ĀK, 1, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
पद्मरागादिरत्नोत्पत्तिःपुरा कैलासशिखरे गह्वरेऽद्रिसुतेश्वरौ । (१।१)
padmarāgādiratnotpattiḥpurā kailāsaśikhare gahvare'drisuteśvarau |
पूर्वोक्तानां समस्तानां वज्रं श्रेष्ठतमं महत् ॥ (४।२)
pūrvoktānāṃ samastānāṃ vajraṃ śreṣṭhatamaṃ mahat ||
क्रमाद्वक्ष्यामि ते देवि सावधानं शृणु प्रिये ॥ (५।२)
kramādvakṣyāmi te devi sāvadhānaṃ śṛṇu priye ||
वज्रलक्षणं वज्रभेदांश्चद्विजन्मानश्च राजन्या ऊरव्या वृषलाः क्रमात् । (६।१)
vajralakṣaṇaṃ vajrabhedāṃścadvijanmānaśca rājanyā ūravyā vṛṣalāḥ kramāt |
स्त्रीपुंनपुंसकाश्चैव ज्ञातव्यास्ते क्रमात्प्रिये । (७।१)
strīpuṃnapuṃsakāścaiva jñātavyāste kramātpriye |
शुक्लाः फलकसम्पूर्णा ज्योतिष्मन्तो महत्तराः ॥ (७।२)
śuklāḥ phalakasampūrṇā jyotiṣmanto mahattarāḥ ||
रसबन्धकराः क्षिप्रं सर्वेषां सिद्धिदायकाः । (९।१)
rasabandhakarāḥ kṣipraṃ sarveṣāṃ siddhidāyakāḥ |
षट्कोणबीजरेखाभिरुज्ज्वलास्ताः स्त्रियः स्मृताः । (१०।१)
ṣaṭkoṇabījarekhābhirujjvalāstāḥ striyaḥ smṛtāḥ |
दीर्घास्त्र्यस्राश्च तनवो निबोद्धव्या नपुंसकाः । (११।१)
dīrghāstryasrāśca tanavo niboddhavyā napuṃsakāḥ |
क्षीणसत्वाः स्वल्पवीर्याः क्रामकाः सुरनायिके ॥ (११।२)
kṣīṇasatvāḥ svalpavīryāḥ krāmakāḥ suranāyike ||
क्लीबा नपुंसके स्त्रीणां स्त्रियः सर्वहिता नराः । (१२।१)
klībā napuṃsake strīṇāṃ striyaḥ sarvahitā narāḥ |
जात्यानुरूपाश्चोत्साहं यथा सत्वं तथा गुणम् ॥ (१२।२)
jātyānurūpāścotsāhaṃ yathā satvaṃ tathā guṇam ||
यथा कान्तिस्तथा शीलं कुर्वन्त्येवं द्विजातयः । (१३।१)
yathā kāntistathā śīlaṃ kurvantyevaṃ dvijātayaḥ |
देहस्थैर्यकरा वैश्या लोहानां वेधकारिणः । (१४।१)
dehasthairyakarā vaiśyā lohānāṃ vedhakāriṇaḥ |
वज्रसंस्कारःवज्रसंस्कारमधुना कथयामि शृणु प्रिये । (१५।१)
vajrasaṃskāraḥvajrasaṃskāramadhunā kathayāmi śṛṇu priye |
श्यामा शमी मेघनादा वर्षाभूधूर्तकोद्रवाः ॥ (१५।२)
śyāmā śamī meghanādā varṣābhūdhūrtakodravāḥ ||
मेषशृङ्ग्याखुकर्णी च कुलुत्थं चाम्लवेतसः । (१६।१)
meṣaśṛṅgyākhukarṇī ca kulutthaṃ cāmlavetasaḥ |
मदनागस्त्यनिर्गुण्डी चैतेषां स्वरसैर्युते ॥ (१६।२)
madanāgastyanirguṇḍī caiteṣāṃ svarasairyute ||
डोलायन्त्रे पाचयेच्च व्याघ्रीकन्दगतं दिनम् । (१७।१)
ḍolāyantre pācayecca vyāghrīkandagataṃ dinam |
दहेद्रात्रौ चतुर्यामं रात्र्यन्ते परिषेचयेत् । (१८।१)
dahedrātrau caturyāmaṃ rātryante pariṣecayet |
एवं द्विजातिजातीयाः शोधिताः स्युश्च सिद्धिदाः ॥ (१९।२)
evaṃ dvijātijātīyāḥ śodhitāḥ syuśca siddhidāḥ ||
वज्ररसायनम्रसायनार्हं वक्ष्यामि वज्रभस्म सुरेश्वरि । (२०।१)
vajrarasāyanamrasāyanārhaṃ vakṣyāmi vajrabhasma sureśvari |
वैक्रान्तताप्यगन्धाश्मशिलामाक्षिकतालकम् ॥ (२०।२)
vaikrāntatāpyagandhāśmaśilāmākṣikatālakam ||
स्तन्येन गोलके क्षिप्त्वा मूषायां निक्षिपेत् ततः ॥ (२१।२)
stanyena golake kṣiptvā mūṣāyāṃ nikṣipet tataḥ ||
धमेद्दृढतरं पूर्वं पश्चाद्गजपुटे पचेत् । (२२।१)
dhameddṛḍhataraṃ pūrvaṃ paścādgajapuṭe pacet |
स्तन्येन मर्दयेत्तौ द्वौ पुनर् गजपुटे पचेत् ॥ (२३।२)
stanyena mardayettau dvau punar gajapuṭe pacet ||
दृढं कुर्वीत तद्वज्रं भवेद्भस्म रसायनम् ॥ (२४।२)
dṛḍhaṃ kurvīta tadvajraṃ bhavedbhasma rasāyanam ||
शृणु रुद्राणि वक्ष्यामि दिव्यं वज्ररसायनम् । (२५।१)
śṛṇu rudrāṇi vakṣyāmi divyaṃ vajrarasāyanam |
पूर्वोक्तवत्प्रकुर्वीत देहशुद्ध्यादिकं विधिम् ॥ (२५।२)
pūrvoktavatprakurvīta dehaśuddhyādikaṃ vidhim ||
शुभर्क्षे सुमुहूर्ते च चन्द्रताराबलान्विते । (२६।१)
śubharkṣe sumuhūrte ca candratārābalānvite |
कान्ताभ्रसत्त्वं सौवर्णभस्म गुञ्जैकमात्रकम् ॥ (२७।२)
kāntābhrasattvaṃ sauvarṇabhasma guñjaikamātrakam ||
त्रिफलामधुसर्पिर्भिः प्रातः शुद्धवपुर् लिहेत् । (२८।१)
triphalāmadhusarpirbhiḥ prātaḥ śuddhavapur lihet |
कान्तादिभस्मत्रितयं गुञ्जावृद्धिक्रमे तथा ॥ (२९।२)
kāntādibhasmatritayaṃ guñjāvṛddhikrame tathā ||
द्विनिष्कं त्रिफलाचूर्णं सर्पिर्मधु यथासुखम् । (३०।१)
dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ sarpirmadhu yathāsukham |
पूर्वोक्तवद्विधिं त्याज्यं प्रकुर्यान्मम वल्लभे ॥ (३०।२)
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakuryānmama vallabhe ||
सेवितं पलमात्रं तु वज्रभस्म दिनं क्रमात् । (३१।१)
