदमनी स्त्रीस्तन्यं सुरगोपकः । (२०३।१)

द्वन्द्वे प्रलिप्तमूषायां सुध्मातास् तीव्रवह्निना ॥ (२०३।२)

कान्ताभ्रशैलविमलाः मिलन्ति सकलाः क्षणात् । (२०४।१)

अथ चुच्छुन्दरीमांसं विषटङ्कणयोजितम् ॥ (२०४।२)

मूषाप्रलेपात्कुरुते सर्वद्वन्द्वेषु मेलनम् । (२०५।१)

जौरभ्रमरशृङ्गं च मण्डूकस्य वसामिषम् ॥ (२०५।२)

गुञ्जाटङ्कणलेपेन सर्वसत्वेषु मेलनम् । (२०६।१)

टङ्कणोर्णागिरिजतुकर्णाक्षीमलकर्कटैः ॥ (२०६।२)

मिलन्ति सर्वद्रव्याणि स्त्रीस्तन्यपरिपेषितैः । (२०७।१)

धातकीगुग्गुलुगुडसर्जयावकटङ्कणैः ॥ (२०७।२)

स्त्रीस्तन्यपेषितं शस्तं द्वन्द्वं स्यात्तु रसायने । (२०८।१)

सूक्ष्मचूर्णं तु यत् किंचित् पूर्वकल्केन संयुतम् ॥ (२०८।२)

अन्धमूषागतं ध्मातं संकरं मिलति क्षणात् । (२०९।१)

वापितं ताप्यरसकसस्यकैर्दरदेन च ॥ (२०९।२)

स सत्वं स्याद् अनिबिडं दृढं ध्मातं मिलेत्ततः । (२१०।१)

रसोपरसलोहानि सर्वाण्येकत्र मेलयेत् ॥ (२१०।२)

प्रथमः प्रकारःअन्योन्यं द्वंद्वतां यान्ति द्रवन्ति सलिलं यथा । (२११।१)

वज्राभ्रसत्त्वचूर्णं तु यत् किंचिल् लोहचूर्णकम् ॥ (२११।२)

द्वयं समं तयोस्तुल्यम् अरिवर्गं विनिक्षिपेत् । (२१२।१)

द्वन्द्वमेलनमूषायां धमनान्मेलनं भवेत् ॥ (२१२।२)

द्वितीयः प्रकारःमर्दयेट्टङ्कणं रम्भाकन्दतोयेन लेपयेत् । (२१३।१)

मूषां श्वेताभ्रकं वङ्गं धमनान्मिलति प्रिये ॥ (२१३।२)

तृतीयः प्रकारःवनशिग्रुष्टङ्कणश्च गुञ्जा च नृकपालकम् । (२१४।१)

पिष्ट्वा योषित्स्तन्यनीरैस्तेन मूषां प्रलेपयेत् ॥ (२१४।२)

वङ्गश्वेताभ्रसत्वं च चूर्णयित्वा क्षिपेद्धमेत् । (२१५।१)

असंशयं मिलन्त्येव श्रेष्ठं रजतकर्मणि ॥ (२१५।२)

चतुर्थः प्रकारःश्वेताभ्रसत्वं संचूर्ण्य तच्चतुर्थांशपारदम् । (२१६।१)

सूततुल्यं टङ्कणं च मर्दयेत् काकमाचिजैः ॥ (२१६।२)

द्रवैस्तद्गोलकं कृत्वा वङ्गपत्रेण वेष्टयेत् । (२१७।१)

श्वेताभ्रसत्वतुल्येन लिप्तमूषागतं धमेत् ॥ (२१७।२)

भवेत् सम्मेलनं सम्यक् मुख्यः स्याद्रूप्यकर्मणि । (२१८।१)

वज्रहेममेलापने मूषालेपः: प्रथमः प्रकारःअथातो वज्रकनकद्वंद्वमेलाप्रलेपनम् ॥ (२१८।२)

गुञ्जा कान्तमुखं तुल्यं द्वन्द्वयोर्द्विगुणं बलिम् । (२१९।१)

स्तन्येन योषितां पिष्ट्वा मूषायामन्तरे तथा ॥ (२१९।२)

मेलयेद्वज्रमेलापोऽयं कथितो मया । (२२०।१)

द्वितीयः प्रकारःशिलाधातुः कान्तमुखं शशदन्ताश्च गन्धकः ॥ (२२०।२)

अम्लवेतसकं तुल्यं पिष्ट्वा मूषां प्रलेपयेत् । (२२१।१)

हेमवज्रं मिलत्येव मूषायां नात्र संशयः ॥ (२२१।२)

तृतीयः प्रकारःकुलीरास्थि शिलाधातु महिषीकणदृङ्मलम् । (२२२।१)

टङ्कणोर्णासमं सर्वं कान्तास्तन्येन मर्दयेत् ॥ (२२२।२)

अनेन लेपयेन्मूषां हेमवज्रं मिलत्यलम् । (२२३।१)

चतुर्थः प्रकारःकान्तास्यं टङ्कणं बालवत्सविड्भ्रमरास्थि च ॥ (२२३।२)

मनुष्यचिकुरास्थीनि स्त्रीस्तन्येन विमर्दयेत् । (२२४।१)

अनेन लिप्तमूषायां हेमवज्रं मिलेद्ध्रुवम् ॥ (२२४।२)

पञ्चमः प्रकारःताप्यटङ्कणभूनागकान्तकाचमधूनि च । (२२५।१)

कुलीरास्थि स्नुहीक्षीरमर्कक्षीरं समं समम् ॥ (२२५।२)

स्तन्येन मर्दयेत्सर्वं मूषालेपं तु कारयेत् । (२२६।१)

मूषालेपो भवेदेष वज्रहाटकमेलनः ॥ (२२६।२)

वज्रं भस्मीभवेद्यैस्तैर्मूषामन्तर्विलेपयेत् । (२२७।१)

धमेत्तीव्राग्निना हेमवज्रमेलापनं भवेत् ॥ (२२७।२)

वज्रहेममेलापनम्; प्रथमः प्रकारःअथातो मेलनं वक्ष्ये वज्रहेम्नोः सुरेश्वरि । (२२८।१)

स्वर्णं द्वादशभागं स्यात्तदर्धं शुद्धपारदम् ॥ (२२८।२)

रसेन्द्रार्धं नागभस्म नागार्धं मृतवज्रकम् । (२२९।१)

एतच्चतुष्टयं चाम्लैर्मर्दयेत्तप्तखल्वके ॥ (२२९।२)

उद्धृत्य द्वन्द्वमेलापे मूषायां रोधयेद्धमेत् । (२३०।१)

हठात्तच्च मिलत्येतन्नात्र कार्या विचारणा ॥ (२३०।२)

द्वितीयः प्रकारःभावयेच्छारिवाक्षीरे मृतं वज्रं दिनं ततः । (२३१।१)

मर्दयेद्गोलकं कृत्वा शेषयेच्चैकभागकम् ॥ (२३१।२)

त्रिभागं रसराजं च चतुर्भागं सुवर्णकम् । (२३२।१)

अम्लेन मर्दयेत्पिष्टिं कृत्वा तद्गोलकम् ॥ (२३२।२)

तत्पिष्ट्वा वेष्टयेत्तच्च भूर्जपत्रेण वेष्टयेत् । (२३३।१)

पक्षं न्यसेद्धान्यराशौ तदुद्धृत्य पुनः पुनः ॥ (२३३।२)

धमेद्धठान्मिलत्येव नात्र कार्या विचारणा । (२३४।१)

तृतीयः प्रकारःवज्रं षोडशभागेन हेमपत्रेण वेष्टयेत् ॥ (२३४।२)

तत्क्षिपेल्लिप्तमूषायां स्वर्णांशं श्वेतकाचजम् । (२३५।१)

चूर्णं वा नृकपालं वा चूर्णं कृत्वा विनिक्षिपेत् ॥ (२३५।२)

निरुध्य च धमेत्तीव्रमेवं कुर्यात्पुनः पुनः । (२३६।१)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा श्वेतकाचं नृकपालमथापि वा ॥ (२३६।२)

सप्तधैवं मिलत्येव पुनरेवं विधीयते । (२३७।१)

अस्य हेम्नः षोडशांशं मृतं वज्रं विनिक्षिपेत् ॥ (२३७।२)

पूर्ववल्लिप्तमूषायां काचं वा नृकपालकम् । (२३८।१)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा धमेत्तीव्रं सप्तवारं मिलत्यलम् ॥ (२३८।२)

एवं तृतीयवारं च कुर्यादेवं चतुर्थकम् । (२३९।१)

द्वन्द्वितानामभिषेकःअथातो द्वंद्वितानां च प्रवक्ष्याम्यभिषेचनम् ॥ (२३९।२)

