आनन्दकन्दĀnandakanda

ĀK, 1, 5

5 of 35 · 175 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विशेषजारणाक्रमःश्रीभैरवी । (१।१)

viśeṣajāraṇākramaḥśrībhairavī |

1.2१.२

सामान्यजारणा प्रोक्ता त्वया पूर्वं सदाशिव । (१।२)

sāmānyajāraṇā proktā tvayā pūrvaṃ sadāśiva |

1.3१.३

विशेषजारणं ब्रूहि यथा जानाम्यहं प्रभो ॥ (१।३)

viśeṣajāraṇaṃ brūhi yathā jānāmyahaṃ prabho ||

2.1२.१

श्रीभैरवः । (२।१)

śrībhairavaḥ |

2.2२.२

शृणु देवि वक्ष्यामि भूचराख्यं तु जारणम् । (२।२)

śṛṇu devi vakṣyāmi bhūcarākhyaṃ tu jāraṇam |

2.3२.३

भूचरी जारणाकृष्णं पीतं तथा रक्तं शुल्बे तीक्ष्णे च मेलयेत् ॥ (२।३)

bhūcarī jāraṇākṛṣṇaṃ pītaṃ tathā raktaṃ śulbe tīkṣṇe ca melayet ||

3.1३.१

शुल्बं शुद्धं यदा जीर्णं द्वाविंशतिगुणं मते । (३।१)

śulbaṃ śuddhaṃ yadā jīrṇaṃ dvāviṃśatiguṇaṃ mate |

3.2३.२

गन्धनागं ततोऽर्धं तु क्रमेणैव तु मेलयेत् ॥ (३।२)

gandhanāgaṃ tato'rdhaṃ tu krameṇaiva tu melayet ||

4.1४.१

हेम्ना तु सह दातव्यं सूतकैकेन षोडश । (४।१)

hemnā tu saha dātavyaṃ sūtakaikena ṣoḍaśa |

4.2४.२

गन्धनागं यदा जीर्णं तदा बद्धो भवेद् रसः ॥ (४।२)

gandhanāgaṃ yadā jīrṇaṃ tadā baddho bhaved rasaḥ ||

5.1५.१

हेम्नि जीर्णे ततोऽर्धेन मृतलोहेन रञ्जयेत् । (५।१)

hemni jīrṇe tato'rdhena mṛtalohena rañjayet |

5.2५.२

गन्धकेन हतं शुल्बं माक्षिकं दरदायसम् ॥ (५।२)

gandhakena hataṃ śulbaṃ mākṣikaṃ daradāyasam ||

6.1६.१

पुटेन मारयेच्छुद्धं हेम दद्यात्तु षड्गुणम् । (६।१)

puṭena mārayecchuddhaṃ hema dadyāttu ṣaḍguṇam |

6.2६.२

सूतके हेमबीजं च यदा जीर्णं चतुर्गुणम् ॥ (६।२)

sūtake hemabījaṃ ca yadā jīrṇaṃ caturguṇam ||

7.1७.१

बद्धरागं विजानीयाद्धेमाभो जायते रसः । (७।१)

baddharāgaṃ vijānīyāddhemābho jāyate rasaḥ |

7.2७.२

सारणायन्त्रमध्यस्थं तेनैव सह सारयेत् ॥ (७।२)

sāraṇāyantramadhyasthaṃ tenaiva saha sārayet ||

8.1८.१

त्रिभागं सारितं कृत्वा पुनस्तत्रैव जारयेत् । (८।१)

tribhāgaṃ sāritaṃ kṛtvā punastatraiva jārayet |

8.2८.२

जारितः सारितश्चैव पुनर्जारितसारितः ॥ (८।२)

jāritaḥ sāritaścaiva punarjāritasāritaḥ ||

9.1९.१

सप्तशृङ्खलिकायोगात् कोटिवेधी भवेद्रसः । (९।१)

saptaśṛṅkhalikāyogāt koṭivedhī bhavedrasaḥ |

9.2९.२

भूचरी जारणा प्रोक्ता खेचरीं जारणां शृणु ॥ (९।२)

bhūcarī jāraṇā proktā khecarīṃ jāraṇāṃ śṛṇu ||

10.1१०.१

खेचरी जारणाहीनरागानि रत्नानि रसोच्छिष्टानि कारयेत् । (१०।१)

khecarī jāraṇāhīnarāgāni ratnāni rasocchiṣṭāni kārayet |

10.2१०.२

कटुतुंबस्य बीजानि तस्यार्धेन तु दापयेत् ॥ (१०।२)

kaṭutuṃbasya bījāni tasyārdhena tu dāpayet ||

11.1११.१

महाजारसमायुक्तं कल्कं कुर्याद् विचक्षणः । (११।१)