sevitaṃ palamātraṃ tu vajrabhasma dinaṃ kramāt |
द्विपलं च सहस्रायुर् अयुतं त्रिपलं तथा । (३२।१)
dvipalaṃ ca sahasrāyur ayutaṃ tripalaṃ tathā |
चतुष्पलं लक्षमायुर् दशलक्षं च पञ्चमम् ॥ (३२।२)
catuṣpalaṃ lakṣamāyur daśalakṣaṃ ca pañcamam ||
कोट्यायुष्यं षट्पलं च सुरेन्द्रायुश्च सप्तमम् । (३३।१)
koṭyāyuṣyaṃ ṣaṭpalaṃ ca surendrāyuśca saptamam |
ब्रह्मायुष्यं चाष्टपलं विष्णुत्वं नवमं पलम् ॥ (३३।२)
brahmāyuṣyaṃ cāṣṭapalaṃ viṣṇutvaṃ navamaṃ palam ||
रुद्रत्वं दशमं देवि ईश्वरत्वं ततः परम् । (३४।१)
rudratvaṃ daśamaṃ devi īśvaratvaṃ tataḥ param |
सदाशिवत्वं द्वादश्यां वज्रभस्म ददात्यलम् ॥ (३४।२)
sadāśivatvaṃ dvādaśyāṃ vajrabhasma dadātyalam ||
सर्वज्ञत्वं सर्वगत्वं स्वेच्छाविहरणं तथा । (३५।१)
sarvajñatvaṃ sarvagatvaṃ svecchāviharaṇaṃ tathā |
वज्रौदनम्वज्रौदनं प्रवक्ष्यामि रसायनहितं परम् ॥ (३५।२)
vajraudanamvajraudanaṃ pravakṣyāmi rasāyanahitaṃ param ||
पूर्ववच्छोधिते वज्रे मृदुकर्म समारभेत् । (३६।१)
pūrvavacchodhite vajre mṛdukarma samārabhet |
मातृवाहकमध्यस्थं तित्तिरीमांसवेष्टितम् ॥ (३६।२)
mātṛvāhakamadhyasthaṃ tittirīmāṃsaveṣṭitam ||
तीक्ष्णकान्ताननरसैः पुनस् तत् परिवेष्टयेत् । (३७।१)
tīkṣṇakāntānanarasaiḥ punas tat pariveṣṭayet |
त्रिदिनं पाचयेद् एवं तद्वज्रं वेष्टयेद्दलैः । (३८।१)
tridinaṃ pācayed evaṃ tadvajraṃ veṣṭayeddalaiḥ |
त्रिवर्षारूढताम्बुल्यास् तथा कार्पासकस्य वा ॥ (३८।२)
trivarṣārūḍhatāmbulyās tathā kārpāsakasya vā ||
चेष्टितं जानुमध्यस्थं वज्रं यामद्वयान्मृदु । (३९।१)
ceṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ vajraṃ yāmadvayānmṛdu |
वज्रौदनम् इदं प्रोक्तं वज्रद्रुतिर् अथोच्यते ॥ (३९।२)
vajraudanam idaṃ proktaṃ vajradrutir athocyate ||
वज्रद्रुतिःत्रिक्षारं चणकाम्लं च रामठं चाम्लवेतसम् । (४०।१)
vajradrutiḥtrikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasam |
ज्वालामुखी चेक्षुरकं स्थलकुम्भीरसेन च ॥ (४०।२)
jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīrasena ca ||
पिष्ट्वा स्नुह्यर्कयोः क्षीरैस् तद्गोले मृदु हीरकम् । (४१।१)
piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīrais tadgole mṛdu hīrakam |
निक्षिपेत्तच्च जम्बीरे दोलायन्त्रे त्र्यहं पचेत् ॥ (४१।२)
nikṣipettacca jambīre dolāyantre tryahaṃ pacet ||
अन्यद्रुत्यतिदेशःपद्मरागादिरत्नानां द्रुतिर् एवं कृते भवेत् ॥ (४२।२)
anyadrutyatideśaḥpadmarāgādiratnānāṃ drutir evaṃ kṛte bhavet ||
अभ्रकादिमपाषाणा द्रवन्त्येवं कृते ध्रुवम् । (४३।१)
abhrakādimapāṣāṇā dravantyevaṃ kṛte dhruvam |
द्रवन्ति रसरत्नानि मौक्तिकं चाम्लवेतसम् ॥ (४३।२)
dravanti rasaratnāni mauktikaṃ cāmlavetasam ||
सप्ताहं भावयेद् घर्मे क्षिपेज्जम्बीरके ततः । (४४।१)
saptāhaṃ bhāvayed gharme kṣipejjambīrake tataḥ |
धान्यराशौ त्रिसप्ताहं पुटपाके द्रवत्यलम् ॥ (४४।२)
dhānyarāśau trisaptāhaṃ puṭapāke dravatyalam ||
वज्रभस्मगुणाःवज्रभस्म यथा तद्वद् द्रुतिमार्दवयोरपि । (४५।१)
vajrabhasmaguṇāḥvajrabhasma yathā tadvad drutimārdavayorapi |
भवेद् भस्म वरारोहे जरादारिद्र्यमृत्युजित् ॥ (४५।२)
bhaved bhasma varārohe jarādāridryamṛtyujit ||
रसायने भवेत्सौख्यं भस्म द्रुतिमृदूद्भवम् । (४६।१)
rasāyane bhavetsaukhyaṃ bhasma drutimṛdūdbhavam |
रसायने तु स्त्रीपुंसौ क्रामणे तु नपुंसकः ॥ (४६।२)
rasāyane tu strīpuṃsau krāmaṇe tu napuṃsakaḥ ||
विद्युत्प्रभां देहदार्ढ्यं स्वच्छं स्निग्धं च लेखनम् । (४८।१)
vidyutprabhāṃ dehadārḍhyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ ca lekhanam |
सौन्दर्यं बलमायुष्यं ग्रहालक्ष्मीविनाशनम् ॥ (४८।२)
saundaryaṃ balamāyuṣyaṃ grahālakṣmīvināśanam ||
शुद्धिर्मृदुद्रुतीभस्म वैक्रान्तस्य तु वज्रवत् । (४९।१)
śuddhirmṛdudrutībhasma vaikrāntasya tu vajravat |
स्वर्णं तद्भेदाःअथ वक्ष्ये श्रेष्ठतमं शृणु हेमरसायनम् ॥ (४९।२)
svarṇaṃ tadbhedāḥatha vakṣye śreṣṭhatamaṃ śṛṇu hemarasāyanam ||
हेमोत्पत्तिः पुरा प्रोक्ता तथापि त्रिविधा भवेत् । (५०।१)
hemotpattiḥ purā proktā tathāpi trividhā bhavet |
रसवेधाद् भवेच्चैकम् इतरत्क्षेत्रसम्भवम् ॥ (५०।२)
rasavedhād bhaveccaikam itaratkṣetrasambhavam ||
स्वर्णशुद्धिःदिव्यम् एवंविधं स्वर्णं पट्टकं कणशः कृतम् ॥ (५२।२)
svarṇaśuddhiḥdivyam evaṃvidhaṃ svarṇaṃ paṭṭakaṃ kaṇaśaḥ kṛtam ||
पिष्ट्वेन्द्रवारुणी चैषा मूलानि मथितेन वै । (५४।१)
