ĀK, 1, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
रसायनार्हरससंस्कारः; प्रथमः प्रकारःश्रीभैरवी । (१।१)
rasāyanārharasasaṃskāraḥ; prathamaḥ prakāraḥśrībhairavī |
पुनर्नवारसैः पेष्यं धान्याभ्रं पारदं समम् । (२।१)
punarnavārasaiḥ peṣyaṃ dhānyābhraṃ pāradaṃ samam |
पचेद्भूधरयन्त्रे च पुनः संमर्दयेच्च तम् । (३।१)
pacedbhūdharayantre ca punaḥ saṃmardayecca tam |
पूर्वद्रवैर्यथापूर्वं मर्दनं पाचनं पुनः ॥ (३।२)
pūrvadravairyathāpūrvaṃ mardanaṃ pācanaṃ punaḥ ||
शुद्धः स्यात्पारदो देवि योज्यो योगे रसायने ॥ (४।२)
śuddhaḥ syātpārado devi yojyo yoge rasāyane ||
द्वितीयः प्रकारःदशमांशं रसाद्गन्धं तप्तखल्वे विनिक्षिपेत् । (५।१)
dvitīyaḥ prakāraḥdaśamāṃśaṃ rasādgandhaṃ taptakhalve vinikṣipet |
शुद्धः स्यात्पारदो देवि योग्यो योगे रसायने । (७।१)
śuddhaḥ syātpārado devi yogyo yoge rasāyane |
तृतीयः प्रकारःतिलतैलैर् माहिषिकैर् मूत्रैर् मर्द्याम्लकेन च ॥ (७।२)
tṛtīyaḥ prakāraḥtilatailair māhiṣikair mūtrair mardyāmlakena ca ||
गोमांसैर् हिङ्गुलं पाच्यं लोहपात्रे क्रमाग्निना । (८।१)
gomāṃsair hiṅgulaṃ pācyaṃ lohapātre kramāgninā |
शुद्धो भवेच्चतुर्यामात्पारदः स्याद्रसायने । (१०।१)
śuddho bhaveccaturyāmātpāradaḥ syādrasāyane |
रसभस्मक्रमः; प्रथमः प्रकारःऊर्ध्वाधस्तात्खजीर्णस्य सूतस्य समगन्धकम् ॥ (१०।२)
rasabhasmakramaḥ; prathamaḥ prakāraḥūrdhvādhastātkhajīrṇasya sūtasya samagandhakam ||
निक्षिपेत्पक्वमूषायां गर्ते द्वाभ्यां चतुर्गुणम् । (११।१)
nikṣipetpakvamūṣāyāṃ garte dvābhyāṃ caturguṇam |
काकमाचीद्रवं दत्त्वा निरुध्यैनां क्रमाग्निना ॥ (११।२)
kākamācīdravaṃ dattvā nirudhyaināṃ kramāgninā ||
पचेद्गुण्डकयन्त्रस्थां मूषां यामचतुष्टयम् । (१२।१)
pacedguṇḍakayantrasthāṃ mūṣāṃ yāmacatuṣṭayam |
द्वितीयः प्रकारःजीर्णसूतं स्नुक्क्षीरैः समं गन्धं विमर्दयेत् । (१३।१)
dvitīyaḥ prakāraḥjīrṇasūtaṃ snukkṣīraiḥ samaṃ gandhaṃ vimardayet |
दिनं ततो गर्भयन्त्रे पुटे भस्मति पूर्ववत् ॥ (१३।२)
dinaṃ tato garbhayantre puṭe bhasmati pūrvavat ||
तृतीयः प्रकारःखजीर्णसूतं तुल्यांशं लाक्षोर्णामधुटङ्कणम् । (१४।१)
tṛtīyaḥ prakāraḥkhajīrṇasūtaṃ tulyāṃśaṃ lākṣorṇāmadhuṭaṅkaṇam |
गुञ्जां भृङ्गरसैः सर्वं दिनमेकं विमर्दयेत् ॥ (१४।२)
guñjāṃ bhṛṅgarasaiḥ sarvaṃ dinamekaṃ vimardayet ||
अन्ध्रितं वज्रमूषायां धमेद्भस्मति पारदः । (१५।१)
andhritaṃ vajramūṣāyāṃ dhamedbhasmati pāradaḥ |
चतुर्थः प्रकारःघनजीर्णं रसं गन्धं त्र्यहं तुल्यं विमर्दयेत् ॥ (१५।२)
caturthaḥ prakāraḥghanajīrṇaṃ rasaṃ gandhaṃ tryahaṃ tulyaṃ vimardayet ||
दिवारात्रं करीषाग्नौ मृण्मये संपुटे दहेत् । (१७।१)
divārātraṃ karīṣāgnau mṛṇmaye saṃpuṭe dahet |
तुषाग्निना वा त्रिदिनाद्भस्मीभवति पारदः ॥ (१७।२)
tuṣāgninā vā tridinādbhasmībhavati pāradaḥ ||
तप्तखल्वे वज्रभस्म जीर्णे सूते समं त्र्यहम् । (१८।१)
taptakhalve vajrabhasma jīrṇe sūte samaṃ tryaham |
हंसपादीरसैर् मर्द्यं बीजैर्दिव्यौषधोद्भवैः ॥ (१८।२)
haṃsapādīrasair mardyaṃ bījairdivyauṣadhodbhavaiḥ ||
लेपयेद्वज्रमूषायां तत्र पूर्वं रसं क्षिपेत् । (१९।१)
lepayedvajramūṣāyāṃ tatra pūrvaṃ rasaṃ kṣipet |
त्र्यहं तुषाग्निना पाच्यं हंसपादीद्रवैः पुनः ॥ (१९।२)
tryahaṃ tuṣāgninā pācyaṃ haṃsapādīdravaiḥ punaḥ ||
मर्दयेत्त्रिदिनं गाढं तद्गोलं पूर्ववत्पचेत् । (२०।१)
mardayettridinaṃ gāḍhaṃ tadgolaṃ pūrvavatpacet |
भस्मीभवति सूतेन्द्रः शङ्खकुन्देन्दुसन्निभः ॥ (२०।२)
bhasmībhavati sūtendraḥ śaṅkhakundendusannibhaḥ ||
जारितरसमारणम्; प्रथमः प्रकारःअथ वक्ष्यामि देवेशि जारितं रसमारणम् । (२१।१)
jāritarasamāraṇam; prathamaḥ prakāraḥatha vakṣyāmi deveśi jāritaṃ rasamāraṇam |
मम द्रोही स पापिष्ठो महापातकवान् भवेत् ॥ (२२।२)
mama drohī sa pāpiṣṭho mahāpātakavān bhavet ||
भ्रूणहा गुरुघाती च गोघ्नः स्त्रीबालघातकः । (२३।१)
bhrūṇahā gurughātī ca goghnaḥ strībālaghātakaḥ |
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुर्याज्जारणपूर्वकम् ॥ (२३।२)
tasmātsarvaprayatnena kuryājjāraṇapūrvakam ||
धरायां गोमयं देवि स्थापयित्वा तत उपरि ॥ (२४।२)
dharāyāṃ gomayaṃ devi sthāpayitvā tata upari ||
पक्वमूषायां विनिक्षिप्य तन्मध्ये कटुतुम्बिजम् । (२५।१)