mahājārasamāyuktaṃ kalkaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ |

11.2११.२

वज्रमूषामुखे चैव तन्मध्ये स्थापयेद् रसम् ॥ (११।२)

vajramūṣāmukhe caiva tanmadhye sthāpayed rasam ||

12.1१२.१

कतकं कनकं चैवम् एकीकृत्य विमर्दयेत् । (१२।१)

katakaṃ kanakaṃ caivam ekīkṛtya vimardayet |

12.2१२.२

पद्मरागप्रलेपं तु रसे ग्रासं तु दापयेत् ॥ (१२।२)

padmarāgapralepaṃ tu rase grāsaṃ tu dāpayet ||

13.1१३.१

भक्षितव्यं प्रयत्नेन नत्वा च गुरुदेवयोः । (१३।१)

bhakṣitavyaṃ prayatnena natvā ca gurudevayoḥ |

13.2१३.२

सर्वसिद्धान् नमस्कृत्य देवताश्च विशेषतः ॥ (१३।२)

sarvasiddhān namaskṛtya devatāśca viśeṣataḥ ||

14.1१४.१

मूर्च्छाङ्गदाहश्च ततो जायते नात्र संशयः । (१४।१)

mūrcchāṅgadāhaśca tato jāyate nātra saṃśayaḥ |

14.2१४.२

आत्मानमुत्थितं पश्येद् दिव्यदेहो महाबलः ॥ (१४।२)

ātmānamutthitaṃ paśyed divyadeho mahābalaḥ ||

15.1१५.१

शङ्खकाहलनिर्घोषैः सिद्धविद्याधरैः सह । (१५।१)

śaṅkhakāhalanirghoṣaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha |

15.2१५.२

इच्छया विचरेल्लोकान् कामरूपी विमानगः ॥ (१५।२)

icchayā vicarellokān kāmarūpī vimānagaḥ ||

16.1१६.१

देवा वै यत्र लीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते । (१६।१)

devā vai yatra līyante siddhastatraiva līyate |

16.2१६.२

अन्यो जारणाप्रकारःपुनरन्यं प्रवक्ष्यामि जारणायोगम् उत्तमम् ॥ (१६।२)

anyo jāraṇāprakāraḥpunaranyaṃ pravakṣyāmi jāraṇāyogam uttamam ||

17.1१७.१

सुघृष्टं पातितं सूतं सर्वदोषोज्झितं ततः । (१७।१)

sughṛṣṭaṃ pātitaṃ sūtaṃ sarvadoṣojjhitaṃ tataḥ |

17.2१७.२

शाकपल्लवसारेण विष्णुक्रान्तारसेन च ॥ (१७।२)

śākapallavasāreṇa viṣṇukrāntārasena ca ||

18.1१८.१

पालाशपुष्पतोयेन भावितं गन्धकं समम् । (१८।१)

pālāśapuṣpatoyena bhāvitaṃ gandhakaṃ samam |

18.2१८.२

समं कृष्णाभ्रसत्वं च रसकं चाष्टकं गुणम् ॥ (१८।२)

samaṃ kṛṣṇābhrasatvaṃ ca rasakaṃ cāṣṭakaṃ guṇam ||

19.1१९.१

तीक्ष्णशुल्बोरगं चैव कूर्मयन्त्रेण जारयेत् । (१९।१)

tīkṣṇaśulboragaṃ caiva kūrmayantreṇa jārayet |

19.2१९.२

काञ्चनं जारयेत् पश्चाद् बिडयोगेन पार्वति ॥ (१९।२)

kāñcanaṃ jārayet paścād biḍayogena pārvati ||

20.1२०.१

ततः सिद्धं विजानीयाद् द्वैधं शुल्वस्य दापयेत् । (२०।१)

tataḥ siddhaṃ vijānīyād dvaidhaṃ śulvasya dāpayet |

20.2२०.२

कर्मसंख्याप्रमाणेन नागो भवति काञ्चनम् ॥ (२०।२)

karmasaṃkhyāpramāṇena nāgo bhavati kāñcanam ||

21.1२१.१

अतः परं प्रवक्ष्यामि जारणाक्रमम् उत्तमम् । (२१।१)

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jāraṇākramam uttamam |

21.2२१.२

बीजचूर्णानि तैलेन भावयित्वा पुनः पुनः ॥ (२१।२)

bījacūrṇāni tailena bhāvayitvā punaḥ punaḥ ||

22.1२२.१

षोडशांशेन तं ग्रासमङ्गुल्या मर्दयेच्छनैः । (२२।१)