piṣṭvendravāruṇī caiṣā mūlāni mathitena vai |
मूत्रे मथिते तैले कुलुत्थाम्भसि काञ्जिके । (५५।१)
mūtre mathite taile kulutthāmbhasi kāñjike |
जम्बीरार्कपयोमध्ये प्रत्येकं सप्तधा क्षिपेत् ॥ (५५।२)
jambīrārkapayomadhye pratyekaṃ saptadhā kṣipet ||
लेपयेत्तापयेत्सिञ्च्याद्भूयो भूयोऽपि सप्तधा । (५६।१)
lepayettāpayetsiñcyādbhūyo bhūyo'pi saptadhā |
पिष्ट्वा जम्बीरनीरेण लिप्त्वा पत्रं पुटीकृतम् । (५७।१)
piṣṭvā jambīranīreṇa liptvā patraṃ puṭīkṛtam |
चतुर्वर्णाभ्रकं ताप्यं दरदं तालकं शिलाम् ॥ (५७।२)
caturvarṇābhrakaṃ tāpyaṃ daradaṃ tālakaṃ śilām ||
पिष्ट्वाम्लेन वटीः कुर्यान्निष्कमात्राः सुरेश्वरि ॥ (५८।२)
piṣṭvāmlena vaṭīḥ kuryānniṣkamātrāḥ sureśvari ||
पलादूनं न कर्तव्यम् अधिकं च चतुष्पलात् । (५९।१)
palādūnaṃ na kartavyam adhikaṃ ca catuṣpalāt |
पुटितं हेम शुल्बं च द्रावयेच्च समीकृतम् ॥ (५९।२)
puṭitaṃ hema śulbaṃ ca drāvayecca samīkṛtam ||
तन्मध्ये तद्द्रवीभूते चैकैकां वटिकां क्षिपेत् । (६०।१)
tanmadhye taddravībhūte caikaikāṃ vaṭikāṃ kṣipet |
स्वर्णाद् दशगुणा वाह्या वटिकाः शोषिताः क्रमात् ॥ (६०।२)
svarṇād daśaguṇā vāhyā vaṭikāḥ śoṣitāḥ kramāt ||
यावच्छेषं भवेत् स्वर्णं तावद् एवं धमेच्छनैः । (६१।१)
yāvaccheṣaṃ bhavet svarṇaṃ tāvad evaṃ dhamecchanaiḥ |
स्वर्णभस्मचिञ्चापत्रनिभं स्वर्णं पत्रं शुद्धं च पारदम् । (६२।१)
svarṇabhasmaciñcāpatranibhaṃ svarṇaṃ patraṃ śuddhaṃ ca pāradam |
एकान्तं मर्दयेद् अम्लैस् तत्पिष्टिम् अपि लेपयेत् ॥ (६२।२)
ekāntaṃ mardayed amlais tatpiṣṭim api lepayet ||
समगन्धकताप्याभ्यां पिष्टिं मूषागतां धमेत् । (६३।१)
samagandhakatāpyābhyāṃ piṣṭiṃ mūṣāgatāṃ dhamet |
षोडशांशं सूतभस्म हेमचूर्णे विनिक्षिपेत् ॥ (६३।२)
ṣoḍaśāṃśaṃ sūtabhasma hemacūrṇe vinikṣipet ||
अम्लेन मर्दयेद् गाढं पचेत् तद्भूधरे पुटे । (६४।१)
amlena mardayed gāḍhaṃ pacet tadbhūdhare puṭe |
एवं षोडशपर्यन्तं रसं प्रतिपुटं क्षिपेत् ॥ (६४।२)
evaṃ ṣoḍaśaparyantaṃ rasaṃ pratipuṭaṃ kṣipet ||
निरुत्थं हेमभस्मेदं जायते सर्वसिद्धिदम् । (६५।१)
nirutthaṃ hemabhasmedaṃ jāyate sarvasiddhidam |
हेमरसायनम्विरेकवमनाद्यैश्च शुद्धदेहः शुभे दिने ॥ (६५।२)
hemarasāyanamvirekavamanādyaiśca śuddhadehaḥ śubhe dine ||
कान्ताभ्रयोः सत्त्वभस्म चैकगुञ्जाप्रमाणकम् । (६७।१)
kāntābhrayoḥ sattvabhasma caikaguñjāpramāṇakam |
माषोन्मितं हेमभस्म वरामध्वाज्ययुग्लिहेत् ॥ (६७।२)
māṣonmitaṃ hemabhasma varāmadhvājyayuglihet ||
पूर्वोक्तवद् विधिं त्याज्यं प्रकुर्वीत रसायनी ॥ (६८।२)
pūrvoktavad vidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta rasāyanī ||
वाक्सिद्धिर्दिव्यदृष्टिश्च त्रिपलेन भवेत्प्रिये ॥ (७०।२)
vāksiddhirdivyadṛṣṭiśca tripalena bhavetpriye ||
तथा पञ्चपलेनैव दिव्यात्मज्ञानिता भवेत् ॥ (७१।२)
tathā pañcapalenaiva divyātmajñānitā bhavet ||
एकादशपलैर् देवि ब्रह्मत्वं नात्र संशयः ॥ (७४।२)
ekādaśapalair devi brahmatvaṃ nātra saṃśayaḥ ||
द्वादशभिः पलैः कान्ते विष्णुत्वं समुपैति च । (७५।१)
dvādaśabhiḥ palaiḥ kānte viṣṇutvaṃ samupaiti ca |
तथा स्यात् षोडशपलैः सच्चिदानन्दविग्रहः । (७७।१)
tathā syāt ṣoḍaśapalaiḥ saccidānandavigrahaḥ |
सर्वज्ञः सर्वकर्ता च हर्ता गोप्ता स सर्वगः ॥ (७७।२)
sarvajñaḥ sarvakartā ca hartā goptā sa sarvagaḥ ||
हेमद्रुतिःहेमद्रुतिं प्रवक्ष्यामि शृणु संप्रति पार्वति । (७८।१)
hemadrutiḥhemadrutiṃ pravakṣyāmi śṛṇu saṃprati pārvati |
फलपांशुर् देवदाल्याः शक्रगोपोऽश्वलालिका ॥ (७८।२)
phalapāṃśur devadālyāḥ śakragopo'śvalālikā ||
टङ्कणं जालिनीनीरैर् भावयेद्बहुधा प्रिये । (७९।१)
ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrair bhāvayedbahudhā priye |
द्रावयेत्काञ्चनं तत्र वपेत्सूतसमा द्रुतिः ॥ (७९।२)
drāvayetkāñcanaṃ tatra vapetsūtasamā drutiḥ ||
इमां द्रुतिं काञ्चनवद् भस्म सेवां च कल्पयेत् । (८०।१)
imāṃ drutiṃ kāñcanavad bhasma sevāṃ ca kalpayet |
स्वादु तिक्तं कषायं च शीतम् उष्णं रसायनम् ॥ (८०।२)
svādu tiktaṃ kaṣāyaṃ ca śītam uṣṇaṃ rasāyanam ||
हृद्यं कान्तिप्रदं शुद्धं चक्षुष्यं गुरु लेखनम् । (८१।१)
hṛdyaṃ kāntipradaṃ śuddhaṃ cakṣuṣyaṃ guru lekhanam |
स्निग्धं रुच्यं दीप्तिं वीर्यकृद्बलवर्धनम् ॥ (८२।२)
snigdhaṃ rucyaṃ dīptiṃ vīryakṛdbalavardhanam ||
कान्तम् तद्भेदा लक्षणञ्चअथ कान्ते प्रवक्ष्यामि कान्तं कान्तरसायनम् । (८३।१)