pakvamūṣāyāṃ vinikṣipya tanmadhye kaṭutumbijam |
तैलं निधाय सूतं च निक्षिपेच्च तत उपरि ॥ (२५।२)
tailaṃ nidhāya sūtaṃ ca nikṣipecca tata upari ||
शुद्धं गन्धं व्रीहिमात्रं दत्त्वा मूषां निरोधयेत् ॥ (२६।२)
śuddhaṃ gandhaṃ vrīhimātraṃ dattvā mūṣāṃ nirodhayet ||
तदूर्ध्वं खादिराङ्गारपूरितं श्रावकं न्यसेत् । (२७।१)
tadūrdhvaṃ khādirāṅgārapūritaṃ śrāvakaṃ nyaset |
ज्ञात्वा तत्स्वाङ्गशीतत्वं पुनर्गन्धं च तैलकम् ॥ (२७।२)
jñātvā tatsvāṅgaśītatvaṃ punargandhaṃ ca tailakam ||
काकमाचीद्रवं दत्त्वा वह्निमेवं पुनः पुनः । (२८।१)
kākamācīdravaṃ dattvā vahnimevaṃ punaḥ punaḥ |
अधस्ताद्गोमयं सान्द्रमुपरिष्टाच्च पावकम् ॥ (२८।२)
adhastādgomayaṃ sāndramupariṣṭācca pāvakam ||
काकमाचीद्रवः सूतस्तैलं चैतत्त्रयं समम् । (२९।१)
kākamācīdravaḥ sūtastailaṃ caitattrayaṃ samam |
जारयेत्षड्गुणं गन्धं रसस्येत्थं मुखीकृतिः ॥ (२९।२)
jārayetṣaḍguṇaṃ gandhaṃ rasasyetthaṃ mukhīkṛtiḥ ||
चतुः षष्ट्यंशकं हेम्नः पत्रं कण्टकभेदनम् ॥ (३०।२)
catuḥ ṣaṣṭyaṃśakaṃ hemnaḥ patraṃ kaṇṭakabhedanam ||
जम्बीरस्य रसैर्मर्द्यं तं रसं हेमपत्रकम् । (३२।१)
jambīrasya rasairmardyaṃ taṃ rasaṃ hemapatrakam |
पाचयेत्पूर्ववद्वह्नौ जम्बीरस्य रसैः पुनः ॥ (३२।२)
pācayetpūrvavadvahnau jambīrasya rasaiḥ punaḥ ||
सम्पूर्णां रोधयेन्मूषां पूर्ववज्जारयेत्पुनः । (३३।१)
sampūrṇāṃ rodhayenmūṣāṃ pūrvavajjārayetpunaḥ |
द्वात्रिंशदंशकं हेम षोडशांशं तत उपरि ॥ (३३।२)
dvātriṃśadaṃśakaṃ hema ṣoḍaśāṃśaṃ tata upari ||
समूलां कुम्भिम् आदाय गवां मूत्रेण पेषयेत् ॥ (३४।२)
samūlāṃ kumbhim ādāya gavāṃ mūtreṇa peṣayet ||
संपुटे कान्तजे क्षिप्त्वा चोर्ध्वाधश्च नियामकान् ॥ (३५।२)
saṃpuṭe kāntaje kṣiptvā cordhvādhaśca niyāmakān ||
चुल्ल्यां मृद्वग्निना पाच्यं दिनं भस्म भवेद्रसः । (३६।१)
cullyāṃ mṛdvagninā pācyaṃ dinaṃ bhasma bhavedrasaḥ |
अक्षीणो मृत्युनाशी स्याज्जरादारिद्र्यनाशनः ॥ (३६।२)
akṣīṇo mṛtyunāśī syājjarādāridryanāśanaḥ ||
द्वितीयः प्रकारःवासितं पारदं कर्षमष्टगुञ्जाः सुवर्णकम् । (३७।१)
dvitīyaḥ prakāraḥvāsitaṃ pāradaṃ karṣamaṣṭaguñjāḥ suvarṇakam |
मृतं वज्रं चतुर्गुञ्जं मर्द्यं हंसपदीरसैः ॥ (३७।२)
mṛtaṃ vajraṃ caturguñjaṃ mardyaṃ haṃsapadīrasaiḥ ||
तप्तखल्वे वज्रमूषागतं कृत्वा निरोधयेत् । (३८।१)
taptakhalve vajramūṣāgataṃ kṛtvā nirodhayet |
हंसपादीद्रवैर्मर्द्यं तप्तखल्वे दिनत्रयम् । (३९।१)
haṃsapādīdravairmardyaṃ taptakhalve dinatrayam |
पूर्ववद्भूधरे यन्त्रे पचेत्सूतं पुनः पुनः ॥ (३९।२)
pūrvavadbhūdhare yantre pacetsūtaṃ punaḥ punaḥ ||
एवं शतपुटं कृत्वा भस्म स्याद्रक्तवर्णकम् । (४०।१)
evaṃ śatapuṭaṃ kṛtvā bhasma syādraktavarṇakam |
रसायनयोगाः; अभ्रकरसायनमेकद्वित्रिचतुःपञ्चयोगयुक्तं रसायनम् । (४१।१)
rasāyanayogāḥ; abhrakarasāyanamekadvitricatuḥpañcayogayuktaṃ rasāyanam |
क्रमाद्वक्ष्यामि देवेशि तत्राप्यभ्रकसेवनम् ॥ (४१।२)
kramādvakṣyāmi deveśi tatrāpyabhrakasevanam ||
वमनादिविशुद्धात्मा त्यक्तक्षाराम्लकादिकः । (४२।१)
vamanādiviśuddhātmā tyaktakṣārāmlakādikaḥ |
पूर्ववद्भस्मयेद्व्योमसत्वं भृङ्गवरारसैः ॥ (४२।२)
pūrvavadbhasmayedvyomasatvaṃ bhṛṅgavarārasaiḥ ||
त्रिः सप्तधा भावनीयं प्रातर्गुञ्जाद्वयं भजेत् । (४३।१)
triḥ saptadhā bhāvanīyaṃ prātarguñjādvayaṃ bhajet |
ससितं तदनु क्षौद्रं घृतैः सत्रिफलं लिहेत् ॥ (४३।२)
sasitaṃ tadanu kṣaudraṃ ghṛtaiḥ satriphalaṃ lihet ||
द्वात्रिंशद्गुञ्जका वृद्धिः क्रामणं कर्षमात्रकम् । (४४।१)
dvātriṃśadguñjakā vṛddhiḥ krāmaṇaṃ karṣamātrakam |
कान्तरसायनम्पूर्ववद्भस्मयेत्कान्तं वरानिर्गुण्डिभृङ्गजैः ॥ (४५।२)
kāntarasāyanampūrvavadbhasmayetkāntaṃ varānirguṇḍibhṛṅgajaiḥ ||
रसैस्त्रिसप्तवाराणि मर्दयेद्भावयेत्क्रमात् । (४६।१)
rasaistrisaptavārāṇi mardayedbhāvayetkramāt |
क्षौद्राज्याभ्यां लिहेत्प्रातर्नित्यं गुञ्जाद्वयोन्मितम् ॥ (४६।२)
kṣaudrājyābhyāṃ lihetprātarnityaṃ guñjādvayonmitam ||
मध्वाज्याभ्यां कर्षमात्रं शुद्धाङ्गो वमनादिभिः ॥ (४७।२)
madhvājyābhyāṃ karṣamātraṃ śuddhāṅgo vamanādibhiḥ ||
द्वात्रिंशद्गुञ्जिका वृद्धिः परमावधिरीश्वरि । (४८।१)
dvātriṃśadguñjikā vṛddhiḥ paramāvadhirīśvari |
भवेत् षोडशमासान्ताज्जराव्याधिभिरुज्झितः ॥ (४८।२)
bhavet ṣoḍaśamāsāntājjarāvyādhibhirujjhitaḥ ||