ṣoḍaśāṃśena taṃ grāsamaṅgulyā mardayecchanaiḥ |

22.2२२.२

आर्द्रकादि ततो योगाद् दातव्यं षोडशांशतः ॥ (२२।२)

ārdrakādi tato yogād dātavyaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ ||

23.1२३.१

भूर्जे दत्त्वा ततो देयं डोलायन्त्रे विनिक्षिपेत् । (२३।१)

bhūrje dattvā tato deyaṃ ḍolāyantre vinikṣipet |

23.2२३.२

अहोरात्रेण तद्बीजं सूतको ग्रसति प्रिये ॥ (२३।२)

ahorātreṇa tadbījaṃ sūtako grasati priye ||

24.1२४.१

समुद्धृत्य रसं देवि खल्वे संमर्दयेत् ततः । (२४।१)

samuddhṛtya rasaṃ devi khalve saṃmardayet tataḥ |

24.2२४.२

ततो यन्त्रे विनिक्षिप्य दिवारात्रं दृढाग्निना ॥ (२४।२)

tato yantre vinikṣipya divārātraṃ dṛḍhāgninā ||

25.1२५.१

तप्तं समुद्धृतं यन्त्रात् तप्तखल्वे विमर्दयेत् । (२५।१)

taptaṃ samuddhṛtaṃ yantrāt taptakhalve vimardayet |

25.2२५.२

मर्दयित्वार्द्रके पिण्डे क्षिप्त्वाथ त्रिपुटं दहेत् ॥ (२५।२)

mardayitvārdrake piṇḍe kṣiptvātha tripuṭaṃ dahet ||

26.1२६.१

ततो गर्भे पतत्याशु जरते तत्सुखेन तु । (२६।१)

tato garbhe patatyāśu jarate tatsukhena tu |

26.2२६.२

डोलायन्त्रे ततो दद्याद् आर्द्रपिण्डेन संयुतम् ॥ (२६।२)

ḍolāyantre tato dadyād ārdrapiṇḍena saṃyutam ||

27.1२७.१

तृतीयदिवसे सूतो जरते ग्रसते ततः । (२७।१)

tṛtīyadivase sūto jarate grasate tataḥ |

27.2२७.२

समजीर्णं ततो यावत् डोलायन्त्रे विचक्षणः ॥ (२७।२)

samajīrṇaṃ tato yāvat ḍolāyantre vicakṣaṇaḥ ||

28.1२८.१

पश्चात्कच्छपयन्त्रेण समजीर्णं तु पार्वति । (२८।१)

paścātkacchapayantreṇa samajīrṇaṃ tu pārvati |

28.2२८.२

ताम्रांशद्वादशांशेन कच्छपेन तु जारयेत् ॥ (२८।२)

tāmrāṃśadvādaśāṃśena kacchapena tu jārayet ||

29.1२९.१

प्राग्वद् आर्द्रकयोगं च गर्भद्रावणम् एव च । (२९।१)

prāgvad ārdrakayogaṃ ca garbhadrāvaṇam eva ca |

29.2२९.२

पश्चात् तं देवि निक्षिप्य पुटं दद्याद् विचक्षणः ॥ (२९।२)

paścāt taṃ devi nikṣipya puṭaṃ dadyād vicakṣaṇaḥ ||

30.1३०.१

अष्टांशेन ततो ग्रासं गर्भद्रावं च पूर्ववत् । (३०।१)

aṣṭāṃśena tato grāsaṃ garbhadrāvaṃ ca pūrvavat |

30.2३०.२

कन्दोदरे सूरणस्य तं विनिक्षिप्य सूतकम् ॥ (३०।२)

kandodare sūraṇasya taṃ vinikṣipya sūtakam ||

31.1३१.१

पुटयेद्वार्तिकस्तावत् यावत् कन्दो न दह्यते । (३१।१)

puṭayedvārtikastāvat yāvat kando na dahyate |

31.2३१.२

पादांशेन तु मूषायां ग्रासः सूते विधीयते ॥ (३१।२)

pādāṃśena tu mūṣāyāṃ grāsaḥ sūte vidhīyate ||

32.1३२.१

पूर्ववच्च बिडं दद्याद्गर्भद्रावणमेव च । (३२।१)

pūrvavacca biḍaṃ dadyādgarbhadrāvaṇameva ca |

32.2३२.२

एवं चतुर्गुणे जीर्णे सूतको बलवान् भवेत् ॥ (३२।२)

evaṃ caturguṇe jīrṇe sūtako balavān bhavet ||

33.1३३.१

ततः शलाकया ग्रासमग्निस्थो ग्रसते रसः । (३३।१)