कासीसं पञ्चलवणं माक्षीकं गन्धकं तथा । (२४०।१)

कांक्षी क्षारत्रयं तुल्यमारनालेन मर्दयेत् ॥ (२४०।२)

तत्कल्कम् आतपे ताम्रपात्रे संस्थापयेत्त्र्यहम् । (२४१।१)

तस्मिन्क्षिपेद्द्रुतं नागंशतधा तद्द्रुतं द्रुतम् ॥ (२४१।२)

ताम्रपात्रस्थसौवीरैर् भावयेच्छतवारकम् । (२४२।१)

द्वंद्वितं तच्चरेत्सूतो यत् किंचिज् जारणार्हकम् ॥ (२४२।२)

रूप्यकर्मणि वङ्गं स्यान्नागं स्याद्धेमकर्मणि । (२४३।१)

पक्वबीजविधानमथातः सम्प्रवक्ष्यामि पक्वबीजं सुरार्चिते ॥ (२४३।२)

प्रथमं विधानम्सुवर्णे विद्रुते तुल्यं नागाभ्रं द्वंद्वितं प्रिये । (२४४।१)

वाहयेद्द्वादशगुणं स्वर्णशेषं यथा धमेत् ॥ (२४४।२)

पक्वबीजम् इदं ख्यातं जारयेत्पारदे क्रमात् । (२४५।१)

द्वितीयं विधानम्पीताभ्रसत्वं स्वर्णं च समांशं द्वंद्वितं धमेत् ॥ (२४५।२)

वाहयेद् द्वादशगुणं स्वर्णशेषं यथा धमेत् । (२४६।१)

पुनः पीताभ्रसत्वं च वहेद्दशगुणं शनैः ॥ (२४६।२)

स्वर्णशेषं भवेद् यावत् पक्वबीजम् इदं भवेत् । (२४७।१)

तृतीयं विधानम्नागार्कव्योमरसकं चतुस्त्रिर्द्व्येकभागिकम् ॥ (२४७।२)

चूर्णयेल्लिप्तमूषायाम् अन्धयेच्च धमेद्दृढम् । (२४८।१)

माक्षिकेण च तत्खोटं संपेष्याम्लैः पुटे पचेत् ॥ (२४८।२)

पुनस्तत्सममाक्षीकमम्लैः पिष्ट्वा पुटे पचेत् । (२४९।१)

एवं पञ्चपुटं दत्त्वा तद्द्रुते हेम्नि वाहयेत् ॥ (२४९।२)

धमेद्दशगुणं यावत् तावत् स्यात् पक्वबीजकम् । (२५०।१)

चतुर्बीजक्रमःअथातः सम्प्रवक्ष्यामि चतुर्बीजं वरानने ॥ (२५०।२)

हेमताराहिकुटिलबीजान्येतानि तत्त्वतः । (२५१।१)

हेमबीजं नागबीजं शस्यते हेमकर्मणि ॥ (२५१।२)

तारबीजं वङ्गबीजं कथिते रूप्यकर्मणि । (२५२।१)

हेमबीजं तारबीजं भवेतां च रसायने ॥ (२५२।२)

नागबीजं वङ्गबीजं न रसायनकर्मणि । (२५३।१)

चत्वार्येतानि बीजानि भवेयू रोगशान्तये ॥ (२५३।२)

अन्यथा नैव योज्यानि बीजान्येतानि शाम्भवि । (२५४।१)

हेमबीजविधानम्, प्रथमं हेमबीजम्गन्धकं सस्यकं वापि माक्षीकं वाथ तालकम् ॥ (२५४।२)

शिलां च विमलां वापि वैक्रान्तं वाञ्जनं च वा । (२५५।१)

खर्परं वा कान्तमुखं वा चूर्णयित्वा समांशकम् ॥ (२५५।२)

शतवारान्द्रुते हेम्नि वाहयेच्च पुनः पुनः । (२५६।१)

द्वितीय नागभस्मसिद्धं हेमबीजम्सूतहिंगुलकंकुष्ठलोहपर्पटिकाभ्रकम् ॥ (२५६।२)

मृतार्कमाक्षीकशिलाविमलांश्च समांशकान् । (२५७।१)

एतान्नागकलाभागान् स्नुह्यर्कपयसा प्रिये ॥ (२५७।२)

मर्दयेत्तेन पत्राणि शुद्धनागस्य लेपयेत् । (२५८।१)

पुटेद्द्वात्रिंशतिपुटे नागो भस्मति तद्वहेत् ॥ (२५८।२)

समं समं च शतधा विद्रुते पूर्ववाहिते । (२५९।१)

सुवर्णे च तथा हेमशेषं तावद्धमेद्दृढम् ॥ (२५९।२)

तृतीयं वङ्गभस्मसिद्धं हेमबीजमथवा भस्मयेद्वङ्गं तालशङ्खाभ्रपारदैः । (२६०।१)

चिञ्चाक्षारैस्त्रपुसमैः स्नुह्यर्कक्षीरमर्दितैः ॥ (२६०।२)

पुटेत् षोडशभिस्तच्च शतधा हेम्नि वाहयेत् । (२६१।१)

चतुर्थं ताम्रभस्मसिद्धं हेमबीजमथवा मारयेच्छुल्बमूर्ध्वाधो गन्धकं समम् ॥ (२६१।२)

क्षिप्त्वा पुटेद् अष्टवारं तत्ताम्रं हेम्नि वाहयेत् । (२६२।१)

पञ्चमं तीक्ष्णभस्मसिद्धं हेमबीजमथवा मारयेत्तीक्ष्णं तीक्ष्णतुल्यं च हिंगुलम् ॥ (२६२।२)

स्त्रीस्तन्यैर् मर्दयित्वा तु पुटेदथ कलांशकम् । (२६३।१)

तीक्ष्णस्य हिंगुलं दत्त्वा मर्दयेत् पुटयेत् क्रमात् ॥ (२६३।२)

एवं तत् षोडशपुटैः तत्तीक्ष्णं हेम्नि वाहयेत् । (२६४।१)

शतधा हेम तदिशं विद्रुते हेम्नि वाहयेत् ॥ (२६४।२)

षष्ठं हेमबीजम्तद्धेम्नि द्विगुणं ताप्यं पूर्णितं तद्धमेद्दृढम् । (२६५।१)

तच्चूर्णयेद् द्वित्रिपुटैः पञ्चभिर् मारितं भवेत् ॥ (२६५।२)

तद्वाहयेद्दशगुणं द्रुते हेम्नि धमन् धमन् । (२६६।१)

तदेव जायते दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ (२६६।२)

हेमबीजमिदं ख्यातं हितं स्याद्रसजारणे । (२६७।१)

सप्तमं हेमबीजम्सस्यकाभ्रकवैक्रांतसत्वं स्वर्णमहिं रविम् ॥ (२६७।२)

तीक्ष्णं च चूर्णयेल्लिप्तमूषायां चान्ध्रितं धमेत् । (२६८।१)

पुनः प्रकटमूषायां धमेत्तस्मिन्द्रुते सति ॥ (२६८।२)

माक्षिकं निक्षिपेत् किंचित् किंचिद् दत्त्वा पुनः पुनः । (२६९।१)

यावत्स्वर्णावशेषं स्यात् ततस्तस्मिन् विनिक्षिपेत् ॥ (२६९।२)

स्वर्णं नागं रविं तीक्ष्णं पूर्ववच्च धमेत्क्रमात् । (२७०।१)

वाहयेन्माक्षिकं तद्वद्धमेत् स्वर्णावशेषकम् ॥ (२७०।२)

हेमबीजमिदं ख्यातं हितं स्याद्रसजारणे । (२७१।१)

अष्टमं हेमबीजम्समांशं चूर्णयेदभ्रं सत्वं ताम्रमयं शुभम् ॥ (२७१।२)

अभ्रकाद्द्विगुणं धौतं ताप्यं सर्वं धमेद्धठात् । (२७२।१)

मूषायां द्वन्द्वलिप्तायां तत्खोटं चूर्णयेत्ततः ॥ (२७२।२)

मर्द्यं दिव्यौषधिरसैः संपुटे रोधयेद्दृढम् । (२७३।१)

पचेद्गजपुटे तद्वच्चूर्णयेन्मर्दयेत्पुटेत् ॥ (२७३।२)

एवं पञ्चपुटैः पक्वं तद्वहेत्कनके द्रुते । (२७४।१)

यावद्दशगुणं तावन्मूषायां प्रकटे धमेत् ॥ (२७४।२)

ततस्तस्मिन् शुद्धताप्यं क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा धमेद्धमेत् । (२७५।१)

यावत्स्वर्णावशेषं स्यात्स्वर्णबीजमिदं प्रिये ॥ (२७५।२)