कान्तस्य सेवया पश्चाद्भवेत्कान्ताभ्रकार्हकः । (४९।१)
kāntasya sevayā paścādbhavetkāntābhrakārhakaḥ |
कान्ताभ्ररसायनम्मृतं कान्तं घनं तुल्यं धात्रीभृङ्गपुनर्नवाः ॥ (४९।२)
kāntābhrarasāyanammṛtaṃ kāntaṃ ghanaṃ tulyaṃ dhātrībhṛṅgapunarnavāḥ ||
द्रवैरेषां पृथङ्मर्द्यं कल्ये गुञ्जाद्वयं लिहेत् । (५०।१)
dravaireṣāṃ pṛthaṅmardyaṃ kalye guñjādvayaṃ lihet |
शर्करामधुसर्पिर्भिः शुद्धात्मा वमनादिभिः ॥ (५०।२)
śarkarāmadhusarpirbhiḥ śuddhātmā vamanādibhiḥ ||
मध्वाज्यैरनु लेह्यं तद्द्वात्रिंशद्गुञ्जकावधि ॥ (५१।२)
madhvājyairanu lehyaṃ taddvātriṃśadguñjakāvadhi ||
कान्ताभ्रसत्वभजनाद्धेमसेवार्हको भवेत् ॥ (५२।२)
kāntābhrasatvabhajanāddhemasevārhako bhavet ||
स्वर्णरसायनम्पूर्ववद्भस्मयेत्स्वर्णं दशमूलकषायतः । (५३।१)
svarṇarasāyanampūrvavadbhasmayetsvarṇaṃ daśamūlakaṣāyataḥ |
मध्वाज्याभ्यां मुद्गमानं लिहेत्प्रातर्विशुद्धधीः । (५४।१)
madhvājyābhyāṃ mudgamānaṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ |
गुडूचीत्रिफलाक्वाथं पलं चानुपिबेत्सुधीः ॥ (५४।२)
guḍūcītriphalākvāthaṃ palaṃ cānupibetsudhīḥ ||
अष्टगुञ्जावधिर् वृद्धिर् भवेत् षोडशमासतः । (५५।१)
aṣṭaguñjāvadhir vṛddhir bhavet ṣoḍaśamāsataḥ |
तेजस्वी बलवान्धीमांश्चक्षुष्मान् रोगवर्जितः ॥ (५५।२)
tejasvī balavāndhīmāṃścakṣuṣmān rogavarjitaḥ ||
स्वर्णाभ्रकरसायनम्पूर्ववन्मारयेत्स्वर्णं तस्माद् द्विगुणमभ्रकम् ॥ (५६।२)
svarṇābhrakarasāyanampūrvavanmārayetsvarṇaṃ tasmād dviguṇamabhrakam ||
दशमूलवराभृङ्गीक्वाथैर् भाव्यं त्रिसप्तधा । (५७।१)
daśamūlavarābhṛṅgīkvāthair bhāvyaṃ trisaptadhā |
प्रातर्माषत्रयं लेह्यं मध्वाज्यैः क्रामणं लिहेत् ॥ (५७।२)
prātarmāṣatrayaṃ lehyaṃ madhvājyaiḥ krāmaṇaṃ lihet ||
चतुर्विंशतिगुञ्जास्य वृद्धिः स्यात्परमावधिः ॥ (५८।२)
caturviṃśatiguñjāsya vṛddhiḥ syātparamāvadhiḥ ||
स्वर्णकान्तरसायनम्पूर्ववन्मारयेत्स्वर्णं कान्तं स्वर्णद्विभागकम् । (६०।१)
svarṇakāntarasāyanampūrvavanmārayetsvarṇaṃ kāntaṃ svarṇadvibhāgakam |
धात्रीफलैर् द्विसप्तैव भावयेन्मर्दयेत्क्रमात् ॥ (६०।२)
dhātrīphalair dvisaptaiva bhāvayenmardayetkramāt ||
सशर्करं भजेत् प्रातस्त्रिमाषं च पिबेदनु । (६१।१)
saśarkaraṃ bhajet prātastrimāṣaṃ ca pibedanu |
धात्रीसत्वं घृतं क्षौद्रं कर्षमात्रं सुरेश्वरि ॥ (६१।२)
dhātrīsatvaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ karṣamātraṃ sureśvari ||
चतुर्विंशतिका गुञ्जा वृद्धिः स्यात् परमावधिः । (६२।१)
caturviṃśatikā guñjā vṛddhiḥ syāt paramāvadhiḥ |
स्वर्णाभ्रकान्तरसायनम्पूर्ववन्मारयेत्स्वर्णं कान्तसत्त्वाभ्रसत्वकम् । (६४।१)
svarṇābhrakāntarasāyanampūrvavanmārayetsvarṇaṃ kāntasattvābhrasatvakam |
समानि त्रीणि चैतानि भावयेच्च त्रिसप्तकम् ॥ (६४।२)
samāni trīṇi caitāni bhāvayecca trisaptakam ||
माषत्रयोन्मितं प्रातर्लिहेत्क्षौद्रघृताप्लुतम् ॥ (६५।२)
māṣatrayonmitaṃ prātarlihetkṣaudraghṛtāplutam ||
मुण्डीचूर्णं कर्षमात्रं मध्वाज्याभ्यां लिहेदनु । (६६।१)
muṇḍīcūrṇaṃ karṣamātraṃ madhvājyābhyāṃ lihedanu |
गोक्षीरं पलमात्रं च पिबेत्तदनु पार्वति ॥ (६६।२)
gokṣīraṃ palamātraṃ ca pibettadanu pārvati ||
वल्लद्वादशसंख्याता परा वृद्धिर् भवेत् प्रिये । (६७।१)
valladvādaśasaṃkhyātā parā vṛddhir bhavet priye |
हेमाभ्रकान्तभजनाद् योग्यः स्याद्वज्रभक्षणे । (६८।१)
hemābhrakāntabhajanād yogyaḥ syādvajrabhakṣaṇe |
वज्ररसायनम्पूर्ववद्भस्मयेद् वज्रं धात्रीनीरेण मर्दयेत् ॥ (६८।२)
vajrarasāyanampūrvavadbhasmayed vajraṃ dhātrīnīreṇa mardayet ||
भावयेत्सप्तधा धीमान्व्रीहिमात्रं लिहेत्प्रिये । (६९।१)
bhāvayetsaptadhā dhīmānvrīhimātraṃ lihetpriye |
घृतक्षौद्रयुतं चानुपिबेद्धात्रीरसं पलम् ॥ (६९।२)
ghṛtakṣaudrayutaṃ cānupibeddhātrīrasaṃ palam ||
वज्रस्य सेवया योग्यो भवेद्वज्राभ्रभक्षणे । (७१।१)
vajrasya sevayā yogyo bhavedvajrābhrabhakṣaṇe |
वज्राभ्ररसायनम्पूर्ववन्मारयेद्व्योम वज्रं वज्राच्चतुर्गुणम् ॥ (७१।२)
vajrābhrarasāyanampūrvavanmārayedvyoma vajraṃ vajrāccaturguṇam ||
घनं धात्र्याः शतावर्या रसैर् भाव्यं त्रिसप्तधा । (७२।१)
ghanaṃ dhātryāḥ śatāvaryā rasair bhāvyaṃ trisaptadhā |
यवमात्रं लिहेत्प्रातर्मध्वाज्याभ्यां लिहेदनु ॥ (७२।२)
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ lihedanu ||
चतुर्गुञ्जा परा वृद्धिर्भवेत्षोडशमासतः ॥ (७३।२)
caturguñjā parā vṛddhirbhavetṣoḍaśamāsataḥ ||
वाक्सिद्धिर् दिव्यदृष्टिः स्याद्देवतासदृशप्रभः । (७४।१)
vāksiddhir divyadṛṣṭiḥ syāddevatāsadṛśaprabhaḥ |
सेवया घनवज्रस्य कान्तवज्रार्हको भवेत् ॥ (७४।२)
sevayā ghanavajrasya kāntavajrārhako bhavet ||
कान्तवज्ररसायनम्पूर्ववद्भस्मयेद्वज्रं कान्तं वज्राच्चतुर्गुणम् । (७५।१)
kāntavajrarasāyanampūrvavadbhasmayedvajraṃ kāntaṃ vajrāccaturguṇam |
कान्तं त्रिसप्तधा भाव्यमश्वगन्धावरारसैः ॥ (७५।२)
kāntaṃ trisaptadhā bhāvyamaśvagandhāvarārasaiḥ ||
यवमात्रं क्षौद्रघृतैर्युक्तं लेह्यं दिनोदये । (७६।१)
yavamātraṃ kṣaudraghṛtairyuktaṃ lehyaṃ dinodaye |
अश्वगन्धावराचूर्णं कर्षं गोपयसा पिबेत् ॥ (७६।२)
aśvagandhāvarācūrṇaṃ karṣaṃ gopayasā pibet ||
चतुर्गुञ्जावधिर्ज्ञेया वृद्धिः स्यात्परमावधिः । (७७।१)
caturguñjāvadhirjñeyā vṛddhiḥ syātparamāvadhiḥ |
महाबलो महातेजा वाक्सिद्धः सिद्धतां व्रजेत् । (७८।१)
mahābalo mahātejā vāksiddhaḥ siddhatāṃ vrajet |
सेवया वज्रकान्तस्य वज्रकान्ताभ्रकार्हकः ॥ (७८।२)
sevayā vajrakāntasya vajrakāntābhrakārhakaḥ ||
वज्राभ्रकरसायनम्पूर्ववन्मारयेद्वज्रं कान्ताभ्राणि च हीरकात् । (७९।१)
vajrābhrakarasāyanampūrvavanmārayedvajraṃ kāntābhrāṇi ca hīrakāt |
चतुर्गुणे च कान्ताभ्रे वराभृङ्गकुरण्डजैः ॥ (७९।२)
caturguṇe ca kāntābhre varābhṛṅgakuraṇḍajaiḥ ||
रसैस्त्रिसप्तधा भाव्यं यवमात्रं लिहेत्प्रिये । (८०।१)
rasaistrisaptadhā bhāvyaṃ yavamātraṃ lihetpriye |
पलं पिबेच्च गोक्षीरं चतुर्गुञ्जापरावधिः । (८१।१)
palaṃ pibecca gokṣīraṃ caturguñjāparāvadhiḥ |
कान्ताभ्रवज्रभजनाद्योग्यः स्याद्धेमवज्रयोः ॥ (८२।२)
kāntābhravajrabhajanādyogyaḥ syāddhemavajrayoḥ ||
स्वर्णवज्ररसायनम्पूर्ववन्मारयेद्वज्रं स्वर्णं वज्राद्द्विभागकम् । (८३।१)
svarṇavajrarasāyanampūrvavanmārayedvajraṃ svarṇaṃ vajrāddvibhāgakam |
सुवर्णवज्रं वर्षाभूरसैर्भाव्यं त्रिसप्तधा ॥ (८३।२)
suvarṇavajraṃ varṣābhūrasairbhāvyaṃ trisaptadhā ||
व्रीहिमेयं लिहेत्क्षौद्रघृताभ्यां च पुनर्नवाम् । (८४।१)
vrīhimeyaṃ lihetkṣaudraghṛtābhyāṃ ca punarnavām |
द्विगुञ्जावधि वृद्धिः स्यान्मासषोडशयोगतः । (८५।१)
dviguñjāvadhi vṛddhiḥ syānmāsaṣoḍaśayogataḥ |
स्वर्णाभ्रवज्ररसायनम्पूर्ववद्भस्मयेद्धेमघनवज्राणि पार्वति ॥ (८६।२)
svarṇābhravajrarasāyanampūrvavadbhasmayeddhemaghanavajrāṇi pārvati ||
हीरकाद् द्विगुणं स्वर्णं स्वर्णादभ्रं द्विभागकम् । (८७।१)
hīrakād dviguṇaṃ svarṇaṃ svarṇādabhraṃ dvibhāgakam |
यवमात्रं लिहेत्प्रातर्मध्वाज्याभ्यां पिबेदनु । (८८।१)
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu |
कर्षं स्यान्मुसलीचूर्णं गोक्षीरं पलमात्रकम् ॥ (८८।२)
karṣaṃ syānmusalīcūrṇaṃ gokṣīraṃ palamātrakam ||
स्वर्णवज्रकान्तरसायनम्वज्रकान्तसुवर्णानि पूर्ववन्मारितानि च ॥ (९०।२)
svarṇavajrakāntarasāyanamvajrakāntasuvarṇāni pūrvavanmāritāni ca ||
वज्रात्सुवर्णं द्विगुणं स्वर्णात्कान्तं द्विभागकम् । (९१।१)
vajrātsuvarṇaṃ dviguṇaṃ svarṇātkāntaṃ dvibhāgakam |
यवमात्रं लिहेत्प्रातर्मध्वाज्याभ्यां पिबेदनु । (९२।१)
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu |
धात्रीभृङ्गभवं चूर्णं कर्षं गोदुग्धकं पलम् ॥ (९२।२)
dhātrībhṛṅgabhavaṃ cūrṇaṃ karṣaṃ godugdhakaṃ palam ||
स्वर्णकान्तवज्राभ्रकरसायनम्भस्मयेत् स्वर्णकान्ताभ्रवज्राणि च यथोक्तवत् ॥ (९४।२)
svarṇakāntavajrābhrakarasāyanambhasmayet svarṇakāntābhravajrāṇi ca yathoktavat ||
यवमात्रं लिहेत्प्रातर्मध्वाज्याभ्यां पिबेदनु ॥ (९५।२)
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu ||
अश्वगन्धाकन्दचूर्णं कर्षं गोदुग्धकं पलम् । (९६।१)
aśvagandhākandacūrṇaṃ karṣaṃ godugdhakaṃ palam |
रसभस्मधान्याभ्रं पारदं मर्द्यं तप्तखल्वे दिनत्रयम् । (९८।१)
rasabhasmadhānyābhraṃ pāradaṃ mardyaṃ taptakhalve dinatrayam |
पुनर्नवाग्निजंबीरभवैर् नीरैर् विमर्दयेत् । (९९।१)
punarnavāgnijaṃbīrabhavair nīrair vimardayet |
कुर्यात्त्रिवारं शुद्धः स्यात्पारदो दोषवर्जितः । (१००।१)
kuryāttrivāraṃ śuddhaḥ syātpārado doṣavarjitaḥ |
नियामकैर्मर्दयेत्तं मूषालेपं नियामकैः ॥ (१००।२)
niyāmakairmardayettaṃ mūṣālepaṃ niyāmakaiḥ ||
कृत्वा तं मर्दितं सूतं मूषायां निक्षिपेत्सुधीः । (१०१।१)
kṛtvā taṃ marditaṃ sūtaṃ mūṣāyāṃ nikṣipetsudhīḥ |
अन्ध्रयित्वा भूधराख्ये यन्त्रे पाच्यं सुरेश्वरि ॥ (१०१।२)
andhrayitvā bhūdharākhye yantre pācyaṃ sureśvari ||
एवं च सप्तधा कुर्यान्मर्दनं पुटपाचनम् । (१०२।१)
evaṃ ca saptadhā kuryānmardanaṃ puṭapācanam |
रसभस्म भवेच्छुभ्रं योज्यं योगे रसायने ॥ (१०२।२)
rasabhasma bhavecchubhraṃ yojyaṃ yoge rasāyane ||
आरोटकरसाः; अभ्रकजीर्णरसभस्मअथ चारोटकरसं देहसिद्ध्येककारणम् । (१०३।१)
āroṭakarasāḥ; abhrakajīrṇarasabhasmaatha cāroṭakarasaṃ dehasiddhyekakāraṇam |
माषमात्रं लिहेत्प्रातर् मध्वाज्यत्रिफलैः सह ॥ (१०३।२)
māṣamātraṃ lihetprātar madhvājyatriphalaiḥ saha ||
अष्टगुञ्जावधिं वृद्धिं कृत्वा षोडशमासकम् ॥ (१०४।२)
aṣṭaguñjāvadhiṃ vṛddhiṃ kṛtvā ṣoḍaśamāsakam ||
एतस्य सेवया देवि ह्यभ्रसूतार्हको भवेत् ॥ (१०५।२)
etasya sevayā devi hyabhrasūtārhako bhavet ||
अभ्रसत्वं निष्कमात्रं क्षिप्त्वा जम्बीरजैर्द्रवैः ॥ (१०६।२)
abhrasatvaṃ niṣkamātraṃ kṣiptvā jambīrajairdravaiḥ ||
तप्तखल्वे मर्दयेच्च दिनं कच्छपयन्त्रके । (१०७।१)
taptakhalve mardayecca dinaṃ kacchapayantrake |
सबिडं च पचेत्पश्चात्तमादाय विमर्दयेत् ॥ (१०७।२)
sabiḍaṃ ca pacetpaścāttamādāya vimardayet ||
अभ्रसत्वं द्विनिष्कं च जम्बीराम्लेन पार्वति । (१०८।१)
abhrasatvaṃ dviniṣkaṃ ca jambīrāmlena pārvati |
तप्तखल्वे कच्छपाख्ये यन्त्रे पचनकर्म च ॥ (१०८।२)
taptakhalve kacchapākhye yantre pacanakarma ca ||
तृतीये च चतुर्निष्कं चतुर्थे पञ्चमे क्रमात् । (१०९।१)
tṛtīye ca caturniṣkaṃ caturthe pañcame kramāt |
अष्टनिष्काभ्रसत्वं च दद्यात्पञ्चमपातने ॥ (१०९।२)
aṣṭaniṣkābhrasatvaṃ ca dadyātpañcamapātane ||
घनषोडशनिष्कं च षष्ठे द्वात्रिंशदंशकम् । (११०।१)
ghanaṣoḍaśaniṣkaṃ ca ṣaṣṭhe dvātriṃśadaṃśakam |
एवं जारितसूतेन्द्रं भस्मीकुर्याच्च पूर्ववत् ॥ (१११।२)
evaṃ jāritasūtendraṃ bhasmīkuryācca pūrvavat ||
पलं चैतत्सूतभस्म व्योमसत्वं चतुष्पलम् । (११२।१)
palaṃ caitatsūtabhasma vyomasatvaṃ catuṣpalam |
भृङ्गराजद्रवैर् मर्द्यं मूषायामन्धयेद्दृढम् ॥ (११२।२)
bhṛṅgarājadravair mardyaṃ mūṣāyāmandhayeddṛḍham ||
कुक्कुटाख्ये पुटे पच्यात्स्वाङ्गशीतं समाहरेत् । (११३।१)
kukkuṭākhye puṭe pacyātsvāṅgaśītaṃ samāharet |
त्रिफलाभृङ्गजैर् नीरैर् भावयेत्तत्त्रिसप्तधा ॥ (११३।२)
triphalābhṛṅgajair nīrair bhāvayettattrisaptadhā ||
मध्वाज्याभ्यां गुञ्जमात्रं लिहेत्प्रातर्विशुद्धधीः । (११४।१)
madhvājyābhyāṃ guñjamātraṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ |
गुञ्जाषोडशिका वृद्धिः सेव्यं षोडशमासतः । (११५।१)
guñjāṣoḍaśikā vṛddhiḥ sevyaṃ ṣoḍaśamāsataḥ |
कान्तजीर्णरसभस्ममुखीकृते सूतराजे यथाभूदभ्रजारणा ॥ (११६।२)
kāntajīrṇarasabhasmamukhīkṛte sūtarāje yathābhūdabhrajāraṇā ||
तथैव कान्तसत्वस्य जारणा भवति प्रिये । (११७।१)
tathaiva kāntasatvasya jāraṇā bhavati priye |
मारयेत् पूर्ववत्सूतं कान्तसत्वेन जारितम् ॥ (११७।२)
mārayet pūrvavatsūtaṃ kāntasatvena jāritam ||
चतुर्भागं कान्तभस्म मर्दयेत्त्रिफलाम्बुना ॥ (११८।२)
caturbhāgaṃ kāntabhasma mardayettriphalāmbunā ||
मूषायाम् अन्ध्रयेत् पश्चात्पचेत्कौक्कुटिके पुटे । (११९।१)
mūṣāyām andhrayet paścātpacetkaukkuṭike puṭe |
तमादाय वरानीरैर् भावयेच्च त्रिसप्तधा ॥ (११९।२)
tamādāya varānīrair bhāvayecca trisaptadhā ||
मध्वाज्याभ्यां लिहेद्गुञ्जामात्रं प्रातरतन्द्रितः । (१२०।१)
madhvājyābhyāṃ lihedguñjāmātraṃ prātaratandritaḥ |
अनुपेयं च गोक्षीरं पलमात्रं सुरेश्वरि ॥ (१२०।२)
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ palamātraṃ sureśvari ||
दिव्यदृष्टिं खेचरत्वं प्राप्नुयाद् ऐन्द्रकं पदम् ॥ (१२१।२)
divyadṛṣṭiṃ khecaratvaṃ prāpnuyād aindrakaṃ padam ||
मुखीकृतरसे कुर्यात्पूर्ववद्व्योमजारणम् ॥ (१२२।२)
mukhīkṛtarase kuryātpūrvavadvyomajāraṇam ||
कान्ताभ्रकजीर्णरसभस्मसमं सूतस्य देवेशि पश्चात्कार्यं विचक्षणैः । (१२३।१)
kāntābhrakajīrṇarasabhasmasamaṃ sūtasya deveśi paścātkāryaṃ vicakṣaṇaiḥ |
पूर्ववत्कान्तसत्वस्य जारणा सूतराट्समा ॥ (१२३।२)
pūrvavatkāntasatvasya jāraṇā sūtarāṭsamā ||
कान्तसत्वाभ्रसत्वाभ्यां जारितः पारदो यदि । (१२४।१)
kāntasatvābhrasatvābhyāṃ jāritaḥ pārado yadi |
स रसः पक्षहीनः स्याच्चाञ्चल्यरहितः शिवः ॥ (१२४।२)
sa rasaḥ pakṣahīnaḥ syāccāñcalyarahitaḥ śivaḥ ||
तं रसं पूर्ववद् दिव्यैर् औषधैर् मारितं रसम् । (१२५।१)
taṃ rasaṃ pūrvavad divyair auṣadhair māritaṃ rasam |
पलं तद्द्विगुणं व्योमसत्वभस्म च तत्समम् ॥ (१२५।२)
palaṃ taddviguṇaṃ vyomasatvabhasma ca tatsamam ||
भस्म वैक्रान्तसत्वस्य मर्द्यमेवं त्रयं त्रिधा । (१२६।१)
bhasma vaikrāntasatvasya mardyamevaṃ trayaṃ tridhā |
भृङ्गधात्रीफलरसैश्छायायां भावयेद्रसम् । (१२७।१)
bhṛṅgadhātrīphalarasaiśchāyāyāṃ bhāvayedrasam |
त्रिफलामधुसर्पिर्भिर् गुञ्जामात्रं लिहेदनु ॥ (१२७।२)
triphalāmadhusarpirbhir guñjāmātraṃ lihedanu ||
पिबेत्पलं च गोक्षीरं वृद्धिः षोडशगुञ्जिका । (१२८।१)
pibetpalaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśaguñjikā |
स्वर्णजीर्णरसभस्महेमजीर्णं सूतराजं भस्मीकुर्याच्च पूर्ववत् ॥ (१२९।२)
svarṇajīrṇarasabhasmahemajīrṇaṃ sūtarājaṃ bhasmīkuryācca pūrvavat ||
एवंविधं सूतभस्म पलं स्वर्णपलद्वयम् । (१३०।१)
evaṃvidhaṃ sūtabhasma palaṃ svarṇapaladvayam |
भृङ्गधात्रीफलरसैश्छायायां भावयेत्त्रिधा ॥ (१३०।२)
bhṛṅgadhātrīphalarasaiśchāyāyāṃ bhāvayettridhā ||
रुद्ध्वा तं संपुटे पच्यात्कुक्कुटाख्ये पुटे पचेत् । (१३१।१)
ruddhvā taṃ saṃpuṭe pacyātkukkuṭākhye puṭe pacet |
पुनस्त्रिसप्तधा भृङ्गधात्रीनीरैश्च भावयेत् ॥ (१३१।२)
punastrisaptadhā bhṛṅgadhātrīnīraiśca bhāvayet ||
माषमात्रं लिहेत् प्रातर् मध्वाज्याभ्यां युतं रसम् । (१३२।१)
māṣamātraṃ lihet prātar madhvājyābhyāṃ yutaṃ rasam |
अनुपेयं च गोक्षीरं वृद्धिः षोडशमाषकम् ॥ (१३२।२)
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamāṣakam ||
स्वर्णाभ्रकजीर्णरसभस्ममुखीकृतरसे चाभ्रसत्वं जार्यं समं पुरा । (१३४।१)
svarṇābhrakajīrṇarasabhasmamukhīkṛtarase cābhrasatvaṃ jāryaṃ samaṃ purā |
ततः स्वर्णं समं जार्यं तं सूतं भस्मयेत्ततः ॥ (१३४।२)
tataḥ svarṇaṃ samaṃ jāryaṃ taṃ sūtaṃ bhasmayettataḥ ||
पूर्वोक्तवत्सूतभस्म पलं स्वर्णपलद्वयम् । (१३५।१)
pūrvoktavatsūtabhasma palaṃ svarṇapaladvayam |
चतुष्पलं व्योमसत्वभस्म चैकत्र योजयेत् ॥ (१३५।२)
catuṣpalaṃ vyomasatvabhasma caikatra yojayet ||
नीलीपत्ररसे मर्द्यं वराक्वाथे दिनं प्रिये । (१३६।१)
nīlīpatrarase mardyaṃ varākvāthe dinaṃ priye |
रुद्ध्वा तं संपुटे पच्यादन्यैर् विंशतिगोमयैः ॥ (१३६।२)
ruddhvā taṃ saṃpuṭe pacyādanyair viṃśatigomayaiḥ ||
नीलीरसवराक्वाथैर् भावयेत्तं त्रिसप्तधा । (१३७।१)
nīlīrasavarākvāthair bhāvayettaṃ trisaptadhā |
गुञ्जोन्मेयं लिहेत्कल्ये मध्वाज्याभ्यां पिबेदनु ॥ (१३७।२)
guñjonmeyaṃ lihetkalye madhvājyābhyāṃ pibedanu ||
पलमात्रं वराक्वाथं वृद्धिः षोडशगुञ्जिका । (१३८।१)
palamātraṃ varākvāthaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśaguñjikā |
स्वर्णकान्तजीर्णरसभस्मसमुखे पारदे कान्तसत्वं जार्यं यथोक्तवत् ॥ (१३९।२)
svarṇakāntajīrṇarasabhasmasamukhe pārade kāntasatvaṃ jāryaṃ yathoktavat ||
जारयेच्च तथा स्वर्णं द्वाभ्यां जीर्णं समं समम् । (१४०।१)
jārayecca tathā svarṇaṃ dvābhyāṃ jīrṇaṃ samaṃ samam |
विधिना भस्मयेत्सूतं कान्तहाटकजारितम् ॥ (१४०।२)
vidhinā bhasmayetsūtaṃ kāntahāṭakajāritam ||
रुद्ध्वा तं कुक्कुटपुटे पचेदादाय तं रसम् ॥ (१४२।२)
ruddhvā taṃ kukkuṭapuṭe pacedādāya taṃ rasam ||
त्रिः सप्तधा शतावर्या रसैर्भाव्यं वरारसैः । (१४३।१)
triḥ saptadhā śatāvaryā rasairbhāvyaṃ varārasaiḥ |
गुञ्जामात्रं घृतक्षौद्रयुक्तं लेह्यं पिबेदनु ॥ (१४३।२)
guñjāmātraṃ ghṛtakṣaudrayuktaṃ lehyaṃ pibedanu ||
एतस्य सेवया स्वर्णकान्ताभ्ररसभुग् भवेत् ॥ (१४५।२)
etasya sevayā svarṇakāntābhrarasabhug bhavet ||
स्वर्णकान्ताभ्रजीर्णरसभस्मघनकान्तसुवर्णानि चैकैकानि समानि वै । (१४६।१)
svarṇakāntābhrajīrṇarasabhasmaghanakāntasuvarṇāni caikaikāni samāni vai |
मुखीकृतस्य सूतस्य जारयेत्क्रमशः प्रिये ॥ (१४६।२)
mukhīkṛtasya sūtasya jārayetkramaśaḥ priye ||
घनादिजारितं सूतं मारयेत्पूर्ववत्सुधीः । (१४७।१)
ghanādijāritaṃ sūtaṃ mārayetpūrvavatsudhīḥ |
तस्माद्भस्मीकृतात् सूताद् द्विगुणं हेमभस्म च ॥ (१४७।२)
tasmādbhasmīkṛtāt sūtād dviguṇaṃ hemabhasma ca ||
हेमतुल्यं मृतं कान्तं कान्ततुल्यं मृतं घनम् । (१४८।१)
hematulyaṃ mṛtaṃ kāntaṃ kāntatulyaṃ mṛtaṃ ghanam |
एतत् सर्वं वराक्वाथमुण्डीभृङ्गरसैर् दिनम् ॥ (१४८।२)
etat sarvaṃ varākvāthamuṇḍībhṛṅgarasair dinam ||
मर्दयेत्संपुटे रुद्ध्वा पचेत्कौक्कुटिके पुटे । (१४९।१)
mardayetsaṃpuṭe ruddhvā pacetkaukkuṭike puṭe |
तदादाय वराभृङ्गमुण्डिनीरैश्च भावयेत् ॥ (१४९।२)
tadādāya varābhṛṅgamuṇḍinīraiśca bhāvayet ||
त्रिः सप्तवारं छायायां प्रातर्गुञ्जोन्मितं लिहेत् । (१५०।१)
triḥ saptavāraṃ chāyāyāṃ prātarguñjonmitaṃ lihet |
शर्करामधुसर्पिर्भिर् अनुपेयं च गोपयः ॥ (१५०।२)
śarkarāmadhusarpirbhir anupeyaṃ ca gopayaḥ ||
वज्रजीर्णरसभस्मसमुखे पारदे कुर्यात्पूर्ववद्वज्रजारणाम् ॥ (१५२।२)
vajrajīrṇarasabhasmasamukhe pārade kuryātpūrvavadvajrajāraṇām ||
वज्रजीर्णं रसं देवि भस्मीकुर्याच्च पूर्ववत् । (१५३।१)
vajrajīrṇaṃ rasaṃ devi bhasmīkuryācca pūrvavat |
भस्मीभूतरसाद् वज्रभस्म च द्विगुणं प्रिये ॥ (१५३।२)
bhasmībhūtarasād vajrabhasma ca dviguṇaṃ priye ||
कन्याभृङ्गवरानीरैर् दिनं मर्द्यं च संपुटे । (१५४।१)
kanyābhṛṅgavarānīrair dinaṃ mardyaṃ ca saṃpuṭe |
कुक्कुटाख्ये पुटे पच्यात्तमादायाथ भावयेत् ॥ (१५४।२)
kukkuṭākhye puṭe pacyāttamādāyātha bhāvayet ||
कन्याभृङ्गवरानीरैर् भावयेच्च त्रिसप्तधा । (१५५।१)
kanyābhṛṅgavarānīrair bhāvayecca trisaptadhā |
यवमात्रं लिहेत्प्रातर्मध्वाज्याभ्यां पिबेदनु ॥ (१५५।२)
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu ||
गोक्षीरं पलमात्रं तु वृद्धिर्गुञ्जाचतुष्टयम् । (१५६।१)
gokṣīraṃ palamātraṃ tu vṛddhirguñjācatuṣṭayam |
वज्राभ्रकजीर्णरसभस्मघनजीर्णं वज्रजीर्णं भस्मीकुर्याद्रसं सुधीः ॥ (१५७।२)
vajrābhrakajīrṇarasabhasmaghanajīrṇaṃ vajrajīrṇaṃ bhasmīkuryādrasaṃ sudhīḥ ||
भस्मीभूताद् रसाद्वज्रं द्विगुणं व्योमभस्म च । (१५८।१)
bhasmībhūtād rasādvajraṃ dviguṇaṃ vyomabhasma ca |
चतुर्गुणं च तत्सर्वमेकीकृत्य विमर्दयेत् ॥ (१५८।२)
caturguṇaṃ ca tatsarvamekīkṛtya vimardayet ||
कृते लघुपुटे पश्चाद्भाव्यं भृङ्गवरारसैः ॥ (१५९।२)
kṛte laghupuṭe paścādbhāvyaṃ bhṛṅgavarārasaiḥ ||
त्रिसप्तधा समध्वाज्यं माषमात्रं पिबेदनु । (१६०।१)
trisaptadhā samadhvājyaṃ māṣamātraṃ pibedanu |
गव्यं क्षीरपलं पेयं वृद्धिर्गुञ्जाष्टकावधिः ॥ (१६०।२)
gavyaṃ kṣīrapalaṃ peyaṃ vṛddhirguñjāṣṭakāvadhiḥ ||
कान्तवज्रजीर्णरसभस्मकान्तं वज्रं समं जार्यं समुखे पारदे प्रिये । (१६२।१)
kāntavajrajīrṇarasabhasmakāntaṃ vajraṃ samaṃ jāryaṃ samukhe pārade priye |
कान्तहीरकजीर्णं तं पारदं मारयेत्सुधीः ॥ (१६२।२)
kāntahīrakajīrṇaṃ taṃ pāradaṃ mārayetsudhīḥ ||
पूर्वोक्तविधिना कान्ते एतत्पारदभस्म च । (१६३।१)
pūrvoktavidhinā kānte etatpāradabhasma ca |
पारदाद्द्विगुणं वज्रं वज्रात्कान्तं चतुर्गुणम् ॥ (१६३।२)
pāradāddviguṇaṃ vajraṃ vajrātkāntaṃ caturguṇam ||
पलाशपुष्पस्वरसैर्दिनं मर्द्यं च संपुटे । (१६४।१)
palāśapuṣpasvarasairdinaṃ mardyaṃ ca saṃpuṭe |
रुद्ध्वा कुक्कुटके पश्चात्तमादायाथ भावयेत् ॥ (१६४।२)
ruddhvā kukkuṭake paścāttamādāyātha bhāvayet ||
समध्वाज्यं माषमात्रं लिहेदनु पिबेत्पयः ॥ (१६५।२)
samadhvājyaṃ māṣamātraṃ lihedanu pibetpayaḥ ||
अष्टगुञ्जावधिर् वृद्धिर् भवेत्षोडशमासतः । (१६६।१)
aṣṭaguñjāvadhir vṛddhir bhavetṣoḍaśamāsataḥ |
कान्तवज्राभ्रकजीर्णरसभस्मसमुखे पारदे व्योमकान्तवज्राणि च क्रमात् ॥ (१६७।२)
kāntavajrābhrakajīrṇarasabhasmasamukhe pārade vyomakāntavajrāṇi ca kramāt ||
समानि जारयेत्पश्चाज्जीर्णं तं मारयेद्रसम् । (१६८।१)
samāni jārayetpaścājjīrṇaṃ taṃ mārayedrasam |
पूर्ववत्पारदाद्वज्रं समं वज्रचतुर्गुणम् ॥ (१६८।२)
pūrvavatpāradādvajraṃ samaṃ vajracaturguṇam ||
कान्तं कान्तसमं व्योमसत्वं चैतानि मर्दयेत् । (१६९।१)
kāntaṃ kāntasamaṃ vyomasatvaṃ caitāni mardayet |
त्रिफलाभृङ्गजरसै रुद्ध्वा संपुटके पचेत् ॥ (१६९।२)
triphalābhṛṅgajarasai ruddhvā saṃpuṭake pacet ||
माषमात्रं समध्वाज्यं लिहेत्प्रातर्विशुद्धधीः । (१७१।१)
māṣamātraṃ samadhvājyaṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ |
अनुपेयं च गोक्षीरं वृद्धिर्गुञ्जाष्टकं भवेत् ॥ (१७१।२)
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhirguñjāṣṭakaṃ bhavet ||
स्वर्णवज्रजीर्णरसभस्मसमुखे पारदे तुल्ये हेम वज्रं च जारयेत् । (१७३।१)