tataḥ śalākayā grāsamagnistho grasate rasaḥ |

33.2३३.२

ततो रत्नानि जार्याणि वक्ष्यमाणक्रमेण तु ॥ (३३।२)

tato ratnāni jāryāṇi vakṣyamāṇakrameṇa tu ||

34.1३४.१

अभ्रकं भ्रामकं चैव शङ्खनाभिं तथैव च । (३४।१)

abhrakaṃ bhrāmakaṃ caiva śaṅkhanābhiṃ tathaiva ca |

34.2३४.२

रसानुपरसान्दत्त्वा महाजारसमन्वितम् ॥ (३४।२)

rasānuparasāndattvā mahājārasamanvitam ||

35.1३५.१

वज्रकन्दलतां ब्राह्मीमेषशृङ्ग्यमृतायसम् । (३५।१)

vajrakandalatāṃ brāhmīmeṣaśṛṅgyamṛtāyasam |

35.2३५.२

कटुतुम्बस्य बीजानि मृतलोहानि पाचयेत् ॥ (३५।२)

kaṭutumbasya bījāni mṛtalohāni pācayet ||

36.1३६.१

सर्वाणि समभागानि शिखिशोणितमर्दितम् । (३६।१)

sarvāṇi samabhāgāni śikhiśoṇitamarditam |

36.2३६.२

तावत्तं मर्दयेत्प्राज्ञो यावत्कर्म दृढं भवेत् ॥ (३६।२)

tāvattaṃ mardayetprājño yāvatkarma dṛḍhaṃ bhavet ||

37.1३७.१

मूषा मल्लाकृतिश्चैव कर्तव्याच्छादनैः सह । (३७।१)

mūṣā mallākṛtiścaiva kartavyācchādanaiḥ saha |

37.2३७.२

तन्मध्ये स्थापयेत्सूतमधोवातेन धामयेत् ॥ (३७।२)

tanmadhye sthāpayetsūtamadhovātena dhāmayet ||

38.1३८.१

आदौ तावत्प्रकर्तव्यं वज्रमौषधलेपितम् । (३८।१)

ādau tāvatprakartavyaṃ vajramauṣadhalepitam |

38.2३८.२

गृह्यते नात्र सन्देहो यथा तीव्रहुताशने ॥ (३८।२)

gṛhyate nātra sandeho yathā tīvrahutāśane ||

39.1३९.१

कुलिशादि भवेद् दग्धं करीषा तेन मर्दयेत् । (३९।१)

kuliśādi bhaved dagdhaṃ karīṣā tena mardayet |

39.2३९.२

यावदेकादशगुणं कुलिशं जारयेद्बुधः ॥ (३९।२)

yāvadekādaśaguṇaṃ kuliśaṃ jārayedbudhaḥ ||

40.1४०.१

संदग्धा शङ्खनाभिश्च मातुलुङ्गरसप्लुता । (४०।१)

saṃdagdhā śaṅkhanābhiśca mātuluṅgarasaplutā |

40.2४०.२

मुक्ताफलं ततो देयं वज्रजीर्णे तु सूतके ॥ (४०।२)

muktāphalaṃ tato deyaṃ vajrajīrṇe tu sūtake ||

41.1४१.१

अनेन क्रमयोगेन ह्येकादशगुणं भवेत् । (४१।१)

anena kramayogena hyekādaśaguṇaṃ bhavet |

41.2४१.२

केवलं शिखिपित्तं च नीलीनिर्यासमिश्रितम् ॥ (४१।२)

kevalaṃ śikhipittaṃ ca nīlīniryāsamiśritam ||

42.1४२.१

नीलोत्पलानि लिप्तानि निक्षिप्तानि तु सूतके । (४२।१)

nīlotpalāni liptāni nikṣiptāni tu sūtake |

42.2४२.२

रसः पिबेन्महारागान् हीनरागान् परित्यजेत् ॥ (४२।२)

rasaḥ pibenmahārāgān hīnarāgān parityajet ||

43.1४३.१

रत्नानि शिखिपित्तं च महारत्नसमन्वितम् । (४३।१)

ratnāni śikhipittaṃ ca mahāratnasamanvitam |

43.2४३.२

सद्रत्नं लेपयेत् तेन प्रक्षिपेद् रसमध्यतः ॥ (४३।२)

sadratnaṃ lepayet tena prakṣiped rasamadhyataḥ ||

44.1४४.१

रजनी चैव कङ्कुष्ठं ब्रह्मनिर्यासभावितम् । (४४।१)

rajanī caiva kaṅkuṣṭhaṃ brahmaniryāsabhāvitam |

44.2४४.२

जारणं पुष्परागस्य तेनैव सह दापयेत् ॥ (४४।२)