kāntam tadbhedā lakṣaṇañcaatha kānte pravakṣyāmi kāntaṃ kāntarasāyanam |
दिव्या औषधयः सन्तु सर्वसिद्धिप्रदायिकाः ॥ (८३।२)
divyā auṣadhayaḥ santu sarvasiddhipradāyikāḥ ||
तेभ्यः कान्तं श्रेष्ठतमं वलीरुक्पलितापहम् । (८४।१)
tebhyaḥ kāntaṃ śreṣṭhatamaṃ valīrukpalitāpaham |
कल्पान्ते ताण्डवं शंभुः शर्वाणीसहितः स्वयम् ॥ (८४।२)
kalpānte tāṇḍavaṃ śaṃbhuḥ śarvāṇīsahitaḥ svayam ||
उच्चण्डं व्यतनोत्तत्र संजाताः स्वेदबिन्दवः । (८५।१)
uccaṇḍaṃ vyatanottatra saṃjātāḥ svedabindavaḥ |
तत्र तत्र गतास्तेऽपि ह्ययस्कान्तत्वमाययुः ॥ (८५।२)
tatra tatra gatāste'pi hyayaskāntatvamāyayuḥ ||
जलप्रायेऽस्ति वा नास्ति जात्या पञ्चविधाः स्मृताः ॥ (८६।२)
jalaprāye'sti vā nāsti jātyā pañcavidhāḥ smṛtāḥ ||
भ्रामकं चुम्बकं देवि कर्षकं द्रावकं तथा । (८७।१)
bhrāmakaṃ cumbakaṃ devi karṣakaṃ drāvakaṃ tathā |
रोमकं च तथैकद्वित्रिचतुः सर्वतोमुखाः ॥ (८७।२)
romakaṃ ca tathaikadvitricatuḥ sarvatomukhāḥ ||
तेषां पञ्चविधानां तु पीतं कृष्णं च शोणितम् । (८८।१)
teṣāṃ pañcavidhānāṃ tu pītaṃ kṛṣṇaṃ ca śoṇitam |
मिश्रं पृथक्पृथक्तेषां क्रमात्स्युरधिदेवताः ॥ (८८।२)
miśraṃ pṛthakpṛthakteṣāṃ kramātsyuradhidevatāḥ ||
ब्रह्मविष्ण्वीशभूतात्ममातृकाः परिकीर्तिताः । (८९।१)
brahmaviṣṇvīśabhūtātmamātṛkāḥ parikīrtitāḥ |
पीतवर्णं स्पर्शवेधि कृष्णं श्रेष्ठं रसायने ॥ (८९।२)
pītavarṇaṃ sparśavedhi kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane ||
रोमकं ग्रहभीतिघ्नं द्रावकं चोत्तमोत्तमम् ॥ (९०।२)
romakaṃ grahabhītighnaṃ drāvakaṃ cottamottamam ||
उत्तमं मध्यमं नीचं कर्षकं चुम्बकं क्रमात् । (९१।१)
uttamaṃ madhyamaṃ nīcaṃ karṣakaṃ cumbakaṃ kramāt |
भ्रामकं लक्षणं वच्मि लोहं तु भ्रामयेत्ततः ॥ (९१।२)
bhrāmakaṃ lakṣaṇaṃ vacmi lohaṃ tu bhrāmayettataḥ ||
तस्माद्भ्रामकमित्युक्तं चुम्बकं लोहचुम्बकम् । (९२।१)
tasmādbhrāmakamityuktaṃ cumbakaṃ lohacumbakam |
कर्षकं कर्षयेल्लोहं द्रावकं द्रावयेद्यतः ॥ (९२।२)
karṣakaṃ karṣayellohaṃ drāvakaṃ drāvayedyataḥ ||
अत्युत्तमं बहुमुखं चतुःपञ्चास्यमुत्तमम् ॥ (९३।२)
atyuttamaṃ bahumukhaṃ catuḥpañcāsyamuttamam ||
मध्यमं स्याद्द्वित्रिमुखं नीचमेकमुखं भवेत् । (९४।१)
madhyamaṃ syāddvitrimukhaṃ nīcamekamukhaṃ bhavet |
भ्रामकं चुम्बकं सर्वरोगाणां नाशने हितम् ॥ (९४।२)
bhrāmakaṃ cumbakaṃ sarvarogāṇāṃ nāśane hitam ||
कर्षकं द्रावकं श्रेष्ठं रसयोगे रसायने । (९५।१)
karṣakaṃ drāvakaṃ śreṣṭhaṃ rasayoge rasāyane |
रसद्विपाङ्कुशमिदं कान्तं पञ्चविधं प्रिये ॥ (९५।२)
rasadvipāṅkuśamidaṃ kāntaṃ pañcavidhaṃ priye ||
हस्तद्वयं समुत्खाय कान्तं ग्राह्यं वरानने ॥ (९६।२)
hastadvayaṃ samutkhāya kāntaṃ grāhyaṃ varānane ||
कान्तसत्त्वपातनमादौ सम्पूज्य दुर्गां च गणेशं भैरवं प्रिये । (९७।१)
kāntasattvapātanamādau sampūjya durgāṃ ca gaṇeśaṃ bhairavaṃ priye |
तीव्राग्निना दहेत्कान्तं सेचयेत्त्रिफलाम्बुना ॥ (९७।२)
tīvrāgninā dahetkāntaṃ secayettriphalāmbunā ||
तत्कान्तं चूर्णयेत्सूक्ष्मं काचसामुद्रटङ्कणैः । (९८।१)
tatkāntaṃ cūrṇayetsūkṣmaṃ kācasāmudraṭaṅkaṇaiḥ |
लाक्षागुग्गुलुगुञ्जाभिर् ऊर्णाज्यमधुसिक्थकैः ॥ (९८।२)
lākṣāgugguluguñjābhir ūrṇājyamadhusikthakaiḥ ||
शशास्थिक्षुद्रमीनैश्च भल्लाततिलकल्ककैः । (९९।१)
śaśāsthikṣudramīnaiśca bhallātatilakalkakaiḥ |
न्यङ्कुसैरिभदन्तीनां विषाणैश्च समांशकैः । (१००।१)
nyaṅkusairibhadantīnāṃ viṣāṇaiśca samāṃśakaiḥ |
एतत्समांशं तत्कान्तमजाक्षीरेण मर्दयेत् ॥ (१००।२)
etatsamāṃśaṃ tatkāntamajākṣīreṇa mardayet ||
मेलयेत् पञ्चमाहिष्यैर् दध्याद्यैर् गोमयान्तकैः । (१०१।१)
melayet pañcamāhiṣyair dadhyādyair gomayāntakaiḥ |
श्लक्ष्णं पिष्ट्वा वटीः कुर्यात् कर्षमात्राः सुरेश्वरि ॥ (१०१।२)
ślakṣṇaṃ piṣṭvā vaṭīḥ kuryāt karṣamātrāḥ sureśvari ||
कोष्ठीयन्त्रे वङ्कनाले खदिराङ्गारकैर् दृढम् । (१०२।१)
koṣṭhīyantre vaṅkanāle khadirāṅgārakair dṛḍham |
पञ्च पञ्च वटीस्तत्र निक्षिपेच्च शनैः शनैः ॥ (१०२।२)
pañca pañca vaṭīstatra nikṣipecca śanaiḥ śanaiḥ ||
त्रियाममथनादेव कान्तात्सत्वं पतेच्छुचि । (१०३।१)
triyāmamathanādeva kāntātsatvaṃ patecchuci |
तत्सर्वं कणशः कृत्वा काचाद्यैरौषधैः समैः ॥ (१०३।२)
tatsarvaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā kācādyairauṣadhaiḥ samaiḥ ||
मूषागतं धमेत्तीव्रमेवं धाम्यं त्रिधा प्रिये । (१०४।१)
