दर्शितेङ्गिताकारां तु प्रविरलदर्शनाम् अपूर्वां च दूत्योपसर्पयेत् । (१।१)

सैनां शीलतो ऽनुप्रविश्याख्यानकपटैः सुभगंकरणयोगैर् लोकवृत्तान्तैः कविकथाभिः पारदारिककथाभिश्च तस्याश्च रूपविज्ञानदाक्षिण्यशीलानुप्रशंसाभिश्च तां रञ्जयेत् । (१।२)

कथम् एवंविधायास्तवायम् इत्थंभूतः पतिरिति चानुशयं ग्राहयेत् । (१।३)

न तव सुभगे दास्यम् अपि कर्तुं युक्त इति ब्रूयात् । (१।४)

मन्दवेगताम् ईर्ष्यालुतां शठताम् अकृतज्ञतां चासंभोगशीलतां कदर्यतां चपलताम् अन्यानि च यानि तस्मिन् गुप्तान्यस्या अभ्याशे सति सद्भावे अतिशयेन भाषेत । (१।५)

येन च दोषेणोद्विग्नां लक्षयेत् तेनैवानुप्रविशेत् । (१।६)

यदासौ मृगी तदा नैव शशतादोषः । (१।७)

एतेनैव वडवाहस्तिनीविषयश्चोक्तः ॥ (१।८)

नायिकाया एव तु विश्वास्यताम् उपलभ्य दूतीत्वेनोपसर्पयेत् प्रथमसाहसायां सूक्ष्मभावायां चेति गोणिकापुत्रः ॥ (२।१)

सा नायकस्य चरितम् अनुलोमतां कामितानि च कथयेत् । (३।१)

प्रसृतसद्भावायां च युक्त्या कार्यशरीरम् इत्थं वदेत् । (३।२)

शृणु विचित्रम् इदं सुभगे त्वां किल दृष्ट्वामुत्रासाव् इत्थं गोत्रपुत्रो नायकश्चित्तोन्मादम् अनुभवति । (३।३)

प्रकृत्या सुकुमारः कदाचिद् अन्यत्रापरिक्लिष्टपूर्वस्तपस्वी । (३।४)

ततो ऽधुना शक्यम् अनेन मरणम् अप्यनुभवितुम् इति वर्णयेत् । (३।५)

तत्र सिद्धा द्वितीये अहनि वाचि वक्त्रे दृष्ट्यां च प्रसादम् उपलक्ष्य पुनर् अपि कथां प्रवर्तयेत् । (३।६)

शृण्वत्यां चाहल्याविमारकशाकुन्तलादीन्य् अन्यान्यपि लौकिकानि च कथयेत् तद्युक्तानि । (३।७)

वृषतां चतुःषष्टिविज्ञतां सौभाग्यं च नायकस्य । (३।८)

श्लाघनीयतां चास्य प्रच्छन्नं संप्रयोगं भूतम् अभूतपूर्वं वा वर्णयेत् । (३।९)

आकारं चास्या लक्षयेत् ॥ (३।१०)

सविहसितं दृष्ट्वा सम्भाषते । (४।१)

आसने चोपनिमन्त्रयते । (४।२)

क्वासितं क्व शयितं क्व भुक्तं क्व चेष्टितं किं वा कृतम् इति पृच्छति । (४।३)

विविक्ते दर्शयत्यात्मानम् । (४।४)

आख्यानकानि नियुङ्क्ते । (४।५)

चिन्तयन्ती निःश्वसिति विजृम्भते च । (४।६)

प्रीतिदायं च ददाति । (४।७)

इष्टेषूत्सवेषु च स्मरति । (४।८)

पुनर् दर्शनानुबन्धं विसृजति । (४।९)

साधुवादिनी सती किम् इदम् अशोभनम् अभिधत्स इति कथाम् अनुबध्नाति । (४।१०)

नायकस्य शाठ्यचापल्यसम्बद्धान् दोषान् ददाति । (४।११)