jāraṇaṃ puṣparāgasya tenaiva saha dāpayet ||

45.1४५.१

बहुरत्नेषु जीर्णेषु भृङ्गराजेषु सुव्रते । (४५।१)

bahuratneṣu jīrṇeṣu bhṛṅgarājeṣu suvrate |

45.2४५.२

रसेन्द्रो दृश्यतां देवि नीलपीतारुणच्छविः ॥ (४५।२)

rasendro dṛśyatāṃ devi nīlapītāruṇacchaviḥ ||

46.1४६.१

धूमवेधीरसःशुद्धानि हेमपत्राणि शतांशेनानुलेपयेत् । (४६।१)

dhūmavedhīrasaḥśuddhāni hemapatrāṇi śatāṃśenānulepayet |

46.2४६.२

पुटेन मारयेदेतदिन्द्रगोपनिभं भवेत् ॥ (४६।२)

puṭena mārayedetadindragopanibhaṃ bhavet ||

47.1४७.१

संस्पर्शाद् वेधयेत् सर्वम् इदं हेम मृतं प्रिये । (४७।१)

saṃsparśād vedhayet sarvam idaṃ hema mṛtaṃ priye |

47.2४७.२

त्रिभागं सूतकेन्द्रस्य तेनेव सह कारयेत् ॥ (४७।२)

tribhāgaṃ sūtakendrasya teneva saha kārayet ||

48.1४८.१

मूषामध्ये स्थिते तस्मिन् पुनस्तेनैव जारयेत् । (४८।१)

mūṣāmadhye sthite tasmin punastenaiva jārayet |

48.2४८.२

धूमवेधी भवेद्देवि पुनः पुनः प्रसारितः ॥ (४८।२)

dhūmavedhī bhaveddevi punaḥ punaḥ prasāritaḥ ||

49.1४९.१

अनेन क्रमयोगेन यदि जीर्णा त्रिशृङ्खला । (४९।१)

anena kramayogena yadi jīrṇā triśṛṅkhalā |

49.2४९.२

वेधयेन्नात्र सन्देहो गिरिपाषाणभूतलम् ॥ (४९।२)

vedhayennātra sandeho giripāṣāṇabhūtalam ||

50.1५०.१

पार्श्वे ज्योतिः प्रदृश्येत ऊर्ध्वं दृश्येत तेन वै । (५०।१)

pārśve jyotiḥ pradṛśyeta ūrdhvaṃ dṛśyeta tena vai |

50.2५०.२

भूचरं तं विजानीयाद् रसेन्द्रं नात्र संशयः ॥ (५०।२)

bhūcaraṃ taṃ vijānīyād rasendraṃ nātra saṃśayaḥ ||

51.1५१.१

तेनाश्रान्तगतिर् देवि योजनानां शतं व्रजेत् । (५१।१)

tenāśrāntagatir devi yojanānāṃ śataṃ vrajet |

51.2५१.२

दिव्यतेजा महाकायो दिव्यदृष्टिर् महाबलः ॥ (५१।२)

divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭir mahābalaḥ ||

52.1५२.१

सर्वरोगविनिर्मुक्तो जीवेच्चन्द्रार्कतारकम् । (५२।१)

sarvarogavinirmukto jīveccandrārkatārakam |

52.2५२.२

तस्य मूत्रपुरीषं तु सर्वलोहानि विध्यति ॥ (५२।२)

tasya mūtrapurīṣaṃ tu sarvalohāni vidhyati ||

53.1५३.१

अन्ये वेधप्रकाराःसमजीर्णेन वज्रेण हेम्ना च सहितेन च । (५३।१)

anye vedhaprakārāḥsamajīrṇena vajreṇa hemnā ca sahitena ca |

53.2५३.२

अग्निस्थो जारयेल्लोहान् बन्धम् आयाति सूतकः ॥ (५३।२)

agnistho jārayellohān bandham āyāti sūtakaḥ ||

54.1५४.१

सारयेत्तेन बीजेन सहस्रमपि वेधयेत् । (५४।१)

sārayettena bījena sahasramapi vedhayet |

54.2५४.२

सारितं जारयेत्पश्चात् लेप्यं क्षेप्यं सहस्रतः ॥ (५४।२)

sāritaṃ jārayetpaścāt lepyaṃ kṣepyaṃ sahasrataḥ ||

55.1५५.१

सारयेत्तेन बीजेन लक्षवेधम् अवाप्नुयात् । (५५।१)

sārayettena bījena lakṣavedham avāpnuyāt |

55.2५५.२

अनेन क्रमयोगेन कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (५५।२)

anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ ||

56.1५६.१

केवलं तु यदा वज्रं समजीर्णं तु कारयेत् । (५६।१)