mūṣāgataṃ dhamettīvramevaṃ dhāmyaṃ tridhā priye |
एवं कृतं तु तत्कान्तसत्वं सत्त्वतमं भवेत् ॥ (१०४।२)
evaṃ kṛtaṃ tu tatkāntasatvaṃ sattvatamaṃ bhavet ||
कान्तस्वरूपम्कान्तलोहस्य पात्रस्थजले तैलस्य बिन्दवः । (१०५।१)
kāntasvarūpamkāntalohasya pātrasthajale tailasya bindavaḥ |
न सर्पन्ति चणास्त्वेताः कृष्णाः स्युर् नात्र संशयः ॥ (१०५।२)
na sarpanti caṇāstvetāḥ kṛṣṇāḥ syur nātra saṃśayaḥ ||
घृष्टहिङ्गोर्न गन्धः स्यात् क्षीरोर्मिः शिखराकृतिः । (१०६।१)
ghṛṣṭahiṅgorna gandhaḥ syāt kṣīrormiḥ śikharākṛtiḥ |
न कदाचिद् भुवि पतेच्छिवा मुञ्चति तिक्तताम् ॥ (१०६।२)
na kadācid bhuvi patecchivā muñcati tiktatām ||
तल्लोहक्षिप्तम् उष्णाम्बु शीतलं भवति क्षणात् । (१०७।१)
tallohakṣiptam uṣṇāmbu śītalaṃ bhavati kṣaṇāt |
लोहशुद्धिःऊनं पञ्चपलान्नैव नोर्ध्वं पञ्चदशात् पलात् ॥ (१०७।२)
lohaśuddhiḥūnaṃ pañcapalānnaiva nordhvaṃ pañcadaśāt palāt ||
क्वाथयेत् पादशेषं तु तस्मिन्पत्राणि ढालयेत् ॥ (१०८।२)
kvāthayet pādaśeṣaṃ tu tasminpatrāṇi ḍhālayet ||
क्षौद्रार्कक्षीरजम्बीरकुलत्थकरसेष्वपि । (११०।१)
kṣaudrārkakṣīrajambīrakulatthakaraseṣvapi |
लेपनं शोषणं दाहं सेचनं च क्रमात्प्रिये ॥ (११०।२)
lepanaṃ śoṣaṇaṃ dāhaṃ secanaṃ ca kramātpriye ||
प्रत्येकं सप्तधा कुर्याद् गिरिदोषं त्यजेदयः । (१११।१)
pratyekaṃ saptadhā kuryād giridoṣaṃ tyajedayaḥ |
लोहसंस्कारमन्त्राःआदौ मन्त्रस्ततः कर्म कर्तव्यो मन्त्र उच्यते ॥ (१११।२)
lohasaṃskāramantrāḥādau mantrastataḥ karma kartavyo mantra ucyate ||
उद्भवोद्भवशब्दः स्याच्चतुर्थ्यन्तो ऽमृतात् परः । (११२।१)
udbhavodbhavaśabdaḥ syāccaturthyanto 'mṛtāt paraḥ |
स्वाहान्तः प्रणवश्चादौ मन्त्रोऽयं मर्दने स्थितः ॥ (११२।२)
svāhāntaḥ praṇavaścādau mantro'yaṃ mardane sthitaḥ ||
विना स्वाहापदं स्थाने फडन्तं यः समुच्चरेत् ॥ (११३।३)
vinā svāhāpadaṃ sthāne phaḍantaṃ yaḥ samuccaret ||
ॐ अमृतोद्भवाय फट् प्रणवोर्ध्वं नमश्चण्डवज्रपाणय इत्यपि । (११४।१)
oṃ amṛtodbhavāya phaṭ praṇavordhvaṃ namaścaṇḍavajrapāṇaya ityapi |
द्विरुक्तं सुरुशब्दस्य महाविद्याबलाय च । (११५।१)
dviruktaṃ suruśabdasya mahāvidyābalāya ca |
ततः स्वाहेति मन्त्रोऽयं बलिकर्मणि कीर्तितः ॥ (११५।२)
tataḥ svāheti mantro'yaṃ balikarmaṇi kīrtitaḥ ||
ॐ नमश्चण्डवज्रपाणये महायक्षसेनाधिपतये नमः सुरु सुरु महाविद्याबलाय स्वाहा । (११६।१)
oṃ namaścaṇḍavajrapāṇaye mahāyakṣasenādhipataye namaḥ suru suru mahāvidyābalāya svāhā |
लोहभस्मएतानि लोहपत्राणि सूक्ष्मं संचूर्णयेत्ततः । (११६।२)
lohabhasmaetāni lohapatrāṇi sūkṣmaṃ saṃcūrṇayettataḥ |
अयःपात्रे कान्तचूर्णं निक्षिप्य त्रिफलारसैः ॥ (११६।३)
ayaḥpātre kāntacūrṇaṃ nikṣipya triphalārasaiḥ ||
संपुटे निक्षिपेत्सम्यक् षोडशाङ्गुलगर्तके । (११८।१)
saṃpuṭe nikṣipetsamyak ṣoḍaśāṅgulagartake |
पुनः प्रातः समादाय वराक्वाथेन मर्दयेत् ॥ (११९।२)
punaḥ prātaḥ samādāya varākvāthena mardayet ||
स्थालीसंपुटयोरेवं कुर्यात्पाकपुटैः क्रमात् । (१२०।१)
sthālīsaṃpuṭayorevaṃ kuryātpākapuṭaiḥ kramāt |
एवं विदध्यात्सप्ताहं तस्मिन्क्षेप्यं च हिङ्गुलम् ॥ (१२०।२)
evaṃ vidadhyātsaptāhaṃ tasminkṣepyaṃ ca hiṅgulam ||
लोहस्य षोडशांशं च नारीस्तन्येन मर्दयेत् । (१२१।१)
lohasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nārīstanyena mardayet |
स्थाल्यां पाकं संपुटे च पुटं कुर्वीत षोडश ॥ (१२१।२)
sthālyāṃ pākaṃ saṃpuṭe ca puṭaṃ kurvīta ṣoḍaśa ||
निरुत्थं तद्भवेद्भस्म देवि योज्यं रसायने । (१२२।१)
nirutthaṃ tadbhavedbhasma devi yojyaṃ rasāyane |
लोहभस्मनोऽमृतीकरणम्यावत्स्यात्त्रिफला तस्माद् भवेद्वारि चतुर्गुणम् ॥ (१२२।२)
lohabhasmano'mṛtīkaraṇamyāvatsyāttriphalā tasmād bhavedvāri caturguṇam ||
अष्टावशेषं क्वाथयेत् क्वाथस्य सदृशं घृतम् । (१२३।१)
aṣṭāvaśeṣaṃ kvāthayet kvāthasya sadṛśaṃ ghṛtam |
घृततुल्यं कान्तभस्म ताम्रपात्रे पचेत्प्रिये ॥ (१२३।२)
ghṛtatulyaṃ kāntabhasma tāmrapātre pacetpriye ||
लोहदर्व्या प्रचलयन् यावच्छुष्यति तद्रसः । (१२४।१)
lohadarvyā pracalayan yāvacchuṣyati tadrasaḥ |
तावन्मृद्वग्निना पाच्यं लोहतुल्यां सितां क्षिपेत् ॥ (१२४।२)
tāvanmṛdvagninā pācyaṃ lohatulyāṃ sitāṃ kṣipet ||
लोहपाकभेदाःलोहपाकं प्रवक्ष्यामि तद्भवेत्त्रिविधं प्रिये ॥ (१२५।२)
lohapākabhedāḥlohapākaṃ pravakṣyāmi tadbhavettrividhaṃ priye ||