नवमं हेमबीजम्तीक्ष्णार्कनागभस्मानि ताप्यचूर्णं समं समम् । (२७६।१)

एतद्द्रुते वहेद्धेम्नि यावद्दशगुणं भवेत् ॥ (२७६।२)

तावत्स्वर्णावशेषं स्यात्स्वर्णबीजमिदं प्रिये । (२७७।१)

दशमं हेमबीजम्मृततारार्कतीक्ष्णायः समं सर्वं धमेद्दृढम् ॥ (२७७।२)

मूषायां द्वन्द्वलिप्तायां तत्खोटं चूर्णयेत्ततः । (२७८।१)

तच्चूर्णं द्राविते स्वर्णे वाहयेच्च शनैः शनैः ॥ (२७८।२)

यावद्दशगुणं पश्चात्ताप्यचूर्णं क्षिपन्क्षिपन् । (२७९।१)

धमेत्स्वर्णावशेषं स्याद्धेमबीजमिदं प्रिये ॥ (२७९।२)

एकादशं हेमबीजम्नागमेकं चतुस्ताम्रं सत्त्वं रसकसम्भवम् । (२८०।१)

मूषायां द्वन्द्वलिप्तायां सर्वं ध्मातं विचूर्णयेत् ॥ (२८०।२)

तच्चूर्णं वाहयेत्स्वर्णे विद्रुते षड्गुणं शनैः । (२८१।१)

स्वर्णशेषं भवेद् यावत् तावत् स्यात् स्वर्णबीजकम् ॥ (२८१।२)

द्वादशं हेमबीजम्ताप्येन मारयेत्ताम्रं तन्नागे वाहयेच्छनैः । (२८२।१)

यावच्छतगुणं ताप्यं चूर्णं क्षिप्त्वा धमन्धमन् ॥ (२८२।२)

तद्वाहयेद्धमेद्धेम्नि क्रमाद् द्वात्रिंशतं गुणम् । (२८३।१)

स्वर्णशेषं भवेद्यावत् तावत्स्याद्धेमबीजकम् ॥ (२८३।२)

त्रयोदशं हेमबीजम्भागैकं खर्परीसत्वं द्विभागं चाभ्रसत्वकम् । (२८४।१)

त्रिभागं ताम्रचूर्णं च लिप्तमूषागतं धमेत् ॥ (२८४।२)

तत्खोटं चूर्णयेत्ताप्यं तुल्यमम्लैर्विमर्दयेत् । (२८५।१)

तत्क्षिपेत्संपुटे रुद्ध्वा पुटेल्लघुपुटे पुनः ॥ (२८५।२)

एवं पञ्चपुटैः पक्वं तच्चूर्णं वाहयेद्द्रुते । (२८६।१)

सहस्रगुणितं हेम्नि यावत्स्वर्णावशेषितम् ॥ (२८६।२)

तावत्ताप्यं वहेद्युक्त्या स्यादिदं हेमबीजकम् । (२८७।१)

चतुर्दशं हेमवीजम्भागैकमभ्रसत्वं च द्विभागं शुद्धताम्रकम् ॥ (२८७।२)

चूर्णयेल्लिप्तमूषायां क्षिप्त्वा रुद्ध्वा धमेद्दृढम् । (२८८।१)

ततस्तं चूर्णयेत्ताप्यं तुल्यमम्लेन मर्दयेत् ॥ (२८८।२)

तद् रुद्ध्वा संपुटे पच्यात्पुटे तच्चूर्णयेत्पुनः । (२८९।१)

पूर्ववन्माक्षिके क्षिप्त्वा मर्दयेत्पातयेत्प्रिये ॥ (२८९।२)

एवं पञ्चपुटे कार्ये तच्चूर्णं वाहयेत्प्रिये । (२९०।१)

स्वर्णे शतगुणं यावत्तावत्स्याद्धेमबीजकम् ॥ (२९०।२)

पञ्चदशं हेमबीजम्माक्षिकं गन्धपाषाणं हरितालं मनःशिलाम् । (२९१।१)

वैक्रान्तकं कान्तमुखं सस्यकं विमलांजने ॥ (२९१।२)

रसकं चापि शतशश्चूर्णितं हेम्नि वाहयेत् । (२९२।१)

लोहपर्पटिकाताप्यकङ्कुष्ठविमलाभ्रकैः ॥ (२९२।२)

मृतशुल्बशिलासूतस्नुह्यर्कक्षीरहिङ्गुलैः । (२९३।१)

नागो निर्जीवतां याति योगैः पुनः पुनः ॥ (२९३।२)

रसतालकशुद्धचिंचाक्षारैस्तथा त्रपु । (२९४।१)

मृतं नागं मृतं वङ्गं शुल्बं तीक्ष्णं च वा मृतम् ॥ (२९४।२)

एकैकम् उत्तमे हेम्नि वाहयेत्सुरवन्दिते । (२९५।१)

निरुद्धे पन्नगे हेम्नि निर्व्यूढे शतसंगुणैः ॥ (२९५।२)

हेम्नि नागादिनिर्वहणेन वर्णव्यत्यासःनागजीर्णं रोचनाभं हारीतं ताम्रवाहितम् । (२९६।१)

तीक्ष्णजीर्णं रविसमं वङ्गजीर्णं जपानिभम् ॥ (२९६।२)

प्रथमं तारबीजम्श्वेताभ्रसत्वं तीक्ष्णं च ताप्यं च विमलां तथा । (२९७।१)

खर्परं च समं सर्वं कुटिलं च चतुर्गुणम् ॥ (२९७।२)

धमेत्सर्वं चूर्णयेच्च भस्मयेत् पुटपञ्चकैः । (२९८।१)

तारे द्रुते शतगुणं वाहयेच्च शनैः शनैः ॥ (२९८।२)

तारबीजम् इदं ख्यातं जारणे परमं हितम् । (२९९।१)

द्वितीयं तारबीजम्यथा ताप्येन कुटिलं तथा ताप्येन मारयेत् ॥ (२९९।२)

तद्भागं च समं तालं तत्समं रजते द्रुते । (३००।१)

त्रिंशद्गुणं भवेद् यावत् तावद् वाह्यं क्रमेण च ॥ (३००।२)

तारबीजमिदं ख्यातं पारदे तच्च जारयेत् । (३०१।१)

तृतीयं तारबीजम्तीक्ष्णं वङ्गं च विमलां समांशं चूर्णयेत्प्रिये ॥ (३०१।२)

द्वन्द्वमेलोपलिप्तायां धमेत् तत्खोटकं भवेत् । (३०२।१)

तत्खोटं चूर्णयेद् अम्लैर् मर्दयेत् पुटयेदिति ॥ (३०२।२)

पञ्चवारं प्रकुर्वीत भस्म तज्जायते प्रिये । (३०३।१)

तद्भस्म विद्रुते तारे वाहयेच्च समं समम् ॥ (३०३।२)

धमन् धमन् दशगुणं यावद् भवति भैरवि । (३०४।१)

तारबीजम् इदं श्रेष्ठं रसराजस्य जारणे ॥ (३०४।२)

चतुर्थं तारबीजम्श्वेताभ्रसत्वं कुटिलं तारमाक्षीकसत्वकम् । (३०५।१)

त्रयं समांशं संचूर्ण्य लिप्तमूषागतं धमेत् ॥ (३०५।२)

तच्चूर्णं वाहयेत्तारे तारतुल्यं विनिक्षिपेत् । (३०६।१)

यावद्दशगुणं तावत् तारमाक्षीकवापतः ॥ (३०६।२)

तारबीजम् इदं प्रोक्तं जारणे परमं हितम् । (३०७।१)

पञ्चर्मं तारबीजम्त्रिद्व्येकभागान् देवेशि तीक्ष्णतालामलान् क्रमात् ॥ (३०७।२)

चूर्णितान् लिप्तमूषायां क्षिप्त्वा तीव्राग्निना धमेत् । (३०८।१)

तत्खोटं चूर्णयेद् अम्लैर् मर्दयेत् पुटयेदिति ॥ (३०८।२)

सप्तधा तद्द्रुते तारे वाह्यं दशगुणं ततः । (३०९।१)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा तालचूर्णं तारशेषं यथा धमेत् ॥ (३०९।२)

तारबीजमिदं श्रेष्ठं जारणे परमं हितम् । (३१०।१)

षष्ठं तारबीजम्खर्परी तालशुभ्राभ्रसत्त्वकं तारमाक्षिकम् ॥ (३१०।२)

तुल्यं सर्वसमं वङ्गं सर्वं मूषागतं धमेत् । (३११।१)

चूर्णयेन्मर्दयेदम्लैः पुटेदेवं तु सप्तधा ॥ (३११।२)

तच्चूर्णं वाहयेत्तारे द्रुते दशगुणं धमन् । (३१२।१)