kevalaṃ tu yadā vajraṃ samajīrṇaṃ tu kārayet |

56.2५६.२

बद्धः सूतस्तदा ज्ञेयो निष्कम्पो निरुपद्रवः ॥ (५६।२)

baddhaḥ sūtastadā jñeyo niṣkampo nirupadravaḥ ||

57.1५७.१

अग्निस्थो जायते सूतः शलाकां ग्रसते क्षणात् । (५७।१)

agnistho jāyate sūtaḥ śalākāṃ grasate kṣaṇāt |

57.2५७.२

हठाग्निना धाम्यमानो ग्रसते सर्वमादरात् ॥ (५७।२)

haṭhāgninā dhāmyamāno grasate sarvamādarāt ||

58.1५८.१

ग्रसते जरते सूतम् आयुर्द्रव्यप्रदायकः । (५८।१)

grasate jarate sūtam āyurdravyapradāyakaḥ |

58.2५८.२

मूषास्थं धमयेत् सूतं हठाग्नौ नैव कम्पयेत् ॥ (५८।२)

mūṣāsthaṃ dhamayet sūtaṃ haṭhāgnau naiva kampayet ||

59.1५९.१

जारयेत् सर्वरत्नानि बद्धः खेचरतां नयेत् । (५९।१)

jārayet sarvaratnāni baddhaḥ khecaratāṃ nayet |

59.2५९.२

अष्टलोहे ऽष्टगुणिते जीर्णे स्याद्रसबन्धनम् ॥ (५९।२)

aṣṭalohe 'ṣṭaguṇite jīrṇe syādrasabandhanam ||

60.1६०.१

लोहानि सर्वांस्त्रिगुणं त्रिगुणं कनकं तथा । (६०।१)

lohāni sarvāṃstriguṇaṃ triguṇaṃ kanakaṃ tathā |

60.2६०.२

धूमावलोके वेधी स्यात् भवेन्निर्वाणदोऽम्बरः ॥ (६०।२)

dhūmāvaloke vedhī syāt bhavennirvāṇado'mbaraḥ ||

61.1६१.१

आदावष्टगुणं जार्यं व्योमसत्त्वं महारसे । (६१।१)

ādāvaṣṭaguṇaṃ jāryaṃ vyomasattvaṃ mahārase |

61.2६१.२

समं हेमदशांशेन वज्ररत्नानि जारयेत् ॥ (६१।२)

samaṃ hemadaśāṃśena vajraratnāni jārayet ||

62.1६२.१

समं च जारयेद् वज्रं तदासौ खेचरो रसः । (६२।१)

samaṃ ca jārayed vajraṃ tadāsau khecaro rasaḥ |

62.2६२.२

क्रमे प्रदक्षिणावर्तः कोटिवेधी च जायते ॥ (६२।२)

krame pradakṣiṇāvartaḥ koṭivedhī ca jāyate ||

63.1६३.१

जीर्णद्रव्यमानभेदाद्वेधे विशेषःसमे तु पन्नगे जीर्णे दशवेधी भवेद्रसः । (६३।१)

jīrṇadravyamānabhedādvedhe viśeṣaḥsame tu pannage jīrṇe daśavedhī bhavedrasaḥ |

63.2६३.२

द्विगुणे शतवेधी स्यात् सहस्रं त्रिगुणे भवेत् ॥ (६३।२)

dviguṇe śatavedhī syāt sahasraṃ triguṇe bhavet ||

64.1६४.१

चतुर्गुणेऽयुतं देवि क्रमेणानेन वर्धयेत् । (६४।१)

caturguṇe'yutaṃ devi krameṇānena vardhayet |

64.2६४.२

उत्तरोत्तरवृद्ध्या तु जारयेत् तत्र पन्नगम् ॥ (६४।२)

uttarottaravṛddhyā tu jārayet tatra pannagam ||

65.1६५.१

कुटिलं पन्नगं जार्यं नवसंख्याक्रमेण तु । (६५।१)

kuṭilaṃ pannagaṃ jāryaṃ navasaṃkhyākrameṇa tu |

65.2६५.२

दत्त्वा क्रमेण देवेशि कोटिवेधी भवेद्रसः ॥ (६५।२)

dattvā krameṇa deveśi koṭivedhī bhavedrasaḥ ||

66.1६६.१

गन्धकादिमपाषाणे षड्गुणे जीर्णतां गते । (६६।१)

gandhakādimapāṣāṇe ṣaḍguṇe jīrṇatāṃ gate |

66.2६६.२

रोगहर्ता रसः स्यात्तु समुखे तवदा भवेत् ॥ (६६।२)