मृदुमध्यखराः प्रोक्ता जम्बीरसदृशो मृदुः । (१२६।१)
mṛdumadhyakharāḥ proktā jambīrasadṛśo mṛduḥ |
कान्तलोहरसायनसेवाक्रमःअथ सेवां प्रवक्ष्यामि कान्तलोहस्य भस्मनः । (१२७।१)
kāntaloharasāyanasevākramaḥatha sevāṃ pravakṣyāmi kāntalohasya bhasmanaḥ |
सेवेत सिद्धिदं दिव्यं कान्तभस्म रसायनम् । (१२८।१)
seveta siddhidaṃ divyaṃ kāntabhasma rasāyanam |
शुद्धदेहो विरेकाद्यैरभ्रभस्म पुरा प्रिये ॥ (१२८।२)
śuddhadeho virekādyairabhrabhasma purā priye ||
मासमेकं तु सेवेत तस्माच्छुद्धवपुर्भवेत् । (१२९।१)
māsamekaṃ tu seveta tasmācchuddhavapurbhavet |
माषमात्रं कान्तभस्म गुञ्जामात्राभ्रभस्म च ॥ (१२९।२)
māṣamātraṃ kāntabhasma guñjāmātrābhrabhasma ca ||
द्विनिष्कं त्रिफलाचूर्णं मधुसर्पिःसमन्वितम् । (१३०।१)
dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ madhusarpiḥsamanvitam |
लिहेत् प्रातर् विशुद्धात्मा स्नानदानादिकर्मभिः ॥ (१३०।२)
lihet prātar viśuddhātmā snānadānādikarmabhiḥ ||
अनुपेयं ततो लोहाद् गव्यं षष्टिगुणं पयः । (१३१।१)
anupeyaṃ tato lohād gavyaṃ ṣaṣṭiguṇaṃ payaḥ |
धारोष्णं तदभावे तु कृत्वा क्षीरं समाम्बुकम् ॥ (१३१।२)
dhāroṣṇaṃ tadabhāve tu kṛtvā kṣīraṃ samāmbukam ||
यावत्क्षीणजलं क्वाथ्यं क्षीरं चानुपिबेत्प्रिये । (१३२।१)
yāvatkṣīṇajalaṃ kvāthyaṃ kṣīraṃ cānupibetpriye |
तदसात्म्ये वराक्वाथं गुडूच्या वा कषायकम् ॥ (१३२।२)
tadasātmye varākvāthaṃ guḍūcyā vā kaṣāyakam ||
इत्येकमासं सेवेत क्रमाद्द्वित्रिचतुष्टयम् । (१३३।१)
ityekamāsaṃ seveta kramāddvitricatuṣṭayam |
प्रतिमासं माषगुञ्जावृद्धिः कान्ताभ्रभस्मनोः ॥ (१३३।२)
pratimāsaṃ māṣaguñjāvṛddhiḥ kāntābhrabhasmanoḥ ||
एवं षोडशमासान्तं वृद्धिः षोडशमात्रकाः । (१३४।१)
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamātrakāḥ |
पूर्वोक्तवद्विधिं त्याज्यं कुर्यात्सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ (१३४।२)
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ kuryātsiddhimavāpnuyāt ||
त्रिवर्षात्पलितं हन्ति चतुर्वर्षाद्वलिं हरेत् । (१३६।१)
trivarṣātpalitaṃ hanti caturvarṣādvaliṃ haret |
पञ्चमादपमृत्युघ्नं षष्ठे स्यादायुषः शतम् ॥ (१३६।२)
pañcamādapamṛtyughnaṃ ṣaṣṭhe syādāyuṣaḥ śatam ||
सप्ताब्दे सूर्यवद्दीप्तिं दशमे सिद्धिमेलनम् । (१३७।१)
saptābde sūryavaddīptiṃ daśame siddhimelanam |
वैद्याधरं समाप्नोति वर्षे चैकादशे प्रिये ॥ (१३७।२)
vaidyādharaṃ samāpnoti varṣe caikādaśe priye ||
त्रयोदशाब्दे देवत्वम् इन्द्रत्वं च चतुर्दशे । (१३८।१)
trayodaśābde devatvam indratvaṃ ca caturdaśe |
तथा पञ्चदशाब्दे च सर्वलोकप्रियो भवेत् ॥ (१३८।२)
tathā pañcadaśābde ca sarvalokapriyo bhavet ||
षोडशाब्देऽष्टसिद्धिः स्यात्सत्यं सत्यं महेश्वरि । (१३९।१)
ṣoḍaśābde'ṣṭasiddhiḥ syātsatyaṃ satyaṃ maheśvari |
कान्तद्रुतिक्रमःसुवर्णद्रुतिवत्कान्तद्रुतिः स्यात्पूर्ववत्प्रिये ॥ (१३९।२)
kāntadrutikramaḥsuvarṇadrutivatkāntadrutiḥ syātpūrvavatpriye ||
कान्तद्रुतिर्भवेद्भस्म कान्तलोहस्य भस्मवत् । (१४०।१)
kāntadrutirbhavedbhasma kāntalohasya bhasmavat |
लोहभेदास्तद्गुणाश्चकिट्टं मुण्डं तथा तीक्ष्णं कान्तं पूर्वोत्तरोत्तरम् ॥ (१४०।२)
lohabhedāstadguṇāścakiṭṭaṃ muṇḍaṃ tathā tīkṣṇaṃ kāntaṃ pūrvottarottaram ||
गुणाढ्याः स्युर् दशशतसहस्रं लक्षकं क्रमात् । (१४१।१)
guṇāḍhyāḥ syur daśaśatasahasraṃ lakṣakaṃ kramāt |
शताधिको भवेत् कान्तस्त्वौषधानां रसायनम् ॥ (१४१।२)
śatādhiko bhavet kāntastvauṣadhānāṃ rasāyanam ||
कान्तिं रुच्यं च चक्षुष्यं हृद्यम् आयुष्यदं शुचि ॥ (१४२।२)
kāntiṃ rucyaṃ ca cakṣuṣyaṃ hṛdyam āyuṣyadaṃ śuci ||
स्थैर्यं दार्ढ्यं च धातूनां बलवच्च रसायनम् । (१४३।१)
sthairyaṃ dārḍhyaṃ ca dhātūnāṃ balavacca rasāyanam |
अभ्रकोत्पत्तिः तद्भेदा लक्षणञ्चअथाभ्रकं प्रवक्ष्यामि तदुत्पत्त्यादिकं क्रमात् ॥ (१४३।२)
abhrakotpattiḥ tadbhedā lakṣaṇañcaathābhrakaṃ pravakṣyāmi tadutpattyādikaṃ kramāt ||
अरुन्धतीमुखैर् दिव्यमुनिदारैश्च संयुता । (१४५।१)
arundhatīmukhair divyamunidāraiśca saṃyutā |
आनन्दाश्रुकणाः क्षौमे न्यपतन्बहवो दृशोः । (१४६।१)
ānandāśrukaṇāḥ kṣaume nyapatanbahavo dṛśoḥ |
तीरे त्यक्त्वा च तद्वस्त्रं स्नात्वा कैलासमाययौ । (१४७।१)
tīre tyaktvā ca tadvastraṃ snātvā kailāsamāyayau |
वात्यावशेन तद्वस्त्रं क्षीराब्धौ न्यपतत्तदा ॥ (१४७।२)
vātyāvaśena tadvastraṃ kṣīrābdhau nyapatattadā ||