तारशेषं भवेद् यावत् तावत् स्यात् तारबीजकम् ॥ (३१२।२)

सप्तमं तारबीजम्श्वेताभ्रसत्वं वङ्गं च द्वन्द्वं कुर्याच्च पूर्ववत् । (३१३।१)

तच्चूर्णे तालकं दत्त्वा पादमम्लैर्विमर्दयेत् ॥ (३१३।२)

पुटेत्तस्मिन्क्षिपेत्तालं पूर्ववन्मर्दनं पुटम् । (३१४।१)

एवं पञ्चपुटं कुर्यात्तच्चूर्णं वाहयेद्द्रुते ॥ (३१४।२)

रजते द्वादशगुणं तद्भवेत्तारबीजकम् । (३१५।१)

अष्टमं तारबीजम्श्वेताभ्रसत्वं वङ्गं च वङ्गार्धं तीक्ष्णचूर्णकम् ॥ (३१५।२)

तीक्ष्णांशा तारविमला सर्वं मूषागतं धमेत् । (३१६।१)

ततस्तच्चूर्णयेदम्लैः पिष्ट्वा रुद्ध्वा पुटेत्पचेत् ॥ (३१६।२)

पञ्चवारं पुनस्तच्च वाहयेद्रजते द्रुते । (३१७।१)

यावच्छतगुणं तावत्तालकं च क्षिपन् धमेत् ॥ (३१७।२)

तारशेषं भवेद्यावत् तावत्स्यात्तारबीजकम् । (३१८।१)

ताम्रबीजम्ताम्रबीजं प्रवक्ष्यामि जारणार्थं रसस्य तु ॥ (३१८।२)

स्वर्णं ताम्रं समं देवि तयोस्तुल्यं च माक्षिकम् । (३१९।१)

ऊर्ध्वाधो निक्षिपेल्लिप्तमूषायां तद्धमेद्दृढम् ॥ (३१९।२)

धमेदेवं च दशधा दत्त्वा दत्त्वाथ माक्षिकम् । (३२०।१)

ताम्रबीजमिदं ख्यातं भास्वत्किरणसंनिभम् ॥ (३२०।२)

प्रथमं नागबीजमभ्रकं रसकं तुल्यं नागभस्म चतुर्गुणम् । (३२१।१)

धमयेच्चूर्णयेत्तच्च माक्षिकेण च मारयेत् ॥ (३२१।२)

एतत्समं शिलाचूर्णमेकीकृत्याथ वापयेत् । (३२२।१)

तद्धमेत्सदृशे हेम्नि विद्रुते शतधा प्रिये ॥ (३२२।२)

नागबीजमिदं प्रोक्तमेतत्सूते तु जारयेत् । (३२३।१)

द्वितीयं नागबीजम्नागबीजं प्रवक्ष्यामि श्रेष्ठं तद्रसजारणे ॥ (३२३।२)

रसकाभ्रकताम्रेऽहिं भागवृद्ध्या धमेत्ततः । (३२४।१)

माक्षिकेण हतं तच्च बीजं निर्वाहयेत्प्रिये ॥ (३२४।२)

द्वात्रिंशांशगुणं हेम्नि वङ्गं ताप्यहतं वहेत् । (३२५।१)

त्रिंशद्गुणं शिलावाप्यं नागबीजमुदाहृतम् ॥ (३२५।२)

वङ्गबीजक्रमःबीजं प्रवक्ष्यामि वङ्गं तालं च ताप्यकम् । (३२६।१)

समं धमेच्चूर्णयेच्च तत्समं ताप्यतालकम् ॥ (३२६।२)

मर्दयेत्पुटयेदम्लैर्भस्म स्यात्षोडशैः पुटैः । (३२७।१)

तारे द्रुते शतगुणं वाहयेद्वङ्गभस्म च ॥ (३२७।२)

तत्तारे तालकं देवि द्वात्रिंशद्गुणमावहेत् । (३२८।१)

वङ्गबीजमिदं ज्ञेयमेतत्सूते तु जारयेत् ॥ (३२८।२)

जारणे बिडयोगाःविडयोगान्प्रवक्ष्यामि जारणार्हान् सुरार्चिते । (३२९।१)

१। वडवानलविडःसौवीरं गन्धकं कांक्षी कासीसं व्योषसैन्धवम् ॥ (३२९।२)

सौवर्चलं सर्जिका च मालतीतीरसम्भवम् । (३३०।१)

शिग्रुमूलरसैः सर्वं भावयेत्सप्तवासरम् ॥ (३३०।२)

बिडोऽयं जारणे श्रेष्ठो नाम्ना च वडबानलः । (३३१।१)

२। वैश्वानरविडःअर्कक्षीरैर्दग्धशङ्खं भावयेत्पुटयेत्प्रिये ॥ (३३१।२)

शतधायं विडः प्रोक्तो नाम्ना वैश्वानरो महान् । (३३२।१)

३। ज्वालामुखबिडःगन्धकं शङ्खचूर्णं च सैन्धवं च विषं समम् ॥ (३३२।२)

शतवारं गवां मूत्रैः शिग्रुमूलरसैस्तथा । (३३३।१)

भावितो ऽयं बिडः प्रोक्तो नाम्ना ज्वालामुखः स्मृतः ॥ (३३३।२)

४। अग्निजिह्वकबिडःपलाशस्य रसैर्भाव्यं टङ्कणं शतधा प्रिये । (३३४।१)

लोहानां जारणे श्रेष्ठो बिडो नाम्नाग्निजिह्वकः ॥ (३३४।२)

५ वडबाबिडःकान्तास्यं गन्धकं चूली चैकैकं लोहजारकम् । (३३५।१)

चूलीगन्धकसिन्धूत्थतालभूखगटङ्कणान् ॥ (३३५।२)

सक्षारमूत्रैर् विपचेन्नाम्नायं वडबामुखः । (३३६।१)

६। महावैश्वानरो विडःदेवदालिं मोक्षकं च निचुलं च पुनर्नवाम् ॥ (३३६।२)

पलाशं काञ्चनं वासामेरण्डं वास्तुकं तिलम् । (३३७।१)

कदलीमपि सर्वाङ्गं खण्डितं नाति शोषयेत् ॥ (३३७।२)

मूत्रवर्गे चाष्टगुणे प्रक्षिपेत्तदनन्तरम् । (३३८।१)

समूलं मूलकं दग्ध्वा तिलकाण्डं च तत्समम् ॥ (३३८।२)

क्षारद्वयं पूर्वरसे क्षिप्त्वा स्थाप्यं त्र्यहं खरे । (३३९।१)

आतपे तद्वस्त्रपूतं लोहपात्रे द्रवं पचेत् ॥ (३३९।२)

बहवो बुद्बुदा बाष्पा उद्भवन्ति यदा यदा । (३४०।१)

त्रिक्षारं त्रिकटुं गन्धं कासीसं लोणपञ्चकम् ॥ (३४०।२)

सौराष्ट्रीं रामठं चूलिं समं चूर्णीकृतं क्षिपेत् । (३४१।१)

प्रचालयेल्लोहदर्व्या गुडपाको यथा भवेत् ॥ (३४१।२)

समुत्तार्य क्षिपेल्लोहसंपुटे सप्तवासरम् । (३४२।१)

भूगर्भे धान्यराशौ च सप्ताहं धारयेत्पुनः ॥ (३४२।२)

सप्ताहं धारयेद्घर्मे महावैश्वानरो बिडः । (३४३।१)

७। वह्निबिडःजम्बीराम्लेन शतधा वनशिग्रुरसेन च ॥ (३४३।२)

गन्धकं भावयेदेष बिडः स्याद् वह्निसंज्ञकः । (३४४।१)

नवसारोऽपि च तथा गन्धवत्स बिडो भवेत् ॥ (३४४।२)

८। चित्रभानुबिडःगन्धकं निचुलक्षारं गुंजाबीजं च टङ्कणम् । (३४५।१)

मूलबीजं देवदाल्याः समं सर्वं च भावयेत् ॥ (३४५।२)

तिक्तकोशातकीनीरैः सप्तधाम्लगणैस् तथा । (३४६।१)

बिडोऽयं चित्रभानुः स्यात् प्रधानं हेमजारणे ॥ (३४६।२)

९। महाबिडःमूलकं शृङ्गिवेरं च वह्निं दग्ध्वा त्रयं समम् । (३४७।१)

गोमूत्रे निक्षिपेत्तच्च वस्त्रपूतं च कारयेत् ॥ (३४७।२)

अनेन भावितो गन्धः शतधा स्यान्महाबिडः । (३४८।१)

१०। अन्यो महाबिडःतालं शिला टङ्कणं च शङ्खं लवणशुक्तिके ॥ (३४८।२)

