संप्रयोगाङ्गं चतुःषष्टिर् इत्याचक्षते । (१।१)

चतुःषष्टिप्रकरणत्वात् ॥ (१।२)

शास्त्रम् एवेदं चतुःषष्टिर् इत्याचार्यवादः ॥ (२।१)

कलानां चतुःषष्टित्वात् तासां च संप्रयोगाङ्गभूतत्वात् कलासमूहो वा चतुःषष्टिर् इति । (३।१)

ऋचां दशतयीनां च संज्ञितत्वात् । (३।२)

इहापि तदर्थसंबन्धात् । (३।३)

पञ्चालसंबन्धाच्च बह्वृचैर् एषा पूजार्थं संज्ञा प्रवर्तिता इत्येके ॥ (३।४)

आलिङ्गनचुम्बननखच्छेद्यदशनच्छेद्यसंवेशनशीत्कृतपुरुषायितोपरिष्टकानाम् अष्टानाम् अष्टधा विकल्पभेदाद् अष्टावष्टकाश्चतुःषष्टिर् इति बाभ्रवीयाः ॥ (४।१)

विकल्पवर्गाणाम् अष्टानां न्यूनाधिकत्वदर्शनात् प्रहणनविरुतपुरुषोपसृप्तचित्ररतादीनाम् अन्येषाम् अपि वर्गाणाम् इह प्रवेशनात् प्रायोवादो ऽयम् । (५।१)

यथा सप्तपर्णो वृक्षः पञ्चवर्णो बलिर् इति वात्स्यायनः ॥ (५।२)

तत्रासमागतयोः प्रीतिलिङ्गद्योतनार्थम् आलिङ्गनचतुष्टयम् । (६।१)

स्पृष्टकम् विद्धकम् उद्धृष्टकं पीडितकम् इति ॥ (६।२)

सर्वत्र संज्ञार्थेनैव कर्मातिदेशः ॥ (७।१)

संमुखागतायां प्रयोज्यायाम् अन्यापदेशेन गच्छतो गात्रेण गात्रस्य स्पर्शनं स्पृष्टकम् ॥ (८।१)

प्रयोज्यं स्थितम् उपविष्टं वा विजने किंचिद् गृह्णती पयोधरेण विध्येत् । (९।१)

नायको ऽपि ताम् अवपीड्य गृह्णीयाद् इति विद्धकम् ॥ (९।२)

तदुभयम् अनतिप्रवृत्तसंभाषणयोः ॥ (१०।१)

तमसि जनसम्बाधे विजने वाथ शनकैर् गच्छतोर् नातिह्रस्वकालम् उद्धर्षणं परस्परस्य गात्राणाम् उद्धृष्टकम् ॥ (११।१)

तद् एव कुड्यसंदंशेन स्तम्भसंदंशेन वा स्फुटकम् अवपीडयेद् इति पीडितकम् ॥ (१२।१)

तद् उभयम् अवगतपरस्पराकारयोः ॥ (१३।१)

लतावेष्टितकं वृक्षाधिरूढकं तिलतण्डुलकं क्षीरनीरकम् इति चत्वारि संप्रयोगकाले ॥ (१४।१)

लतेव शालम् आवेष्टयन्ती चुम्बनार्थं मुखम् अवनमयेत् । (१५।१)

उद्धृत्य मन्दशीत्कृता तम् आश्रिता वा किंचिद् रामणीयकं पश्येत् तल्लतावेष्टितकम् ॥ (१५।२)

चरणेन चरणम् आक्रम्य द्वितीयेनोरुदेशम् आक्रमन्ती वेष्टयन्ती वा तत्पृष्ठसक्तैकबाहुर् द्वितीयेनांसम् अवनमयन्ती ईषन्मन्दशीत्कृतकूजिता चुम्बनार्थम् एवाधिरोढुम् इच्छेद् इति वृक्षाधिरूढकम् ॥ (१६।१)

तद् उभयं स्थितकर्म ॥ (१७।१)

शयनगताव् एवोरूव्यत्यासं भुजव्यत्यासं च ससंघर्षम् इव घनं संस्वजेते तत्तिलतण्डुलकम् ॥ (१८।१)

रागान्धावनपेक्षितात्ययौ परस्परम् अनुविशत इवोत्सङ्गगतायाम् अभिमुखोपविष्टायां शयने वेति क्षीरजलकम् ॥ (१९।१)

तदुभयं रागकाले ॥ (२०।१)

इत्युपसूहनयोगा बाभ्रवीयाः ॥ (२१।१)

सुवर्णनाभस्य त्वधिकम् एकाङ्गोपगूहनचतुष्टयम् ॥ (२२।१)

तत्रोरुसंदंशेनैकम् ऊरुम् ऊरुद्वयं वा सर्वप्राणं पीडयेत् इत्यूरूपगूहनम् ॥ (२३।१)

जघनेन जघनम् अवपीड्य प्रकीर्यमाणकेशहस्ता नखदशनप्रहणनचुम्बनप्रयोजनाय तदुपरि लङ्घयेत् तज्जघनोपगूहनम् ॥ (२४।१)

स्तनाभ्याम् उरः प्रविश्य तत्रैव भारम् आरोपयेद् इति स्तनालिङ्गनम् ॥ (२५।१)

मुखे मुखम् आसज्याक्षिणी अक्ष्णोर् ललाटेन ललाटम् आहन्यात् सा ललाटिका ॥ (२६।१)

संवाहनम् अप्युपगूहनप्रकारम् इत्येके मन्यन्ते संस्पर्शत्वात् ॥ (२७।१)

पृथक् कालत्वाद् भिन्नप्रयोजनत्वाद् असाधारणत्वान् नेति वात्स्यायनः ॥ (२८।१)

पृच्छतां शृण्वतां वापि तथा कथयताम् अपि । (२९।१)

उपगूहविधिं कृत्स्नं रिरंसा जायते नृणाम् ॥ (२९।२)

ये अपि ह्यशास्त्रिताः केचित् संयोगा रागवर्धनाः । (३०।१)

आदरेणैव ते अप्यत्र प्रयोज्याः सांप्रयोगिकाः ॥ (३०।२)

शास्त्राणां विषयस्तावद् यावन् मन्दरसा नराः । (३१।१)

रतिचक्रे प्रवृत्ते तु नैव शास्त्रं न च क्रमः ॥ (३१।२)