rogahartā rasaḥ syāttu samukhe tavadā bhavet ||

67.1६७.१

तस्मिन् शतगुणे जीर्णे रुग्जरामृत्युहा भवेत् । (६७।१)

tasmin śataguṇe jīrṇe rugjarāmṛtyuhā bhavet |

67.2६७.२

अभ्रकादिमपाषाणसत्त्वान्यात्मसमं ग्रसन् ॥ (६७।२)

abhrakādimapāṣāṇasattvānyātmasamaṃ grasan ||

68.1६८.१

रुग्जरा मरणं जित्वा शतवेधी रसो भवेत् । (६८।१)

rugjarā maraṇaṃ jitvā śatavedhī raso bhavet |

68.2६८.२

शतायुर्द्विगुणे जीर्णे सूतः साहस्रवेधकः ॥ (६८।२)

śatāyurdviguṇe jīrṇe sūtaḥ sāhasravedhakaḥ ||

69.1६९.१

चतुर्गुणे सहस्रायुः पारदो ऽयुतवेधकः । (६९।१)

caturguṇe sahasrāyuḥ pārado 'yutavedhakaḥ |

69.2६९.२

रसश्चाष्टगुणे जीर्णे लक्षायुर् लक्षवेधकः ॥ (६९।२)

rasaścāṣṭaguṇe jīrṇe lakṣāyur lakṣavedhakaḥ ||

70.1७०.१

ब्रह्मायुः षोडशगुणे कोटिवेधी भवेद् रसः । (७०।१)

brahmāyuḥ ṣoḍaśaguṇe koṭivedhī bhaved rasaḥ |

70.2७०.२

द्वात्रिंशद्गुणिते जीर्णे खेचरत्वादिसिद्धिदः ॥ (७०।२)

dvātriṃśadguṇite jīrṇe khecaratvādisiddhidaḥ ||

71.1७१.१

विष्णोर् आयुर्बलं दत्ते पारदः स्पर्शवेधकः । (७१।१)

viṣṇor āyurbalaṃ datte pāradaḥ sparśavedhakaḥ |

71.2७१.२

चतुःषष्टिगुणे जीर्णे शिवायुः शब्दवेधकः ॥ (७१।२)

catuḥṣaṣṭiguṇe jīrṇe śivāyuḥ śabdavedhakaḥ ||

72.1७२.१

षड्गुणाभ्रकजारणेन सर्वदोषनाशःरसस्य सर्वदोषास्तु षड्गुणेनाभ्रकेण तु । (७२।१)

ṣaḍguṇābhrakajāraṇena sarvadoṣanāśaḥrasasya sarvadoṣāstu ṣaḍguṇenābhrakeṇa tu |

72.2७२.२

जीर्णेन नाशम् आयान्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ (७२।२)

jīrṇena nāśam āyānti nātra kāryā vicāraṇā ||

73.1७३.१

तदा ग्रसति लोहानि त्यजेच्च गतिम् आत्मनः । (७३।१)

tadā grasati lohāni tyajecca gatim ātmanaḥ |

73.2७३.२

पञ्चावस्थाधूमश्चिटिचिटिश्चैव मण्डूकप्लुतिरेव च ॥ (७३।२)

pañcāvasthādhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca ||

74.1७४.१

सकम्पश्च विकम्पश्च पञ्चावस्था रसस्य तु । (७४।१)

sakampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu |

74.2७४.२

समजीर्णो भवेद्बालो यौवनस्थश्चतुर्गुणः ॥ (७४।२)

samajīrṇo bhavedbālo yauvanasthaścaturguṇaḥ ||

75.1७५.१

वृद्धः षड्गुणजीर्णस्तु सर्वकर्मकरः शुभः । (७५।१)

vṛddhaḥ ṣaḍguṇajīrṇastu sarvakarmakaraḥ śubhaḥ |

75.2७५.२

जारणे क्रमःगन्धकं जारयेदादौ सर्वसत्त्वान्यतः परम् ॥ (७५।२)

jāraṇe kramaḥgandhakaṃ jārayedādau sarvasattvānyataḥ param ||

76.1७६.१

ततः सर्वाणि लोहानि द्वन्द्वानि विविधानि च । (७६।१)

tataḥ sarvāṇi lohāni dvandvāni vividhāni ca |

76.2७६.२

पक्वबीजानि रत्नानि द्रुतिसत्त्वे च जारयेत् ॥ (७६।२)

pakvabījāni ratnāni drutisattve ca jārayet ||

77.1७७.१

चतुःषष्ट्यंशके पूर्वं द्वात्रिंशांशे तृतीयकः । (७७।१)