svarṇavajrajīrṇarasabhasmasamukhe pārade tulye hema vajraṃ ca jārayet |
तं रसं भस्मयेद्देवि रसं वज्रं समं समम् ॥ (१७३।२)
taṃ rasaṃ bhasmayeddevi rasaṃ vajraṃ samaṃ samam ||
तयोः समं मृतं हेम वराक्वाथेन मर्दयेत् । (१७४।१)
tayoḥ samaṃ mṛtaṃ hema varākvāthena mardayet |
तत्सर्वं संपुटे क्षिप्त्वा भूधराख्ये पुटे पचेत् ॥ (१७४।२)
tatsarvaṃ saṃpuṭe kṣiptvā bhūdharākhye puṭe pacet ||
तमादाय वराक्वाथैर्भावयेच्च त्रिसप्तधा । (१७५।१)
tamādāya varākvāthairbhāvayecca trisaptadhā |
माषमात्रं लिहेत्प्रातस्तिलाज्यमधुसंयुतम् ॥ (१७५।२)
māṣamātraṃ lihetprātastilājyamadhusaṃyutam ||
गोक्षीरमनुपेयं स्यादष्टगुञ्जावधि क्रमात् । (१७६।१)
gokṣīramanupeyaṃ syādaṣṭaguñjāvadhi kramāt |
स्वर्णवज्राभ्रकजीर्णरसभस्मसमुखे पारदे व्योमहेमवज्राणि जारयेत् ॥ (१७७।२)
svarṇavajrābhrakajīrṇarasabhasmasamukhe pārade vyomahemavajrāṇi jārayet ||
रसतुल्यं मृतं वज्रं तयोस्तुल्यं च हाटकम् ॥ (१७८।२)
rasatulyaṃ mṛtaṃ vajraṃ tayostulyaṃ ca hāṭakam ||
सर्वतुल्यं रसं व्योम तत्सर्वं ब्रह्मबीजकैः । (१७९।१)
sarvatulyaṃ rasaṃ vyoma tatsarvaṃ brahmabījakaiḥ |
तैलैस्त्र्यहं पेषयित्वा संपुटेद्भूधरे पुटे ॥ (१७९।२)
tailaistryahaṃ peṣayitvā saṃpuṭedbhūdhare puṭe ||
तं रसं माषमात्रं च तैलं ब्रह्मद्रुबीजकम् ॥ (१८०।२)
taṃ rasaṃ māṣamātraṃ ca tailaṃ brahmadrubījakam ||
कर्षमात्रं पिबेच्चानु यावद्गुञ्जाष्टकावधि । (१८१।१)
karṣamātraṃ pibeccānu yāvadguñjāṣṭakāvadhi |
स्वर्णकान्तवज्रजीर्णरसभस्ममुखीकृते सूतराजे कान्तं स्वर्णं समं समम् ॥ (१८२।२)
svarṇakāntavajrajīrṇarasabhasmamukhīkṛte sūtarāje kāntaṃ svarṇaṃ samaṃ samam ||
जारयेद्भस्मयेत्तं च तत्समं वज्रभस्म च । (१८३।१)
jārayedbhasmayettaṃ ca tatsamaṃ vajrabhasma ca |
तयोस्तुल्यं मृतं हेम कान्तं सर्वसमं प्रिये ॥ (१८३।२)
tayostulyaṃ mṛtaṃ hema kāntaṃ sarvasamaṃ priye ||
वराभृङ्गरसे पिष्ट्वा भूधरे संपुटे पचेत् । (१८४।१)
varābhṛṅgarase piṣṭvā bhūdhare saṃpuṭe pacet |
वराक्षौद्रैर् लिहेत् प्रातर्माषमात्रं रसं सुधीः । (१८५।१)
varākṣaudrair lihet prātarmāṣamātraṃ rasaṃ sudhīḥ |
गव्यं पयः पलं पेयं वृद्धिः षोडशमाषिका ॥ (१८५।२)
gavyaṃ payaḥ palaṃ peyaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamāṣikā ||
सेवितुं जायतेऽर्होऽसौ संयतात्मा महेश्वरः । (१८७।१)
sevituṃ jāyate'rho'sau saṃyatātmā maheśvaraḥ |
स्वर्णकान्तवज्राभ्रकजीर्णरसभस्मघनकान्तस्वर्णवज्रं जारयेत् समुखे रसे ॥ (१८७।२)
svarṇakāntavajrābhrakajīrṇarasabhasmaghanakāntasvarṇavajraṃ jārayet samukhe rase ||
ततस्तं मारयेद्युक्त्या रसतुल्यं मृतं पविम् ॥ (१८८।२)
tatastaṃ mārayedyuktyā rasatulyaṃ mṛtaṃ pavim ||
तयोस्तुल्यं मृतं हेम सर्वतुल्यं मृतं घनम् । (१८९।१)
tayostulyaṃ mṛtaṃ hema sarvatulyaṃ mṛtaṃ ghanam |
घनतुल्यमयस्कान्तं सर्वतुल्यं सुरद्रुजैः ॥ (१८९।२)
ghanatulyamayaskāntaṃ sarvatulyaṃ suradrujaiḥ ||
तैलैस्ततः संपुटे च क्षिप्त्वा भूधरके पचेत् । (१९०।१)
tailaistataḥ saṃpuṭe ca kṣiptvā bhūdharake pacet |
गुञ्जामात्रं रसं चैतं लिहेत् प्रातः शुचिः सुधीः ॥ (१९०।२)
guñjāmātraṃ rasaṃ caitaṃ lihet prātaḥ śuciḥ sudhīḥ ||
धारोष्णं गोपयः पेयं पलमात्रमनु प्रिये ॥ (१९१।२)
dhāroṣṇaṃ gopayaḥ peyaṃ palamātramanu priye ||
य इमं पारदं दिव्यं सेवते पथ्यभुक्सदा ॥ (१९२।२)
ya imaṃ pāradaṃ divyaṃ sevate pathyabhuksadā ||
व्याधिजन्मजरामृत्युवर्जितः सर्वसिद्धिभाक् । (१९३।१)
vyādhijanmajarāmṛtyuvarjitaḥ sarvasiddhibhāk |
सर्वज्ञः सर्वगः सिद्धः सृजतीव पितामहः ॥ (१९३।२)
sarvajñaḥ sarvagaḥ siddhaḥ sṛjatīva pitāmahaḥ ||
विष्णुवत्त्रायते विश्वं हरतीव हरः स्वयम् । (१९४।१)
viṣṇuvattrāyate viśvaṃ haratīva haraḥ svayam |
वाञ्छितार्थान् स्वयं दत्ते कल्पद्रुम इवापरः ॥ (१९४।२)
vāñchitārthān svayaṃ datte kalpadruma ivāparaḥ ||
कन्दर्प इव कामाक्षीः सहस्रं रमयेत् क्षणात् । (१९५।१)
kandarpa iva kāmākṣīḥ sahasraṃ ramayet kṣaṇāt |
सच्चिदानन्दरूपोऽयं रससेवी भवेद्ध्रुवम् ॥ (१९५।२)
saccidānandarūpo'yaṃ rasasevī bhaveddhruvam ||
भवत्स्नेहेन कथितं रहस्यं देवदुर्लभम् ॥ (१९६।२)
bhavatsnehena kathitaṃ rahasyaṃ devadurlabham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.