मूत्राम्लैर्विपचेन्मन्दं वह्नावेष बिडो महान् । (३४९।१)

११। वज्रानलबिडःअर्कक्षीरैर्दग्धशङ्खं शतधा भावयेत्ततः ॥ (३४९।२)

मर्दयित्वाम्लवर्गेण रुद्ध्वा पञ्चपुटैः पचेत् । (३५०।१)

तत्समं टङ्कणक्षारं क्षिप्त्वाम्लगणभावितम् ॥ (३५०।२)

कृत्वा मनःशिलां गन्धं दरदं विद्रुमं ततः । (३५१।१)

नृपावर्तं तु पञ्चानां शंखचूर्णं समं प्रिये ॥ (३५१।२)

भावयेदम्लवर्गेण त्रिदिनं स्यान्महाबिडः । (३५२।१)

नाम्ना वज्रानलः प्रोक्तः खोटः सूतस्य जारणे ॥ (३५२।२)

द्वन्द्वमेलापमूषायां सारणे योजयेत्सदा । (३५३।१)

पारदस्तु क्षणादेव वज्रादीन्यपि जारयेत् ॥ (३५३।२)

१२। अन्यो विडःनिर्दग्धशङ्खचूर्णं च रविक्षीरशताप्लुतम् । (३५४।१)

पुटितं बहुशो देवि प्रशस्तो जारणे बिडः ॥ (३५४।२)

१३। बडबामुखो बिडःशतशो वा प्लुतं चूर्णं गन्धकस्य गवां जलैः । (३५५।१)

निर्दग्धशङ्खचूर्णं तु शिग्रुमूलाम्बुभावितम् ॥ (३५५।२)

शतशो विषसिन्धूत्थसंयुतं वडबामुखः । (३५६।१)

१४। सर्वजारकबिडःगन्धकं भावयेत्कन्याधुत्तूरकरवीरजैः ॥ (३५६।२)

द्रवैस्तु शतधा घर्मे विडोऽसौ सर्वजारकः । (३५७।१)

१५। अन्यो बिडःताम्रवल्लीदलरसैः प्लावयेद् गन्धसैन्धवम् ॥ (३५७।२)

सप्ताहेन भवेदेनं नियुञ्ज्याद्धेमजारणे । (३५८।१)

१६। सिद्धबिडःसैन्धवं कुनटी गन्धं प्रत्येकं च पलं पलम् ॥ (३५८।२)

भूलता त्रिपलं सर्वं मर्दयेच्छोषयेत् पचेत् । (३५९।१)

एवं कुर्यादष्टवारम् अयं सिद्धबिडः स्मृतः ॥ (३५९।२)

अभ्रकजारणमथाभ्रजारणं कर्म वक्ष्यामि शृणु पार्वति । (३६०।१)

तप्तखल्वे चतुःषष्टिनिष्कसूतं सुचारितम् ॥ (३६०।२)

भावितं गगनं चैकं निष्कं तत्र विनिक्षिपेत् । (३६१।१)

त्रिक्षारं पञ्चलवणं भूखगाम्लजवेतसान् ॥ (३६१।२)

षोडशांशान् रसेन्द्रस्य क्षिपेज्जम्बीरवारिणा । (३६२।१)

मर्दयेद्याममात्रं तु कूर्मयन्त्रे विडान्विते ॥ (३६२।२)

पचेद्दिनं विनिक्षिप्य जीर्णग्रासो भवेद्रसः । (३६३।१)

एतत्सूतं तप्तखल्वे क्षिप्त्वा राजीगुडोर्णकम् ॥ (३६३।२)

इष्टिकां गृहधूमं च सैन्धवं पारदस्य तु । (३६४।१)

एतत्सर्वं षोडशांशं मर्द्यमम्लगणैर्दिनम् ॥ (३६४।२)

चण्डातपे पिण्डितं तद्रसे बद्ध्वाथ पोटलम् । (३६५।१)

अम्लवर्गेण भरिते डोलायन्त्रे पचेद्दिनम् ॥ (३६५।२)

प्रतिग्रासे त्विदं कुर्यात्पुनर्ग्रासम् अपेक्षते । (३६६।१)

ग्रासो ऽजीर्णो यदि भवेत्पाच्यः कच्छपयन्त्रके ॥ (३६६।२)

एवं ग्रासक्रमेणैव जारयेद्गगनादिकम् । (३६७।१)

चतुःषष्टितमांशादि चतुःषष्टिगुणावधि ॥ (३६७।२)

रसेन्द्रे जारयेद्ग्रासं दत्त्वा दत्त्वा पुनः । (३६८।१)

जीर्णाभ्रकरसलक्षणम्चतुःषष्ट्यंशके सूतो व्योमसत्वे तु जारिते ॥ (३६८।२)

दण्डधारी जलूकाभो वैष द्वात्रिंशदंशके । (३६९।१)

षोडशांशे वायसस्य विष्ठातुल्योऽष्टमांशके ॥ (३६९।२)

दधिमण्डसमो देवि चतुर्थांशे तु जारिते । (३७०।१)

नवनीतसमो द्व्यंशे गोलाभो जारितो भवेत् ॥ (३७०।२)

अभ्रके समजीर्णे तु शतवेधी भवेद्रसः । (३७१।१)

घने द्विगुणजीर्णे तु सहस्रांशेन वेधयेत् ॥ (३७१।२)

चतुर्गुणेऽभ्रके जीर्णे त्वयुतायुर्भवेत्प्रिये । (३७२।१)

गगनेऽष्टगुणे जीर्णे ब्रह्मायुर् लक्षवेधकः ॥ (३७२।२)

विष्ण्वायुः षोडशगुणे जीर्णेऽभ्रे कोटिवेधकः । (३७३।१)

द्वात्रिंशद्गुणिते जीर्णे रुद्रायुर् दशकोटिभिः ॥ (३७३।२)

चतुःषष्टिगुणे जीर्णे नित्यायुः शतकोटिभिः । (३७४।१)

अभ्रके समजीर्णे तु रसो दोषान्विमुञ्चति ॥ (३७४।२)

जहाति स्वगतान्सर्वान् सर्वलोहानि भक्षयेत् । (३७५।१)

पक्षच्छेदयन्त्रादधो न पतति नैवोत्पतति चोर्ध्वतः ॥ (३७५।२)

नोद्गारी कपिलो वर्णे वह्नौ तिष्ठति निश्चलः । (३७६।१)

विप्रुषो मुञ्चते देवि छिन्नपक्षो भवेद्रसः ॥ (३७६।२)

समजीर्णे तु बालः स्याद्युवा जीर्णचतुर्गुणः । (३७७।१)

व्योमषड्गुणजीर्णस्तु वृद्धसंज्ञो भवेद्रसः ॥ (३७७।२)

बालो विध्यति कल्केन युवा पत्रप्रलेपतः । (३७८।१)

जारितस्तु रसेन्द्रोऽयं वृद्धो लोहानि विध्यति ॥ (३७८।२)

बालः सूतो रुजं हन्ति न समर्थो रसायने । (३७९।१)

युवा रसायने दक्षो वृद्धः स्याद्देहलोहयोः ॥ (३७९।२)

अन्यजारणप्रकारःअभावे घनसत्वस्य कान्तसत्वं प्रदीयते । (३८०।१)

तदभावे भवेत्तीक्ष्णमेवं द्वन्द्वानि जारयेत् ॥ (३८०।२)

घनजीर्णस्य सूतस्य ततो द्वन्द्वानि जारयेत् । (३८१।१)

रसेन्द्रो द्वन्द्वरहितं न चरेदभ्रसत्वकम् ॥ (३८१।२)

तस्माद्धेमादिलोहेन युक्तमभ्रं चरेद्ध्रुवम् । (३८२।१)

नागाभ्रं वापि वङ्गाभ्रं ताम्राभ्रं वा सुरार्चिते ॥ (३८२।२)

ताराभ्रं वापि हेमाभ्रं ताप्याभ्रं वापि जारयेत् । (३८३।१)

घनसत्वं यथा जीर्णं तथा द्वन्द्वानि जारयेत् ॥ (३८३।२)

द्वन्द्वबीजरसस्याथ पक्वबीजानि जारयेत् । (३८४।१)

जारणाफलम्खल्वं तु पीठिका देवि रसेन्द्रो लिङ्ग उच्यते ॥ (३८४।२)

मर्दनं चन्दनं तस्य ग्रासः पूजा विधीयते । (३८५।१)

क्षीयमाणे पातकौघे सुलभा रसजारणा ॥ (३८५।२)

जारणायां च लब्धायां ज्ञानं कैवल्यदं भवेत् । (३८६।१)

तावन्मुक्तिः कुतः कान्ते यावन्नो वेत्ति जारणाम् ॥ (३८६।२)

जारणा साधकेन्द्रस्य मुक्तिव्यक्तिकरा प्रिये । (३८७।१)

जारणार्थं रसो यावद्दिनं वह्नौ तु धार्यते ॥ (३८७।२)

शिवलोके सुखं भुङ्क्ते तावत्कल्पसहस्रकम् । (३८८।१)

धारयेद्यो रसं वह्नावेकाहं वा तदर्धकम् ॥ (३८८।२)

क्षीयन्ते तस्य पापानि बहुजन्मार्जितानि च । (३८९।१)

सुवर्णरेतसो मित्रं स्वर्णदेहस्तथा रसः ॥ (३८९।२)

असहत्वं सूतवह्नौ तोये मैत्रं सुवर्णतः । (३९०।१)

चतुर्गुणेन वस्त्रेण पीडितो निर्मलश्च सः ॥ (३९०।२)

गालनक्रियया ग्रासे सति निःशेषनिर्गते । (३९१।१)

स भवेद्दण्डधारी च जीर्णग्रासस्तदा रसः ॥ (३९१।२)

ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रैं ह्रौं ह्रः फट् रसेश्वराय सर्वसत्त्वोपहाराय ग्रासं गृह्ण गृह्ण ह्रीं स्वाहा । (३९२।१)

गर्भद्रुतिः; गर्भद्रावणयोग्यबीजसिद्धिः; प्रथमः प्रकारःगर्भद्रुतिं प्रवक्ष्यामि जारितस्य रसस्य च । (३९२।२)

गर्भद्रावणयोग्यानि बीजानि शृणु भैरवि ॥ (३९२।३)

नागभस्म च माक्षीकं गन्धकं च समं समम् । (३९३।१)

चूर्णितं वाहयेत्स्वर्णे त्रिगुणं द्राविते धमन् ॥ (३९३।२)

पूतिबीजमिदं सूतगर्भे द्रवति तत्क्षणात् । (३९४।१)

द्वितीयः प्रकारःस्वर्णे नागं समावर्त्य शिलाचूर्णं क्षिपन्क्षिपन् ॥ (३९४।२)

नागक्षये पुनर्नागं दत्त्वा दत्त्वा त्रिवारकम् । (३९५।१)

स्वर्णशेषं भवेद्यावत्तावद्धाम्यं पुनः पुनः ॥ (३९५।२)

एतद्बीजं द्रवत्येव रसगर्भे तु मर्दनात् । (३९६।१)

तृतीयः प्रकारःसुवर्णं ताप्यसत्वं तु समं मूषागतं धमेत् ॥ (३९६।२)

तस्मिन्द्रुते ताप्यचूर्णं तुल्यं तुल्यं क्षिपन्क्षिपन् । (३९७।१)

माक्षीकसत्वं त्रिगुणमेवं वाह्यं पुनः पुनः ॥ (३९७।२)

एतद्बीजं रसेन्द्रस्य गर्भे द्रवति मर्दनात् । (३९८।१)

चतुर्थः प्रकारःसुवर्णस्य समं ताप्यसत्वमावर्तयेत्ततः ॥ (३९८।२)

कुर्यात्कण्टकवेध्यानि पत्राणि च विलेपयेत् । (३९९।१)

लवणेनाम्लपिष्टेन गन्धतुल्येन पार्वति ॥ (३९९।२)

तानि पत्राणि च पुटे पचेद्धेमावशेषितम् । (४००।१)

एतद्बीजं रसेन्द्रस्य गर्भे द्रवति मर्दनात् ॥ (४००।२)

पञ्चमः प्रकारःताप्यतुल्यं च सिन्धूत्थं मर्दयेदम्लकेन च । (४०१।१)

तत्संपुटे पुटे पच्यात् पुनः संमर्दयेत् पुटेत् ॥ (४०१।२)

पुनः पुनर्द्विषड्वारमस्य तुल्यं च नागजम् । (४०२।१)

भस्म संमर्दयेदम्लैरनेन स्वर्णपत्रकम् ॥ (४०२।२)

लिप्त्वा लिप्त्वा धमेत्सप्तवारं तद्वाहयेत्ततः । (४०३।१)

द्रुतं तं वापयेत्पूर्वं कल्कितैः सप्तवारकम् ॥ (४०३।२)

एतद्बीजं रसेन्द्रस्य गर्भे द्रवति मर्दनात् । (४०४।१)

षष्ठः प्रकारःकासीसं टङ्कणं गन्धं ताप्यं सौवर्चलं शिलाम् ॥ (४०४।२)

तुल्यं संमर्दयेत्सर्वांश्चणकाम्लैर्दिनावधि । (४०५।१)

एतद्बीजं रसेन्द्रस्य गर्भे द्रवति मर्दनात् ॥ (४०५।२)

गर्भद्रावणे मूषायन्त्रसिद्धिःसुवर्चलं च कासीसं यवक्षारं च टङ्कणम् । (४०६।१)

माक्षिकं सैन्धवं चुल्ली सामुद्रं राजिका तथा ॥ (४०६।२)

तुल्यं कांक्षीं च कर्पूरम् अर्कस्नुक्क्षीरमर्दितम् । (४०७।१)

अनेन लेपयेन्मूषां बिडेनांगुलमात्रकम् ॥ (४०७।२)

मूषायन्त्रमिदं श्रेष्ठं गर्भद्रावणकर्मणि । (४०८।१)

गर्भद्रुतिप्रकाराः; प्रथमः प्रकारःस्वर्णं ताम्रं मृतं तीक्ष्णं रञ्जितं पक्वबीजकम् ॥ (४०८।२)

गर्भद्रावणबीजं च सर्वमावर्तयेद्दृढम् । (४०९।१)

द्रुतेऽस्मिंस्ताप्यचूर्णं च क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा धमन्धमन् ॥ (४०९।२)

यावत्क्षयं गते ताम्रतीक्ष्णे तावत्सुरेश्वरि । (४१०।१)

एतद्बीजं रसेन्द्रस्य गर्भे द्रवति मर्दनात् ॥ (४१०।२)

द्वितीयः प्रकारःहेम गन्धहतं नागं पक्वबीजस्य साधनम् । (४११।१)

तद्द्वयं लिप्तमूषायाम् अन्ध्रयित्वा धमेद्दृढम् ॥ (४११।२)

तच्चूर्णम् अभिषिक्तं च रसगर्भे द्रवत्यलम् । (४१२।१)

तृतीयः प्रकारःसुवर्णे विद्रुते शुल्बं मृतं तीक्ष्णं शनैः शनैः ॥ (४१२।२)

वाहयेत् षड्गुणं यावत्तद्रसे द्रवति प्रिये । (४१३।१)

चतुर्थः प्रकारःमहारसाननुरसान्क्षीणलोहानि चाक्षये ॥ (४१३।२)

समांशं सममाक्षीकगन्धकावापयोगतः । (४१४।१)

शतशो वाहयेदेतदक्षीणांशावशेषितम् ॥ (४१४।२)

समांशं रसराजस्य गर्भे द्रवति निश्चितम् । (४१५।१)

पञ्चमः प्रकारःजारितस्य रसेन्द्रस्य चतुःषष्टितमांशकम् ॥ (४१५।२)

गर्भद्रावणबीजं च तप्तखल्वे विनिक्षिपेत् । (४१६।१)

शिलारुचकमाक्षीकगन्धकासीसटङ्कणैः ॥ (४१६।२)

मर्दयेच्चणकाम्लेन सर्वमेतद्दिनावधि । (४१७।१)

रसस्यैतत्षोडशांशं दत्त्वा बीजं च दापयेत् ॥ (४१७।२)

मुच्यते यत्र यत्रैव तत् तद् द्रवति तत्क्षणात् । (४१८।१)

षष्ठः प्रकारःअपामार्गपलाशोत्थभस्मक्षारं समाहरेत् ॥ (४१८।२)

टङ्कणं सयवक्षारं कासीसं च सुवर्चलम् । (४१९।१)

सामुद्रं सैन्धवं राजीं माक्षिकं नवसारकम् ॥ (४१९।२)

कर्पूरं माक्षिकं तुल्यं स्नुह्यर्कक्षीरमर्दितम् । (४२०।१)

मूषालेपमनेनैव कृत्वा कुर्याद्बिडेन च ॥ (४२०।२)

लेपम् अङ्गुलमानेन प्राक्सूतं चात्र निक्षिपेत् । (४२१।१)

रुद्ध्वा स्वेद्यं दिनैकं तु करीषाग्नौ द्रवत्यलम् ॥ (४२१।२)

इत्येवं द्रावितं जार्यं यावद् बीजं तु षड्गुणम् । (४२२।१)

१३। बाह्यद्रुतिःशिवे वक्ष्यामि ते बाह्यद्रुतिकर्म यथाक्रमम् ॥ (४२२।२)