देवासुरैर् मथ्यमानात् तस्मात् क्षीराम्बुधेस्तदा । (१४८।१)
devāsurair mathyamānāt tasmāt kṣīrāmbudhestadā |
समभूत् तद्रजोवस्त्रं चतुर्धाभ्रकसंज्ञकम् ॥ (१४८।२)
samabhūt tadrajovastraṃ caturdhābhrakasaṃjñakam ||
कृष्णाभ्रकं साञ्जनाभं पीतं देव्यङ्गलेपनात् । (१४९।१)
kṛṣṇābhrakaṃ sāñjanābhaṃ pītaṃ devyaṅgalepanāt |
रक्तं तस्य रजोरूपं क्षौमं श्वेतम् अभूदिति ॥ (१४९।२)
raktaṃ tasya rajorūpaṃ kṣaumaṃ śvetam abhūditi ||
इत्यूचिरे सुराः सर्वे साक्षादमृतसंमितम् । (१५१।१)
ityūcire surāḥ sarve sākṣādamṛtasaṃmitam |
श्वेतं रजतकार्येषु त्रयमन्यत्सुवर्णके ॥ (१५१।२)
śvetaṃ rajatakāryeṣu trayamanyatsuvarṇake ||
श्वेताच्छतगुणं रक्तं रक्तात्पीतं सहस्रकम् ॥ (१५२।२)
śvetācchataguṇaṃ raktaṃ raktātpītaṃ sahasrakam ||
पीताल्लक्षगुणं कृष्णं ज्ञेयं लोहे रसायने । (१५३।१)
pītāllakṣaguṇaṃ kṛṣṇaṃ jñeyaṃ lohe rasāyane |
प्रत्येकं तानि जायन्ते चतुर्धा जातितः क्रमात् ॥ (१५३।२)
pratyekaṃ tāni jāyante caturdhā jātitaḥ kramāt ||
पिनाकं दर्दुरं नागं वज्रं चेति चतुर्विधम् । (१५४।१)
pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidham |
वज्रं समाहरेन्मुख्यं त्रीण्यन्यानि विवर्जयेत् ॥ (१५४।२)
vajraṃ samāharenmukhyaṃ trīṇyanyāni vivarjayet ||
पिनाकमग्निनिक्षिप्तं मुञ्चते दलसंचयम् । (१५५।१)
pinākamagninikṣiptaṃ muñcate dalasaṃcayam |
तत्सेवितं मलं बद्ध्वा मारयेद्रोगकारणम् ॥ (१५५।२)
tatsevitaṃ malaṃ baddhvā mārayedrogakāraṇam ||
दर्दुरं वह्निनिक्षिप्तं कुरुते भेकनिःस्वनम् । (१५६।१)
darduraṃ vahninikṣiptaṃ kurute bhekaniḥsvanam |
तदुत्पादयते रोगमश्मर्याख्यम् असाध्यकम् ॥ (१५६।२)
tadutpādayate rogamaśmaryākhyam asādhyakam ||
नागमग्नौ विनिक्षिप्तं फूत्कारं वितनोति यत् । (१५७।१)
nāgamagnau vinikṣiptaṃ phūtkāraṃ vitanoti yat |
तत्सेवया महाकुष्ठं मण्डलाख्यं भवेद्ध्रुवम् ॥ (१५७।२)
tatsevayā mahākuṣṭhaṃ maṇḍalākhyaṃ bhaveddhruvam ||
ग्राह्यलक्षणमेतत्त्रितयसेवाभिर्जायते रोगसंचयः । (१५८।१)
grāhyalakṣaṇametattritayasevābhirjāyate rogasaṃcayaḥ |
वह्निस्थितं तु वज्राभ्रं विकारान्नाचरेत्क्वचित् ॥ (१५८।२)
vahnisthitaṃ tu vajrābhraṃ vikārānnācaretkvacit ||
तस्माद्वज्राभ्रकं सेव्यं वलीपलितमृत्युजित् । (१५९।१)
tasmādvajrābhrakaṃ sevyaṃ valīpalitamṛtyujit |
राजहस्तात्परं ग्राह्यं खनित्रेन तदाकरात् ॥ (१५९।२)
rājahastātparaṃ grāhyaṃ khanitrena tadākarāt ||
वज्राभ्र:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य्भारयुक्तं पृथुदलं स्निग्धं मोच्यदलं सुखम् । (१६०।१)
vajrābhra:: parīkṣā:: bad qualitybhārayuktaṃ pṛthudalaṃ snigdhaṃ mocyadalaṃ sukham |
काचचन्द्रककिट्टाभं न योज्यं तत्कदाचन ॥ (१६०।२)
kācacandrakakiṭṭābhaṃ na yojyaṃ tatkadācana ||
धान्याभ्रकम्पूर्वोक्तलक्षणयुतं वज्राभ्रं धमयेद् दृढम् । (१६१।१)
dhānyābhrakampūrvoktalakṣaṇayutaṃ vajrābhraṃ dhamayed dṛḍham |
मेघनादरसे चेत्थं निक्षिपेत्तेषु तत्त्रिधा । (१६२।१)
meghanādarase cetthaṃ nikṣipetteṣu tattridhā |
सम्यग्दलं मोचयित्वा मेघनादाम्लयोर् द्रवैः ॥ (१६२।२)
samyagdalaṃ mocayitvā meghanādāmlayor dravaiḥ ||
भावयेद् आतपे तीव्रे श्लक्ष्णं पिष्ट्वाथ वस्त्रके । (१६३।१)
bhāvayed ātape tīvre ślakṣṇaṃ piṣṭvātha vastrake |
निक्षिप्य धान्यसहितं बद्ध्वा तत्काञ्जिके पुनः ॥ (१६३।२)
nikṣipya dhānyasahitaṃ baddhvā tatkāñjike punaḥ ||
कराभ्यां घट्टयेद् गाढं सूक्ष्मं तत्काञ्जिके स्रवेत् । (१६४।१)
karābhyāṃ ghaṭṭayed gāḍhaṃ sūkṣmaṃ tatkāñjike sravet |
तत् कुर्याद् आतपे शुष्कम् एतद् धान्याभ्रकं स्मृतम् ॥ (१६४।२)
tat kuryād ātape śuṣkam etad dhānyābhrakaṃ smṛtam ||
अभ्रकसत्वपातनम्कान्तवत्सत्वपतनमभ्रकस्य भवेत्प्रिये । (१६५।१)
abhrakasatvapātanamkāntavatsatvapatanamabhrakasya bhavetpriye |
हेम रूप्यं माक्षिकं च वैक्रान्तं मधु टङ्कणम् ॥ (१६५।२)
hema rūpyaṃ mākṣikaṃ ca vaikrāntaṃ madhu ṭaṅkaṇam ||
गुञ्जा गुडं घृतं भल्लम् एकैकं दशनिष्ककम् । (१६६।१)
guñjā guḍaṃ ghṛtaṃ bhallam ekaikaṃ daśaniṣkakam |
पिष्ट्वार्कपयसा कार्या वटिकाः कर्षमात्रकाः ॥ (१६६।२)
piṣṭvārkapayasā kāryā vaṭikāḥ karṣamātrakāḥ ||
शतनिष्के ऽभ्रसत्वे ऽस्मिन् विद्रुते वटिकाः क्षिपेत् । (१६७।१)
śataniṣke 'bhrasatve 'smin vidrute vaṭikāḥ kṣipet |
एकैकघटिकामात्रं वट्यः क्षेप्याः शनैः शनैः ॥ (१६७।२)
ekaikaghaṭikāmātraṃ vaṭyaḥ kṣepyāḥ śanaiḥ śanaiḥ ||