पूर्वप्रवृत्तं च तत्संदर्शनं कथाभियोगं च स्वयम् अकथयन्ती तयोच्यमानम् आकाङ्क्षति । (४।१२)

नायकमनोरथेषु च कथ्यमानेषु सपरिभवं नाम हसति । (४।१३)

न च निर्वदतीति ॥ (४।१४)

दूत्येनां दर्शिताकारां नायकाभिज्ञानैर् उपबृंहयेत् । (५।१)

असंस्तुतां तु गुणकथनैर् अनुरागकथाभिश्चावर्जयेत् ॥ (५।२)

नासंस्तुतादृष्टाकारयोर् दूत्यम् अस्तीत्यौद्दालकिः । (६।१)

असंस्तुतयोर् अपि संसृष्टाकारयोर् अस्तीति बाभ्रवीयाः । (६।२)

संस्तुतयोर् अप्यसंसृष्टाकारयोर् अस्तीति गोणिकापुत्रः । (६।३)

असंस्तुतयोर् अदृष्टाकारयोर् अपि दूतीप्रत्ययाद् इति वात्स्यायनः ॥ (६।४)

तासां मनोहराण्युपायनानि ताम्बूलम् अनुलेपनं स्रजम् अङ्गुलीयकं वासो वा तेन प्रहितं दर्शयेत् । (७।१)

तेषु नायकस्य यथार्थं नखदशनपदानि तानि तानि च चिह्नानि स्युः । (७।२)

वाससि च कुङ्कुमाङ्कम् अञ्जलिं निदध्यात् । (७।३)

पत्त्रछेद्यानि नानाभिप्रायाकृतिनि दर्शयेत् । (७।४)

लेखपत्रगर्भाणि कर्णपत्त्राण्यापीडांश्च तेषु स्वमनोरथाख्यापनम् । (७।५)

प्रतिप्राभृतदाने चैनां नियोजयेत् । (७।६)

एवं कृतपरस्परपरिग्रहयोश्च दूतीप्रत्ययः समागमः ॥ (७।७)

स तु देवताभिगमने यात्रायाम् उद्यानक्रीडायां जलावतरणे विवाहे यज्ञव्यसनोत्सवेष्व् अग्न्युत्पाते चौरविभ्रमे जनपदस्य चक्रारोहणे प्रेक्षाव्यापारेषु तेषु तेषु च कार्येष्व् इति बाभ्रवीयाः । (८।१)

सखीभिक्षुकीक्षपणिकातापसीभवनेषु सुखोपाय इति गोणिकापुत्रः । (८।२)

तस्या एव तु गेहे विदितनिष्क्रमप्रवेशे चिन्तितात्ययप्रतीकारे प्रवेशनम् उपपन्नं निष्क्रमणम् अविज्ञातकालं च तन् नित्यं सुखोपायं चेति वात्स्यायनः ॥ (८।३)

ड़ेमले मेस्सेन्गेर्स्निसृष्टार्था परिमितार्था पत्रहारी स्वयंदूती मूढदूती भार्यादूती मूकदूती वातदूती चेति दूतीविशेषाः ॥ (९।१)

नायकस्य नायिकायाश्च यथामनीषितम् अर्थम् उपलभ्य स्वबुद्ध्या कार्यसंपादिनी निसृष्टार्था ॥ (१०।१)

सा प्रायेण संस्तुतसंभाषणयोः । (११।१)

नायिकया प्रयुक्तासंस्तुतसंभाषणयोर् अपि । (११।२)

कौतुकाच्चानुरूपौ युक्ताव् इमौ परस्परस्येत्यसंस्तुतयोर् अपि ॥ (११।३)

कार्यैकदेशम् अभियोगैकदेशं चोपलभ्य शेषं सम्पादयतीति परिमितार्था ॥ (१२।१)

सा दृष्टपरस्पराकारयोः प्रविरलदर्शनयोः ॥ (१३।१)

संदेशमात्रं प्रापयतीति पत्रहारी ॥ (१४।१)