येनोपायेनाभ्रकादिद्रुतिर् भवति तच्छृणु । (४२३।१)

अभ्रकद्रुतिःअथाभ्रकद्रुतिं वक्ष्ये कञ्चुकीकन्दमेव च ॥ (४२३।२)

कपितिन्दौ केशतैले प्रत्येकं तु त्रिधा वपेत् । (४२४।१)

मूषायां द्रावयित्वा तदभ्रसत्वं द्रुतिर् भवेत् ॥ (४२४।२)

स्वर्णद्रुतिःफलपांशुर् देवदाल्याः शकगोपो ऽश्वलालकाः । (४२५।१)

टङ्कणं जालिनीनीरैर् भावयेद् बहुधा प्रिये ॥ (४२५।२)

द्रावयेत् काञ्चनं तत्र वपेत् सूतसमा द्रुतिः । (४२६।१)

सर्वरत्नद्रुतिःत्रिक्षारं चणकाम्लं च रामठं चाम्लवेतसम् ॥ (४२६।२)

तथा ज्वालामुखीक्षारं स्थलकुम्भीरसेन च । (४२७।१)

पिष्ट्वा स्नुह्यर्कयोः क्षीरैस्तद्गोले मृदु हीरकम् ॥ (४२७।२)

निक्षिपेत्तच्च जम्बीरे डोलायन्त्रे त्र्यहं पचेत् । (४२८।१)

एवं कृते हीरकस्य द्रुतिर् भवति सूतवत् ॥ (४२८।२)

पद्मरागादिरत्नानां द्रुतिरेव कृते भवेत् । (४२९।१)

द्रुतिमेलापनम्द्रुतीनां मेलनं वक्ष्ये शृणु भैरवि तत्त्वतः ॥ (४२९।२)

कृष्णागरुश्च कस्तूरी ब्रह्मबीजं च माक्षिकम् । (४३०।१)

नारीपुष्पं विषं हिंगु लशुनं टङ्कणं निशा ॥ (४३०।२)

एतैः समं द्रुतिं सूतं तप्तखल्वे विमर्दयेत् । (४३१।१)

पाठा वन्ध्या तालमूली नीली त्रिविधचित्रकम् ॥ (४३१।२)

पद्मकन्दं क्षीरकन्दं बला गुञ्जामृतार्द्रकम् । (४३२।१)

अश्वलाला निम्बपत्रं स्त्रीस्तन्यं च समं समम् ॥ (४३२।२)

एतेषां ग्राहयेत्स्वच्छं रसं वस्त्रेण गालितम् । (४३३।१)

एतद्द्रुतियुते सूते क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा विमर्दयेत् ॥ (४३३।२)

मिलन्ति द्रुतयः सर्वाः पारदे नात्र संशयः । (४३४।१)

द्रुतयो मिलिता येन यन्त्रं तेनैव कच्छपम् ॥ (४३४।२)

लिम्पेच्च बिडयोगेन मेलयेज्जारयेत्क्रमात् । (४३५।१)

इत्येवं रसराजस्य षड्गुणां जारयेद्द्रुतिम् ॥ (४३५।२)

१४। रञ्जनम्द्रुतिजीर्णस्य सूतस्य रञ्जनं शृणु पार्वति । (४३६।१)

तस्माद्रञ्जकबीजानां रञ्जनं च वदामि ते ॥ (४३६।२)

रञ्जनतैलविधिःपलाशपुष्पं मञ्जिष्ठा लोहितं करवीरजम् । (४३७।१)

पुष्पं च खदिरं रक्तचन्दनं कुक्कुटी तथा ॥ (४३७।२)

निशाद्वयं च सरलं देवदारुं जपासुमम् । (४३८।१)

अन्यानि रक्तपुष्पाणि लाक्षातोयेन मर्दयेत् ॥ (४३८।२)

एतच्चतुर्गुणं तैलं तैलाद्रक्तप्रसूनजम् । (४३९।१)

द्रवं चतुर्गुणं देयं तैलशेषं यथा भवेत् ॥ (४३९।२)

तस्मिन् निषेचयेद् बीजम् एकविंशतिवारकम् । (४४०।१)

रञ्जयेत्पक्वबीजानि सर्वाण्येवं सुरार्चिते ॥ (४४०।२)

नागबीजरञ्जनम्खर्परे नागमादाय चण्डाग्निं ज्वालयेदधः । (४४१।१)

पलाशपर्णबीजानि क्षिपेत्तस्मिन्प्रचालयेत् ॥ (४४१।२)

पलाशदण्डेनामर्द्यं चतुर्यामेन भस्मति । (४४२।१)

तद्भस्म गन्धकं तुल्यमम्ले यामं प्रपेषयेत् ॥ (४४२।२)

रुद्ध्वा पुटेद्गजपुटे स्वाङ्गशीतं तदुद्धरेत् । (४४३।१)

तच्चतुर्थांशकं गन्धं दत्त्वा पिष्ट्वा पुटे पचेत् ॥ (४४३।२)

एवं द्विसप्तवारेण नागं स्याद्रक्तवर्णकम् । (४४४।१)

वाशापञ्चाङ्गचूर्णं च तच्चूर्णं ककुभस्य च ॥ (४४४।२)

शिग्रुकिंशुककोरण्डशाकपुष्पाणि नागिनीम् । (४४५।१)

अहिमारं कुमारीं च नागकन्यां च चूर्णयेत् ॥ (४४५।२)

एतत्सर्वं चैकभागं द्विभागं च मनःशिलाम् । (४४६।१)

भाण्डे सर्वं विनिक्षिप्य गवां मूत्रे चतुर्गुणे ॥ (४४६।२)

पचेत्पादावशेषं तु पूर्वनागे क्षिपन्क्षिपन् । (४४७।१)

चुल्ल्यां पचेद्ब्रह्मदण्डैश्चालयेत्सप्तवासरम् ॥ (४४७।२)

इदं नागं पक्वबीजे द्रुते निर्वाहयेत्त्रिधा । (४४८।१)

रञ्जितं जायते बीजं मुख्यं स्याद्रसरञ्जने ॥ (४४८।२)

बीजरञ्जनप्रकारःताप्यसत्वं च कृष्णाभ्रसत्वचूर्णं धमेत्समम् । (४४९।१)

तस्मिन्द्रुते ताप्यचूर्णं मृतशुल्बं क्रमाद्वहेत् ॥ (४४९।२)

त्रिगुणं तद्भवेद्बीजं रञ्जकं परमेश्वरि । (४५०।१)

अन्यः प्रकारःकुनटी माक्षिकं गन्धं दरदं पेषयेत्समम् ॥ (४५०।२)

रक्तवर्गस्य गोमूत्रे पेषितस्य रसे प्रिये । (४५१।१)

पेषयेच्छोषयेत् सप्तवारं तच्चूर्णयेत्क्षिपेत् ॥ (४५१।२)

द्वंद्विते तीक्ष्णताम्रे च तुल्यं क्षिप्त्वा धमेद्दृढम् । (४५२।१)

ज्योतिष्मतीतैलयुक्ते रक्तवर्गे निषेचयेत् ॥ (४५२।२)

पुनश्च पूर्वचूर्णं तु तुल्यं क्षिप्त्वा धमेत् प्रिये । (४५३।१)

सेचयेत् सप्तधा त्वेवं स्याद्बीजं रसरञ्जकम् ॥ (४५३।२)

अन्यः प्रकारःतारं च विमलासत्त्वं समांशं द्रावयेत् ततः । (४५४।१)

सरक्तवर्गे गोमूत्रे भावितं दरदं त्रिधा ॥ (४५४।२)

तत्तुल्यं निक्षिपेत् तस्मिन् धमेद् एवं तु सप्तधा । (४५५।१)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा च दरदं स्याद्बीजं रसरञ्जकम् ॥ (४५५।२)

अन्यः प्रकारःघनसत्त्वम् अहिं स्वर्णं समांशं द्वंद्वितं धमेत् । (४५६।१)

खर्परे रक्तवर्गं च माक्षिकं गैरिकं शिलाम् ॥ (४५६।२)

समं संचूर्णयेत् तस्मिन् वापयेच्च समं समम् । (४५७।१)

दशवारं भवेद् एतद् बीजं सूतेन्द्ररञ्जकम् ॥ (४५७।२)

अन्यः प्रकारःयवचिञ्चारसैर्भाव्या रक्तवर्णा मनःशिला । (४५८।१)

विंशद्वारं प्रयत्नेन तेन कल्केन लेपयेत् ॥ (४५८।२)

नागपत्रं पुटे पच्याद्यावच्चूर्णमुपागतम् । (४५९।१)