यावत् तत् सत्त्वशेषं स्यात् तावद् धाम्यम् अतन्द्रितैः । (१६८।१)
yāvat tat sattvaśeṣaṃ syāt tāvad dhāmyam atandritaiḥ |
इदम् अभ्रकसत्त्वं तु देवयोग्यं रसायनम् ॥ (१६८।२)
idam abhrakasattvaṃ tu devayogyaṃ rasāyanam ||
अभ्रकसत्वभस्मचूर्णीकृत्याभ्रसत्त्वं तन्मेघनादः पुनर्नवा । (१६९।१)
abhrakasatvabhasmacūrṇīkṛtyābhrasattvaṃ tanmeghanādaḥ punarnavā |
सूरणोऽर्कदलं मुस्ता जम्बीरस्तालमूलिका ॥ (१६९।२)
sūraṇo'rkadalaṃ mustā jambīrastālamūlikā ||
त्रिफला वज्रवल्ली च शाङ्गेरी मरिचं तथा । (१७०।१)
triphalā vajravallī ca śāṅgerī maricaṃ tathā |
पेटारी वाकुची कन्या चैकैकस्य रसैः पृथक् ॥ (१७१।२)
peṭārī vākucī kanyā caikaikasya rasaiḥ pṛthak ||
मर्दनं घर्मपाकं च स्थालीपाकं पुटं क्रमात् । (१७२।१)
mardanaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt |
सत्वषोडशभागेन योज्यं पेष्यं वरारसैः । (१७३।१)
satvaṣoḍaśabhāgena yojyaṃ peṣyaṃ varārasaiḥ |
पुटषोडशपर्यन्तं कुर्यादेवं हि भैरवि ॥ (१७३।२)
puṭaṣoḍaśaparyantaṃ kuryādevaṃ hi bhairavi ||
पूर्वोक्तवत् स्याद् अमृतीकरणं कान्तसत्ववत् । (१७४।१)
pūrvoktavat syād amṛtīkaraṇaṃ kāntasatvavat |
निरुत्थं भस्म भवति चायुरारोग्यदायकम् ॥ (१७४।२)
nirutthaṃ bhasma bhavati cāyurārogyadāyakam ||
अभ्रकसत्वसेवाक्रमःअथ सेवां प्रवक्ष्यामि घनसत्वरसायने । (१७५।१)
abhrakasatvasevākramaḥatha sevāṃ pravakṣyāmi ghanasatvarasāyane |
गुञ्जामात्राभ्रसत्वं च द्विनिष्कं त्रिफलारजः । (१७६।१)
guñjāmātrābhrasatvaṃ ca dviniṣkaṃ triphalārajaḥ |
मध्वाज्याभ्यां लिहेत्प्रातरेकमासं भजेदिति ॥ (१७६।२)
madhvājyābhyāṃ lihetprātarekamāsaṃ bhajediti ||
गुञ्जावृद्धिर्भवेद्देवि सेवेतेत्थं रसायनम् ॥ (१७७।२)
guñjāvṛddhirbhaveddevi sevetetthaṃ rasāyanam ||
पूर्वोक्तवद्विधिं त्याज्यं प्रकुर्वीत सुरेश्वरि । (१७८।१)
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta sureśvari |
वर्षेण देहशुद्धिः स्याद्द्विवर्षादामयाच्च्युतः ॥ (१७८।२)
varṣeṇa dehaśuddhiḥ syāddvivarṣādāmayāccyutaḥ ||
त्रिवत्सरान्महारोगनाशनं भवति ध्रुवम् । (१७९।१)
trivatsarānmahāroganāśanaṃ bhavati dhruvam |
चतुर्वर्षान् महाकान्तिबलवीर्यप्रवर्धनम् ॥ (१७९।२)
caturvarṣān mahākāntibalavīryapravardhanam ||
पञ्चवर्षाद्देहदार्ढ्यं षष्ठे वाक्सिद्धिमेति हि । (१८०।१)
pañcavarṣāddehadārḍhyaṃ ṣaṣṭhe vāksiddhimeti hi |
सप्तमे दिव्यदृष्टिः स्यादष्टमे विषनाशनम् ॥ (१८०।२)
saptame divyadṛṣṭiḥ syādaṣṭame viṣanāśanam ||
नवाब्दे सिद्धतामेति ततो विद्याधरो भवेत् । (१८१।१)
navābde siddhatāmeti tato vidyādharo bhavet |
एकादशाब्दे त्विन्द्रत्वं द्वादशे ब्रह्मता भवेत् ॥ (१८१।२)
ekādaśābde tvindratvaṃ dvādaśe brahmatā bhavet ||
त्रयोदशाब्दे विष्णुत्वं रुद्रत्वं च चतुर्दशे । (१८२।१)
trayodaśābde viṣṇutvaṃ rudratvaṃ ca caturdaśe |
अणिमादियुतः स्वैरी सर्वज्ञः सर्वकृद्भवेत् । (१८३।१)
aṇimādiyutaḥ svairī sarvajñaḥ sarvakṛdbhavet |
अभ्रकद्रुतिःअथाभ्रकद्रुतिं वक्ष्ये कञ्चुकीकन्द एव च ॥ (१८३।२)
abhrakadrutiḥathābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkanda eva ca ||
कपितिन्दौ केशतैले प्रत्येकं तु त्रिधा वपेत् । (१८४।१)
kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet |
मूषायां द्रावयित्वा तदभ्रसत्वद्रुतिर्भवेत् ॥ (१८४।२)
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvadrutirbhavet ||
भस्मीकुर्यात्प्रयत्नेन द्रुतिमभ्रकसत्ववत् । (१८५।१)
bhasmīkuryātprayatnena drutimabhrakasatvavat |
अभ्रकगुणाःषड्रसः सर्वरोगघ्नस्त्रिदोषशमनः परः ॥ (१८५।२)
abhrakaguṇāḥṣaḍrasaḥ sarvarogaghnastridoṣaśamanaḥ paraḥ ||
वपुर्दार्ढ्यस्थैर्ययुक्तो वलीपलितमृत्युहा ॥ (१८६।२)
vapurdārḍhyasthairyayukto valīpalitamṛtyuhā ||
रुच्यो वृष्यो लघुः शीतो मेध्यः स्निग्धो रसायनम् । (१८७।१)
rucyo vṛṣyo laghuḥ śīto medhyaḥ snigdho rasāyanam |
अभ्रकं दीपनं ग्राहि श्रेष्ठं पारदबन्धनम् ॥ (१८७।२)
abhrakaṃ dīpanaṃ grāhi śreṣṭhaṃ pāradabandhanam ||
पक्षजित्सूतराजस्य भस्मीभूताभ्रसत्वकः । (१८८।१)
pakṣajitsūtarājasya bhasmībhūtābhrasatvakaḥ |
अभ्रस्य पत्रं रोगघ्नं तच्च सत्वं दृढंकरम् ॥ (१८८।२)
abhrasya patraṃ rogaghnaṃ tacca satvaṃ dṛḍhaṃkaram ||
चेतसत्वं मृदु हरेद्द्रुतिस्तांश्च दरिद्रताम् ॥ (१८९।१)
cetasatvaṃ mṛdu hareddrutistāṃśca daridratām ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.