सा प्रगाढसद्भावयोः संसृष्टयोश्च देशकालसंबोधनार्थम् ॥ (१५।१)

दौत्येन प्रहितान्यया स्वयम् एव नायकम् अभिगच्छेद् अजानती नाम तेन सहोपभोगं स्वप्ने वा कथयेत् । (१६।१)

गोत्रस्खलितं भार्यां चास्य निन्देत् । (१६।२)

तद्व्यपदेशेन स्वयम् ईर्ष्यां दर्शयेत् । (१६।३)

नखदशनचिह्नितं वा किंचिद् दद्यात् । (१६।४)

भवते अहम् अदौ दातुं संकल्पितेति चाभिदधीत । (१६।५)

मम भार्याया का रमनीयेति विविक्ते पर्यनुयुञ्जीत सा स्वयंदूती । (१६।६)

तस्या विविक्ते दर्शनं प्रतिग्रहश्च । (१६।७)

प्रतिग्रहच्छलेनान्याम् अभिसंधायास्याः संदेशश्रावणद्वारेण नायकं साधयेत् तां चोपहन्यात् सापि स्वयंदूती । (१६।८)

एतया नायको ऽप्यन्यदूतश्च व्याख्यातः ॥ (१६।९)

नायकभार्यां मुग्धां विश्वास्यायन्त्रणयानुप्रविश्य नायकस्य चेष्टितानि पृच्छेत् । (१७।१)

योगाञ् शिक्षयेत् । (१७।२)

साकारं मण्डयेत् । (१७।३)

कोपम् एनां ग्राहयेत् । (१७।४)

एवं च प्रतिपद्यस्वेति श्रावयेत् । (१७।५)

स्वयं चास्यां नखदशनपदानि निर्वर्तयेत् । (१७।६)

तेन द्वारेण नायकम् आकारयेत् सा मूढदूती ॥ (१७।७)

तस्यास्तयैव प्रत्युत्तराणि योजयेत् ॥ (१८।१)

स्वभार्यां वा मूढां प्रयोज्य तया सह विश्वासेन योजयित्वा तयैवाकारयेत् । (१९।१)

आत्मनश्च वैचक्षण्यं प्रकाशयेत् । (१९।२)

सा भार्यादूती । (१९।३)

तस्यास्तयैवाकारग्रहणम् ॥ (१९।४)

बालां वा परिचारिकाम् अदोषज्ञाम् अदुष्टेनोपायेन प्रहिणुयात् । (२०।१)

तत्र स्रजि कर्णपत्त्रे वा गूढलेखनिधानं नखदशनपदं वा सा मूकदूती । (२०।२)

तस्यास्तया एव प्रत्युत्तरप्रार्थनम् ॥ (२०।३)

पूर्वप्रस्तुतार्थलिङ्गसम्बद्धम् अन्यजनाग्रहणीयं लौकिकार्थं द्व्यर्थं वा वचनम् उदासीना या श्रावयेत् सा वातदूती । (२१।१)

तस्या अपि तयैव प्रत्युत्तरप्रार्थनम् इति तासां विशेषाः ॥ (२१।२)

भवन्ति चात्र श्लोकाः । (२२।१)

विधवेक्षणिका दासी भिक्षुकी शिल्पकारिका । (२२।२)

प्रविशत्याशु विश्वासं दूतीकार्यं च विन्दति ॥ (२२।३)

विद्वेषं ग्राहयेत् पत्यौ रमणीयानि वर्णयेत् । (२३।१)

चित्रान् सुरतसंभोगान् अन्यासाम् अपि दर्शयेत् ॥ (२३।२)

नायकस्यानुरागं च पुनश्च रतिकौशलम् । (२४।१)

प्रार्थनां चाधिकस्त्रीभिर् अवष्टम्भं च वर्णयेत् ॥ (२४।२)

असंकल्पितम् अप्यर्थम् उत्सृष्टं दोषकारणात् । (२५।१)

पुनर् आवर्तयत्येव दूती वचनकौशलात् ॥ (२५।२)