रसकस्य तु भागांस्त्रीन् भागैकं दरदस्य च ॥ (४५९।२)

शिलागन्धविषाणां च त्रयाणामेकभागकम् । (४६०।१)

सेचयेन्मातुलुङ्गाम्लैः तेन कल्केन लेपयेत् ॥ (४६०।२)

मूषागर्भे क्षिपेत् तत्तत्पूर्वनागं धमेत् ततः । (४६१।१)

द्रुतं यावत् समुद्धृत्य लिप्त्वा मूषां पुनर् धमेत् ॥ (४६१।२)

इत्येवं सप्तधा धाम्यं नागं स्वर्णनिभं भवेत् । (४६२।१)

अन्यः प्रकारःपीताभ्रकस्य सत्वं तु पूर्वनागं च तत्समम् ॥ (४६२।२)

द्वंद्वितं पूर्वयोगेन ह्यभिषिक्तं च कारयेत् । (४६३।१)

अनेन द्वन्द्वयोगेन वापो देयो द्रुतस्य च ॥ (४६३।२)

पक्वबीजस्य वारांस्त्रीन् तद्बीजं रञ्जितं शुभम् । (४६४।१)

तारबीजरञ्जनमथातस् तारबीजानां रञ्जनं शृणु पार्वति ॥ (४६४।२)

नानाभूरुहसम्भूतश्वेतपुष्परसे प्रिये । (४६५।१)

चतुर्भागे चैकभागं कङ्गुणीतैलकं क्षिपेत् ॥ (४६५।२)

तैलावशेषं विपचेत्तारबीजानि तत्र वै । (४६६।१)

भूयो भूयो द्रावयित्वा सेचयेदेकविंशतिम् ॥ (४६६।२)

बीजानि रञ्जितान्येवं भवेयू रसरञ्जने । (४६७।१)

एवं वङ्गस्य बीजानि रञ्जयेत् परमेश्वरि ॥ (४६७।२)

रञ्जनक्रमःद्रुतिजीर्णस्य सूतस्य चतुःषष्टितमांशकम् । (४६८।१)

निक्षिपेद्रञ्जकं बीजं तप्तखल्वे दिनावधि ॥ (४६८।२)

मर्दयेत् तप्तखल्वे तु पचेत् कच्छपयन्त्रके । (४६९।१)

एवं ग्रासक्रमेणैव षड्गुणं जारयेत् प्रिये ॥ (४६९।२)

१५। - १७। सारणत्रयम्; सारणार्थे वज्रबीजसाधनम्; प्रथमः प्रकारःरञ्जितस्य रसेन्द्रस्य प्रवक्ष्ये सारणात्रयम् । (४७०।१)

सारणा योग्यबीजानि दिव्यानि च सुरार्चिते ॥ (४७०।२)

स्वर्णं द्वादशभागं स्यात् तदर्धं शुद्धपारदम् । (४७१।१)

रसेन्द्रार्धं नागभस्म चतुर्भागं मृतं पविम् ॥ (४७१।२)

एतच्चतुष्टयं चाम्लैर्मर्दयेत्तप्तखल्वके । (४७२।१)

उद्धृत्य द्वन्द्वमेलापमूषायां रोधयेद्धमेत् ॥ (४७२।२)

हठात्तच्च मिलत्येव वज्रबीजम् इदं प्रिये । (४७३।१)

द्वितीयः प्रकारःभावयेच्छारिबाक्षीरैर् मृतं वज्रं दिनं ततः ॥ (४७३।२)

मर्दयेद् गोलकं कृत्वा शोषयेच्चैकभागकम् । (४७४।१)

त्रिभागं रसराजं च चतुर्भागं सुवर्णकम् ॥ (४७४।२)

अम्लेन मर्दयेत् पिष्टिं कृत्वा तद्वज्रगोलकम् । (४७५।१)

तत्पिष्ट्या वेष्टयेत् तच्च भूर्जपत्रेण वेष्टयेत् ॥ (४७५।२)

पक्षं न्यसेद् धान्यराशौ तद् उद्धृत्य पुनः प्रिये । (४७६।१)

धमेद्धठान्मिलत्येव वज्रबीजम् इदं भवेत् ॥ (४७६।२)

वज्रषोडशभागेन स्वर्णपत्रेण वेष्टयेत् । (४७७।१)

तत्क्षिप्त्वा लिप्तमूषायां स्वर्णांशं श्वेतकाचजम् ॥ (४७७।२)

चूर्णं वा नृकपालं वा चूर्णं कृत्वा विनिक्षिपेत् । (४७८।१)

निरुध्य च धमेत् तीव्रम् एवं कुर्यात् पुनः पुनः ॥ (४७८।२)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा श्वेतकाचं नृकपालमथापि वा । (४७९।१)

सप्तधैवं मिलत्येव वज्रबीजमिदं भवेत् ॥ (४७९।२)

सारणातैलमतः परं सारणायां प्रवक्ष्ये तैलसाधनम् । (४८०।१)

ज्योतिष्मतीकरञ्जाक्षकटुतुम्बीसमुद्भवम् ॥ (४८०।२)

तैलं कूर्मवराहादिमेषमत्स्यसमुद्भवम् । (४८१।१)

जलूकाभेकजाता च वसा ग्राह्या विधानतः ॥ (४८१।२)

रक्तवर्गः पीतवर्गः क्वाथ्यः क्षीरैश्चतुर्गुणैः । (४८२।१)

पुष्पाणां रक्तपीतानाम् अनेकानां द्रवं हरेत् ॥ (४८२।२)

पाटलीकाकतुण्ड्युत्थमहाराष्ट्रीद्रवं तथा । (४८३।१)

एकांशं तैलम् एकांशा वसा क्वाथश्चतुर्गुणः ॥ (४८३।२)

द्व्यंशैः पुष्पद्रवैर् द्व्यंशान् पाटल्यादिद्रवानपि । (४८४।१)

सर्वं ताम्रमये पात्रे मृदुना वह्निना पचेत् ॥ (४८४।२)

तस्मिन्क्षिपेत् षोडशांशं भूलतामलताप्यकम् । (४८५।१)

विख्यातं सारणातैलं रसराजस्य जारणे ॥ (४८५।२)

रञ्जितं रसराजं तु सारणातैलसंयुतम् । (४८६।१)

निक्षिपेत्सारणायन्त्रे नालमूषां गतं द्रुतम् ॥ (४८६।२)

बीजं तु ढालयेत्सूते चतुःषष्टितमांशकम् । (४८७।१)

उद्धृत्य तप्तखल्वे तु पट्वम्लैर् मर्दयेद्दिनम् ॥ (४८७।२)

ततः कच्छपयन्त्रे तु सविव्ये पाचयेद् दिनम् । (४८८।१)

इत्येवं षड्गुणं सार्यं सारितो जायते रसः ॥ (४८८।२)

एवं द्वितीयवारे तु कृते सूतोऽनुसारितः । (४८९।१)

तथा तृतीयवारे तु रसः स्यात् प्रतिसारितः ॥ (४८९।२)

१८। वेधःसारितस्य रसेन्द्रस्य हरितालं समांशकम् । (४९०।१)

मर्दयेद् धूर्ततैलैश्च दिनं दिव्यौषधिद्रवैः ॥ (४९०।२)

तत उद्धृत्य क्षिपेद् वज्रमूषायां विपचेद्दिनम् । (४९१।१)

करीषाग्नाविति पुनर् मर्द्यं पाच्यं त्रिधा प्रिये ॥ (४९१।२)

अनेन कर्मणा देवि सूतो बद्धमुखो भवेत् । (४९२।१)

बद्धवक्त्रस्य सूतस्य भागमेकं सुरार्चिते ॥ (४९२।२)

सुतारताम्रतीक्ष्णानां चूर्णानाम् एकभागकम् । (४९३।१)

सर्वं संमर्दयेद् देवदालीनीरैर् दिनं ततः ॥ (४९३।२)

मध्वाज्यैश्च दिनं मर्द्यं तेन कुर्यात् सुगोलकम् । (४९४।१)

निक्षिपेद् वज्रमूषायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना धमेत् ॥ (४९४।२)

स रसः खोटबद्धः स्यात् तत्खोटं काचटङ्कणैः । (४९५।१)

तेजःपुञ्जो भवेद्यावत् तावत् कुर्याद् धमन् धमन् ॥ (४९५।२)

तं रसं योजयेद् देहे लोहे रोगे च पार्वति । (४९६।१)

देहवेधक्रमःदेहवेधं प्रवक्ष्यामि सावधानं शृणु प्रिये ॥ (४९६।२)

पाचनस्नेहनस्वेदवमनारेचनैः क्रमात् । (४९७।१)

शरीरं शोधयेल्लोणक्षाराम्लादिविवर्जितः ॥ (४९७।२)