catuḥṣaṣṭyaṃśake pūrvaṃ dvātriṃśāṃśe tṛtīyakaḥ |

77.2७७.२

तृतीयः षोडशांशे तु चतुर्थश्चाष्टमेन च ॥ (७७।२)

tṛtīyaḥ ṣoḍaśāṃśe tu caturthaścāṣṭamena ca ||

78.1७८.१

पञ्चमोऽथ चतुर्थांशे षष्ठो द्व्यंशे प्रकीर्तितः । (७८।१)

pañcamo'tha caturthāṃśe ṣaṣṭho dvyaṃśe prakīrtitaḥ |

78.2७८.२

शतांशे सप्तमो ज्ञेयो ग्रासमानं रसस्य तु ॥ (७८।२)

śatāṃśe saptamo jñeyo grāsamānaṃ rasasya tu ||

79.1७९.१

ग्रासमानभेदेन स्वरूपभेदःचतुःषष्ट्यंशके ग्रासे दण्डधारी भवेद् रसः । (७९।१)

grāsamānabhedena svarūpabhedaḥcatuḥṣaṣṭyaṃśake grāse daṇḍadhārī bhaved rasaḥ |

79.2७९.२

जलूकाभो द्वितीये तु ग्रासयोगे सुरेश्वरि ॥ (७९।२)

jalūkābho dvitīye tu grāsayoge sureśvari ||

80.1८०.१

ग्रासे रसात् तृतीये च काकविष्ठासमो भवेत् । (८०।१)

grāse rasāt tṛtīye ca kākaviṣṭhāsamo bhavet |

80.2८०.२

चतुर्थो गोलकाकारः पञ्चमे दहनप्रभः ॥ (८०।२)

caturtho golakākāraḥ pañcame dahanaprabhaḥ ||

81.1८१.१

षष्ठे सूर्यप्रभः सूतस्तेजःपुञ्जश्च सप्तमे । (८१।१)

ṣaṣṭhe sūryaprabhaḥ sūtastejaḥpuñjaśca saptame |

81.2८१.२

रसराजस्य देवेशि क्रमाज्जीर्णस्य लक्षणम् ॥ (८१।२)

rasarājasya deveśi kramājjīrṇasya lakṣaṇam ||

82.1८२.१

समांशं द्विगुणं ग्रासं ततः सूते चतुर्गुणम् । (८२।१)

samāṃśaṃ dviguṇaṃ grāsaṃ tataḥ sūte caturguṇam |

82.2८२.२

तथा चाष्टगुणं देवि जारयेच्च कलागुणम् ॥ (८२।२)

tathā cāṣṭaguṇaṃ devi jārayecca kalāguṇam ||

83.1८३.१

द्वात्रिंशद्गुणितं देवि चतुःषष्टिगुणं क्रमात् । (८३।१)

dvātriṃśadguṇitaṃ devi catuḥṣaṣṭiguṇaṃ kramāt |

83.2८३.२

संस्कारैर् जायमाना गुणाःतीव्रत्वं जनयेत् स्वेदाद् अमलत्वं च मर्दनात् ॥ (८३।२)

saṃskārair jāyamānā guṇāḥtīvratvaṃ janayet svedād amalatvaṃ ca mardanāt ||

84.1८४.१

मूर्छनाद् दोषराहित्यम् उत्थानात् पूतिनाशनम् । (८४।१)

mūrchanād doṣarāhityam utthānāt pūtināśanam |

84.2८४.२

रसायनं पातनेन रोधादाप्यायनं भवेत् ॥ (८४।२)

rasāyanaṃ pātanena rodhādāpyāyanaṃ bhavet ||

85.1८५.१

अचापल्यं नियमनाद् दीपनात्समुखो ज्वलेत् । (८५।१)

acāpalyaṃ niyamanād dīpanātsamukho jvalet |

85.2८५.२

वासनाद् योगसांगत्यं चारणाद्बलचारिता ॥ (८५।२)

vāsanād yogasāṃgatyaṃ cāraṇādbalacāritā ||

86.1८६.१

जारणाद्बन्धनं सम्यगेकत्वं द्रावणद्वयात् । (८६।१)

jāraṇādbandhanaṃ samyagekatvaṃ drāvaṇadvayāt |

86.2८६.२

रक्तत्वं रञ्जनात् तस्य व्यापित्वं सारणात्रयात् ॥ (८६।२)

raktatvaṃ rañjanāt tasya vyāpitvaṃ sāraṇātrayāt ||

87.1८७.१

क्रामित्वं क्रामणाद् देहलोहेष्वपि च वेधनात् ॥ (८७।१)

krāmitvaṃ krāmaṇād dehaloheṣvapi ca vedhanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ĀK, 1, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit